장음표시 사용
151쪽
DE ORATORE Tribnnos pl. creari, neque plebs itis toties consularem potestatem minlii, neque prouocationem patronam i, Iam ciuitatis ac uindicem libertatis populi R . dari sine
nobilium dissensione potuisse: ac si illae sed itiones siluri
bula ciuitatis nissent, non continno, sit quis motin po puli factus esset,id C. Norbano in nefario crimine,atπque infraude capitali esse ponendum . quod si κροκα popiao R . concessum esset,lit iure concitatus uideretur, id qκοd docebam saepe esse concessum: nullam illa causam iustiorem Disse. Tum omnem orationem traduxi connerti in increpandam Caepionis fugam, in de*plorandum interitκm exercitus: sic eorum doloα rem,qκi ingebant 'os,oratione resticabam, animos Eqκitum Romanorum , apud quos tum iudices causa agebatur,ad in Caepionis odium,a qκo erant ipsi pro*pter iudicia abalienati,renovabam atque reuocabam.
Qu)d ubi siensi me in possessione iudicis ac defensionis mea constitisse ; quὸd populi beneuolentiam mihi
conciliaram,cuilis ius etiam cκm sieditionis coniunctio ne defenderam, ridicκm animos totos uel calamistate cinitatis,uel luditu ac desiderio propinquornm, Melodio proprio in Caepionem ad causim nostram conκπteram tunc admistere huic generi orationis uehemen ii atque atroci genus illud alterum,de quo ante distura talit,lenitatis mansiuetudinis coepi, me pro meo so*dali, qui mihi in liberum loco more maiorκm esse deberet, e pro mea omni fama prope fortunisq; decerneo re , nihil mjbi ad existimationem turpius,nihil ad doct
lorem acerbius accidere posse,quam si is, qμi saepe ali nissimis ἀω, sed meis tamen ciuibus saluti exillima:
152쪽
rer fuisse , sodali meo auxilium ferre non potuissem.
Petebam . iudicibus, ut illud aetati me ut honoribus,
ut rebus gestis, si i sto, si pio dolore me esse albedium
uiderm concederent ; praesiertim si in aliis causis intellexissent,omnia me si per pro amicorum periculis,nio hil unquam pro me ipsio deprecatum. Sic in illa omni defensione atque causa,quod esse in arte positum uidebatur,ut de lege Apuleia dicere ut,quid esset min re maiestatem,explicarem,perquam breuiter perstrinxi
atqκe attigi. His duabus partibus orationis, quarum altera concitationem habet, altera commendationem, qκα minime praeceptis artium siunt perpolitae, omnis est ἁ me illa causa tractata ; ut er acerrimus in Caepionis inuidia renouanda, in meis moritas erga meos neo cessarios declarandis mansiuetissimus uiderer. ita magis affectis animis iudicum,quam doctis,tua Sulpiti est a nobis tum accusatio uidia . Hic Sulpitius,Vere hemciae,inqκit, Antoni illa commemoras. nam ego nihil
unquam uidi, quod tam ὸ manibus elaberetur, qκam mihi tum est elapsa illa causa . cum enim , quemado modum dixisti, tibi ego non iudicium, Ad incendium tradidissem,qκod tuu principium dij immortales fuit 'qui timor j quae dubitatio ' quanta basitatio tractus uerborum ρ Ut illud initio,quod tibi una ad ignosicenodum homines dabant,tenuisti,te pro bomine perneces sario Quaestore tuo dicere s quam tibi primum munisti
ad te audiendum niam 8 Ecce autem, cum te nihil
aliud profecisse arbitrarer, nisi ut homines tibi ciuem improbum defendenti ignoscentam, propter necessitu dinem arbitrarentκr, perpere occκlte coepisti nihil dκm P κ
153쪽
DE ORATORE alijs silicantibus, me uero iam pertimescente, At illam non Norbani sieditionem, sid populi R. iracundiam , neque eam iniustam, sed meritam ac debita fuisse deo fenderes. deinde qui locus abs te praeterm pus est in Caepionem ρ ut tu illa omnia odio, inuidia, misericorradia mi cuilli ' Neque haec solum in defensione, sed
etiam in Scauro,caeterisq; meis testibns; quorum testi: monia,non refellendo, Ad ad eundem impetum popuαli confugiendo,refutasti. Quae cum abs te modo com memorarentur,equidem nlilla praecepta desiderabam . illam enim ipsam demonstrationem defensonum tua rarum abs te ipso comemoratam, doctrinam esse non mediocrem puto. Atqui, si ita placet,inquit Antonius,trademus etiam,quae nos siqui in dicendo, quaeq; maxime stestare solemus: docuit enim ia nos longa nita, usq;
' rerum maximarum, ut, quitas rebus animi hominum molierentκr,teneremas. Equidem primum considerarare soleo,postulet ne causa : nam neque paruis in reuelis adhibendae siunt hae dicendi faces,neque ita animatis hominibus, ut nihil ad eorum mentes oratione flectendas proficere possimus 1, ne aut irrisione, aut odio digni putemur, si aut tragoedias agamus in nugis,alit conuellere adoriamκr ea, quae non possint commoueri. Nam quoniam haec ferὸ maxime sent in iudicum animis , aut quicunqne illi erunt, apud qκos agemlis, oratione molienda, amo odium,iracκndia, inuidia, miseericorradia, stes, laetitia, timor, molestia ; sintimus amoremi conciliari, si id uelle uideare, quod fit utile ipsis, apud quos agas, defendere ; si aμt pro bonis viris, alit cerrate pro ijs, qμj illis boni atque κtiles sint , laborare .
