장음표시 사용
321쪽
x .parte'. 7s. arti . s. haia est tota in qualibet parte corporis secundum totalitarem essentie. Nana Iandia. in a.deata'. . sic arguit Totum essentiale habet partes omne. n totum
partes includit. Sed anima in essὰntia sua non habet partes quia est actus ergo dic. Ad hoc dico licci responderi possit alam habere partes .essentiales no quidem reales sed ronis quae sunt partes disso nis,nielius in dicitur tr. b. Tho. per totalitatem essentia non intendit inclusionem partium sed persectionem ess entiae, vel totum sit idem qd persectum ut exposuimus m. s. coclusione Argumentum aut Iandunt procedit iuxta sensum prime conclusionis, quam posuimus negatiuam. Tertio dubitatur quo pol saluare. b. h. aia egetativa sit eadem essentias cum intellectiva si intellectiva est in-cXtensa. Nam comuniter tenetur iis vegetativa est extensa si igitur est eade cum intellectiva ergo eadem fornicerit extensao inextensa quod implicat contradictionem. Ad hoc resipondeturn, vegetativa dupla consideratur. Primo Vt vegetatiua praecisae disic, o repugnat sibi esse eκ telam, patet in planta di in animal impiacto. Secundo consideratur ut adiuncta intellectivae, est eiusdem essentia cuea, di sic sibi repugnat esse extensaria. Sed dices serma cuius actus recipitur inextenso vi extensa Sed vegetare recipitur in extensio , quia in corpore di in omni parte corporis ergo dic. Ad hoc dicituris vegetare in homine non est actus immediatus aiae vegetatiuae, sed potentiae nutritiuae si concedo este extensam. Concludit ergo instantia cx potentia ipsa nutritiua est κtensa non autem concludit de ala vegetatiua ut est idem cum intellectiva. Unde in via b. Tho. haec instantia non est grauis, dissicilior autem est in via eorum qui negant distinctionem realem interessentiam animae N eius potentias, di tenent identitatem realem inter vegetatiuam di sensitivam Nintellectivam. Quantum ad quartum aduerte irco minenta pro indubitatio tenet romnis forma informans naateriam secunda
322쪽
esse si extensa&diuisibilis, unde inquit in. 8 physico commen. 78. Omni formae in corpore conuenit diuisibilitas ta ex hoc fundamento negauit iam intellectivam esse forma corporis secundum esse credens ipsam esse inextensam. Et haec dii repugnent. animam intellectivam esse in extensam Nesse sormam corporis insormativae sic arguitur ad
Primo omia recipitur in quanto extenso fit quantumo extensum, ut patet dealbedine quae recipitur in superficie, sed si an inia intellectiva est forma corpqris in mnaatiuae recipitur in quanto quia in corpore, di in materia diuisaea quacunt alia materia quoniam proprius actus fit in materia propria,ergo de necessitate anima intellectiva erit
Ad hoc negatur maioris sumpta nis formetur sic Oeqd recipitur in quanto siue in materia quanta δε est ratio recipiendi quantitatem est quantum. Et in hoc sensu conceditur maior sed negatur minor, qm in homine ala intes lectiva non est ratio recipiendi quantitate sed materia tantia, quavis enim compositum sit sit dira quantitatis omnium accidentium consequentium quantitatem, tamen ratio propriae reν ceptiua est lota materia. Et id iam determina ut in. 8. metap. in.q. nostris ubi declaratum est quomodo disserunt haec duo stilicet esse subna quantitatis di esse rationem recipiendi ut itatem. Et ex hoc elicitur fisi in quolibet composito terquam in homine ratio receptiua ouantitatis sit forma non sola materia omnis alia forma distincta ab anima intellectiva erit extensa. Si autem non solum in homine sed etiam in aliis puta in animalibus persectis ratio recipiendi quantitatem sit sola materia, poterit alia forma puta anima equi recipi in materia extensa di in non erit extensia nec per se nec per accias.
Secundo sic Oe d recipitur in aliquo , recipitur: materiam recipientis, ergo si an a intellectiva recipitur in quanti extenso recipitur,t quanta di extensia. Ad hoc iam respondimus soluentes rationem secundae opinionis quam supra recitauimus.
