장음표시 사용
181쪽
ad eam me potissimum potem,Pae maxime comm vere animos hominum potest,confero . Summa denimque huius generis haec est,ut si in refellendo adκersaerio firmior esse oratio,quam in confirmandis nostris rebus potest,omnia in ill m conferam te G : sim nostra faciosius probari,qκam illa redargui possunt,abducere anismos ὰ contraria defensione,er ad nostram conor re ducere . Duo denique ilis, quae facillima uidentur, quonia'3,3κα diffciliora simi, non possiim, mihi pro meo iure 'mo . Vnκm,ut molesto,ant diffcili arguo mento,alit loco nonnκnquam omnino nihil restonde qκοd forsitan aliqκis line irrisierit. Quis enim est, qui id facere non posit s Ad tamen ego de mea nunc,non de aliorum facultate distulo, consteorq; me, si qκα
premat res uehementius, ita cedere ρlere, ut non
modo non abiecto, Ad ne reiecto Fidem sicino fuere uidear, sed adbibere quandam in dicendo syeciem Gσq e pompam, ρ ηα ἴimilem 'Pm ; consistere uero in meo praesidio, sic κt non 'giendi b ii, sed carapiendi loci caψα cesse uidear . Alterii est illud,qκMego oratori maxime canendum pro id dum puto , qκοd ; me Alicitare μmme ρ et non tam ut prosim causis,elaborare soleo,qκ m κt ne quid obsim: ε in enitendκm sit in utroque : sied tamen multo est tuo pius oratori, nociasse uideri causae,quam non prostis' se . sed qκid hoc loco uos inter uos Catule ρ an haec, ut
'nt contemnenda, contemnitis ς Minime inquit
batur . Me uero tabente, inqvit Antonias, dixerit ,
182쪽
LIBER II. 'O mehercule, inqκit, Antonisemperis fui,qui de te ora tore sic praedicarem, unum te in dicendo mihi uideri rediit m m, propriumq; hoc esse laudis tuae,nihil . te uni im esse die: m, quod obesset ei, pro qκo direres: idq; memoria teneo,cum mihi sermo cu hoc ipso cra so multis audientibus e et de te institutus, crassus. plurimis uerbis eloquentiam laudaret tuam, dixisse me, cum caeteris tuis laudibus hanc esse uel maximum, qu)d non solum, qμod op s esset, iceres , sied etiam, quod non opκs esset, non diceres: tum illum mihi reuhondere memini; caetera in te μmme esse laudanda , illud uero improbi esse bominis, pe diosi , dicere quod alienum esse 'noceret ei, pro quo qui'κe diet ceret; quare non tibi eum distraμm, q i id non faces ret, uideri, sed improbum, qui faceret. Nunc, si tibi
uidetur Antoni,demonstites uelim,quare tu hoc ita magnum putes,nihil in causae mali facere, ut nihil tibi in oratore maius esse uideatur . Dicam equidem caesar, inqui quid intelli am: sed di tu, uos omnes hoc, inqκIt,mementote,non me de perfecti oratoris diuinitate quadam loqui, sied de exercitationis Cr conssuetudinis meae mediocritate . Crasi e idem restonsum excellentis cuiusdam est ingenij ac sing uris, cui quidem porteti sim te esse nisi m est, posse aliquem inueniri oratorem, qui aliquid mali faceret dicendo, obessetq; eiqκe defenderet. Facit enim de sie coniectura iniustamia vis ingenij est,ut neminem nsi conssulto putet, qκod
cotrasti um sit, dicere: sied ego non de praestanti quadam et eximia, sed prope de vulgari et comuni prudelia distulo . Utv d Gracos feriar incredibili quada
183쪽
magnitudine confiij atqκe ingenij Atheniense ille fuit
se Themistocles,ad quem qnidam doctus homo , retque in primis erμditiis accessisse dicitM,ejq; arte memoriae,qκα inm primAm proferebatur, pollicitum esse se tradit rum : cu ille quae isset, qμidnam illa ars efficere posset,dixisse idκm doectore ut omnia meminisset. em ei
Themistoclem restondisse, gradus sibi illum esse factumrs, si sie oblinisti qκα uesset, quim si meminisse domisi
set. Uides ne quae uis in bomine acerrimi ingenisquam potens, quanta mens 'erit ' qκi ita restonderit, ut
Sed neqκe propter boc Themistoclis restonsium mem riae nobis opera danda non est, neque ilia mea cautio π timiditas in ca is propter proantem prudentiam Crassi negligenda est. Vterqκe enim istorum non mihi attulit aliquam, Ad sinam signfςdiat fac itatem. Etenim permnlta sunt in causis,in omni parte oratioranis circunsticienda, ne qκid ostendas, ne qRo irruas. Saepe es nis testis aut non laedit, ant minus laedit, nisi
