장음표시 사용
41쪽
inde merulo magni Philosophἰς insectar ores dici po sunt . In Aulia primus occurrie immorealis Baco de Verulamio , qui, in libro de dignitate , & argumen
iis scientiarum veluti digito monstravie viam , qua sesen Ke Emfindarentur ii, ας perscreentur. In lissim vero, Dem a silans voluit novum organum, mi Petuo Pre
diciorum , ac ratiocinationum, nescessitatem E montes expclle udi eheorias, ac notiones, que Pagiam Probabantur , ac creaudi ops observationis, expctrisneia, O hi-Morir novam Dialecticam , in qua Syllogismus proscriBeretur , ac Inductio locum haBsree. LIV. In Iealia praeer Cardanum. Aeontium, Mamrolicum , Commandinum, Dantem Perusinum, Μagianum , Portam, Aldrovandum, aliosqtio qui PHlosophiam , di mehesim promouartane, florula Galileus nullius , nisi me urg , are Geomcteria inscipulus , as nova schola non Etrusca vel Desica, sed totius Eur Pa parens, ac magister. Is Pusicam ad Mathematico lancam expendit , undo μιra emendavit, plura me-Πora sese , plura αntea ignota cognoυie. Celebris Ese .gravitatis theoria ab eo detecta. Celebra relascopium astronomiCum , quod ipse Primum inusiae. Cesebarrimuejus inventa astronomica , inter qua quatuor Iovis saκeellietes , Dos Stellas Mediceas appellavit. Gtis studia tanta amplitudinis, ac magnitudinis fuero, ut ejus discipuli non omnia illa ferre potuerint , sed inter sociistribuerine. Castellius 'drostaticam, i, Wdraulicam, qua ab Archimedis temporibus usque ad Gali-Ieum neglecte jacebant, condEiae. Cavalterius luminiabus a Galileo .ceptis Geometriam indivistibilium, sectiones conitas , Trigonometriam , ac exercitation
42쪽
ι xxxii damenea jecit. Torrisellius in Geometricis edi Phiacis eximitas barometrum invenit. Vivianius summus
Geometra Die , quod ejus divinationes ds amissis L, Bris Aristri, O Apollonii in primis demonstrant. B rellium in pissiologicis maximum fuisse ex .Ere de
motu animalium luculanter confine. Hinς' P sica prismum in Budia seis ex lit, ac duxn Baco in Anglia eam instaurari desiderabat , GHileus, ejusque disci.
puli in Italia jam illam vers instaurassiane . Secuti deinceps sunt Redius . Malpighius , Vallisnerius, Mon. tanarius, Gulielminius , aliique , qui Plurimis investeis immortiadi Italir gloria P sicam Ioa citariane.
LV In Gallia, cum has apud nostrates SD ENNE B σerentur , Philosophis infremantis multram consuluit
carterius , qui Algebram Geo trie, O utramque P, aior appliciae, atque laci Novioni, di Leanitii imsem. ea Pr Paravit. Aiadita apud Iesultas Philosophia , --
eaqus vaga aliquandis acta, tan m magno erudit aeum Plausu scripta sua adidit I in gutta .aemPer cooἰor geometraeus, mima ordo, harmonia luculentiasimia. Summa ejus doctrine cvisa --d Logicam να- I P. Ha omnibus dubitandum . 2P. Ne in scePticismum Uri generet illa disi eis . unum admittendum esse Principium Omnins Ovirium ι Ego cogito, ergo sum. 3'
stim hoc principio dubitare non liceat, quia id CIare, O videnter percipimus, clar- , ovidentem
Perceptionem hisendam esse pro veritatis eriterio. Quoauiuetaphysicam , docuit existenti ens Persectissimum αMundo distinctiis, ab omni Prorsus matriria UEmo tum . E istero in hominibus animas spiritualeo , quam riam essCntia in peronni ovieatione consuete , O quae plures ideas innatas ha ne. In Pisiaca rium Reneriam elementa Ponit, nempe, matfriam glubulosium , Striaetam ..suhtilem, O λάεω elomentis . motaque Quis mum
43쪽
bra miri ce Elucone. PHIosophia Caressit magnas fretinas habuit , ac intero fro ucuἰo perduravit . Eam complexi sune Clerselerius, Regis , Le Grand, G
demoisius, Rohaestius , ac ε&xuntiarum patre Fontenellius. Sed histile etiam magnas a usationes'. H. Gallia eam impugna riane quoad unam, via alteram Par tem Gassendus, Arnaldus, Μersennus, Huerius, maximo i eiu , edi quoad omnes partes Fermatius, e
Robervallius r quin di ipsi Cartesii magistri Issules, ara nobilissimi a Porta Regio Philosophi: quamvis hi, nae cum invisis hostibus Mneirent, ruentes Careeriani finiferinae. In Belgio tinnitos hosecto Carteritis Ussndie ,
quor Um omnium Frincvs , ac vehementissimus Voetius. Magna vi utrinque pugnatum t, sed tandem cessit Cartesius, cum Benedictus Spinoda, multigus -jras asscesφ philosophia Care ivina abuterentur , impig
