장음표시 사용
331쪽
se active a specie intelligibili, sed id reprobabitur cum agonaus de actu intelligendi. Secundo 1 omne recipiens & cognoscitiuum debet esse denudatum a natura recepti di cognoscibilis 'quia intellectus est cognoscitiuus omnis entis actu tam corporei quam incorporei. quia eius obiectum estensilens ideo non potestes. aliquo dens actu. Sed quo-naodo habeat intelligi illa maxima iam declaratum est in quaestio praecedenti. Haec tibi sufficiant pro directione praesentis quaesiti.
Quaestio. . Si intellectus possibilis distinguitur
realiter a voluntate di a memoria.
IN HAEC quaestione sequendo viam magis consenam
philosopho pono duas conclusiones deinde mouebitur dubium quod habet fundamentum ex doctrina beati
Prima conclusio. Intellectus possibilis differt realiter a voluntate. Huius conclusionis probatio in via nostra sic formatur. Intelligereo veste sunt motus metaphysici oppositi, er o habent principia activa , opposita principia autem eoruunt intellectus d voluntas ergo ut principia horum acturia sunt opposita in per consequens disincta realiter Antecedens autem probatur,quoniam intelligere est motus rei ad animam. Ex hoc enim aliquid intelligitur , quia in anima recipitur resipi a Veripecies eius, velle autem est motus animae ad rem. Ex hoc enim aliquid est volitum, quia anima eo cognito, bono inclinatur ad ipsunt, ergo patet quod sunt oppositi. Quod autem si sunt motus oppositi habeant principia electiva opposita probatur supponendo intellectum dc voluntatem eis principia nivoca actionum suarum. Tunc sic effectus univoci oppositi habent principia actiua univoca opposita ,haec patet quoniam causa nivoca po-test tantuna iii, num effectum per se ut patet de igne qui per se tantum calefacit ergo duoesiectus oppositi univoci non
possunt esse ab uno principio activo sed a distinctis di signantar
332쪽
se tantum calefacit ergo duo effectus oppositi viam oci non possunt ei se ab uno principio activo sed a distinctis, di signarer loquor de principio activo ni ioco, ut cesset instantia Scoti,quia dat instantiam de soles, quem experimur causa in 'effectivam contrariorum effectuum in his inferioribus nana est molificans ceram indurans lutum. Est eni in causa equi uo
Secunda concib. Intelis pol iso memoria intellectiva non distinguuntur eas sed solum rotae Dico intes lectivam, mnon est dubium de distone realia sensitiva cum sit organica intellectus autem non organicus. Probatur sic. Intellectus rei picit ens, ens ut suum sor male d adequatum obmsicut visus respicit visibile ut visibile. Qus d autem respiciat ens ut praesens velit cognitu in praeterito accidit sibi, sicut accidit visui respiciat visibile ut album vel nigrum. Et oscutrio diuersificat visus in plures potentia re si distinctas ut cespicit album nigrum,qm sunt dii accidet ales ipsius visibilis sic non diuersificatur potentia intellectitia, respicitens in praesenti intellectum di in praeterito. Tales enim differentiae accidi iacenti ut est obm intellectus. Intellectus ergo di memoria sunt una potentia realiter sed dis incla ratione,ut dicatur intellectus inquantum apprehendit, di memorial retinet apprehensum. Pro prima conclusioue ut possis eam defensare aduerte' sapreo. in . t. sen. di. φ. q. artic. a. contra secundam coclusionem: recitato soluit plurima argumenta, inter quae notabis: solues duo prima quorum alterum est Scoti, alteria est Aureoli. Et illud Aureoli apparentius est, quoniam procedit e dictis philosophi commen.
Pro secunda conclusione insurgit dubium ex doctrina. b. Tho qui in. r. sen. dist. q. d. arti. i. videtur tenere opposi tu. Illic. n. tenet δ' intellectus, voluntas, memoria sunt tres potentiae. Sic. n. inquit. Cu proprietas alae cosequatur naturam animae ois talis proprietas potest dici potentia anime. Et ideo sicut sunt tres proprietates sunt etiam tres potentia
distincte ab inuicem,unde videtur sibi contrarius.