lacessatur: orat rem, ingent aduocas,lit inuebamur, ut male dicamus, deniqne ut interrogemus: non mora Meor,non obtempero,no satisfacio, neque tamen ullam
assequor laudem. Homines enim imperiti ficilius,quod pulte dixeris,reprehendere, qκim,qκod sapienter tocaeris, landare ρομμnt. Hic qMantμm si mali, si ira: tκm , si non 'ultum, si non leuem testem laberis: bobet enim π volκntatem nocendi in iracundia,
184쪽
LIBER II. 'Ivim in ingenio, pondκs in uita: nec, si hoc Crassus non committit, ideo non malli, sve committunt et quo quidem mihi uideri turpius nihil lolet, quam cum ex oratoris didio aliquo,aut restonsio,alit rogat sermo ille βεκitur, Occidit ille aduersarium ne fimmo uero aiunt sie, eum quem defendit. Hoc c rassus non pu
tat nisi perfidia accidere posse: ego autem βρ si e ui
deo in causis aliquid malifacere homines minime masios. Quid illud,quod supra dixi, solere me cedere, ut planius dicam, fugere ea,qliae ualde causam meam premerent ' cum id non faciunt alij, uersintvrq; in hostium castris,ac siua praesidia dimittunt, mediocriteν
ne causis nocent ρ cum aut aduersariorum adiumenta confirmant, aut ea,quae sinare nequeunt, exulcerat Quid, cκm personarum,qnas defendunt,rationem nobabent f si quae 'nt in bis inuidiosa,non mitigant eχα tenuando , sed laudando efferendo invidiosiora faciunt,quantum est in eo tandem mali ς Quid, si in homines charos,iudicibus ; iucundos sine ulla praemunistione orationis acerbius, contumeliosius inuehare, non ne abs te italces abalienes ρ Quid j si qκα uitia, aut incommoda sunt in aliquo iAdice uno, aut plurisbus: ea tu in aduersarijs exprobrando non intelligas te in iudices inuehi, mediocre peccatum est ἰ Quid f si cum pro altero dicas,litem tuam facias, aut laesius esse rare iracundia,causifim relinquas, nihil ne noceas k In quo ego non quo libenter male audiam, sied quia ego causam non libenter relinquo,nimium patiens lenotus exillimor : ut cum te ipsium Sulpiti obiurgabam, qu)d ministratorem peteres non aduersarium. Ea qlio
185쪽
' DE ORATORE etiam illud assequor, ut si quis mihi male dicat, petulas aut plane insanras esse uideatur'. In i is autem argumetis si quid po*erimus aut aperte falsem,aut ei quod dixeris,dieturusve sis contrarium, aut genere ipso re motum ab is iκdiciorlim ac foro, nihil ne noceassinad multa j omnis cura mea solet in hoc uersari sem
per dicam enim saepius) si possim ut boni aliquid eni
ciam dicendo : 'id minus,at certe ne quid malicitatqκe nunc illuc redeo Catule, in quo tu me paulo ante laudabas,ad ordine,collocationemq; rerum ac locoru . Cuilis ratio est duplex : altera, qua refert natura causarum e altera,quae oratoru iudicio π prudentia comparatκr . Nam ut aliqκid ante rem dicamus, deinde ut rem exponamus,post ut eam probemus nostris praesidiis confirmandis,contrarijs restitandis, deinde Et cones cludamus,atqκe ita per oremus,hoc dicendi genκs natara ipsa praescribit. Vt uero statuamus ea,qκα proba di, docendi, persuadendi causa dicenda μnt, quemad modum componamus,id est uel maxime proprium oratoris prudentiae . Multa enim occκπlint argκmenta ,
multa quae in dicendo profutura uideantur : sed eoru partim ita leuia fiunt ut contemnenda sint, partim etias quid babent adiumenti, sunt nonnunquam ei mora di,ut insit in ijs aliquid uitis, neque tanti sit illud quod prodesse uideatur,ut cum aliquo malo conringamr. 1 Quae autem sent utilia atque frma, si ea tamen iit sepe fi) μalde multa siunt, ea, quae ex sis aut leuissima sunt, αμt alijs graκioribus consimilia ,siecerni arbitror
oportere,allie ex oratione remoueri. Equidem cu colligo argumenta causiarnm, no tam ea nκmerare soleo
186쪽
