장음표시 사용
211쪽
cauit Antonius, eloquentia, quasicunque in oras di 'καtationis regiones Me delata est. Nam sige de coeli natora loquitur, siue de terrae, siue de diuina ui,sue de tamana, siue ex inferiore loco, siue ex aequo, siue ex βααperiore, siue ut impellat bomines, siue ut doceat, siue ut deterreat, siue ut concitet, siue lit refectat, siue ut incendat, siue ut leniat, sine ad paucos, siue ad nix, tos, siue inter alienos, siue cum siliis, siue secAm, riuus est deducta oratio mon fontibns: quocunque ingre*ditur,eodem est instructu ornatuq; comitata. Sed qAος niam oppressi iam semus opinionibus no modo uasti,
uerum et uni hominum leniter eruditorum,qni, Are copledii tota nequeunt, haec facilius diuulsa Cr quoi di,
Fcerpta contrectant; qni,tanquam ab animo cor pres, sic ἡ siententque uerba sein lint , eliorum sine interitu feri nentrum potest: non fusi iam oratione mea plus quam mihi imponitur : tantum fgn cabo breui, neque uerborum ornatlim inueniri posse non partitis expressisq: siententiis, neque esse ullam sententiam illuus rem sine lace uerborum . Sed prius qκam illa conor attingere, qκibus orationem ornari atqtie illuminari pκtem, proponam breniter quid sientiam de uniuerso genere dicedi. Natura nulla est ut mihi videtur quae non habeat in suo genere res complκres dis miles intersie,quae tamen consemili laude dignentEr. Nam er auribus miata percipimus,quae et nos uociblis delectant, tame ita fiunt uaria sue, lit id,quod proximu cludias, iucundissimum esse uideatur oculis colligurin penὸ
innumerabiles uoluptates,quae nos ita capilint, lit unu
212쪽
sus noluistis oblectent distares, ut sit diffrite iudiciuexcellentis maxime μακitatis. At bocidem, quod est in nat ris rerum,transferri potest etiam ad artes. Vna
gens est ars,in εκα praestantes fuerunt Myro, Polyσclet 6Lysippin,q i omnes inter sie dissimiles 'erui, sidua tam ut neminem Aut uelis esse disimilem. Vna est uti ratio ; picturae, disimillimiq; tame inter si Zeusis, Aglaopbon, Apelles: neque eomm qκisquam est, miq idq am in arte sina deesse uideatur. Et si Me in bis
Dasii m tis artibus est mirandum,'tamen uerum P quanto admirabilius in oratione atqκe in lingua, quae
mm in Udem siententiis uerbisq; uersietur, 'mmas hasbet dissimilitudine non siqui alij Qt perandi sim sidui ij,quos constet esse taκdandos,in distari tamen genere laudentur . Atqκe id primum in poetis cerni licet, qvibκs est proxima cognatio c- oratoribus,qκam sint inter sese Ennius, Pam ins, Acciκsq; dissimiles: quam apud Graecos Aeschylus, Sophocles, Eolides, quanquaomnibus par penὸ lans in dissimili bibendi genere trisbnatur. Asticite nκnc eos bomines atqκe intuemini,qκorum de facultate quaerimκs, Pii intersit inter oratorum studia atqκe nat ras. μακitatem socrates, pubtilitatem Lysias,ammen Hyperides ovirum Aschines,nim Demosthenes bab it: qκis eorum non egregius flamen quis mi β am nisii sui similis j Gravitatem Africanus, lenitatem Laelim, asteritatem Galba,propnens qwiddam batait carbo π carsorum . quis hoσmm non princeps temporibκs illis fiat f -οitamen qμi' e in genere princeps. Sed Pid ego uetera comqvira cum miti liceat mi praesentitas exemplis atque Ο
213쪽
DE ORATORE uiuis ρ Quid iucundius auribus nostris unquam accidit huius oratione Catuli j quae est pina sic, Mi Latine lora qui peni solμs uideat; : sic σμtem grauis,ut in singulari dignitate omnis tamen assit humanitas ac lepos. Quid multa i istum audiens equidem sic iudicare μαleo, qκidquid aut addideris,aut mutaueris, aut detraraxeris, vitiosius er deterins 'rurum . Quid noster hie caesar ῆ non ne nouam quandam rationem attulit o rationis, dicendi genus indμxit prore fingulare Quis unquam res praeter tanc tragicas renὶ comice,tri
nullate tractauit, atque ita,ut neque iocus magnitura dine rerum excluderetur,nec grauitas facetiis minum