323쪽
Vltimo aduerte 'Merue. in a quoli. q. x contra hoc serida mentum,quo tenemus in homine solam materiam esseronem recipiendi litatem di nona iam intellectiva formatra .arguinenta4 soluit. inter quae aduertes solbnes argumetorum. 14.&.4 - II. Quaecunc aut argumenta Rhantis limateria non e submqtitatis ocedes cum hoc instat', estio recipiendi sititatem rim non est idem esse submqtitatis di esse ronem recipiendi quantitatem, primum. n. cotienit composito secundum viam Thomisti secundia aut couenit materiae vita declaraui in 3. meta. Haec pro praesentiquaesito dicta sint. Et hic terminantur quaesita occurretia circa naturam subamaiae intellectivae. Et trans sero me ad
quaesita circa naturam intellectus possibilis. Quaestio ita intellectus pos est separatus non solum ab omni organo sed etiam si est separatus ita et sit
IN HAC quaestione tria princio aliter cosideranda sunt.
Primo quae fuerit mens Comen. in hoc Sc do quae fuerit mens philosophi secundum. b Tho cuius sensum tene mus esse ad mente philosophi rertio situm cludatio ptiis hantis separatione intelis,quae standa sup hanc naaximam. Oe receptiuu oportet esse denudatuin separatu ama recepti. Quantum ad primum aduerte r Coment opinatur pinesse separatum: extra corpus, dii ino immixtum materiae sicut si esset aliqua intelligentia. Et id constat in t de ala comment. 4. Vbi inquit. Manifestu erit ista suba quae di intelis materialis non est corpus nem forma in corpe, est igitur no mixtus Oino cum materia. Praeterea Coment.in eo de coment.
Ponit intellia porem di agetem essὰ duas virtutes in ala intellectitia quas appellat virtutes actionisin passionis, sed constat ex doctrina sua di sequentium eum chaia intellectiva no est forma corpis inserinatiuae vidcm est. pra ergo di intellectus est separatus di extra corpus. Idem sibi imponit. b. Thom.in tertio de anima in expositione tex.7.Vt videre poteris sed de aoc satis pro nunc.
324쪽
Quantum ad secundum sequendo mentem. b. Thom. in EX positione rex. 4. N. r. in. 3. de anima dico cr philosophus duo intendebat contra antiquos errantes circa natura intellectus. Primo intendit ch intellectus sit immixtus de noco positus intrinsece compositione reali ex naturis corporeis
sensibilibns,nec ipse est aliqua talium naturarum , eo est cognoscitiuus omnium earum. Et si esset aliqua talis natura vel compositus ex eis impeditetur eius cognitio, sicut si oculo esset aliquis connaturalis color impediret visionem aliorum color qm cognoscitiuum aliquorum oportet, nihil eorum habeat in sui natura Secundo intendebat contra antiquos hoc corollarium. Si intellectus possibilis no est aliqua
natura corporea determinata nec intrinsece compositus ex
eis ergo non miscetur corpori sicut sensitiuum , quoniam si miseeretur corpori ut sensus esset qualis puta calidus vel frigidus qualificatur enim sensus ex organo cui allegatur. yd quidem quoni odo verum fit declarabitur infra. Ex hoc auten non miscetur corpori ut sensius deducit philosophus intex. s. nullum habet organum sicut habet sensus. Ex quo patet v philolbphus comparans intellectum sensui intendebat illam separationem attribuere intellectui qua negat sensui, sensui aute negat separationem ab Organo ergo oppositum intendebat de intellectu, cum quo tamen sat quod sit virtus animae intellectitae, quam tenemus de mente philosophi esse formam corporis informati De non tamen complexionalem nec eductam de potentia materiae. Quantum ad tertium declarandiana est primo in quo sensu illa maxima sit vera, qua declarata sormabitur ratio philosophi qua probat intellectum esse immixturai di separatu ab omni natura sensibili corporea Secundo soluentur quatuor dubia. Sed quartum erit circa hanc consequentiam philosophi si intellecius est mixtus. i. habens organum ut sensus ergo est qualis puta caIc factus aut rigidus. Pro euidentia igitur illius maxime quae bl et diapliciter sermari. Primo sic, omne receptiuum aliquorum debet esse denudatum a natura recepti. Secundo sic omne cognoici
325쪽
tiuum aliquorum oportet ut nihil habeat eorum in sui natura. Et hoc secundo modo dic declarabitur. Tu igitur nota distinctiones sequentes e X quibus extrahetur Ueritas eius. Prima distia ictio cognoscitiuum similiter receptiuum cuimportent potentiam, possunt in aportare dupliciter. Primo potentiam cssentialem di accidentalem simul Secundo potentiam solum accidentalem Voco potentiam essentialem Saccidentalem sinant,quando cognoscitiuum est cognoscitiuum in pura potenti ad nullo modo in actu. Voco potentiam accidentalem quando iam actu habet principium cognitionis suae sed non actu cognoscit. Intellectus pueri dicitur cognostitiuus potentia essentiatio accidentali simul. Intellectus autem dormientis philosophi in potentia accidentali
