장음표시 사용
291쪽
Qusd autem non intelligat sine phalasia prouenit ex tali statu in quo nunc est coniuncta materia. Sed sorte obiicens Aristotel in tertio de anima textu. 3 o.
dicit absolute ct anima nihil intelligit sine phantasmate ergo vel secundum ipsum corrumpitur vel remanet post corpus ociola quod repugnat principiis suis. Ad hoc dico mihilosophus in toto libro de anima non cosylerauit animani intellectina nisi physicae. i. nisi prout actuat corpus adeo non tractat de intelligere nisi ut est non separatum. Cuius signum est cxin teXtu. s. quaerit Virum intelligat aliquid separatorum existens intellectus non separatus. Dico ergo,quando dicit non sine phantasmate, non intendit de intelligere absolute sed de tali intelligere ut est torma corporis physici. Sed dices Aristoteles in nullo alio loco doctrinae sua attribuit intelligere animae alio modo nec ἰpro alio istatu nisi hic ergo, tenuit quod omne suum intelligere est cum phan- Ad hoc respondetur di negaturis Aristoteles non attriabuerit animae intelligere nisi oro hoc statu. Nam in nono laeta physicae textu .ar pertractans quonaodo simplicium substantiarum quidditates non cognoscuntur compositione
aut diuisione sed simplici attingenti aduertensque quod Phoc statu non possumus intelligere nisi admiscendo compositionem A diuisionem etiam Venando ipsium quod quid est. Et sic sequebatur si pro hoc statu ignoramus simplicitaui substantiarum quidditates declarauit quod haec ignorantia non est sicut cecitas quae non potest remoueri Sc est priuatiua visus,em l permanet principium intelle tiuum inde inquit. Cecitas enim est ut utique si quis principium intellectivum non habeata c. patet ergo quod philo phus attribuit inte lectui nostro posse intestigere quidditates separatas, di non Pro hoc statuit declarauimus de mente sua 'n secundo metaphysicae in quaestionibus nostris quoniam sine compositione hic nihil intelligit, ergo concessit posse eas intelligere pro alio statu.
292쪽
QDyd autem non assignauerit alium determinat una modum concedo. Nec id mirandum est, nam certum est finia. metaph. posui tentia abstracta esse intelligentia ut paret in tex. 36. Quo autem intelligant an per species an per substantiam suam an per essentiam rei intellecte ab eis nesciuie exprimere praeter in primo , cuius intellectionem cognouit esse substantiam suam di non accidem. Hoc enim erat penitus supra sensum. Quid ergo mirum si nesciuit exprimere modum quo intelligit anima post huc statum. Sed di Theologus in hoc satis laborat,sed non est praesentis negocii. Suia ficit ergo ir philosephus attribuerit intelligere animae separate licet modum inuestigare non potuerit,nisi hanc negati Dam non intelligit cum phantasmate. Et qui volunt attribuere philosopho s poneret talem vel talem modum cadunt in multa derisoria sicut Niphus in trac suo quem composuit
contra Petrum pomponatium de animae immortalitate. . titQuantum ad secundum in quo pertractanda est opinio Heruei aduerteci, ipse in . I. quoli. in . q. I. attribuit tria Aristo in hoc proposito. Primo', expresse posuit principium intellectivum esse formam dantem esse homini contra Auerro. Et id probat dictis philosophi Primo ex diffinitione communi data a philosopho de an inaa. Et tu praecipuae notate actu philosophi in a de anima tex. 3 o dc Di ubi comparat taguris gradus contentos in anima Secundo probat idem ex
xi, metaph. intex. ibi. Nouentes igitur causae. Superque
textum ti nos in quaestionibus nostris metaphysicalibus determinavimus idem. Secundo dicit mihilosophus expresse posuit animam es e subjectu misi quo recipitur actus intelligendi eo th secundum philosbphum, di veritatem intellectus di intelligere sunt in organica Tertio dicit mihilosophus sub dubio reliquit an anima remaneat post corpus Ee
conatur hoc multipliciter declarare. Primo ex dicto philosophici a. meta p. te X. Vbi inquit. Vt siestata talis. f. ci, remaneat post Cum autem loquatur conditionaliter pateret non fuit certus.
