장음표시 사용
191쪽
scura est qκὰm caeterae : uel quia si quo alio in loco est Adlum quid obficiniustantum id perit, quod ita die iuest , narratio ob sicura totam obcaecat orationem : uelqκod alia possis, semel si obsecuriκs dixeris, dicere alio
loco planius, narrationis unus est in causa locvi . Erit
autem persticus narratio, si uerbis usitatis, si ordine
temporum consieruato, si non interrupte narrabit κν
Sed quando utendum sit, aut non sit nararatione, id est consilis: neqκe enim, si nota res est, nec si dubium sit qμid gestum sit, narrari oportet, nec si aduersirius narrauit,nisi si restolemus: ac si quando erit narranodum, ne illa, quae si 'trionem crimen efficient,contraq; nos erunt,acriter persiquamur, qκidquid poclterit, detrabamus: ne illud,quod Crassus, si qκando fat, perfidia non stultitia feri putat, ut cause noceam
mlis,accitat: nam ad summam totius cause pertinet, caute an contra demonstrata res sit, qu)d omnis ora σtionis reliquae fons est narratio. Sequitur ut causa pora natur in qκo uidendum est, quid in controuersiam Mniat. Tunc si gerenda fiunt firmamenta causae coniuncte insirmandis contrarijs'tuis confirm adiso nanque una in causis ratio quaedam est eius orationis, qua ad probandam argumentationem ualet ea auralem confirmationem et reprehensionem quaerit: sidquia neque reprehendi,quae contra dicuntur, possunt,nis tua confirmes ; neque haec consimari, nisi illa reri prehendas,idcirco haec natura, utilitate, tractatione coniuncta siunt. O mnia autem concludenda plemnqκe rebus augendis,uel infammando ridic vel tigando : omniaq; cum puperioribus orationis locis ,
192쪽
tum maxime extremo,ad mentes iudicum quam maxime permovendas, ad utilitatem nostram uocadas,
conferenda fiunt. Neque sane iam causa videtur esse, cur siecernamus ea praecepta,quae de si senibus tradenda siunt, aut laudationibus: siunt enim pleraque commmunia, sied tamen suadere aliquid aut dissuadere, grauisimae mihi uidetur esse personae. N am sapientis est,consilium explicare siuam de maximis retas, e bone li, disierit,ut mente prouidere,aucioritate proobare,oratione persiuademe possit . Atque haec in sinam
minore apparatu agenda siunt. Sapiens enim est conαsilium,multisq; alijs dicendi relinquendus locus,uilada etiam ingenis ostentationis si lycio . Concio capit omnem uim orationis, em grauitatem uarietatemq; defraderat. Ergo in sinadendo nihil est optabilia quam disgnitas: nam qκi utilitatem putat, non quid maxime
velit sinasior, sed quid interdum magis siquatκr,uidetis
Nemo est enim,praesiertim in clara cinitate, quin pntet expetendam maxime ignitatem : sed vincit utilitas plerκροκ cum 'best ille timo ea neglecta, ne dignistatem quidem posse retineri. Controuersia autem inrater hominu siententius,aut in illo est, utrum fit utilius: alit etiam cum id conκenit, certatur utrum bonestati potius,an utilitati conpulentam sit. Q Me quia pundore saepe inter se uidentur,qui litiistutem destndet, en merabit commoda pacis opum,potenti pecuni uectitragali m, praesidis, militκm, utilitates caeterarum reyum,q arum fructκm utilitate metimur, itemq; incomoda contrariorum . QB ad dignitatem impellet,maiorum exempla,qκα erunt uel cum periclito gloriosa, colliget,
193쪽
D E O R A Τ O R Eposteritatis immortalem memoriam augebi utilitatem ex laude nasici destndet, siemperq; eam cum dignitate
esse coniunctam . Sed quid fieri possit,aμt non post
