장음표시 사용
521쪽
sc LIB. I. DE IURE NAT. ET GENT. .
probravit. Sed de more per summam calumniam : quoniam ante ipsum prudentiores, sapientioresque ea tholici Theologi vana haec Ictorum commenta profligarunt. Quid quod celebris Congregatio Duemviralis , sic nuncupata , quod quatuor Cardinalibus, dc quinque Praelatis constaret , ab ipso summo Pontifice Paulo III. instituta, exaggeratam plus iusto saeultatem pontificiam in dispensationum concessione propuliavit i His quippe verbis Cardinalis Contarenus, sapientia, mOrum probitate, rerum gerendarum dexteritate, tuendae religionis studio celeberrimus, quique praefatae Congregationi interfuit , praesuitque , allocutus Pontificem est. ,, Et quoniam Sanctios tua , Spiritu Dei erudita . . . probe noverat princio pium horum malorum inde fuisse quod nonnulli Pontifices praedecessbres tui . is prurientes auribus sui inquit Apostolus Paulus coacervarunt sibi magistros adia desideria sua, non ut ab eis discerent quid sacere deberent , sed ut eorum fluis dio , ἐν calliditate invenimur ratio qua liceret id quod liberer : inde effectum is est praeterquamquod principatum omnem sequitur adulatio, ut umbra corpus , is dissicillimusque semper fuit aditus veritatis ad aures Principum quod conssis stim prodirent Doctores qui docerent, Pontificem esse dominum Beneficiorum is omnium e ac ideo, cum dominus iure vendat id quod suum est, necessario se- is qui in Pontificem non posse cadere simoniam . Ita quod voluntas Pontificis ,ri quaUcumque ea fueris . M REGULA qua eius operationer, is actiones diri an- is tur . Ex quo proculdubio timitur ut quidquid libeat, id etiam liceat. Ex hoe is sonte , sancte Pater , tamquam Equo Troiauo, irrupere in Ecclesiam Dei totis abusus, ct tam gravissimi morbi, quibus nunc conspicimus eam ad desperatio-- nem fere salutis laborasse, di manasse harum rerum famam ad infideles usque
- credat Sanctitas vestra scientibus qui ob hanc praecipue caussam christianam is Religionem derident , adeo ut per nos inquimus Christi nomen blasphem
lv. Clarius post pauca improbat dispensationum facilitatem , inquiens . IIIud
vero ante omnia, Beati e Pater , putamus statuendum esse . . . . ut , quantum
fieri potest, LEGES serventur . Nee putemus licere dioenore in legibus , nisi urgenti de cavo , ἐν necessaria . ulla namque pernisiosior consuetudo in qua- ωι Republica induci potest quam bine legum inisse antia , quas sanctas mai res nostri esse voluerunt , earumque potesarem venerandam , is divinam προβα-
V. Plura alia habentur in istius Novemvirassis Congregationis scripto, quod, licet editum ab haereticis in Germania, notisque deturpatum, proscriptum suerit a Paulo IV. regnante, qui praelatae Congregationi intersuit, probavitque omnia in ea constituta; non inde tamen quidquam auctoritatis deperdidit. Infra nonnulla
522쪽
DISS. VI. DE LEGIS CESS. oee. 48
VI. Concilium Tridentinum, post praelatam Congregationem eelebratum , fefaexv. cap. xv II r. haec pro dispensationum usu statuit . Sicut pabtice expedit Iegis vinculum quandoque relaxare , ut plenius etenientibus e bus, O neeestatibus pro communi utisitate satisfiat; fie frequentius legem folvere , exemploque potius quam certo personarum rerumque Uelectu petentibus indulgere , nibia aliud est, quam unicuique ad leges transgrediendas aditum aperire. Quapropter sciant univeo , Der issimos eanones exacte ab omnibus, is, quoad eius feri poterit , indistincte obse va' os . Quod si argens iustaque ratio, is maior quandoque utilitas postuIaverit eum aliquibus dispensandum esse , id causa cognita , ae summa maturitate praestandum erit. ia