Hoc dictum non concludit in proposito, qm ut bene κ-
293쪽
ponit.b. Thom .dicit sorsano si, non quia dubitet sed quia non erat intentionis suae in illo loco id determinare, sed iii libro de anima sicut di facit,ut docuimus in prina parte hutns quaesiti.
Secundum dictum allegat e X. I de anima tex. Is ubi philosophus comparat animam ad corpus quo ad separatione sicut comparatureiae sphaera ad planum quoad contractu secundum punctum, di dicit. Si vero nullum est proprium ipsius. si vero nullum est proprium opus animae, non eritvtim separabilis. Sed sicut recto inquantum rectum multa accidunt, ut tangere eneam sphaeram secundum punctum, notamen tanget ab hoc separatum rectunt. In separabile idest siquidem temper cum quodam corpore est. Hoc dictum etiam non concludit in proposito Nam diximus iam in a parte huius quaesiti philosi, phus in i de anima inteX. 3. solum proponendo dissicultatem scientiae de anima formatilianc conditionalem. Si anima habet operationem propriam contingit eam separari, si non habet, non contingit. Sed erit sicut de enea sphaera in tangendo planudic. Deinde in lib. . determinans illud quod conditionaliter proposuerat Fbat in tex. 4.wher operatione propriam scilicet intelligere ut diximus in parte i huius quaesiti, di in tex. ao concludit cl, est intellectus immortalis di perpetuus nulla dictione dubitativa nec conditionali apposita, sicut enim concludit Separatus autem est solum in hoc ud vere est: dc hoc solum immortale di perpetuum. Deinde Herueus ad propositum sunm format argumentum quo philosophus videtur sensisse ir anima omnino sit corruptibilis. Quia oppositum videtur repugnare principiis suis. Posuit enim philosophus generationem homini eternavi patet in a. de generatione in I a metaph. Ergo animae essent infinite quod quidem repugnat Aristo neganti in tota doctrina si infinitum actu. Et ad hoc Herueias resipondens inquit. Non est necesse quicquid implicite continetur in principiis doctrine alicuius auctoris sit expressa sententia sua. Unde licet Aristote sit magis declinans ad mortalitate ani-
294쪽
quam ad oppositum consideratis principiis doctrine sue
tamen non sequitur m haec sit expressa mens sua. Et sic Arist. remanet dubius. Hoc modo res ondet Herueus. Nos autem insta ad hoc argumentum respondebimus alitero declarabimus quomodo non repugnat absolute principiis Arisole. concedere infinitum actu in non quantis. Ex consequeti non potest concludere Hertae. philosophum fuisse dubium ex hoc argumento. Demum conatur Herue. exponere duo dicta philosophi ex quibus uidetur omnino sensime animae incorruptibilitatem.
Primum est in. a. de anima tex. 24. Vbi inquit Videtur.c intellectivum genus alterum animae esse dc hoc solum contingere separare,sicut perpetuum a corriaptibili c. Quomodo exponat vide tu Verum aduerte ir non fuit necesse Herueo laborare in exponendo tali dicto. Nam pro rei veritate philosophus hon determinat illic. Sed solum proponit quod prima facie apparebat. Si quidem proposuerat in tex.
9. Vtrum omnes partes animae. i. potentiae sint separabiles
ab inuicem solum ratione vel etiam loco aut sibi ecto Et dicit Q de quibusdam patet i non separantur loco , de quibusdaautem est dubium. Et subdit de intellectu autem ier- spectiva potentia non est adhuc aliquid manifestum Concedimus ergo i, non est agendum esticax fundamentum adprobandum iam incorruptibile super dictum illud. Secundum dictum est in. 3. de anima teX a ubi inquirit Separatus autem est solum in hoc et vere esto hoc solum immortale di perpetuum dic. Herueus hoc dictum dupliciter glosat. Primo dicit ci suillic non intendit de anima sed de intellectu agente, qii ponitur a quibusdam putatus ab Aristo substantia separata inter quos est Commen .d Thom. Gaetanusit dicemus agentes de intellectu agente Sed ch haec solutio non teneat adtem philosophi manifestabinius infra quando quaeremus si intellectus agens est potentia animae an substantia separata.