idq; etiam sit necesse aut non sit,in utraque re maaime est quaerendum . Inciditur enim omnis iam dei, beratio, sit intelligitur non posse fieri, aut si necessiitas fertur qui id docuit non uidentibus alijs s piarismκm uidit. Ad consilium autem de rep. dandum caput est,nosse rempub. ad dicendum uero probabiliter, nosse mores ciuitatis,Di quia crebro mlitantur, genus κορκe orationis est scpe mκtandum . qκanquam una ferὸ uis est eloqκentiae , tamen quia Aumma dignitas est ρορκli, grauissima causa res .maximi motus mκltitudinis , genus quoque dicendi grandius quoddά illustrius esse adhibendum uidetur, maximaq; pars
orationis admouenda est ad animorum motus,nonn qnam aut cohortatione, aut commemoratione aliqua,
aut in hyem , aut in metum,aut ad cupiditatem , aut ad gloriam concitandos: sepe etiam a temerita te,ira cundia, iste,iniuria,innidia, crudelitate reliocandos. Fit antem,ut quia maxima quasi oratori Aena uideacttur concla,natina ipsi ad ornatius dicendi genus excitetκr . Habet enim multitudo uim quandam talem, ut
quemadmodum tibicen sine tibiis canere, sic orator si ne multitudine audiente eloquens esse non possit Et cusint populares multi uarisque lapses,uitanda est acclaramatio aduersi populi,quaei aut orationis peccato aliquo
excitatur, si astere, si arroganter, si turpiter, si sordide, si qκoquo animi ultio dictu esse aliquid Aideatur , ant bominum ossensioneinet inuidia, quae aut iustit
194쪽
LIBER I I. 'se' aut ea eriminatione atque fama , aut res si disturcet,aut si est in aliquo motu si cupiditatis,ant metus multitudo : hisq; quatuor causis totidem medicinae opponnntur. Tum obiurgatio, si est alifloritas,tum admonitio quasi lenior obiurgatio , tu promissio si audierint probaturos, tum deprecatis,quod est in imum, sed non nκnquam utile . N ullo autem loco plus facetiae prora sunt, celeritas, breue aliquod dielum nec sine dignitate cum lepore . Nihil enim tam facile, quam multitudo a tristitia saepe acerbitate, commode ac bressiter, Cr acute, hilare dicto deducitur. Exposivi fere , ut potui, Mobis, in utroque genere causarum
mnino in causis ratione uersari . Nec illud tertium
laudationum genus est difficile : quod ego initio quasi α praeceptis nostris secreuera : sed Cr quia multa siunt
orationum genera , graniora, fer maioris copiae,
de qMibus nemo fere praeciperet, qu)d nos laudatios nitas non ita multum uti soleremus, totum hunc ρα gregabam locκm . Ipsi enim Graeci legendi. qui magis aut delectationi aut hominis adclitus ornandi, quam titilitatis huius forensis causa laudationes Ariptitaueαrant: quorum sent libri, quibus Themistocles , Arispides , Ag laus, Epaminondas, Philippus,Alexam der, aliiq; laudantur . Nostrae laudationes, quibus in foro utimin , aut tesimoni j breuitatem habent nκα dam atque inornatam , aut scribuntur ad funebrem concionem, quae ad orationis laudem minime accomαmodata est. Sed tamen,quoniam est utendum aliqua*do, nonnunquam etiam sicribendum, uelut Q Tubm
195쪽
ms in earum rerum Uu ac moderatione maxime ceri
nitur, tractanda etiam in laudationibus bH siunt nais in 'formnae bona, in qnibus est 'mma laus non extulisse si in potestate, non 'ise in lentem in ρακα nis, non se prael lisse aliis propter ab ndantiam fortunae,ut opes Cr copiae non 'perbiae Ridesnim ac libidiunt, siet bonitati ac moderationi sic Italem male viam dedisse. Virtus aκtem,qκα est per sie ipsa laudaαbitis, er sine εκα nihil la dari potest, tamen babet μοι
res partes, q sin alia est alia ad la ditionem aptior. Sunt enim aliae uirtutes,quae uidentur in moribus boruminκm, quadam comitate ac benedicentia positae: aliis, 3 ae in ingenii aliq a facultate ακt animi magnitudine ac robore. nam clementis,ia litis, benignitas,fdes, fortitudo in periculis comminibκs , iucunda est auditu in landationibus. omnes enim hae uirtutes non
tam ipsis,3 i eas in si babent, qκim generi hominum fructusae r tant r : sapientia π magnitrudo animi,