333쪽
Capreolus dicit in 1 Ten. sequebatur intentionem magistri,d non a priam statam, unde in i parte ubi loquitur ex a pria sui in. q. 9.arti. 7. determinat oppositim quo ad intellectumo memoriam, di in riassione ad primunt non approbatqddictum est in. i. sen. dist. Et sic non est verae sibi contrarius qtria in utrol loco non loquitur secundum pro Priam seiani, sed tantum I parte, ubi tenet parte negativa. Tu in aduerte si recte consideras non dicit in i sen. .
sint potentiae distinctae realiter, sed sint potentiae distincte ad quod sufficit dicto ronis. Sicut termina reo principiare
sunt d:stinctae proprietates puncti continuantis lineam. Et b. Tho non intendat in . r. sen. ponere distonem realem inter intellectum: memoriam patet ex hoc ἔ, eande auctoritatem philosophi si adducit in . i. parte. 79. arti. 7. in arguendo. Sed contra ad probandum', non distinguuntur realiter cum dicit anima est locus specierum no tota sed intellectus dic. adducit etialia. i. sen. ubi supra. Potest ergo facile sustineri ci nec vere nec apparenter sit sibi contrarius Licet in. r. par. Vbi supra in riasione ad primum non approbet declarationem factam a magistro super verba Augusti Nilicet magister dicat sunt irae proprietates, di sunt a seinuicem differentes non in explicat qua distone an reali an rationis. Haec de praesenti ouaesito dicta sint. 6. 4. Quae quot sint proprietates ac denominationes intellectus possibilis.
IN HAC quaestione adueriem licet intellectus possibilis
sit tantum Una potentia apud philosophos secundum diuersas sideratioe multiplrynominat. Et qm aliquae limoidenominationes ab aliquibus falsae exponuntur ut declara bimus cipue ab Auic. cc ab Auerro .ideo ut scias quae coiter sint , quo debeant exponi secundum mentem. b. Tho si tenemus e menteni philosophi, formam us praesens quaesita. Tia igitur aduerteir praetermissis denotationibus quas solentaneologi attribuere intellectui possibili apud pi ossunt praecipuae quatuor. Primo dicis intellectus materialis.
Secundo intellectus in habitu. Tertio Jntellectus in actu.
334쪽
Quarto intellectus adeptus. Dicitiir intellectus materialis cosideratus Ut ex natura tua nullam habet in se speciem intelligibilem di nullum habitu scientificum, sed est materia prima quae ex se nullam sormam habet, sed est in pura potentia,undes intellectus di materia in genere intelligibilium. Titia aduerte chlicet sit ens in pura potentia di velut materia in genere intelligibilium non tamen in giae entium ut arbitratur Commen. Et id iam declaraui n. q. a.de intellectu possibili Di intellectus in habit urisi est reductus ad actia primum ex potentia essentiali per receptionem spei intelligibilis productae peractionem intellectus agentis ut maniscitabimusqn loquemur de intellectu agente, nam sicuti formam constituitur niateria in actu primo,sic intellectus pota
sibilis per speciem intelligibilem. Sed aduerte chconstituitur in actu primo per speciem intelligibilemo etiam per habitum scientiae acquisitum nam sicut potest exire in actum siecundum actuatus specie intelligibili, ita etiam per habitum scientiae iam acquilitum. Est enim habitus quo quis operatur quando voluerit remoto impedimento.
Tu tamen aduerte irintellcctus possibilis potest dici intellectus in habitu secundum duos gradus quorum secundus et sectior primo Nam quam primum receperit speciem inteligibilem dicitur in habitu etiam ante omnem intellectionem quoniam existens in actu primo potest se reducere ad actum iacundum postquam etiam intellexerit scientiam acquisierit cessante, deratione adhuc est intellectus in habitu sedi sectiori modo,qm si actuatus sola spe pol exire in actum secundum, multo magis actuatus spe acquisito habitu sciae. Sed iterum aduerte r Auic.quia negat conseruari sipes in intellectu cessante intellectione, diceret intellectu inlitu esse ipsum intellectu potentiale habilitatu ad recipiendii spem sibi defluxa ab intelligentia agente ex frequeti uersione ad ipsam. Quae aut sit haec intelligentia agensim imaginationen
Auic. nam diximus in I a. metaph. in. q. nostris. Dicitur intellectus in actu quando intellectus potentialis actuatus specie,aut specie cum habitudo scientiae acquisito reducit se ad
335쪽
actum secunduo diceretur intellectus considerans, vel acta intelligens. Dicitur intellectus adeptus,'n inuenitur vicia in persecius ex receptione omnium specierum intelligibilium cc acquisitis omnibus habitibus scientificis. Tunc enim dic tur adeptusqnasii constitutus in fine adeptionis, suae persectionis possis ilis acquiri ab intellectu iumano Sed hunc statum sibi attribuit Comen.in . . de anima comen.*s quando secundum Commen.intellectus agens quem ponit eparatum unietur possibili non solum, essiciens intelligibilia iii
potentia esse intelligibilia actussedit forma intelligibilis, ecquidditatiue intelligetur ab intellectu possibili Moer ipsum