Secundo dicit Herutus, datoa, intellectus agens de quo iti
295쪽
tendit philosophus illic loqui esset potentia alae, di quantum
sit ex te existat incorruptibilis quia non habet contrarium, tamen corrunipitur quia fundatur in anima quae est forma innixa materiae subiective priuationi. Sed haec solutio non valet. Primo quia manifestabimus infra sensisse philosophum intellectum agentem esse potentiam animaeo non separatim extra animam. Secundo noli Valet quia ex operatione animae intellective oorganica, dc quae recipitur in sola anima, dixintus supra ipsa ala non innititur materiae licet eam informet. Haec est summa opinionis eruet in hoc proposito, qui tamen melius se habuisset si concordasset cum .b. Tho. qm nullum dictum philosophi ab ipso allegatum cogebat ad hoc quod relinqueret eum
Quantum ad tertium. sad metem Scoti aduertem in. 4.sen. distin .. q. a. tenet ch potest sustineri philo phum eκ- praesse posuisse animam immortalem , sed non habuisse rationes efficaces ad hoc Sicut tenet e praesse in a coeli textu so .aliqua circa aura praecipue quod sphaera planetarum no pluribus motibus mouentur quanto magis et ungantur a primo mobili quam inis media diamen ad hoc non habuit vi ipse confitetur nisi parua sufficietias, quae debent satis esse philosopho in tali materia. Dicit alterius Q potest sustineri ipsum semper suisse dubiunt. Et ch declinabat modo ad
hanc partem modo ad illam prout materia requirebat qua tractabat piata moralis vel naturalis. Relicta tamen sententia primo sequitur secudam. quod declinauerit potius ad partem negativam quam affirmatiliam, d adducit duas rationes sumpta suo iudicio ex Atist. quas intendo recitareo soluere. Prima soluitur ex. 7. metaph. text. Ultimo ibi. Quoniam vero ex aliquo dic. ubi vult phsc omnes partes quae possunt remanere separate toto sunt elementa. partes materiales sicut ipse accipit elementa di praeter talesine cesse e ponere in toto alimam formam quae est totum illud quod est, quae non possct manere separata a parte materiali toto non
296쪽
manente. Ergo si concessit animam intellectivam esse somnaam hominis informative, prout Veritas est non ponit ea remanere separatam a materia toto non remanente
Huic rationi respodetur hilosophus non facit illic hac
uniuersalem omnes partes remanentes destructo toto sunt Hemeta. i. partes materiales. Sed solim intendit declarare, Pincompositis quae sunt, num per se pini totum est aliud a partibus,quo laniam cotingit remanere partes destructo toto. Et gratia e Xempli ponit B. N.a. componentia. Ba. Et igne di terram componentia carnem. Patet autem quod haec consequentia non valet. Ignis di terra componentes earnem remanent, ergo omnes partes remanentes post tota sunt partes elementares. Dico insuper. Quando dicit Scotus ' secundum philosophum necesse est illic ponere aliqua formam quae est illud totum , quae non remanet separata a partibus materialibus, intelligendum est de serma totius qconcedimus corrumpi, humanitas. Sed anima non est forma totius nec pars materialis ideo potest remanere post
Secunda ratio Scoti talis est. Habet philosophus contra Platonem in I coeli. tex Ias. ωVltra trie genitu est corruptibile, ingenitum incorruptibile. Constat autem quod si animal est forma dans esse homini est genita, quia incepit esse quia non fiat ante illud cuius est forma,eX. Ita metap.text. 16. ergo est corruptibilis. Ad hoc respondetur dupliciter. Primoth philosophus accipit genitu pro Iducto generatione physica, di ingenitui non producto consimili generatione possito, alio modo inceperit esse. Constat aut quod anima quam ponimus inco ruptibilem licet sit producta, non tamen productione physica quia non est de potentia materiae. Et ideo ut ingenita P ductione physica potest esse incorruptibilis Uerum haec responsio non videt ad mente philosophi quoniam nec.b. Th.