LIBER I 'aquim expendere . Et quoniam,quod saepe Mm dim,tribκs rebus omnes ad nostram siententia perducimus, alit
docendo,aut conciliando,alit permoliendo,una ex trisbus his rebus res prae nobis est fereda, ut nihil aliud nisi docere uelle uideamur : reliquae duae sicuti sintvis in corporibM,sic illae in perpetuis orationibus fusae esse de
sebut . Nam pr principia, caeterae partes orationis,
de qκibus paulo post pauca dicemus, habere hanc uim
magnopere debent,ut ad eorum mentes,apud quos agetur,mouendas permanare possint. Sed his partibus oαvationis, quae etsi nihil docent argumentando persuasdendo tamen e commonendo proficiunt plurimlim, quanquam maxime proprius est loclis in exorsdiendo, in perorando : digredi tamen ab eo,quod propo*eris atque agas , permovendoIum animoru causa, sepe utile est. Itaque uel narratione exposita μαpe datur ad commouendos animos digrediendi locus, uel argumentis nostris confirmatis, uel contrarijs reo
futatis , uel utroque loco, uel omnibus, si habet eam causa dignitatem atqκe copiam, refle id feri potest: eaeq; cause 'nt ad agendum, Cr ad ornandum grauissimae atqκe pleni imae , quae plurimos exitas dant ad elusimodi digressionem , ut iis locis uti liceat,
qaiblis animorum impetus eorum, qκi andilint, aut impellantur, aut reflediantur . Atqκe etiam in illo reprehendo eos, qlii, qκα minime frma fiunt, ea prisma collocant. In quo illos quoque errare arbitror; quis 3 ando, id quod mihi nunqκam placuit, plureis
187쪽
DE ORATORE postulat,ut eorum expectationi,qui audiunt, εὐ- terrime occurratur': cui si initio satisfa m non si e , mn to pim sit in reliq- ωκρα laborand- . male enim sie res babet, qκα non statim, ut dici coepta est melior feri uidetur . Ergo ut in oratore optimM φαμ
mum : dum illud tamen in κtroque teneato ,κtea, quae excellant, sirκentur etiam ad perorandum si quae erunt mediocria nam uinosis nusquam esse oportet lorum in mediam turbim atque in gregem conii'iantur . Hsce omnibus rebri consideratis, rum denique
id, qκοὸ prim m est dicendum, postremo folio cogi
tare, quo Mar exordio . Nam si quando id primminuenire κotii, nialum mihi occurrit, nisi ant exile , ακt nriatorium,aut μου are atque commune . Prinracipia autem dicendi semper cum accurata ac ta
instructa sententiis, apta κerbis, tum uero causa rem propria esse debent. Prima est enim φ .si cognitio π commendatio orationis in principio, qκae contisnκο eum, qκi aiait, permulcere atque allicere debet. In qκo admirari soleo,non ePidem istos, qui niam tum tale rei operam dederunt: Ad hominem in primis disienum atqκe erudit m Philippum,qui ita μlet ad dicend m 'gere, M Pod primm uertam habiturus fit,neficiat: π est idem,cwm bracbiam concalefecerit,tκm sie Alere pugnare : neqκe attendit eos ipsos, undeboc simili ducat,illas primas bastas ita uelare leniter, ut m uenustati Ael maxime Amiant, reli Pis uiristas sinis consi lant. NeFe est ἐκbium,quin exordi
dicendi nebemens, pMnax non sere esse debeat sed
188쪽
LIBER II. 93si in ipso illo gladiatorio uitae certamine, quo ferro de cernitur,tamen ante congressem multa sunt,quae non ad uulnus, sid ad j eciem valere uideantur : quanto hoc magis in oratione expectandum est,in qua non vis
potivi, sed delectatio postulatur N ibit est denique in
natκra reru omnium quod se uniuersium pro'ndat, quod totum repente euolet: sic omnia quae fiunt, quaeq; κκntur acerrime, leuioribus principist natura ipsa praetexuit. Haec autem in dicendo no extrinsicus alicunde quaerendased ex ipsis uisieribus cause sumenda 'nt. idcirco tota causa pertentata, atqκe perit Ela,locis omnibus inuentis atque in bustis,considema dum est qκο principio fit utendum . sic enim facile rea pretetnr. sumentur enim ex iis rebus,quae erunt liberarim uel in argumentis,uel in iis partita ad quas dis xi digredi saepe oportere . ita er momenti aliquid afferent, cκm erut penὸ ex intima defensione depromptaser apparebit ea non modo non esse communia,nec in alias causas posse transferri, sied penitκs ex ea causa , qκα tum agatur,defκxise. Omne autem principium αμt rei totius,quae agelli signiscatione habere debebit, aut aditum ad causiam er mlinitionem,aut quoddam ornamentκm er dignitatem. Sed oportet,ut aedibus aetemplis uestibula er aditus, sic causis principia propον tione reru praeponere. Itaque in paruis atque in heqμetibus causis ab ipsa re est exordiri μpe comodius . Sed cnm erit utendum principio , quod plemnque erit 3