154쪽
nanque haec res amorem magis conciliat, illa uirtutis
defenso charitatem : piniq; proficit, si proponitur stti
titilitatis 'turae,quam praeteriti beneficis commemora*tio . Enitendκm est,ut ostendas in ea re quam defen das, aut dignitatem inesse, alit utilitatem, elimq; , cia concilies hunc amorem, significes nihil ad utilitatem suam retulisse, ac nihil omnino fecisse causa sina a inouissetκν enim commodis hominum ipsiorum, si ijs ακα tem eorlim caeteris commodandi salietur. Videndamq; hoc loco est, ne, quos ob benefacita diligi uolemus, eo-rκm laudem atque gloriam,cui maxime inuideri solet, nimis efferre uideamκr . Atqκe isdem his ex locis odium in alios struere disicemus, a nobis ac nostris dimouere: eademq; haec genera tractanda fiunt in ira αcundia uel excitanda,uel sedanda. Nam si,qμod ipsis, qui andiunt perniciosium aut inutile sit,id facilum aura
geres, odium creatκr : sin quod aut in bonos uiros, aut in eos,qκos qκisque minime deblierit alit in remp. tum excitatur si non tam acerblim odium , tamen aut inα
uidiae, aut odii non dismilis ofensio . Item timor inocutitur aut ex isorum periculis, aut ex commlinitas.
interior est ille proprius, bed hic qκoque communis ad eandem similitudinem est perducendus. Par atque una ratio est syei,setitiae,molestiae. Sed haud siciam an acerrimus longe sit omnium motus inκidiae,nec minκs Riria opus sit in ea comprimenda , qliam in excitanda . Inuident autem homines maxime paribus aut inferioraxibus, cum si relicitos sientiunt, illos autem dolenteuolasse : sed etiam siverioribus inuidetur saepe ueheα menter, eo magis, si intolerantius se iactant, πΚ iij s
155쪽
DE ORATORE aequabilitatem communis iuris , praestantia dignitatis aut forinnae 'a transiunt . quae si infamanda sunt, maxime dicendum est non esse uirtute parta, deinde' etiam uiti js atqκe peccatis. tum si erunt honestiora at qNe grauiora,tamen non esse tanti ulla merita, quanαta insiolentia hominis , quantum q; fastidium . Ad se*dandκm autem,magno illa labore magnis periclitis e se parta,nec ad suum commodum, sied ad aliorum esse
collata , sise , si qκam gloriam peperisse uideatnr,
tametsi ea non sit iniqua merces periculi, tamen ea nodele lari, totamq; abiicere atque deponere : omninoq; perficiendμm est, quoniam plerique siunt inuidi,maxi meq: est hoc commune uitium peruagatum : inuidi detκr autem praestanti florentiq; forinnae) ut baec op nio minuatκr, er illa excellens opinione fortuna cum laboribus o miserijs permixta esse uideatnr. Iam mira sericordia moκetur, si is,qui audit,adduci potest, ut ii la, quae de altero deplorentur,ad sinas res reκocet, quas alii tulerit acerbas, aut timeat i ut intuens alium creobro ad sie ipsium reuertatur. Ita cum singuli casius ἴκα manarum mi Ariarum grauiter accipiκntur, si dicunαtur dolente tum a licta prostrata uirtus maxime luctuosa est. ut illa altera pars orationis, Mae pro*bitatis commendatione boni uiri debet steriem tueri, lenis,ut saepe iam dixi,atque summissa , sic baec,qμα μαρ itur ab oratore ad commutandos animos, atque oramni ratione flectendo intenta ac uehemens esse debet.