e Xponetis tex. II s. Videtur e fauere. Sic enim dicit Ingeni
iuria est proprie quod est impossibile esse dc non esse, δι' rnon potest fieri quocun ip tal modo cr prius no fuerit sicut
297쪽
Tu tame aduerte i gratia exercendi ingenii volueris dictam responsionem sustinere, dicere poteris h. b. Thom. non dicit quocunc modo sed quocunq; tali modo, di potes exponere sile, quocunq3 tali. naturali modo puta stubstantiali vel accidentali notae. Et in hoc sensu potes sustinere philosophus intendit de genito non quocunque o sed physico, dc sic non includitur anima intellectiva. Respondetur secundo di huic responsioni adhere quod philosophus non intendit de quolibet ente uniuersaliter sed de qnolibet ente determinante sibi contrarium .i .habente cotrarium vel qualitates contrarias, sicut calor habet frigiditatem contrariam di siccum humidum Hoc enim quocunque modo inceperit e sisse es corruptibile , quoniam habet co trarium sicut elementu Lelementatum. Et quia Plato ponebat coelum ex elementis quocunq; modo inceperit esse vel per generationem physicam vel per creationem sequitur rosit corruptibile di de facto corrumperetur secundum cursum
naturae. Ex his sequiturq, ens de nouo productum non habens contrarium intrinlectam nec determinans sibi contra rium aut cotrarias qualitates, lumenisi perpetuari quantum sit ex se dummodo non relinquatur a suo coseruante. Et quoniam tale est ens anima intellectitia cuius esse non est ex potentia materia ad differentiam aliarum formarum inferiorum nec ex cotrariis nec determinat sibi contraria pro
gradu tellectivo, eo cr ut intesiectiva formaliter excedit materiam,ideo non inconuenit eam de nouo produci di perpetuari in esse stante conseruatione a suo producente. Quod autem lumen de nouo productum possit perpetuari declaro sic formo talem conditionalem. Si solo luna in hac hora inciperent quiescere in sitibus oppositis an eternum quiescerent. Constat dume hodie impressum a sole in luna idenumero perpetuaretur, di tamen de nouo esset productum ergo dic. Qu*d autem perpetuaretur patet qm non corrumperetur a contrario cum non habeat nee recessu solis illuminantis si in eternum quiesceret erso dic.
298쪽
Sed sorte dices. Hic casus repugnat doctrine Aristo quia
non concederet solem di luna na posse in eternum quiestere Sed hoc no obstat. Stat. n. conditionale esse veram, nec ea negaret philosophus licet non admitteret ans lans extra conditionalem. Nam in. 7. physi. tenet, motus totius pedeta motu partiumrim haec coditionalis est vera Si partes quiescerent totum quiesceret. Constat tamen baias' pias non admitterentur a philosopho in coelo extra conditionalem, di tamen verum est dicere 1 motus totius coeli pendet amotu partium Patet igitur th ratio Scotinon cogit. Quantum a quartum. f. ad opinionem Tho. Gae qui in hoc declinati it a via. b. Tho aduerte I, Xponens libr. 3. de anima in capi. de intellectu agente a ponit quod iudicio suo philosephus senserit de immortalitate animae intellectiva. Et tenens partem negatiuam in toto suo processu quatuor principaliter fecit Primo declarat philosophu sensis te intellectum agentem esse subam separatam di non potentiam intrinseca alae. Sed haec sua declaratio distatuet infraqn loquemur de intellectu agente. Sc do Ibat ex duobus sundamentis philosophi a1am esse mortalem. Tertio reprobat quasi per singula verba exponem. Tho. suptex. ao ibi. Non reminiscimur aut dic. Quarto declarat exponem sua consonari Aris. di adducit quaeda eius dicta in bus vi expis tenere mortalem esse aiam. Nos igitur primo solvemus rones suas. Secundo defensabimus expositione. b. Tho Tertio declarabimus quo dicta philosophi non concludunt mortalitate animae. Quantum ad primu aduertem rosea prima stat in hoc
Aristia. I.de aiatex. I a. facit hoc standamentum. Si aiahetopationem a pria est separabilis dosii no no Sed Ari. no in-Uenit opationem Ppriam alae,qmino iopatione sua etiam in ipso intelligere admiscetur corpus nam siue sit phantasia siue non sit siue phantasia patetm corpus concurrit, di perpn tutelligere no est opatio Opria alae sed cois alaeo corpori. Constat autem c non inuenit intelligere in quo non concurrat phantasia. Tertio sequitur m non potuit ponere aiam immortalent, quia non potuit inuenire suum propriu opus.
