장음표시 사용
161쪽
dendum: sed cum omnium sis uenustissimus urbarani simus ; omnium grauissimum.seuerisimum i respe,Cr uideri, quod illi contigit uni,id mihi uix ferenis
dum uidebatur. Hic cum arrisisset ipse crassws, Attammen, inquit Antonius, cum artem esJe facetiarum Iuli negares,aperAisti quiddam,qMod praecipiendum videretur . haberi enim dixisti rationem oportere hominum, rei, temporis, ne quid iocus de grauitate decerperet:
quod quidem in primis . crasso obseruari solet. Sed
hoc praeceptκm praetermittendum est facetiarum, quὸd hi, nihil opus sit: nos autem,quo modo utamRΥ, cum opus sit,'nuerimus; ut in aduersarium, maxime si eius stultitia poterit agitari,in testem stultum, cupidu, leuem, si facile homines audituri uidebuntur. Omni rano probabiliora siunt,quae lacessiti dicimus, quam quae priores . nam ingenii celeritas maior est, quae αρα paret in restondendo : π humanitatis est res onsio .
uideremκr enim quieturi Disse, nisi essemus lacessiti: ut in ista ipsa concione nihil ferὸ dictum est ab hoc, qκοd quidem facetius dictum uideretur, quod non
proliocatus restonderit. Erat autem tanta grauitas in Domitio,tanta an loritas, ut, quod esset ab eo obieσAum,lepore magis eleuandum,qκam contentione ' gendum uideretκr . Tum Sulpitius, Quid igitur, ins
tias concedit, tamen multo in eo studio magis ine elas borat,non explicare totu nobis genus hoc iocandi quaole sit, unde deducatur, prosertim cum tantam uim
utilitatem salis et urbanitatis esse fateamurs ad id sit,inqκit Iuliκs, assentior Antonio, dicenti nullam esse
162쪽
artem salis s Hic cum Sulpit reticuisset, Quasi uero, inqvit Crassus,horu i oru,de quibus Antonius tandiu loquitur, ars ulti pit: obseruatio quaedam est , ut ipsi dixit,earu reru,qκε in dicendo ualent quaepi eloquentes facere possa qμπ esset non eloquens s quis enim haec uel non facile , κes certe aliquo modo posset edisicere fSed ego in his praecepti, hanc uim hanc utilitatem
esse arbitror,non ut ad repertendu, qκid dicamus,arte ducamur, sied ut ea,qκae natura, Mae studio, qua eλercitatione cosequimur, aut redia esse conpilamus, alit praκα intest ga s,cuiquὸ referenda sint,didicerimus.
quare cresar ego quoque ἀ te hoc peto, ut, sit tibi κjdeσtur,di butas de hoc toto iocandi genere qujd semias, neqκα forte dondi pars,quoniam ita uolli lis, in hoc tali coetu, atqne in tam accurato Armone prsterita esse uideatlir . Ego uero, inqκit ille, quoniam colledium a connilia Crase exigis,non comittam,ut, si dei gerim,
tibi causam aliquam dem recusandi: quanqκam so leo saepe mirari eoru impudentiam, qui agunt in scena gestii syeolante Rosicio. 3κis enim fiesie comouere potest,cκius ille uitia non uideat f sic ego nunc crasso an diente primu loqnar de facetiis, docebo fui ut alui
Oratorem elim, quem clim Catulus nAper audisset, Penκm alios aiebat esse oportere . Tu ille, locabatκr,inαqκit, Callitus,praebertim clim ita dicat ipse,ut ambrosia alendus Ube uideatnr . uerum te C ssar audia lis, ut ad Antonii reliqua redeamns. Et Antonili , P erraRGca quidem mihi res at,inquit: Ad tamen defessu, ta labore atque itinere dis litationis requiesta in c resari, siermone quasi in aliqκo peropportuno diuersorio. Atqui,
163쪽
DE ORATORE inquit Iulius, non nimium liberale hostilium meum dices: nam te in uiam, simul ac perpaululum gustaris,
Omni isto genere quid sientiam , perbreniter exponam is Der A quinque sunt quae e rantlir: unum, Mid sit 3
pacto concitetur,ubi sit,quo modo existat,atque ita reo pente emmpat,ut elim cupientes tenere nequeamus, et quo modo Mimul latera,'os,lienas,uultum, oculos occumpet, uiderit Democritus: neque enim ad bκnc siermoranem hoc pertinet, si pertineret,neficire me tamen id
non pκderet, quod ne ipsi quidem illi sicirent, qui possim