aut ex reo,aut ex aduersario,aut ex re aut ex eis,apiaqssos agitur, sententius duci licebit. Ex reo reos
189쪽
DE ORATORE quae liberalem,quae calamitosiam, quae misiericordia disgnκm, quae ualeant contra falsam criminationem. Exaduersirio,ij dem ex locis fere cotraria. Ex re, si crura
delis, si infanda, si praeter opinione, si immerito, si misera, si ingrata, si indigna, si nona, siciis restitui μα
nari, non possis. Ex ijs ακum,apAd quos agetur, ut beneuotos,beneq; existimantes et clamus,quod agendo esticitκr melilis quam rogando . est id quidem in ista
orationem confundendum,nec minime in extremam , sed tamen multa principia ex eo genere gignuntur . nam attentum, monent Graeci,ut principio faciam
mus indicem, er docilem : quae sunt utilia', sed non principii magis propria qκam reliquarum partium: 'ciliora etiam in principq6qκod attenti trim maxis me sunt,cκm omnia expectant, dociles magis initi besse possent . IssWlriora enim μnt, qκα in principiis,
quκm quae in medijs causis diclitur,ant arguendo, alit refellendo . Maxima autem copia principiorum ad iud icem aκt alliciendum,aut incitandum, ex ijs locis trabitur, qui ad motus animorum conficiendos inerunt in causa : qnos tamen totos in principio explicari non ora portebit, sied tantum impelli primo iudicem leuiter, ut iam inclinato reliqua incκmbat oratio . Conexum autem ita sit principium consiquenti orationi,lit non tanqκam citharoedi prooemium affetum aliquod, sed corahaerens cκm omni corpore membrum esse uideatur. N a
nonnulli cum illud meditati ediderunt, sic ad reliqua transtunt,ut audientiam sibi feri uelle uideantur. Atraque elusimodi illa prolusio debet esse, no lit Samnitum, qui Aibrant hastas ante pugnam, qRibns in pugnando
190쪽
L I B E R I ri O 04 nihil utuntur ; sied ut ipsis sententiis, quibus prolψeriit, vel prinare posset. Narrare uero rem qQd breuiter lubent: si breuitas appellada est, cum uerbum nullam redundet ; breuis est L. Crassi oratio . sim tum est breas itas,clim tantκm uerbornm est,quantum necesse est:
aliquado id opus est, sied sepe obest uel maxime in navrando,non folii quὸd obsturitatem afert, sed etiaquὸdeam uirtutem,qκae narrationis est maxima,ut iucuda,
et ad per Madedam accomodata fit,tollit: uidelicet illa, Nam is postquam excessit ex ephebis,qnam longa est narratio f mores adolesicetis ipsius sernilis percontatio,mors si boseis, vultus forma,et lametatio sororis reliqua peruarie iliclideq; narrat ΑΥ .
quὸd si hanc breuitatem quaesisset, Fertur,imus,ad βρκlcrum uenimus; In ignem posita est,- in bis fere decem versiculis tostlim conficere potuisset: quanquam hoc ipsium , ubero inr,imus,coci*m est, ita ut non breuitati struitum sit,bed magis uenustati. Quod si nihil fuisset, nisi, In igne posita est,tamen res tota coinosici facile potuisset. Sed festiuitatem habet narratio est incila personis et interpuncta siermonibus: est probabilius quod gestum
esse dicas,cum,queadmodu adium fit, exponas: et mntito apertius ad intelligendum est, si sic constituitur alia quando, ac non illa brenitate perclirritur . Apertamenim narrationem tam esse oportet,quam caetera: sed hoc magis in hac elaborandum est, qu)d disticilius est,non esse obsicinum in re narranda, qliam aut in principio, aut in argumento,aut in pli ando alit perorando i maiore pericκlo hac pars orationis obra