terque facta dispensatio SUBREPTITG ERIr. VII. Concilii deeretum non divinam, aut naturalem legem spectat , sed de saeris canonibus sermonem habet : de sacris canonibus, inquam, quos summi Po tifices ipsi, aut Concilia condidere . Hos exacte servandos Concilium altius inculiscat. Quoniam frequens ab iis dispensatio aditum unicuique ad illos transgrediendos viam aperit. Tandem quae pro iusta, validaque dispensatione servanda sunt , Concilium praescribit. Non esse dispensationes coneedendas decernit, nisi urgens iustaque ratio, is maioν quandoque utilitas eum aliquibus interdum dispensandum esse postulaverit. Et quoniam quisque rationem iustam , urgentemque, dc maiorem utilitatem facile sibi effingit, eum dispensatio eommoda sibi est; idcirco su dit Concilium, summa maturitate hane caussam iustam , dc utilitatem expendendam, recognoscendamque esse, antequam dispensatio impertiatur. Qsol si secus factum fuerit, subreptitiam , idest nutum, declarat esse dispensationem . VIII. Nullam esse dispensationem absque iusta caussa concessam , testantur eo inmuni consensione Patres omnes. S. Bernardus Lib. II. de Consid. cap. Iv. Ubi necessias urget, excusabitis dispensatio est. Ubi utilitas provocas , dispensatio lavda bilis est. Utilitas, dico, communis , non propria . Nam eum nihil horum est , non
plane fidelis dispensatio, sed crudesis dissipatio est.
IX. Ne quis autem putet hane esse peculiarem S. Bernardi opinionem , audiat eumdem S. Doctorem Lib. de dispensat. & praecepi. cap. I r. Numquid autem Medico, ver solus sentio , vel primus dico ' An non boe Usummet is Papa Getisus Baiiι ' Ait Duidem : Ubi necesstat non est , inconvertibilia manent sanctorum P trum decreta . LEO quoque Papa, Ubi, inquit, necessitas non est, nullo modo sanctorum Patrum constituta violentur.
X. Missis deteris Patribus, dc Conciliis, in medium adduco doctrinam S. Thomae, qui, lieet conceptis verbis non exprimat, nullam esse dispensationem illicitam; ea tamen constituit principia unde evidenter id insertur . Inquit enim I. a. quaest. xcvra. art. 4. Me qui habet regere multitudinem , babet potesatem dispensandi in lege humana, quae suae auctoritati innititur; ut scilicet in personis, vel in e
523쪽
bus in quibus lex deficit, Acentiam tribuat ut praeceptum legis nou servetur. Si autem absque hac ratione, pro sola voluntate licentiam tribuat, non erit fidelis in dispensatione, aut erit imprudens . Infidelis quidem, si non babet intentionem ad bonum commune; amprudens autem, si ratioσem dioensendi ignoret. Propter quod Dominust
dicit Luci x a. uuis putas est fidelii dispensator, is prudens, quem constituit dominui super familiam suam flXI. Ut istius doctrinae vis plenius percipiatur , in mentem revocanda doctrina est quae legem decernit a suprema ratione serri propter bonum commune, quae suprema ratio regula est voluntatis Principis condentis legem. Et quoties boni communis aut cui odia, aut incrementum postulat legem, eam serre Princeps astringi tur. Latae legi Princeps qui illam condidit, subiectus est, ut communiter Theologi fatentur, quantum ad vim dirigentem, seu quantum ad debitum observantiae. Qua doctrina ut certa constituta , sequitur, legislatorem subiectum legi esse ut verum dispensatorem, & conservatorem eiusdem. Ergo quemadmodum cuiusque dispensatoris infidelis, di iniusti nullae sunt, dc invalidae actiones; sic nullae sunt dispensa tiones illicitae, de iniustae. mandoquidem licet supremus legislator non recognoscat potestatem superiorem coactivam, subiicitur tamen potestati superiori dirigenti, nempe supremae rationi. Porro rei pectu istius supremae potestatis inferior est .merusque dispensator; infidelis quidem, si eum boni communis detrimento dispenset; imprudens autem, si rationem dispensandi ignoret. XII. Concilia, dc Patres dispensationes sine legitima eaussa eoneessas , subreptitias, nullas, praevaricationes, & legum dissipationes passim appet Iant. Videamus