Sed est quaedam in bis duobus generibus,quorum alterarum lene, alterum uehemens esse uolumus, disticilis ad distinguendum similitudo . nam ex illa lenitara
156쪽
ee,qua conciliamur ijs,qui audiunt,ad hanc vim acerarimam, qua eossem excitamus,influat oportet aliquid, ex hac ut nonnκnquam animi aliquid in uendii est illi lenitati: neque est ulla temperatior oratio,qκἐm illa, in qua asteritas contentionis oratoris ipsius humanitate conditur remissio autem lenitatis quadam gra uitate e ' contentione firmatur . In viroqlie alitem genere dicendi, illo,in quo uis atque contentio qκ rimr, boc, qMod ad vitam e .mores accommoda
rur,rr principia tarda fiunt, e exitus tamen istisi et producti esse debent . nam neque asiliendum statim est ad illud genus orationis: sabest enim totκm a cano
iudicii est,audire desiderat, nee, cum in eam rationem ingressus sis,celeriter disicedendκm est. non enim, sicut argκmentκm, simni atque positum est,arripitur, alte νκmq; er tertium possituriita misiericordiam,aκt inuidiam,aut iracundiam,simni atque ininteris,possis comouere. argumentum enim ratio ipsa confirmat: qκae simul atque emissa est, adhaeresicit . illud autem genus orationis non counitionem iudicis, sed magis pertκrbarationem reqκirit: qnam consiqui ns multa, uaria, er copiosa oratione, o simili contentione actionis neramo potest. 3κare qκi aut breviter, ant summisse discunt,docere indicem possunt, commossere non pos*nt, in qκο sunt omnia. lam illud persticuum est,omnium rerum in contrarias partes facultatem ex isdem 'pope ditari locis. Sed aTκmento resistendum est,aut ijs, quae comprobandi eius causa siumutur,reprehendendis, aut demonstrando id, quod concladere illi velint, non
157쪽
Uisi ex propositisnec esse consiquens: alit, si ita non refellas,aferendκm est in contrariam partem,quod sitant trauius,aut aeqΗe graue . Illa alitem,quae aut conciliationis causa leuiter, aut permotionis uehempnter aguntκr, contrariis commotionibus inferenda sunt, ut odio beneuolentia,msericordia inuidia tollatur . Suamuis alitem est, uehementer saepe utilis iocus, 'ceo ltiae: quae etiam si alia omnia tradi arte possunt,natues rae sent propria certe , neqκe κllam artem desiderunt. Iin quibus ire longe alqs mea siententia Caesar excellis. quo maris mihi etiam testis esse potes, aut nullam esse artem selis, ακt, si qκα est,eam nos tu potissimum docebis. Ego uero,inquit Caesis omni de re facetius p to pos ιβ ab homine no inurbano,quam de ipsis facetiis, d tutari. itaqκe cum quo dam Gracos insicriptos libros esse uidissem de ridiculis,nonnullam instem ueneram ρ ρ me aliquid ex istis disicere, inueni autem ridicula
salsa multa Graecorum nam Siculi in eo genere, Rhodij, Byzantis,er praeter caeteros Attici excellunt: sid qui eius rei rationem quandam conati sunt artemq; tradere, sic in albi extiterut,ut nihil aliud eourum,nisi ipsa inse iras,rideatur. quare mihi nullo uia detur modo doctrina ista res posse tral . Etenim cum duo genera set facetiarum, alterum aequabiliter in odi mni fermone 'sem,alterum peracntum, breue illa a ueteribus μ'erior caκiliatio, haec altera dicacitas nouminata e l. leue nomen habet utraque res: qκippe et lime enim est totum hoc,risium mouere. uerritamen,ut
dicis Antoni, multum in causis per sive tepore face
tque profici uidi. Sed cum in illo genere perperare festis
158쪽
uitatis ars non desideretur; natura enim singit homines creat imitatores π narratores facetos, Rubtu adiuuante noce, CT ipso genere siermonis: tum Mero in hoc altero dicacitatis quid habet ars loci, cum
ante illud facetum dictum emissum haerere debeat,qua cogitari potuisse uideatin f Quid enim hic meus frater ab arte adjκκari potuit, cum a Philippo interroratus quid latraret, Furem sie uidere restondit i quid in οαmni oratione Crassus uel apκd Centumκiros contra Scaevolam , uel contra accUstorem Brutlim, cum pro Cn. Plancio diceret 8 nam id,quod tu mihi tribuis An. toni, crasso est omnium siententia concedendam . non