intelligetur aliae substantiae separate, ita secundum Comment. non meretur dici intellectus adeptus nisi postquapsectus fuerit totus motus eius in acquirendo omnes habitus scientificos non solum generales Vt communiter sciunt homines sed distinctoso specificos qui possim acquiri de naturis materialibus recorporeis siue implicibus siue compositis siue aiatis siue inanimatis. Sed, scii adhuc statum non est adelitus nisi diminute. Omnibus autem scientiis rerum materiatum acquisitis si eidem copulatus fuerit intellectu, agens tanquam propria forma non informans, sed ut forma intelligibilis,lta b intelligat eum ut Iprium intelligibile di quidditatiue,d alias substantias separatas: tunc erit perfecte intellectus adeptus. Et in tali statu dicit Comment consistere humanam Relicitatem per quam effcitur homo diuinus. Et Auerro concordat Alber.in. i. de anima tract. 3 capit ii ubi sic habetur. Et in hoc coueniemus in toto cum Averro. cum Aueinpace in parte cum Alpha rabio dicentes quod intellecta speculata dupliciter fiunt in nobis. Quaedam sunt: naturam ita dinon accipimus ea per aliqd nec ab aliquo doctore nec Linquisitione inuenimus ea, sicut sunt dignitates demostrationum quae sunt prima era ante quae otia nullo sunt, quae noscimus ex sensu nisi insitu terminos cognoscimus. QuJedam autem speculata sunt in nobis per Voluntatem,qa .s studemus inueniendo di audie do a doctore. Et haecinia fiat
intellectu agete instustate eis intellectualitatem. Et iaciendo
336쪽
hate intellecta in potentia es se inrellecta secundum actum dc intellectus agens coniungitur nobis ut inciens. Et quia inoibus his infinit intellectualitatena denudationen .s a condonibus materialibus sunt oino sibi sis in hoc separata sunt di nuda. Et ideo in Oibus his accipit cotinue intellectus possibilis lumen intellectus agetis di efficitur sibi similior de die in diem. Et hoc vocatur a philosophis moueri ad cotinuita emoto iunctionem cii intellectu agetera sic cisi acceperieoia intellecta habebit lume intellectus agentis in forma sibi adherentem dccum ipse sit turrien suum eos, lunae suum ees sentia sua di non est extra ipsum tunc adheret intellieci isages possibili ut sorina. Et hoc sic copositu vocatur a peripateticis in ellectus adeptus di diuinus, tunc homo a sectus eadopandum opus illudqcr est opus suum nutum est hodihoc est opus' ci or a tur Deus, di hoc est, essectet se ipsi in
conteplar Sintelligere separata. Et iste modus ista con .
iunctionis opatio concordat cum Ari. in . i. Ethice suae, ubi
sere dicit ista Et praecipue concordant cum Eustractoo Michaeleelsesio qui sere in hunc sensum exponunt Ari ibide, di infra. Mirabilis autem&optimus est iste status intellectus adepti, eum enim fit homo quodam odo sit Deo eo crpsit operari sic diuina largiri sibi: aliis intellectus diuinus di accipere aia intellecta quodammodo, di ille solus in veritate es modus, quo oechoies natura scire desiderant, a isto solo modo homo est homo di opatur quae sunt hois. Vide. n. eos qui sic intellectum non sunt adepti si dicas aliquid
de contemplabilibus non intelligunt plus ille si te quae in singularium semper remanent cognitio di infra cum autem
haec sit coniunctio intellectus adepti cum holeloportet scirer, quidam nobilioris anime existentes quasi ola quaerendae Ra quasi per se ipsos facile intelligunt sicut dicebat tir de
Hypocrate. Et horum intellectus est sanctus vocatus aphis eo thiosis eoru intelis plurimu accidit ad intellis vel qui interis ages. Haec at taptitudo vera di subtilitas. Et adepto vero subita inuetio medii terminis est ca quesiti vocat solertia lunae virtutu intellectualiu An aut adeptus quas totusu iii
337쪽
esta sectione luminis agetis ita cri se facit intellecta, tuc ille
Iximus est ad cognoscedu futura exintibus. Et et illi efficiutur Ophetae frequeter. Qia n. duo extrema hiat iungit gradum, tuc multi gradus ta ex aptitudine naturae lex peculatione inueniuntur medii. Et secundu eoru diuersitatem nobilius dona inus nobiliter iungunt extrema,haec Alber. Utruatit hic status fit possibilis hol plac vitii uenio duos modos riadendi. Na qui sequunt via imaginata ab Auer diculis sic, inter quos dicit Alber. in eo de loco. Et si forte dicereiich, haec piunctio scd e impossibilis resci litur hoc, phoc x nos videmus alas Celictu sicut qnificiunt alae eoa secundia optinia satu sapiae, qua videlicet sapisit diuina quae si pit Deus diline delectatione in his Per effectu igit ibat l, haec piunctio erat hic in multis di est pors. Sed nobis adhuc deest modus cia huius coniunctionis. Haec Alber. quae nec a tribat . potius Via rimaginationesqeuidentiae jecundu doctrina aut a sequimur di sona roni hic status est impossibilis hol . hac vita,um Vt determinavimus in . lib. me in .q. niis pose est holi hac vita intelligere qdditatiue entia sepata Via m. b. Tho. dc experietia vel no dat vi hac vita talis intellectus adeptus, vessi date valde diminutus, nasolup scias speculatiuas 4 posteriori possiumus vicum ascendere in cognone sisPatorum.