nune quid argumenta a ratione petita concludant. Et primum dispensatio sine ea unsa data, est iniusta, ut omnes fatentur. Ergo nulla . Consequentia videtur evidens . non inimis ae necessaria. Nam lex iniusta eth nulla, omnibus fatentibus. Ergo dispensatio iniusta a lege nulla erit. Iisdem quippe principiis boni communis, dc utilitatis subditorum dirigitur dispensatio quibus leκ regitur. Ergo , ad hoc quod at tinet, eadem utriusque ratio. Accedit quod, licet legislator possit, aut non possit Iegem condere, & conditam etiam abrogare; qua abrogata, etiam iniuste, vis obligandi cessat; tamen, quamdiu lex consistit, tamdiu legislator subiectus legi eidem est, dc ut subditus parere adstringitur. Ergo quemadmodum omnis inferioris Prae lati in lege superioris dispensatio, sine causta data, nulla est , di invalida; ita quoque dispensationem iniustam legis, concessam a supremo legislatore, invaligam , de nullam dicere cogimur. Si iuxta Evangelium, Concilia, Patres , dc Theologos ipsos iuniores, legislatores etiam supremi sunt legum dispensatores, & administratores ;ergo non domini absoluti: ergo pro arbitrio dispensare nequeunt . Si dominio ca rent, pro arbitrio dispensandi facultatem non habent. Ergo, dum pro libito re ipsa dispensant, nullae sunt eorum dispensationes. Tandem subditus in dispensationis in
524쪽
histae usu peceat, si iniustitiam cognoscat. Ergo invalida dispensatio . Nam si valida dispentatio legis esset, obligatio legis eessaret. Legis obligatio non cessat, quia subditus dispensatus peeeat. Ergo dispensatio a lege sine caussa facta, iniusta, una que invalida est. Et ut evidentior haec fiat doctrina, Prineipis exemplo eam confirmare lubet. Communiter Theologi fatentur, Principes supremos subiectos esse legibus a semetipsis latis. Atqui ridicularia & sutilis haee subiectio soret , si iniusta dispensatio valida esset, excusaretque a culpa. Possent quippe Principes secum dispensare absque ulla caussa: qua dispensatione, licet iniusta, posita, si valida esset. cessaret legis vinculum , liberique sola eorum voluntate Principes a legum observantia evaderent. Quod absurdum adeo immane, re monstrosum est , ut nemo illud propugnare iure valeat. Porro si peccant Principes legem violantes, quia iliadem non suffragatur dispensatio iniusta; eadem ratione peceant & subditi. Si pe cant; ergo legis vinculum ablatum non est: ergo dispensatio nulla . Quoniam ea dispensatio invalida, & nulla est quae a legis vinculo non solvit subditum. Et tum non solvit, quando reipsa subditus ea iniusta dispensatione utens peceat, & quidem
contra legem. Nam, soluto legis positivae ligamine, non peccat contra ius naturale, quod, ut suppono, nonivetat talem actionem. Nec ius naturale urget ut pars consormetur communitati ; si a lege quae praecipit subiectionem ad totam communitatem, pars liberata, media valida dispensatione, sit. XIII. Opposita sententia eommunis est inter Iuniores . P. Suarea Lib. VI. cap. NIX. num. s. satetur, S. Thomam non favere huic opinioni. Fundamentiam cui recentiorum opinio nititur, supra exposui. Illud mihi nullum saeessit negotium . Nam condere, & abrogare Princeps supremus legem suam valet. Peccabit utique, si legem iustam abroget: peccabit, usque dum illam non restituerit , si necessaria