qua omnes res h manae ten es π pro nihilo pntatur,er in excogitando uis qκαdim ingenis, em ipsa elo πquentia admirationis babet non mirim, iucund uatis minus. sios enim magis Ricit DPos uiaamus,quam illosv
196쪽
illos,apκd quos laudamus,ornare ac tueri: sed tamen in laudansso iungenda siunt etiam haec genera uirilitu. ferunt enim clires hominum cum illa,qκa iucunda,et irata,tu etiam illa,qnae mirabilia sun in uirtute lauadari. Et qκoniam segniarum uirilitum sunt coraquaedam offcia ac munera, ua cuique uirtuti laus propria debetur : erit explicandum in laude iustitiae quid cum fide, qaid cum aeqκabilitate, quid cum ei modi aliquo officio is, qui is dabitur, fecerit. itemq; in caeteris res gestae ad clitu'κe uirtutis genus uim nomen accommodabuntnr. gratissima autem laus eorum 'florum babetar,qliae I cepta Midentur a lilaris fortibus sine emolumento ac praemio: quae uero etiacum labore periculo ipsoram, haec habent uberrimά copiam ad laudandam, qκὸd dici ornatissime posusunt, audiri facillime . ea enim denique uirtκs ese uidetur praestantis uiri, quae est fructuosi alijs, ipsi alio tem laboriosa,aut periclitosi,alit certe gratuita . M a gna etiam illa laus er admirabilis uideri solet, tuisbe casius sapienter aduersos, non stadium esse fortuna,reti isse in rebus aleris dignitatem. Neque tamen illa non ornant, habiti honores, decreta uirtutis praemia, res gestae iudiciis hominum comprobatae: in quibus etiam felicitatem ipsim deorum immortalium iudicio tribui,laudationis est. Sumendae alitem res erunt alit magnitudine praestabiles,alit nonitate primae, aut genere ipse singκlares: neqκe enim premae, neqsse usitatae, meqκe κου ares, admiratione aut omnino laude dignae videri solent. Est etiam cκm caeteris praestantibus uiris comparatio in laudatione praeclara. De qκο genere ito
197쪽
situm est mihi paulo plura, quim ostenderam,dicere,
non tam propter Mym forensem,qui est a me in omni hoc sermone tractam,quam ut hoc videretis, sei laudationes essent in oratoris officio,qκod nemo negat,orato Ti uirtutum omnium cognitionem , sine qua laudatio fici non possit , esse necessariam . Iam urtuperanda Frrecepta contrariis ex uitiis 'meria esse perit icκμm est. Isimul est illud ante octalos,nec bonum Rirlim pro prie cr copiose laudari, sine uirtutum, nec improbum notari ac uitulerari, fine uitiora cognitione, satis insit; gniter atqlie aspere posse . Atque his locis laudandidi nituperandi saepe nobis est utendum in omni gesnere caVirum . Habetis de inueniendis rebus distorinendi, q; quid sentiam: adiungam etiam de memoria, ut labore Crassum leuem,neqκe ei qκidquam aliud,deqμο disserat, relinqvi,nisi ea, quislis haec exornentlir. Perge uero,inquit Crasyus: libenter enim te cognitum iam artifcem,aliquandoq; eκolutum illis integumentis dissimulationis tuae,niaatumq; per idcio: quod mi πhi nihil,aut qQd non mκltum relinqκis, percommode facis, estq; mihi gratum . Iam illuc quantum tibi ego reliquerim, inquit Antonius, erit in tua potes tate . si enim uere agere uolueris,omnia tibi relinquo: sin dise m lare,in quemadmodum bis satisfacias,uideris. Sed ut ad rem redeam,non sium tanto ego,inqκit, ingenio, quanto T hemistocles fuit, ut obliuionis artem qκam memoriae malim: gratiamq; habeo Simonidi illi Chio, quem prim m ferunt artem memoriae protulisse . Discunt enim,cum coenaret Cranone in I hessalia Simoes
nides apud Scopam fortunatu hominem, π nobilem,
198쪽
cecinissetq; id carmen , quod in enm scripsissest, in quo
multa ornandi causa poetara more in Castorem siri