Secunda distinctio obiectum cognoscibile diaps considerari potest. Primo secundum esse suum realed naturale. Secundo secundum esse intentionale. Haec patent in albedine, di intentionali specie albedinis. Tertia distinctio. obiectum cognoscibile aliquando est natura determinata di contracta per materiam ut naturae sensibiles aliquando est natura communis vel secundum praedicationem ut substantia actus bonum unum c. vel secundum sontinentiam persectionis vi intelligentie, proportionaliter natura an inae intellective, quae in se eminentur gradus inferiorum formarum.
Quarta distinctio obiectum cognoscibile consideratum secundum esse reale potest esse in cognoscit tuo duplicitcr. Primo inexistenter sicut forma si materia vel accidens in subiecto. Secundo compositive quia . componitur ex eo cognoscitiuum naturaliter,Vt componitur oculus videns ex tot humoribus di iuncis.
Stantibus his distinctionibus dico. illa maxima sic debet intelligi. Omne cognoscitiuum quod est in potentia es, ientiali debet e denudatum ab omni obiecto ab ipsi cognoscibili secundum esse natura leo intentionale quod sit determinate di contracte naturae. Et dico denudatum tarici nec
326쪽
naturaliter inhereat nec componattar ex eo. Dico prina rest in potentia essentiali, qm cognoscit iuurn quod est solum in potentia accidentali potest in se habere speciei Diui obiecti cognoscibilis ut patet in inteli lectu philosophi dormientis in quo sunt sipecies intelligibiles in habitu. Dico secundo secundum es e naturale vel inetionale,qm si naturaliter tale obie .ctum esset in cognoscitiuo siue realiter siue intentionaliter impediret cognitionem ut dicam. Dico tertio quod sit determinate naturae doc6tracte, quoniam natura coinmunis siue secundum praedicationem latae secundum persectionem no impedit cognitionem De prima pater, qm licet anima intel ligat substantiam ct actum di bonum , alia transcendentia, non est nece lia' sit carens his praedicatis. De secunda etiam patet in licet intelligentia cognoscat per essentiam sua inferiora entia,non est necessieq, careat essentia sua, quoniam est veluti communis secundum persectionem di continentiam virtualem. Idem dico de anima cum separata fuerit quae se nseipsam intelliget nec est necesse q' si denudata a sua propria essentia qm est quasi uniuersaliso contentiva perfectionaliter respectu formarum inferiorum. Dico autem cum separata fuerit quoniam ut coniuncta non est apta cognoscere seipsiam reflexitae. aliquo prius cognito Dico quarto ita
iri non inhereat naturaliter nec coponatur X eo, qm vir ommodo poterit impediri cognitio. Nam si oculo inheret naturaliter aliquis color siue realis siue intentionalis oculum impediret ne alios videret colores. Sicut sapor amatus respersus luper linguam febricitantis tandiu impedit apprahensioneni alicrum saporum quandiu lingue inheret, et si lingua
generaretur cum tali sapore omni tempore careret apprae- .hensione aliorum saporum. Ideria sequeretur si lingua coniponeretur intrinsecae ex aliquo saporosio aut oculus ex aliquo colorato quoniam extrinseco componente determina returo restringeretur ad cognitionem intrinseci compo-
Ex his declaratis sic dei et sermari ratio pbi. Cognoscitiuum secundum potentia essentiale omni u naturarum sen
327쪽
sibiliun quae sulit determinate di contra te debet esse denudatunio per inhesionem di per compositionem naturalem abonini natura sensibili secundum esse naturaled intentionale sed intellectus possibilis est cognoscitiuus secundum potentiam essentialem dic, ergo dic Minor est communiter c5 cessa.Maior autem sic probatur quia si haberet in se aliqua naturam sensibilem non esset in potentia essentiali. Si enim haberet in se actu aliquod obiectum sensibile posset cum eo illud cognoscere. Et ut sic constitutum in actu primo non esset inpotentia essentiali cognoscitiuum, sed accidentali,eo modo quo supra exposui potentiam accidentalem. Postquam desarauimus illa maximam di formavimus rationem philosophi soluenda sunt quatuor dubia. Primum est. Si cognoscitiuum debet esse denudatum a natura sui cognoscibilis ergo tactus non cognoscit qualitates tangibiles, quia organum tactus componitur ex eis,ut dictum est in. a. ljo.