centur . Locus autem regio quasi ridiculi nam id proxime qηaeritκr turpitudine, deformitate quamdam continetur . haec enim ridentur uel siola, uel maraxime, qssae notant er designant turpitudinem aliqua non turpiter . Est autem,lit ad illud tertium ueniam, est plane oratoris mouere risium : uel quὸd ipsa hilaristas beneuolentiam conciliat ei, per quem excitata est ruet qQd admiruntur omnes acumen uno saepe in uerrabo positκ maxime restondentis,nonnunquam etiam
lacessentis: uel quod frangit aduersarium,qu)d impeαdit,qu)d eleuat,qu)d deterret,qκὸd resistat: uel qu)d ipsum oratorem politum esse hominem signiscat, quὸd
164쪽
pe' am diligenter uidendum est: id qκod in quarto
loco qnaerendi poseeramus. nam nec insignis improbistas, er scelere innecta, nec rursim misieria insignis agiestata ridetur . facinorosios maiore qMadam vi, qssam ridicliti, uulnerari uolunt: misieros illudi nolunt, nisi si se forte iactant. Parcendum est autem maxime chararitati hominum ; ne temere in eos dicas,qui dii litur. Haec igitur adhibenda est primum in iocando moderaratio. itaque ea facillime ludκntur, qlia neque odio mara gno,nec misiericordia maxima digna μnt. Quamotarem materies omnis ridicHorum est in istis nitique, quae sunt in vita bominκm neque charorum,neque calamitosorum, necMe eorum, qui ob facin s ad 'pplicium rapiendi uiden M. ea si belle uitata ridentin. Est etiadeformitsi e corporis uitiorκm satis bella materies ad iocandum . Sed quaerimus idem,quod in caeteris re
do illud praecipitur, ne quid in*se, sed etiam si quid
per ridic te possis. uitantam est oratori utranque, ne aut sicurrilis iocus sit,aut mimicus. qκε cuiasimodi sint, facilius iam intelligemus, cum ad ipsa ridiculorum geαnera uenerimus. Duo enim sunt genera facetiaram, quorum alterum re tradiatur, alterum dicto . Re, pqκando quid laquam aliqκα fabella narratκr, ut olim tu crasse in Memmium,comedisse eum lacertum Lara sis,cκm esset clim eo Tarracinae de amicula rixatus:
salsa, attamen 2 te ipse a tota narratio . addidisti
clausiutam,tota Tarracina inm omnibm in parietibus
insicriptas fuisse literas tria L LL, duo M M : cu quaereret id quid esset, senem tibi qκendam oppidanum di
165쪽
DE ORATORExisse,Lacerat lacertum Largii mordax Memmias. P ersi icitis , hoc genus quim sit facetnm , quἀm elegans, qvim oratorium, siue habeas vere,quod narrare ρ sis,quod tamen est mendaciunciais tergendum , siue singas. Est autem haec huius generis uirtus, ut ita θαcta demonstres, ut mores eins, de qMo narres, ut sermo, ut uultus omnes exprimantur,ut ηs,qui audiunt, tum
geri illa, fertq; uideantur . In re est item ridiculum, quod ex quadam deprauata imitatione fumi solet, ut γγ idem Crassus, Per tuam nobilitatem,per uestram famira liam . Quid aliud 'it,in quo concio rideret, nisi illa D uultus er uocis imitatio j Per tuas pallias uero, cum dixit, extento brachio paululum etiam de gestu a didit, uehementius risimus. Ex hoc genere est ilia Roυ sciana imitatio sienis, Tibi ego Antipho has siem .inquit. benium est cum audio . Atque ita est totum hoc ipso genere ridiculum, ut cautissime tractandum sit. Mismorum est enim ethologorum, si nimia est imitatio, βαcut obscaenitas. orator μrripiat oportet imitationem, ut is,qui audiat,cogitet plμra, quim uideat, praestet ideingenuitatem et ruborem suum uerborum turpitudine rerum obstoenitate uitanda. Ergo haec duo genera sunt eius ridiculi, quod in re positum est: qκae sent pror pria perpetμarum fucetiarn, in quibus desicribuntur hominum mores, er ita est κntκr, ut aut re narrata aliqua, quales siunt, intelligantur, aut imitatione breui 'iniedla in aliquo insigni ad irridendum uitio reperiantur. In dicto autem ridiculu est id,quod uerbi aut fenotentiae quodam acumine mouetur: bed ut illo superiore genere,uel narrationis, uel imitationis,uitanda est mir
166쪽
LIBER II. 82morum ethologorum similitudo, sic in hoc scurrilis oratori dicacitas magnopere fa eda est. Qui igitur distinguemus 2 Crasso,a Catulo,. cateris familiarem uest a