LVI. In Germania, quς jam produxerat celeberr mos Astronomos Tychonem, Copernicum, Keplerum, maximos progressus Philosophia accepit a Gotofrido Gulielmo Leibnitio profιndissimi inmnia viro, ac uni- mersali doctrina illustri . Is summus Geometra fuit, summitsque PhilomPhrιs, quamvis veteros coluerit, GGscholasticos pliariis fescerit. In Theodicea rem omnem Metapbsicam ad examen revocat, dissicillima explicae , ubique omnigenam Eruditionem spargit , Dei B nitatem , hominis libertatem , mali originem explicat , conciliat. Fingie harmoniam praestabilitam animam inter di corpus, ct Mundum confatiam solis monadi hus , quarum nomine intelligit substantias simplices vi
quadam activa animatas . Eas in quatuor Cla ES, Smgensim distribuit . In prima Classe eas Ponit, ex qui huI COPOra coalescunt , qtiaque εola vi motrias Pred,
44쪽
'fiant. In secunda crasso eas callocat, quo Mundumolare, sed parum eam re distincta repraesentant, ex iisque brutoruαι animas asso .rmat. In tartia ilias Gon- . 6 eriat, quarum Singuis unis sum clara , ac Sistincta rvresentant, edi' ad hanc classem arim manas . Pertiners contendis .an qMartia eandem classe ruonis unam eaneum monadsm omnium auarum perfectissimam, qua non solum Mundum Existontem , sed Omncis etiam possibiles vidis, cum sale , remasEntae, Eamque Pro
indes monadem dicis Deum optimum maximum. HOσMundi ostema, ut etiam cetera omnia L Britti dommata immensis solaminibus fuso explicat, rimiaque Prorptimat Christianus Wolfius vir doctissimus, atque acerrimus Gibnitii ἀθsnsor .. Cum in Actis Erud. Lipata Leibniritis regulas,ealculi differentialis edidisset, lis orta fuit, an ilia, an potiria Ne tono hujus, Pr clarissimi inventi gloria erutianda freta unds inrerrogata Academia Londinensi pro μ-tono sistis. Ferrtur Leibnitium hac sententia adeo fuisse νcommotum, ut ei patiaratim vires comoris deficero caePorim , aalandem Glarit ann. Ir I 6. tatis et O.
LVII. Sed qui Philosophiam -- altissimram PCU Eioris gradum perduxit, fuit in Anglia Isaaeus New-
nonus , quo sane nullus aut ivario Prastantior , aut judicio equior, aut meditatione studio exerci-eatior . Is Gassendi, ac presertim Caressit Philosophia bellum indixis. In Geometria, O AImbra tantum Pr fecit , ut vix annos 24 naeus Principia mathematica Philosophiae naturalis, di opticam conscribere M einsus sis. In principiis leves philosophandi ab omnibus
receptas Pruonis, edisseriequo de viribus noture , d. motu , aliisqus. Θstema Ettractionis sae corporum Cae-ἐestium phenomenis invictae comprohae, texes statuis ,
i- Plurima τοι nullo modo, vel male explicaea pDnis
. . Simo . Diuiti eo by Corale
45쪽
simo iis lumi, collocae. Iu istica tacta , . , ct colorum anatomen absolvit, de luminis iresexionum, ac reis
Gionum legibias , di causis ame, ac plurima de his
exhibM AExperimenta Ebus Opera semper erunt huma usi montis mirabile . moniamentum . HosoribuS, scidu'tiis, uummisque Plenus mortuu3 est Londini ann. I 22.
elaeus Butaeus, Andreas Rudigerus, Ioannes CIericus , e Gravesandius . Keilius, Wistonius , Mopertuitius Desagulierus , Holmannus, Guidus Grandius , Celest, nus Gallianius, Celestinus Rollius . orlandius, Ramis vis Rampinellius, Scaressa, aIliquo Permulat se quorum
nuda nominia recenserct nostri non est instituti . DE L
ice potius, ct meu sicq precipuis instauratornua nonnulla hic assaremus, siquidem hς prime d ue Phil sophie partes proprio jure ad nos pertinent. LIX. Primi Loice, di Motvissicq instauratores fuerunt Cartesius, Malebranchius, Mnaldus Logice auctor , nisi fama nos fallit, cui titulus ara cogitandi, que esiam hodis in honore, di pretio est . , Cartesius in eradendis ratiocinii regulis, si pauca excipias, e egius. Optimo G methodo disserit , ac
prudesneem , modestamque dubitationem laudabilirer insinuae . At que docst, nimis gerauri a Stave, Πω sati idonea ad mentem infirmandam, Ut verum avequm
aur . Usas non satis explicae. Nihil in eo de velabis, des veritate probabili, G Critica . . t Malebrantalus errores , in quos incidimus, cum Semiabus , di phantasia titimur, claro in lumine collos vie , simulque eradidit regulas, quibus ais illis p1 qc Neamus . Sed rerum Omnium visio in Deo, immoderatres h pothesitim amor, ridicidus fanatismus, quo inter philasophandum actus est 3 tantum virum deturPant.