pia π Pollucem Dissent, nimis illam sordide Simonidi di dixisse, se dimidium eius es quod pactus esset pro ilaelo carmine , datκrum : reliquum a suis Tmdaridis,qnos aeque laudasset, peteret, si ei uideretur. Paulo post esse ferunt nunciatum Simonidi, Mi prodiret, iu*Menes stare ad ianuam duos qκ dam, qκi eu magno pere euocarent: Arrexisse illum ipsium,prodisse,uidisse neminem : hoc interim statio conclaue illud, libi valaretin Scopas, concidisse , ea mina ipsem oppessum cum sinis interiise quos cum humare uellent sint , ne qηe possent obtritos interno cere ullo modo, Simonides dicitκr ex eo,quod meminisset, quo eorum loco quisqMe
Hac tum re admonitus inuenisse fertur , ordinem esse maxime,qui memoriae lumen alberret : itaque pis, qui hanc partem ingenii exerceren locos esse capiendos, et ea,quae memoria teneme uellent, effrienda animo, amqκe in his locis collocanda : sic fore,ut ordinem rerκm locorum ordo construaret, res autem ipsas rerum est*gies notare atqκe,lit locis procera, simulacris pro litoris uteremur . Qui sit autem oratori memoria fra Elns, quanta utilitas, quanta vis, quid me attinet dicere ' tenere,quae didiceris in accipienda causa, quae ipsi cogitaris ; omnes fixas esse in animo siententias, omnem desicriptum uerborum apparatum; ita ακα dire uel eum κnde dicas, uel eum cui restondensim sit, ut illi non in κndere in aures tuas orationem ,
Ad in animo videantur insicribere . it M soli qui
199쪽
di dicendi, fine artis imago Daedam simi tirudo est,habet hanc vim, non κt totum aliquid, cnjμs in ingeniis nostrii pars nulla si pariat procreet; Meynm M es, qμα sent orta iam in nobis CZ procreata,edMet atque confrmet. Uerliniamen neqκe tam acri memoria ferre qκjAMm est,ut,non disto eis notrijsq; retas, ordis nem uerborum alit siententiarum complectato : nesque Mero tam hebeti,Mt nihil hac con*etudine CT exer citatione adimetur . Vidit enim hoc prudenter sive Simonides, siue alim qnis inuenit, ea maxime animis
es no nos tris, quae essent a bense tradita atque improsa : acerrimum autem ex omnibκs nostris siensibus esse sensium videndi quare facillime animo teneri posse ea, qκα perciperentnr ainibκs Gi cogitauone, si etiam οπ
- cntorum commendatione animis traderentο,κt res cae
200쪽
quae occurrere celeriterq; percutere animum possint . ta Quam facultatem Cr exercitatio dabit , ex qκα con*suetudo gignitur , similiκm κerborum consimatu immκtata coiblis, alit traducta ex parte ad genus notatio, unilis uerbi imagine totius sententiae informa
marum uarietate' locos disti lientis. Sed uerborum memoria, quae minus est nobis necessaria,maiore ima: ginum uarietate disti Aitur . Multa enim 'ni lier ba, quae qκasi articliti connectunt membra orationis,
quae formari similitudine nulla possunt. eorum μαgendae nobis μnt imagines, quitas siemper litamκΥ. Aerlim memoria propria est oratoris: eam fmgκlispersionis bene positis notare possumn ut siententias ima
Inibus, ordinem locis comprehendamin. Neque lierum
est,quod ab inertibus dicitκr,opprimi memoriam imaraginκm pondere, bobscurari etiam id, quod per sie na-tκra tenere potuisset. Vidi enim ego μmmos homines, o diκina prope memoria, Athenis Carneadem,in Arpia,quem ui re hodie aiant, Sceptium Metrodorlim, qliorum uterqκe, tanquam literis in cera, sic sie diebat imaginibus in iis locis,quos babere quae meminisse Aetolet, pescribere. Quare hac exercitatione non erlienoda memoria est, si est ulla naturalis, sed certe, si latet, euocanda est. Habetis sermonem bene longum homidinis utinam non impudentis,illud quidem eerte non nismis ueγecκndi: qui quidem cum te Callite,tκm etiam L. Crasse alidiente de dictai ratione tu multa dixerim. . nam illoru aetas minus me fortasse mouere denit: sed