Granilim,aut Vargulam amicum meum s non mehercule in mentem mihi quidem uenit: siunt enim dicaces: Granio quidem nemo dicacior . hoc opinor primum ,
ne,quotie=κnque potuerit diectum dici, necesse habeas mus dicere . Pusillius tellis processit, Licet,inqκit,rogare Philippus f Tum qκUtor properas, Modo breuiter. Hic ille, Non accusabis,perpusillum rogabo . Ridicule. sed sedebat iκdex L. Aurifex,breuior etiam,quam ipsitellis: omnis est risius in iudicem conuersius: usum est totκm sicurrile iudiciu . E rgo haec, quae cadere possunt in quos nolis,quamuis sint bella , fiunt tamen ipse genere sicurrilla : ut iste,quisie uult dicacem, Cr mehercule est, Appius, sid nonnunquam in hoc uitium sicurrile delabitur . Coenabo,inquit,apud te, bκic lusico familiari meo C. Sellio : uni enim locu esse uideo . Est hoc sicur
χit, quod in omnes lusicos conueniret. Ea quia meditata putantur esse, minus ridentur. Illia egregium Sestii ex tempore, Manus bina inqMit, coena . Temporis igitur ratio, ipsius dicacitatis moderatio, o temperantia, raritas didiorum distinguet oratorem . sicurra : quod nos cum causi dicimus, no ut vidiculi uideamur, sed ut proficiamus aliquid, illi totudiem sine causi. Quid enim est VarPla assecutus, clim eu candidatus A. Sempronius cu Marco suo stastra coplexus esse Puem abige m cas' R isem quaesiuit:
167쪽
DE ORATORE Tempus igitur dicendi prudentia'grauitate moderarabimur : quarum utinam arte aliquam baberemus, sed domina natura est. Nunc exponamus genera ipsa μmmatim, quae risium maxime molieant . Hac igitur sit prima partitio : quod'cete dicatur , id alias in re habere,alias in uerbo facetias; maxime autem homiranes delectari, si quando risius coniuncte re uerbo moueatnr . Sed hoc mementote, quosicunque locos attinragam, unde ridicula ducantur,ex isdem locis ferὸ etiagraues pententias posse duci. tantum interest,qu)d grauitas honestis in rebus seuere iocus in turpiculis,et qua si deformibus ponitur : uelut in ksdem verbis erdare frugi sierκκm pos*mus, et, si est neqliam, iocari. Ridiculum est illud Neronianum uetus in furace serravo, solum esse,cui domi nihil sit nec obsignatum, nec occlusium : quod idem in bono sierno dici solet, sied boeisdem etiam uerbis. Ex isdem autem locis omnia nam ρκnt in . Nam qκod Sp. Carvilio grauiter claudicanti ex uulnere ob remp .accepto, ob eam causam uerecundanti in publicum prodire, mater dixit , Quin prodis mi Spuri, ut, qμoti clinque gradum facies, toties tibi tuarum uirtutum ueniat in mentem e praeclararum graue est . Quod Caluino Glaucia claudicanti,Vbi est uetus ludi num claudicat s at hic clodicata hoc ridiculum est: utrunque ex eo,quod in claudicatione animaduerti potuit, est ductum .cQuid hoc Naevio ignauius f Auere Scipio, at in male olentem , Video me ὰ te circunueniri. subridicule Philippus. At utrunque genus continet uerbi ad literam immutati sis
militudo . Ex ambiguo dicta, vel argutissima prirna
168쪽
LIBER II. 8 uetur, sed non siemper in ioco, saepe etiam in grauitate Mersantur . Africano illi maiori coronam sibi in conusitato ad capκt accommodanti,cum ea saepius rumperetκr, P . Licinius Varus, Noli mirari,inquit, si non cono uenit: caput enim magnκm est. laudabile Sr bonerstum . At ex eodem genere est. Caluus satis est: quod dici parum . ne mκlta ἱ nullκm genus est ioci,quo noex eodem sieuera grauia fumantur. Atque hoc etiaanimaduertendum,no esse omnia ridicula faceta. quid enim potest tam νidiclitum,quam Sannio est ' sed ore, Multu,imitandis moritas,uoce,denique corpore rideturi o salsium hunc possum dicere,atque ita,non ut eiu modi oratorem esse uelim, sied ut mimum . Quare primum genus hoc, quod risium uel maxime mouet, no est