46쪽
xxxvi Ars eogitandi non jejune, edi barbare, sed magna
lace, mama Exemplorum Convenientia, edi varietate
Dialecticam explicae, tum emporis dominabatur. At nimia esst in plurimis, precipue vero in arm οἰ- Distica, ac in Careesii fanatismo commmdando. Omnia cogitationum genera minime Per&Serae neque --tionem doGee, qua Singuis promoveri possint .
'LII. Quas lati s enumerati ara ros in Logkς Omeaphysicς inseaurations meruere, eas in se uno vis
stis esse complecti Ioannes Lohius Anglus, qui in vel horrimo LIro de inteIlectu humano Philosophiam rationalem maxime persis, illustrae , - plurimis insomeis locuploeae. Ordo hujus libri ese hujusmodi . Diritime pie a confutatione idearum innatarum , ac plurimis , i ictisqus argumentis ostendit, nEque uila axiomata
speculativa , vel pra stica , neque ullas ideas esse in hominibus , que innatae dici possint. Deinde eodem argumentorum Pon res demonstrat omnes tessas originem habere a sensatione, vel reflexione ; animas non sem- Per cogitare, Hoquct earum esscutiam in perenni cogitatione esse collocandam . Tertio attingit idsas simplices , quas mctns acquirit προ unirιs duntaxat sensus,
tit soliditas , uri ope plurium sensuum, ut extensio, figurR , motus, quies , spatium , Nel ope res xionis, viave se uum , reflexionis simul. Gradiam deinde facie ad ideas simplices, quas in nobis excitant qualitates primariae, qua resvera in Objems exrernis existunt, O ad qualitates secundarias , que in iisdem non ex Stune , ac sermonem postea instituit de PercῬtione , de memoria, de vi distinguendi, comparandi, Componctn di, generalizandi ideas ; ac commonstrat, quomodo Exidesis simplicibus sane idee composite, quarum Omnis discrimina ad modos, ad relationes , ad Substantias r
ducte. Quoad modos considerae spatium, locum , tem Pus,
47쪽
- xvi pus, numerum, infinitatem, aeternitatem, togitationem
cum omnibus suis variclatibus, voluptatem , ct dolo, rem cum assectibus, qui inde oriuntur , vim corpoream, intellectualem, ac vim voluntatis cum notionibus I, Bertaris , ac necessitatis. Quoad substantias, Contem' Platur ideas complexas, ct collectivsts substantiarum . Quoad resatio es, agit ds innumeris rerum comPar
tionibus, de causa ει effectu, de identitate, diversistate , ac de aliis rotationibus naturalibus, mortalibus. Tus. Ita explicata origine, ac diversis generibus ide rum descendie ad alias idearum classes, me o, citi
ideas elatas & obseuras, distinctas & confusas, adae quatas & inadaequatas, vexas & falsas , reales & ch metieas, associatas & dissociatas, ac deinceps ad n mina, ad verba, ad linguas, ad earum imperfecti nes, & abusus , aegus ad remedia, quibus rati dehinmus . His- fundamontis cometrum rdescio humanrarum
cogni ortum metitur Extraias gradus, extentionem, α
Eeaelitatem earumdem'; agit de eertitudine, des inutilitate propositionum universalium, & axiomatum , des eris mam musis p de ignorantia , de Dei . ac de nostrae ali eumque rerum existentia, de humanis cognitionibus a gendis; - ptainibus aliis statu pulchσrrimis, ac Mein s sariis . Hio MM eamo fuit ira pretio , ut plursa in linguas rearisiatus sit, , a pluribus in epimmem re. auso winne summam doctrinς GHaree avfiost
48쪽
enim incommode 'incipit a confutatione idearum innao earum, ac incommods ea, quς ad Logicam spectane . miscet Cum iis, que Propria surae ustu sige. Deinas sepe eadem iterat, sme in obscuritatem , ct confusi . nem incidit, secum aliquando pugnat. Taertio methodum. probabiliumques doctrinam fro eotam , artem critiacam negligit. Quarto eandem quoad spirituaditatam ,
immortalitatem , ac libertaem animorum, sanus nouest omnino ac rectus.