Pro nunc dimitto illa ctione de intellectu agente in sit sepatus, possit uniri intellectui possibili ut serma intelligibilis. Nici; haec no sint ad mentem philosophi declarabimus in . q.
immediate sequenti. Haec de praesenti quaesito dicta sint. Q6. . de intellectu agete, si e potatae. an stapa separata.
IN HAEC q. aduerte anteide ueniam ad resolutione qintedo facere pletae , modii directorii apud claros phos nullii inuenioqposueritata uellectivae formatisiis, di intellis agente poam ala sibi intrinseca Naa ponunt alam inrellectiva esse bruta in rinante ponti intellio agente esse subam sepata di nullo mo oam alae. Inter hos pcipua sunt Aleu.& Auic. sed differenter Na lex. in lib. suo
de ala c de intellii agente tenet q. est 1 ca Vninili. Sicut. r.
id bona si e calonitatis alioru ita dr inteste tuos e ca li
338쪽
alia cognoscant. Et haec est do intelL agentis secundia Arist. Et dicit modo nes intelli agetis assigna: ae a philosopho sine
appria: dones. s.caar Auic. aut vult in seli. suae me. c. Q sit
vltima intelligeti psidens naudo in seriori, si dicit esse datore Drma ruini secundia pin cat fornias in materia disposita pages naturale Et dicit eande vocari intellii agente rut in alani a secundu pira influit spes intelligibiles ex eo cristinia adipm se uertit Qui aut arbitrati sunt alam intellectiva no ee
Drma informativae sed in assisteter inter quove Auer. dictizinteismagete ee sepatu sicut aia. Et in Auer no negat dicat virtus aiae sicut di intelis poli si patet n. t. de ara inc5. 8. ubi appellat trunci inteli mite aiae. Sic. n. inquit. Nece Pse est in ea sitis quae dicit intellectus secti dia r efficit oe mossitudinis di receptionis, ct in ea sit et scdais quae dicit intellectus secta duri facit is si intellis qui e inso inteligere ola
actu. Tu in aduertem in quo sensu secudi Auer sit pars alae dubiu eapud Conient istas dum aliqui tenetur Comen. intellexerit agere intellectu ee pira Deli, qui Ut motor L. coeli psie
dici apud Cypars primi mobilis sum edo primu mobile D
bitratus est Cometi esse applicatu primo mobili, ita et ut est ca spe intelligibilis di itellectionis di pars alae. Aliqui a tenet de mete 5 .ir sit pars essentialis copone satam intrinscce ita sicura natura sensibili dant materia Torna ait vera p5a vetus actus ut pie c5ponetes essentiales natura sensibile, ita in ala intellectus possibilis diatellectus agis sint ptes vere e stantiales, alterade ut psi alter, actus. Et hac via sequitur Iad. in . 3. de aia. q. as. Et id sequit ut saluare possit quo intellectio sit actio manes sed plura falsa supponit ut manifesta bina' si a. Primo , solia phalasma Iducat spem intelligibile qc e falsium ut dicem' i onibus de spe intestigibili Sca, babstrahere spem sit intelligere, a non est veru ut dicemusqnloquat mur de acctu intelli Edi Tertia , intelligere sit effectivae ab intellectu agῆte,qde fit sumit dicemus infra. Relinquentes gi Ois. s. dcas opiones di imaginationes pro re-
solline piptis quaesiti, duo principalhageda sunt. Prio a babisu iiii
339쪽
rrim intelta agentem esse verae potentiam alae intrinsecariadi non qd separatum a nobis. Scdo declarabimus hac es e mete phi, soluendo fundamenta4 rones Thomae Cin hoc deuiata Via. b. Tho sicut et in 1corruptibilitate latae vi visu e LQuantia ad primum aduerteir supponimus demete phialam intellectivam esse vere formani informalitiae. Et id iam
determinatum est a nobis in lib. I a me. in . q. niis X text. I 6.