bono communi sit. At abrogata, vel non condita, nulla est obligatio. Uerum habet. Ergo, vigente lege, dispensare pro arbitrio ab illa valet Consequentia totos oberrat ostio ab antecedenti. Nam, usquedum lex consistit, subditus eidem Princeps est, eiusque Observantiam procurare tenetur tamquam fidelis custos , depositarius, ct dispensator. Potest Princeps legem non condere; potest quilibet a voluntaria promissione, & donatione abstinere: at, lege posita , Princeps, usque dum lex consistit, eidem parere debet; sacta promissione, donatione libera , di a parte acceptata, eisdem stare promissor, vel donator debet. XIV. Respondent Theologi iuniores , adversae sententiae propugnatores , Iegem non esse indivisibilem regulam, qua posita omnes obligentur , quasi eximi aliqui ab eadem nequeant. Sicut condendo legem potest sub initium pro libito aliquos eximere; ita, lege promulgata, potest pro libito aliquos dispensare . Quoniam Iegis vis tota pendet a voluntate legislatoris. Huc recidunt omnia istius opinionis argumenta , quae ex iis quae diximus, contrita, nedum soluta remanent . Quis um quam
525쪽
Io LIB. I. DE IURE NA . ET GENT . oee.
quam individuam eonimentus legem est 3 Dividuam illam satemur; cum reipsa duVidatur, iusta occurrente cauta. Sed negamus dividi absque iusta caussa valide posisse ob rationes satis iam explicatas. Negamus , legislatorem initio legis condendae absque cauma eximere a lege quemquam posse. XV. Non minus imbecilla videntur ad alia argumenta iacta responsa. Ad Principis exemplum negant paritatem: quia, inquiunt, obligatio Principis non est immediate a lege ab eodem lata, sed a lege naturali; subditorum vero ligamen a Iege positiva , seu a Principis voluntate dimanat . Effugium arbitrarium est ad vim argumenti declinandam. Lege naturali universali tam subditi, quam Principes supremi, absque caussa legem humanam non servantes, contra eam legem humanam peccant, seu contra virtutem praescriptam a lege: neque peccatum istud speciem capit ab aliquo praecepto violato naturalis iuris, sed ab ipsa transgressione positivae legis. XVI. Ad Coneilii Tridentini deeretum nee verbum reponunt . Tria responsa quae ex Probabilistis reserunt Salmanticenses, supra, ut evidenter vana, reiecimus. De Patrum auctoritate altum apud eos silentium. XVII. Conseras nune velim utriusque opinionis momenta, de eam eligas sententiam quae firmioribus nititur fundamentis. Mihi pro sententia afferente dispensati nes iniustas esse invalidas, stare Concilia, Patres. & lueulentiora argumenta videmur. Auctoritas iuniorum tanti mihi non est ae antiquorum. Nec tamen ex iunioribus desunt qui huic sententiae adhaereant. Nam P. Gabriel VasqueΣ I. rudisp. et v m. cap. Iv. in hane propendet sententiam. Expertus enim est homo acutus a gumentorum vim, de auctoritatum pondus. Plures quoque Icti eam aperte propugnant, quos inter Rebutas in practicis tit. de dioensat. ad mari benes sem. 8 .dc celebris Covarruvias in IV. II. Tart. cap. vi. s. p. n. t . ubi haec habet : Dispensatione a Romano Pomise renesa contra ius, fine caussa, es fit contra postivum,
sinimam tutam non esse r talis enim dispensatio di patio potius dicenaea est . Excipietamen dispensationes quae auserunt impedimenta irritantia, de inhabilitates legales. Has dispensationes validas esse quantum ad effectum impedimenta tollendi , concedit Covarruvias; ita ut actus facti vi talium dispensationum validi sint. At non propterea subditi tuti sunt in eonseientia quantum ad legis obligationem , si vi talium dispensationum legem non servent. XVIII. Disputatio haee, alioquIn gravissima, si penitius dispiciatur, dc praxi applicetur, facilior sorta me evadet. Sermo nune est de lege pure humana , ab ipso legislatore eondita: in qua nihil iuris vel naturalis, aut divini includatur, quae paucissimae sunt . Nam si quid praefatorum iurium occurrat, iam de ipsi adversarii sa-tentur dispensationem iniustam esse, dc invalidam . Restringitur ergo disputatio ad aliquam legem peculiarem mere humanam, cuiusque iuris divini, aut naturalis