nosti um, morosiumsuperstitiosium, 'sticiosium, glorio*sium, stultum. natura ridentur ipse,quas personas agitare solemus non si linere. Alterum genus est imita tione admodum ridiculum, sed nobis tantum licet jurtim, si qμando cursim: aliter enim minime est liberale. Tertium,oris deprauatio non digna nobis. Qxartum obstoenita non solum non foro digna, Ad vix couiuio liberorum . D etractis igitur tot rebus ex hoc oratorio loco , facetiae reliquae sunt,quae aut in re, lit ante dinisii,positae uidentur esse,aut in verbo. nam qκο'qlii busicunque uerbis dixeris, facetum tamen est, re contiαnetκr : quod mutatis uerbis silem amittit,in uerbis habet leporem omnem . Ambigua sunt in primis acuta, at ne in Merbo posita,non in re : sed non saepe magnuripum mouent,magis ut belle o literate dicta laudanatur: ut illud in Titium: qui cum studiosi pila luderet,
169쪽
DE ORATORE. idem signa sacra noctu frangere plitaretur,ΠπαIO ; , cur in campum non Renisset requirerent, excuseuit Uest a Terentius, quod eum brachium fregisse diceraret . Vt illud Africani, quod est apud Lucilium , Quid Decius Nuculam , an confixum uis facere , in quit e Ut tuus amicus Crasse Granius,non esse sex tantis. Et si quaeritis, is , qui appellatur dicax,hoc genere maxime excessit, sed risius mouent alia maiores. Ambiguum per sie i Am,probatur id quidem, ut ante dixi liel maxime; ingeniosi enim uidetur uim uerbi in aliutatque caeteri accipiant, posse ducere ; sed admirationem magis, qκam ripum mouet: nisi si quando incidit in aliud genus ridiculi. Quae genera percurri equidem : sita sicitis esse notitillimum ridiculi genus, cu aliud expectamus,aliud dicitur . hic nobisemet ipsis noster error risium mouet: quod, si admixtum est etiam ambiguum, fit salsius: ut apud N aeuium uidetur esse mistoricors ille, qui iudicatum duci uidet, percunesatur ita, Quanti addictus f mide nummum . Si addidisset tantummodo , Ducas licet ; esset illud genus ridiculi praeiter expectationem: Ad quia addidit, Nihil addo, ducas licet , addito ambiguo a itero genere ridiculi , fuit, ut
mihi quidem uidetur , salsissimus Hoc tu est uenullissimum, cum in altercatione arripitur ab aduersario uerbum,et ex eo,ut a Catulo in Philippum, in eum ipsium
aliquid, qui lacesiui infigitur . Sed cum plura sint ambigui genera , de quibus est doctrina quaedam subit
IIor ', attendere alicupari uerba oportebit: in quo, ut ea,quae sint frigidiora,nitemus, etenim caliendum
170쪽
LIBER II. 8 te dicemus. Alterum genus est,quod habet parua uerbi
immκtationem, quod in litera positu Graeci uocant παρανορ ασίαν,ut Nobiliore mobiliorem Cato: aut ut ide,
cum cuidam dixisset, Eamus deabulatum, et ille, Quid opus f it de s Imo uero,inquit, quid opus 'it te aut eiusdem restonsio illa, Si in et aduersius auerses impudicus es. Etiam interpretatio nominis habet acume, cum ad ridiculum conuertas, quamobrem ita quis uocetur,ut ego nuper Nummium diuisiorem, ut Neoptole mum ad Troiam, sic illum in campo Martio nome inuenisse . Atqκe haec omnia uerbo continentκr . Saepe
etiam uersius facete interponitur,uel ut est,uel paullituimmlitatus,alit aliqκα pars uersilis,lit socius Scauro stomachantia, ex qκo 'nt nonnalli,qui tuam legem de ciuitate natam Crasse dicunt: St,tacete,quid hoc clamoris est ἰ quitas nec pater, nec
Tanta confidentia estis ρ auferte istam enim superbia. N am in Caelio sanὸ etia ad causiam utile fuit tus illud Antoni,cum ille a si pecunia profectam diceret testis, haberet filium delicatiorem, abeunte iam illo,
Sentin sinem esse laetum triginta minis fIn hoc genus conqcinntur prouerbia : ut illud Scipios ni ,cum Asiellus omneis prouincias stipendia merentem sit peragrasse gloriaretur, Agas Asellum . cretera. Qiare ea qκoque,quonia mutatis uerbis no possunt retinere eande uenu latem,no in re, sed in uerbis positad cantur . Est etiam in uerbo positum no insinsum genlis ex eo,cu ad uerbu,non ad sienteliam rem accipere videare. ex qκο nno genere totus est tutor mimus Metus,