Quo suppositio ponit haec concib contra Alex. ωADicen. lntel si agens est verae potentia alae sibi intrinseca quo sormala ala ut principio intrinseco formali facit intelligibilia in potelialae intelligibilia actu. Haec conci est. b. Th. in I te φ79. ar. . cuius mens stat in hoc. Sup aiam inrellectiva est nece L. sedare, num stipiorem intellis, que dicimus Deum a quo sorti aia virtute intelligendi sicut. oe moues scdm supponit mouens primu a quo recipit virtute motaedi. Hic aut intelli Dei di intelis agensiris siue primu&is principiss intellectionis. Et si denocintellexiissent Alex.& Auic.d Auer ve
dixis erit sed de hocin principio no intelligebant, inmao de intellu aget quo Vt principio Ixinio aia c. sicuto de eo- de intendebat philosophus in . . de ala te V. 18 Loquedo ergo de tali intellii dices, est potentia intrinsecae alae intellecti Deo non sub sepata. Et proba sic de mere. b. Tho Niri.
Inoin apscctapter agellatria inditae sunt proprie Virtutes
activae a disicied opa a pria illius nXae. Sicut patet de hole in Φcanda ad notae sui siss in spe ultra vllam Virtute solis inserrae Virtus seminalis gnatiua Sedaia humana lolaiani est naturai secta immo psectior olum alato ruci serior. ergo in alae Phole: aiam sunt .pptae virtutes inditae activae suae Npria o pationis ut est ho haec aut est intelligere ut ab Oibus concedit. Sed ad intelligere reqri creta quae sunt intelligibilia in potentia fiant intelligibilia actu qualia sunt materialia
deabus dicemus insta fiat aut itelligibilia actu pileisin agerem ut manifestabimusqn loquemur deopationibus ipsius ergo intelli agens est virtus intrinseca alae dc est in hole peraiam,vi fiant limoi intelligibilia in potetia intelligibilia actiti Aliognsiaiadi ho palam non heret in se hanc virtute esset
340쪽
Imperfeci or aliis naturis inserioribus ilibus non deficiunt sussicientia principia operationis propriae. Qtiantum ad secundum aduerteri alio Gaetanus in . de aninia e X ponens tex. 8. tenet die liter philosophi nopo deduci intellectum agente es se potentiam alat intrinseca
sed potius di indubile oppositu di id conai Ibare multiplr. Primo ex liter philoiophi no habetur c intellectus agesti possit bili in in anima nisi sicut agensin patiens in o natura. Costat aute in omni natura non sic sunt agens ia-tiens cruena numero natura habeat in se utrunque eo modo
quo subiectum habet in se accidentia sua. compositum habet materiam di formam. Sed sussicit qae in omni natura P ducenda in sunt agenso patiens sicut causae insunt effectui ergo non conchadituror in anima intellectiva quantum adesse intellectivum aliteriint hi duo intelleetus quam Ut causae in suo effectu ergo non est necesse et in sint essentialiteracformaliter per inherentiam, quod tamen requiritur si debet concludi r sit propriae virtus di potentia animae.
Ad hoc dico, r supponit falsum. Cir nihilosophus dicit in tex. 17 quoniam aute in omni natura c. intendat absolute&iriter de omni natura. Manifeste enim patet quod non in omni natura sunt agens di patiens intrinseca vi patet in generatione inanimatorum quorum generatio est a principio extrinseco activo, declarabitur in a. lib. de generatione. Dico igitur i, philosophus intendit de onini natura alatorum perlectorum quae producenda sit ad esse. Nam cum talis generatio productio ex. r. metaphysi. cap. de natura sit a principio Vivente coniuncto, constat I agens di paties siue materia sunt intrinseca ipsi genito, ut virtus seminis in Naateria ex qua animatum perfectum producitur in est . . Ex hac ergo natura animati perfecti deducenda ad ficte arguit philosophus de anima intellectiva deducenda in siens quide naturali sed intelligi bili. Et intedit sic arguere. Si inii
natura animati persecti deducenda adesse naturale inuenitur haec quidem materia illud vero ut factivum, multo magis id inuenjtur in anima intellectiva deducenna adisse in