LXI. In quo iassiae Lohitis, deinceps inceperunt Co digliachius, Carolus Bonnettius , Alambertius.
Condi gliachii egregia opera stine; specimen de Origine cognitionum humanarum: Tractatio de system tibus. Tractatio de sensationibus: ara cogitandi: Rrs ratiocinandi. In his omnibus Condigliachius multa ex. quisiti saporis habet, perpetuo magnus analytisus t, Lokium corrigis , Emendaritis, omnia Perspicuis E em plis illuserat; ipsiamque ratiocinium sub nova v. is vis forma despictiam sxamplis a Geometria petitis ἀπ- Plicae . Uricam 'reasse artem criticam non Evise . Carolus Bonnettius anai sim facultatum animi p
culiari tractations complaxus est . Mira sagacitata ea rum generationem, incrementa , Pendentiam mutuam , adjumenta, impedimenta exponit, ac in Preclare ana
bri iam probee. Mulei mne, qui hoc opus Condigii chiRno prefrane, quamvis adsi illud nimis involutum,
ubique hae theticum , nec xatis mathematica, qua EM horaeum Est, methodo concinnum reportant. In mscel-
49쪽
men mentem ad omne comitionum genus ram prePar ε' ac Me lis mathematiCis, quibus in Er utitur, Cora
fusionem assere ν Antonius Genuensis, qtii primus in Italia Lotii doctrinum Promovit, correxie, ampli Nie, quamvis in idearum, ac verborum doctrina nec
plificatione minus apta utatur ἱ De Felice, qtii multa facilitato, ac perspicuitate prescat I Aloysius Vernes , qui Logi-m dedit laude dimam , , soli elegantia, is prece Ptis, exe Iisque suis exornatam s Caesar Bal- dinottus, qui de recta humanae mentis institutione EI ganter , COPiose, aG omnino doctis scripsie , ct a quo plura in hac Historiς Philosophice summa , nonnullia toro in Logicς Institutionibus desumpsimias x Christ phorus Sarti, qui Dialecticam , Psychologiam , ag Τheologiam naturalem magno Plausu, ac multa titilitate blici juris fescit, ει α quo paritor cum in Logica, tum tu Psγchologia pluria hausimus; Gualbertus de Soria , Antonius Buccius, ali ras, qtiibus omnibus merba facere prohissent Clemcntoriam angustis. LXIII. Metaphssica longiuS Processisset , aut sal- tem hunc porfectionis gradum citius attigisset, si magno , quo Prediti erant ingenis , ad illam promoven- m idoneo Hobbesius , Spinoeta, Tindalus, Collinsius
suis erroribus ejus progressus Non retardassent I si Be Lelejus mentis acumines nulli secundias in ca potius in-ε tauranda, qtiam in corporum cxistentia in diabitim si hi , adiisqΩc r Ocanda varam Collocasset; SP Humius,
ut Ur gio Philosophaeuo est de associationis prinoipio ,
50쪽
in etiam de hominis Issertate, de humana ratione, δε cortitudine inductionis scripsisset y si denique ingenii lavds celeberrimi oiri Elvetius, de Ia Metrie, Voltabrius , Russojus, aliique , quos nominare noStri non est instituti , non in sa ra , i istare, Paradoxis I sed in ana doctringa propumanda , augendaque Eliabor Ssnt . . t LXIV. Aegite hac broviter .ds historica Philosophis r. motione monuisse sussciat=. Si qrris tiberiore hartim r m notitia delectaeiar , adeat Cl. Buonaiade Stoxia d'ogni FiI, e Restaurazione ae ogni Fit o Deorim ex iis . que attigimus , patre, tantam esss Prestantiam , dignitarem , ct venustatem Philosophi , ut quati e etais mentem Omnium in sui admirationem traxerit, di increditati quadam voluptato perfuderie. Pur cum ira sint, incredibiles sano est possct reperiri homines, qui Philosophiam turpi adeso, des formiuias oris habitu, horridaque species clopingunt, tit cultis ingeniis, ct mitiο-rum litterarum studiis horrorem qnemdam injicere videatur . Hos ita sentiontes perbelle reprelisndit Cic
ro ct Lib. 2. de ossiciis, diam ale; Philosophiet si dium qui vituperat, haud sane inteIligo, quid Ia dandum putet, ct Lib. 5. Tuscul. quaest. , dum ita loquitur: O vitae Philosophia dux l o virtutis indagatrix , expultrixque vitiorum i Quid non modo nos, sed omnium vita hominum sine te esse posset y Τu Urbes' peperisti, tu dissipatos homines in societatem vitae Co vocasti : tu eos inter se primum domiciliis, deinde comiugiis , tum litterarum , ac vocum communione conjun
xisti : tu inventrix legum, tu magistra morum, & di sciplinae fuisti.