Ad hoc dicitur , cognoscitiuum debet esse denudatum a natura sua cognoscibilis pro illis gradibus pro quibus est
aptum cognoscere, Unde concedoch tactus sortis non cognoscit qualitates tangibiles secudum illos gradus, secundu quos ingrediuntur contemperamentum organi tactus in sorte, sed prout deficiunt aut excellunt, unde siphilosophus dixit in a de animas, sila calidum aut frigid si aut durum aut naolle quale scilicet est organum tactus non sentimus. Et si dicas ergo dabuntur qualitates tangibiles quae non cognoscuntur tactu, quod est contra philosophum in. a. lib. ubi dixit r omnes tangibiles inquantum tangibiles passi ne nobis sunt manifeste tactu. Ad hoc negatur consequentia, aliud est enim dicere actus non cognoscit omnes qualitates tangibiles, cr non cognoscit omnes sub quolibet gradu, nam primum est falsum
secundum est Verum. Potest etiam dici ci, licet non cognoscantur omnes sub omni gradu tactu singulari puta tactu Socratis cognoscuntur tamen a disinctis tactibus in no omnes tactus componuntur sub eisdem gradibus, unde tempe
328쪽
ramentum in tactu leonis, non est temperamentiam in tactu equi, di in hoibus diuersificatur secundum complexiones, propter qd gradus qui cognoscuntiat a sorte melancholico cognoscuntur sorte a Platone cholerico, di sic de aliis. Secundum est. Si illa maxima est vera, ergo cogitativa remanebit omnino incognita nam non cognoscetur a seipsa quoniam est cognostitiua indiuiduorum sensibilium di ipsa non est denudata ab omni natura sensibili, cum ipsa sit sensus interior ergo non poterit eognoscere seipsam nec cognoscetur ab intellectu, quoniam est proprie cognoscitiuus
Ad hoc diciturquod seipsam non cognoscit, qm nullus
Lenssis seipsum cognoscit cum fit organicus di non possit reflectisuprin seipsum, sed coonoscitur ab intellectu forte hoc niodo . quia licet sit indiuidua tamen est tante spiritualitatis quod ipsa cum virtute intellectus agentis est sussiciens causare sui speciem intelligibilem in intellectu possibili, nec id debet videri extraneum, hiphantasma recipiens spualitatem ab intellectu agente quod est minus sipuale quam cogitativa potest caussire peciem intelligibilem multo magis cogitativa. Nec obstat et intellectus est proprie cognostitiuus uniuersalium, quoniam conceditur cv intesiectus per speciem cogitatiue cognoscere potest cogitatiuam, cogitativa est indirecte autem hanc aut illam. Et si dicas, ergo haec cogitiua singularis a nulla potentia cognoscitur directe. Dico a hoc non est inconueniens. Sic mihi occurrit dicendum ad hoc dubium, tu etiam considera, in in huiusimodi no potest haberi multa evidentia. Tertium est. Sequitur hintellectus non potest cognost re intellectualia di incorporea, qm non est denudatus ab eis cum Lit naturae incorporeae di intellectualis. Ad hoc iam dictum est in de Haratione illius maxime non oportet cognostitiuum esse denudatum nisi a natura determinata di contracta qualis est natura sensibilis. Natura autem intellectualis incorporea est quasi indeterminata nocontracta per materiani immo viviis sna continentia vim
329쪽
tualma ideo non impedit cognitionem.