reruν f Ecce praesientes duo prope aequales Sulpitias CV Cotta. qi id tam inter se dissimile j quid tam in suo genere praestans s limatus alter subtili rem explicas propriis aptisq; uerbis,baeret in cansa siemper : quid iudici probandκm si cum acutissime uidit,omissis caeteris argκmentis in eo mentem orationemq; desigit. SM9pitius autem fortissimo quodam animi imIetμ, plenissima e maxima uoce, summa contentione corporis, et dignitate molns,uerbor m quoqκe ea groitate er copis est,ut in s ad dicendum instinctissimM ἀ natura esse uideatur. Ad nosimeti os iam reuertor: quoniam sic Rimns siemper comparati, ut hominum sermonibus quasi in aliquod contentionis iudicium uocaremur quid tam disimile,quam ego in dicendo, et Antoniusqcum ille is fit orator,ut nihil eo possit esse praestantius;
ego ακtem,qκαnPam memet mei poenitet,cu hoc maraxime tamen in comparatione conringar. Videtis nege
214쪽
LIBER III. Iosmi boe quod sit Antoniis forte,ueb em,commotum in agendo,praemκnitum, et ex omni parte canse septu,
honeste cedens, acriter insirinens, terrens, siupplicans, summa orationis uarietate,nulla nostraru aurium sastietate. Nos antem,qκicunque indicendo 'mκs, quoniam esse aliqκo in numero nobis nidemκν) certe tameab huius multum genere distamus: quod quale sit, non
est meum dicere; propterea qu)d minime sibi qui que notus est, e disticissime de sie quisqμe sentit: sed tae
men dissimil itudo intelligi potest tu ex motus mei mediocritate, ex eo,qκὸd qnibus uest ijs primum institi,in iis fere soleo perorare π qiad aliensnto me maior in uerbis, in siententiis eligendis,qκam eum labor cura torqκet,lierentem,ne, set paulo Obsioletior 'eovit oratio,non digna expectatione er silentio fuisse uiodeatur . Quod si in nobis,qui assumus,tantae dissimilitudines, tam certae res cuiψqκe propriae, in ea κα-rietate fere meliκs ὰ deteriore facκltate magis,qμαm genere distinPirur, atque omne laudatκr, quod in suo genere perfectum est: quid censitis, si omnes, Di ubisqκe signi aut 'emni oratores, amplecti uoluerimus, num ne fore,ut qκot oratores, totidem penὸ reperianatin genera dicendi s Ex qua mea dii tatione forsita occurrat illud, si pene innκmerabiles sint qμasi formae Aggrael; dicendi, stecie distare genere landabiles, non posse ea,quae inter sie disicrepant,isdem praeceptis atque in una institatione formari. Quod non est ita, dili gentissimeq; hoc est eis,qui institκut aliqlios atque emidiam,Ridentam,quis sua qκenq e narum maxime fer
215쪽
DE ORATOR Era uideatin . Etenim videmus ex eodi quasi ludo fummorum in Jo cuin que genere artificum π magistrornm exisse discipulos disimiles inter sie , attamen laudi dandos, cnm ad c insiqne nituram institutio dod foris accommodaretur . Cuiκs est Rel maxime insigne illia exemplum ut cicteras artes omittamκ0 quod dicebat socrates dodior sing laris, st calcaribus in Epboro,contra ame in Theopompo fraenis in 'lere : alterii enim
exultantem uerborum audacia reprimebat,alteris cundiantem quasi uerecundantem incitabat. Neque
eos similes essecit inter sie, sed tantu alteri astinxit, de
altero limaκit,ut id constrmaret in utroqlie, Dod ηtri M'κe nsrura pateretur . Haec eo mihi praedicenda 'emni, Mi si non omnia,qκα proponerentin a me aὸ
uestrum in dicendo probaret,adhaerescerent,id . me genus exprimi sientiretis, quod maxime mihi ipsi probaretκr . Ergo haec O agenda siunt ab oratore,quae explis cauit Antonius, dicenda quodam modo. Qitina irato dicendi est modus melior nam de actione post Rididero ) q-m M Larinsilit plane, Mi ornate, M ad id, qηοὐ πqRe Merur,vte,congruenter ; dicamus f Atii qκe eorκm qκldem,q- Do prima dixi,rationem non arbitror expectari a me pini dilacidiq; siermonisnneso enim conam docere eum dicere,qia loqvi nesciatineesberare,qκi Latine non possit, b nc ornate esse d2Et mm , ne ne uero qui non dicat Pod intelligamin,bue posse,quod admiremur,dicere. LinFamus igitur haec, q- coenitionem babent facilem, ψκm necessurum et nam alterum traditin literis doctrina s puerili: alte α
216쪽