enim fere qκsquam reperietur,praeter hunc,in litroqRegenere leporis excellens, e r illo quod in perpetuitate sermonis, ' hoc quod in celeritate atque diolo est. nahaec perpetua contra Scaliolam Cliriana defensio, to: ta redundauit hilaritate quadam e ioco . diecta illa breuia non babnit. parcebat enim aduersariij digni αtati: in quo ipso seruabat siuam : quod est hominibus facetis dicacibus disticissimκm,habere hominum ra
sissime dici possim tenere. itaque nonnulli ridiculi hodimines hoc ipsem non insese interpretantis . dicere enim aiunt Ennium, flammam . sapiente facilius Ore in ardente opprimi quam bona die la teneat, haec siciliscet bona dicta,quae salsa sint. nam ea didia appellans
tur proprio iam nomine . Sed At in Scaeliolam contis nuit ea Crassus atqκe illo altero genere , in quo nulli aculei contumeliarum inerant, causam illam dii uo
159쪽
E ORATORE dignum contumelia ili dicabat,utroque genere pκγα nit . quam multa de balneis, qκas nuper ille uendidem rat,qκam multa de amisso patrimonio dixit j atque illa breuis,cum ille diceret sie sine causa sudare,Minime mirum,inquit modo enim existi de balneis. Innumexabilia huiusicemodi 'erunt, sed non minus illa iucunda perpetua . Cum enim Brnius duos lectores excita' sit, ex alteri de colonia Narbonensi Crassi orationem legendam dedisset,alteri de lege Seruilia, ex cum comtraria inter siesie de repta. capita contulisset: noster hie facetisme tres patris Bruti de iure ciuili libellos tribus legendos dedit . ex libro primo,Forte euenit ut in Prisuernati essemus. Brute testifcatur pater sie tibi Prisvernatem fundum reliqκisse . Deinde in libra sicudo, In Albano eramus ego er Marcus filius. Sapiens in delicet homo cum primis nostrae ciuitatis norat hoc Pingitem i met ebat,ne,cum is nihil haberet,nisil esse ei relictum putaretur . Tum ex libro tertio, in quo
finem Aribendi fecit: stot enim,ut audiui Scaevola discere, fiunt ueri B ruti libri) In Tibκrti forte assedimus ego er Marcus filius. Vbi siunt ij fundi Brute,qκos mbi pater publicis commentarijs consignatos reliquit quod nibi puberem te,inqni iam haberet; quartum lis brum composivisset, er sie etiam in balneis locutum cu
teatur hoc lepore,atque bisfacetijs no minus resetatuesse Brutum, quam illis tragoedῆs,qκas egit idem, cum case in eadem causa efferrenur anus Iunia j pia D ij immortales,quae 'it illa, quanta ni quam inexperiamta,qκὰm repentina i cum coniectis ocistis, gesta omni
160쪽
imminenti, summa grauitate'celeritate uerborum, Brute qκid siedes L qκid illam anum patri nunciare uis tuo f quid illis omnibus, quorum imagines duci uides ἐquid maioribus tuis' quid L. Bruto,qui hunc populum dominatu regio liberauit f qκid te facere L cui rei, cui gloriae, cni uirtκu slκdere ς patrimonio ne augendo fat id non est nobilitatis. Ad fac esse : nihil siuperest: libidines totum dissipauerunt. an iuri ciuilis est pater
num . Ad dicet te,cum aedes Henderes, ne in rutis quiαdem casis solium tibi paternum recepisse . an rei militari s qκi nunquam castra uideris. an eloquentiaeρ qκα nuda est in te : quidquid est uocis ac linguae, omne in illum turpissimum calumniae quae tum colliolisti. Tu lMem a yicere audes t tu hos intueri t tu in foro,in in urbe, tu in ciuiam esse cons ectu f tu illam mortuam , tu imagines ipsas non perhorrescis f quibus non modo imitandis, sidne collocandis quidem tibi κω Ium locum reliquisti. Sed haec tragica atque diuina:
faceta antem er urbana innumerabilia eχ una conrcione meministis: nec enim concio maior linqua 'it,
nec v d populnm granior oratio, quam hujus contra collegam in Censura nuper,neque lepore Ur festiuitate conditiori . Quare tibi Antoni utrunque assentior,
multum facetias in dicendo prodesse sue, eas arte nullo modo posse tradi: illud quidem admiror,
te nobis in eo genere tribuisse tantum, non huius rei qκoqsse palmam,κt caeterarum, Crasso detulisse. Tum Antonins, Ego uero ita fecissem, inquit, nsi interdum in hoc, crassio paulum inuiderem . nam esse quamuis