299쪽
Haec ratio iam soluta est ex his qua diximus in I parte huius quaesiti Supponit eunt arguens risto. teneat intelligere non esse proprium opus animae si ei concurrat corpus ut obiectum,quoniam ut sic non erit sine phantasia Sed hoc suppositum est falsum,quoniam licet proposuerit illam conditionalem subduplici parte, tamen in . 3. lib. determinans vi supra diximus inuenit i intelligere non est phantasia. Et ex laoc conchasit. in . i. lib. in textu. 4 usque ad. 8 intellectum di intelligere non esse organica, ex conlequenti intelligere esse a sola anima di recipi in ea sola Et quoniam ut diximus supra aduertit philosophus secundam partem conditionalis no obstare quin intelligere sit proprium opus animae ideo non
destruens illam secundam partem conclusit in textu. 2o in
tellectum eme immortalem. Elii, ad mentem philosophi nodebeat illud dictum exponi de intellectu agente quasi de substantia separata , ostendemus cum loquemur de intellectu ygente Seeunda ratio sua standatur super separationem quan
philosophus diuersimode attribuit intellectui possibilio intellectui agenti. Na loquens de possibili in s lib. de anima intex. 7. dicit absolute. Hic aut separatus. ad differentiam sensus, loquens autem de intellectu agente in textu ao. non dicit absoluteri sit separatus, sed dicit' est separatus in hoc verae est. i. in eisendo. Ex his vultu philosophus de intellectu possibili natellexerit Golam separatione formale. De agente autem xsormalem di quo ad existentiam. Et ut scias ina ginationem suam nota ci, per separationem formalem tipsena et exponit in 3 lib. de anima super ex. 7. intendit separationem quidditatiuam, ita intellectus in sua essentia noest corporeus nec perficit corpus ratione qua intellectus Aa non est mixtus,o est non organicus, cum quo tamen sat bnon potest esse separatus quo ad existentiam. Sicut dicitur de sphaera ene , quae quiddilatine est abstracta ab omninaateria naturali. Neque enim ut sphaera est lignea aut enea, tamen non potest eκistere nisi in aliqua materia na turali,nec tangere planum nisi sit existens in alioua mat '
300쪽
ria naturali. Et quoniam arguesi suadet sibi Arist. non inuen si e .pprium opus intellectus potis,t. s. diximus, ideo credit Aristo. sensisse hunc intellectum non esse separatum nec separabilem nisi formaliter sicut eneam sphaeram, dcipe dicit Aristot .ab solitie r est separatus Uerum quia inuenit P prium opus intellectus agentis , utpote suba semper intelliς- gentis ideo de illo dixi tu est separatus in eo ch verae est idest
in essendo. Haec sua est secunda ratio. Sed haec ro non concludit qm exponit tex. Arist. modoo
iudicio suo, d sup tales expones scindationem dc vult hanc esse mente philosophi Sed quia atra ronabis pol exponi
ideo ro non habet euidentia. Tu igitur aduerte chilij losophus in text. 7.intendit de separatione in es endo sicut in te. o. Quyd sic manifestat. Dixerat philosophus in intellectum polam ess e immixtum: separatum. Et has easdem pdones sub eisdem terminis attribuit intellectui agenti quasi arguens a minori,nam si patiens intellectus est immixtus N. separabilis multo magis intellectus ages uena ut inquit philosophus honorabilius est agens patiente. Tuc sic sua exponet arguetis istae condones sub elidem terminis arguunt separationem in essendo intellia gente ergo: in intellectu possibili. Probatur talia,qmo eaedem di sub eisdem terminis attribuuntur utril a philosopho, Vt diximus, ergo Vel ter die
separabilis inesctendo,Vel neuter. Praeterea iuxta equi uocanon fit coparatio ex. 7. phy. Sed separati, formalis, separatio in essendo sunt equi uoce, ergo qn philosophus copa rauit utrum intellia quo ad separatione, innuit ci, cum honorabilius sit ages patiete si polis intellus est separatus multo magis intellus agens haec coparatio no valeret nisi sumat in eodem sensu illiid in quo fit coparatio O utroq; intellectu. Nec valet Q dicit. sq, de intellu agente no dicit philosophus ipsum esse simpli separatum. sed adiungit in hocm verae estidest in es endo. Hoc nil non obstat m in textu ri. dixerat absolute quod intellus agens separabilis N impassibilis N immixtus est. Illud autem verbu. f. in eo th verae est appositate in te X. 2 o. in quo non ampli ut, de solo intellectu agente io,.