rum adhibetur ob eam causam, ut intelligat , quidqui*κe dicat: quod nidemus ita esse necessarium, ut tamen eo minus nihil esse posit. Sed omnis loquendi
elegantia, quanqκam expolitur scientia literarum, tamen augetκr legendis oratoribus poetis: sent enim illi aeteres,qui ornare nondum poterant ea quae dicerabant, omnes propὸ praeclare locuti: quorum sermone Resarist qui erunt,ne cκpientes qκidem poterunt lora qui nisi Latine. N eque tamen erit litendum uerbis ijs, quibus iam consilietudo nostra non utitκr, nisi quando ornandi causa parce, qκod ostendam, sed usitatis ita poterit uti testissimis, ut utatur is, qui in ueteribas erit scriptis studi e multum uolutatus. Atque ut Latine loquamur, non solum uidendum est, ut uerba efferamus ea, quae nemo rure reprehendat: ea fie casibus, temporibκs genere,'numero conseruemus,lit ne quid pertκνbatu ac disicrepans, alit praeposterum sit, sed etiam lingua, stiritus, uoris μαnus est ipsi moderandus. Nolo exprimi literas putidius, nolo obsicurari negligentius: nolo verba exiliter exanimata exire, nolo infata qκasi anhelata grauius . nam de uoce non ea dico, quae sunt actionis , sed hoc, quod mihi cum siermone quasi coniundiam uidetur. sunt enim certa uitia,quae nemo est quin efugere cuspiat, mollis uox,ut muliebris, aut quasi extra modum absona atqκe a urda . est autem uitium quod nonulli de industria constesantur . Rustica uox agrestis quosdam delectat,quo magis antiquitatem,si ita sonet, eorum siermo retinere uideatκr, ut tuus Catule Fodalis L .cotta gaudere mihi videtκr grauitate lingua μα
217쪽
DE ORATOR Enoq; uocis agresti, illud quod loquitur, pr cum ubsium iri putat, se plane 'erit rusticanum . Me autem tuus sonus siuauitas ista delectat,omitto uerborum, quanqκam est caput, uerum id affert ratio,docent taterae,c rmat consuetudo legendi loquendi: sed
hanc dico siuauitatem, quae exit ex ore,qκα qiadem ut apud Graecos Atticorum, sic in Latino Armone huius est urbis maxime propria . Athenis iandia doctrina forum Atheniensium interiit, domicilium tanttim in illa urbe remanet studiorum,quibus uacant cilies,per grini fruuntur,capti quodam modo nomine urbis auctoritate: tamen eruditissimos homines Asiaticosqκiuis Atheniensis indoctus, non uerbis, sid sono uo:
cis, nec tam bene qκὰm sinaniter loquendo facile superabit . Nostri minus student literis quam Latini, tameex istis,quos nostis, urbanis, in quibus minimum est literarum,nemo est quin literatissimum togatorum omnium Q Valerium Soranum lenitate uocis atque ipso oris pressu sono facile nincat. Quare cum sit quaedam certa uox Romani generis urbisq; propria,in qua
nihil offendi,nihil di 'licere, nihil animaduerti possit,
nihil senare aut olere peregrinum,hanc siqnamur: neque solκm rusticam asteritatem, sed etiam peregrina insiolentiam fugere distamus. Equidem cum audio socrum meam Laelium facilius enim mulieres incora καptam antiquitatem consieruant, quὴd multoru Armomnis expertes, ea tenent siemper quae prima didicerunt sed eam sic audio, ut Plautum mihi aut Naevium uim
dear audire : sono ipsio nocis ita recto simplici est, ut nihil ostentationis aut imitationis alberre videatur :
218쪽
ex quo se locutum esse eius patrem iudico, se maioraves , non a tere, Mi ille quem dixi, non ualle,non rn
ter . Q uare Cotta noster, cuiκs tu illa lata Sulpiti nonκnquam imitaris , ut totam literam tollas ,ste pleranissimκm dicas, non mihi oratores antiquos, hed me αsores Ridetκr imitari. Ula cum an isset ipsi sulplatias, Sic agam nobiscκm, inqκit Crassus,lit, quoniam me loqui uoluistis, aliquid de uestris nitique audiatis. Vtinam quidem,inqui ille : id enim ipsium uolumlis,
idq; si feceris, multa ut arbitror) bic hodie uitia ponemκs. At enim non sine meo pericκlo, Crassus inqκit, possem Sulpiti te reprehendere, quoniam Antonius mihi te simillimum dixit sibi uideri. Tum ible, Tum cum monssit idem, Mi ea, qκα in qκoqκe maxima essent, imitaremur . ex quo uereo ne nihil