Quartum est contra consequentiam qua in videtur secere philosophus in te κ. s. s si intellectus habet organum ergo est calefactus aut frigidus sicut sensius, falsum ei enim sensium post e calefieri aut in frigidari. Non enim est quid elenientatu icut nec anima sensitiva, licet id possit dici de organo sensus quoniam est corpus elementatum . . Ad hoc dici iuris licet strisius non sit nec possit esse calidus aut frigidus sensus est, sicut nec anima, aninas quoniam non est elementum nec elementata ut quid compositum ta-nien quia alligatur organo quod e calidum vel frigidum potest diei esse di fieri conformis suo organo, quoniam ex organod sensu fit,niam, potest dici sensus qualis propter organum quale,sicut albedo recepta in superficie denominatur quanta non ex se sed ratione superficiei cui inheret. Idedico de sensu qui denominatur quat: ex organo cui alligatur. Idem verificaretur de intellectu, si organo alligaretur. Sed dices, nunquid ex hoc.organum praecise habet aliqua determinatam qualitatem , sensus impeditur a cognitione aliarum qualitatum eiusdem generis, dico sic. Vnde. b. Tho. in expositione ex. 6. dicit qubdsimiliter impediretur visio sine potentia visiva siue pupilla haberet determinatum colorem. Haec depraesenti quaesiito dicta sint. Quaestio a. Si intellectus possibilis est aliquo dens actu.
IN HAC quastione intendo procedere per modum directorii ut detur tibi occasio studendi Aduerte igirur m dissicultas stat in ea propter verba philosophi in . . de alain tex. r. Vbi inquit. Quare neq; ipsius est esse naturam nequvnam, sed aut hoc possibilis est vocatus. Et propter Commenta. qiii in. i. de anima coment. 18. dicit qubd intellectus Iaraterialis nullam habet naturam nisi possibilitas dic. Et ideo tenet aliqui philolbphuso Comen. senserit huc intella mina esse en purum potentiale sicut materia priuia, pos
330쪽
st reciperi cognoscere quaecuncstentia actu tam materialia quam immaturialia. Inter istos precipuus fuit Aure ut recitat Cap. in . I. distin. q. q. tiarii. a. ad primum Aure contra primam conclusionem. Tu ergo vide Capraeo illic. Et tua
resolutio stabit in hoc. Intellectus possibilis in genere intelligibilium est in pura potentia quia nullam habet sipeciem intelligibilem sibi cogenitam, nec potest seipsum per seipsum nec per propriam peciem naturaliter se intestigere nisii reflexiue aliquo scilicet obiecto pri' cognito. Et hoc quamdiu anima est in hoc statu. Utrum autem separata se dii ecte cognoscat est alterius negocii. Id enim ad Theologum spectat. in genere autem entium dico chest ens actu, quia est virtus potentia animae. Et qualitas in siecundum specie secundum viam nostram. Et aduertem huius dictinctionis declarationem in Capraeolo inuenies ubi supra in principio retonsionis ad primum Aureoli. Data hac distinctione soluet quinque argumenta Aureoli quibus replicat contra distinctionem quam praemissimus probat ex dictis philosophio Commentato quod intellectus possibilis est en in pura potentia in genere entium dc in genere intelligibilium. Vide illa in Caprae. ubi supra post responsionem ad primum ibi Sed adhuc replicat. Solutis argumentis Aureol declarabis quem sensium habuit philosophus in textu. s. cum dixit. Quare neque ipsius
esse naturam neque unam. Et sequeris expositionem. b. Th. quam di andu approbat in s. de anima in . quanio. 6. in fi- Postmodum percepi quendam doctore na Theologum cic. Nam in. q. illa tenetium. b. Thom. est ens actu
Sed sorte dices, quid conduxit Aureolum ad hunc sen-lum Ut negaret omnem actualitatem ab intellectu possib licum sit activus intellectionis, unumquodque operetur ve est actu. Dico I duo falsi supposita quae reputabat vera deduxerunt eum Primo spintellectus possibilis non est activus sed niere passiiuus di receptiuus intellectionis,quam reputat es-