sim tui nisi 'plosionem pedis imitatus, ρακca quaedam uerba, aliquem si forte morum. Ergo ista, inquit Crassus, quae habes . me, non reprehendido, ne me ipsium irrideam : fiunt alitem mea multo plura maiora quὰm dicis: quae autem siunt
aut tua plane, aut imitatione ex aliquo expressa, de hi te, si qui me forte locus admonuerit, commonebo. Praetereamus igitur praecepta Latine loquendi, quae pκerilis doctrina tradit, Cr 'btilior cognitio ac ratio literarum alit, aut confiuetudo Armonis quotidiani,te domestici,libri confirmant ,-lectio ueterum orato νμm poetarum. Neque uero in illo altero diutius comoremin,ut distulemlis quibus rebus asseqμi possimus, ut ea,qκε dicamns,intelligant ' Latine sicilicet dicenso nis
219쪽
DE ORATORE uerbis usitatis ac proprie demonstrσnti in ea quae signiscari ac declarari nolemκssine ambiguo uerbo aut
sermone, non nimis longa continuati one uerboru, non
ualde prod Elis ijs,qκae similitudinis causa ex aliis re bus transferuntur,non disicerptis siententi js, non prαρ fleris temporibκs,non confisis personis, non perturbato ordine . quid mηθα f tam facilis est tota res, ut mihi permirum saepe videatur, cum difficilius intelligatur quid patronκs uelit dicere, qκam si ipsi illi Di patro num adhibet, de re siua diceret. Isti enim, qui ad nos causas deferunt, ita nos plemnque ipsi docent,ut non desideres planius dici. Easdem res autem simulae λιαμ aut uester aequalis Pomponias agere coepit, non aeque, qκid lcant admotam attendi, intelligo rita confusa est oratio,ita perturbat nihil ut siprim' nihil ut sicundum : tantaq; insiolentia ac turba uerborum,ut oratio, quae lumen adhibere rebus dese ea ob sicuritatem ιυ tenebras afferat, atqκe ut quodam morado ipsisu in dicendo obstruere nideantur . Verumst placet, quoniam haec satis stero, nobis quidem certe maioribus natu, molesta pκtida uideri,ad reliquat aliquanto odiosiora pergamus. Atqμi vides, inqκit
Antonias, quim alias res agamin, quam te inniti audiamus, qui adtaci possumus, de me enim conticio, Hlictis ut reuem omnibus te sectemur,te audiamus: stetia horridis rebus nitida, de ieiunis plena, de per tragatis nona quaedam est oratio tua . Faciles enim , inra qκit, Antoni partes eae'erAt si qκas modo percucinri,uel potias pene praeterii, Latine loquendi, plantara dicendi: reliqμα sunt magnis, implicatae, variae gram
220쪽
LIBER III. Io 'Mes,quibus omnis admiratio ingenis,omnis laus eloquentiae continetκr . Nemo enim unquam est oratorem,
qu)d Latine loqueretur, admiratus: si est aliter, inladent: neque elim oratorem tantumodo, sid hominem non pκtant. nemo extulit eum verbis,qui ita dixisset,
MLqui adessent,intelligerent quid diceret, sied contem: Ut eum qisi minus id facere potuisset . In quo igitur homines exhorrescunt f quem stupefaeli dicentem inutuentur f in quo exclamant f quem deum , ut ita discam,inter homines putant i qui distincte,qui explicarat qlii abundanter, qui illuminate rebus er verbis dicunt, in ipsi oratione quasi quendam numerlim versiumq; coficiun id est quod dico ornate . Qui idem ita moderantur,rit rerum,ut personarum dignitates ferunt,ij siunt in eo genere laudandi laudi quod ego araptum congruens nominem: qui ita diceren eos neGgauit adhuc sie uidisse Antonius, ip hoc nomen diraxit eloquentiae solis esse tribuendum. Quare omnes illos me auditore deridete, atqκe contemnite, qκi se horum, qui nunc ita appellantur, rhetorum prreceptis omnem oratorum uim complexos esse arbitratur,neqve adhuc, qηam personam tenean alit quid profiteantur,intelliσgere potnerκnt. Verlim enim oratori quae sunt in horaminam uita, quandoquidem in ea uersatur orator,
atque ea est ei si iecta materie omnia quaesita, alidiota, Iedla,d mala, tradiata, agitata esse debent. Ut enim eloquentia una quadam de summis virtutibus, qκanquam sunt omnes uirilites aeqMales er pares , sed
tamen est flectes alia magis ilia formosa il lustris,scnt haec uis , qκα scientiam complexa rerμm, ρημ