526쪽
DISS. VI. DE LEGIS CESS. O c. 43t
expertem. Non multum disputarem, an dispensatio ab aliqua peculiari levioris momenti lege sine caussa valida ne, an invalida sit. Ceterum in lege, tametsi hu mana, universali, ac consensu communi a POpulis acceptata , 6c cor, eludine roborata, quae licet absolute abrogari a Pontifice possit, tamen in praxi vi κ potest; quis dixerit, sine caussa validam dispensationem esset Papa dispensat ab integra Qua dragesima aliquos Christianos, ab horis canonicis aliquos Praebendatos, a reditibus ecclesiasticis divites, omni iusta eauisa sublata quis propugnaverit, dispensatas istos tutos in eonseientia essest Quod si tuti non sunt, nulla est dispensatio. Ipse Fran ei scus Silvius . tametsi benignae doctrinm propugnator , sententiam Caietani , G.
varraviae, At aliorum amplectitur I. a. qu L κcVII. My. . conel. F. peccare ne in
m illos qui dispensatione sine iusta caussa coneessii utuntur. Quod autem pee cent vel eontra legem naturalem, non se conformando ad communitatem , vel contra legem positi Tam, parum refert pro praxi. Paucis rem concludo . Dispen. Giones in legibus levioris momenti, ex quibus bonum commune leviter laeditur, validae sunt ob materiae parvitatem. Verum dispensationes a legibus maioris mo. menti, & quae diu a saeculis vigent, in materia gravi, absque iusta caussa coneesse , iniustae, invalidae, & nullae mihi sunt ob rationum momenta quae allegavi; quidquid in oppositum disputent tuniores.
f. V. Di pensationes a sacris canonibus in quibus aliquid iuris diυini, aut naturalis includitur, ut dispensationes recipiendi plures pr.ebendas, non resideudi, similesque, omnium TMMogorum, etiam iuniorum, consensu uiane sunt.
I. Uaestio proposita pressius praxiar spectat; dc ideo haee gravior , & deci Q sone utilior est ea quam 1. praecedenti explicui. In hac quippe ad theo
logicam eriticen revocatur usus dispensationum quae reipsa obtinent . Et quoniam confunduntur eiusmodi dispensationes cum iis de quibus supra disputatum est ; ideo gravia absurda consequuntur. Plures enim ob hanc confusionem existimant, omnes dispensationes pontificias in iis quae sacri canones prohibent, validas esse, eo quod leges humanae sint: minime distinguentes inter leges mere humanas levioris momenti, quibus nihil superioris iuris inest; & leges humanas pro universali Ecclesia, Δc in quibus aliquid iuris naturalis, aut divini Uiget. Porro , ut huic deceptioni occurram, in hoc g. palam faciam, nullas omnino esse dispensationes sine caussa datas ab iis legibus in quibus iura aut divina, aut naturalia includuntur ;
527쪽
uel LIB. I. DE IURE NAT. ET GENT. oee.
quemadmodum sunt iuxta gravissimos Theologos & Canon istas illae suae vetane
pluralitatem praebendarum, & absentiam a residentia. II. Praemitto docti inam S. Thomae, ceu fundamentum universae conclusionis . Inquit ille quod lib. I x. art. I . Sunt a u.edέura actiones quae absolute confideratae , deformitatem, veI inordinationem quamdam ι ortant; quae tamen asiquibus circumstan-riis advenientibus, bonae inciuntur . In numero barum actιonum videtur esse babere
plures praebendas ; cum hoc quod est babere plures praebendas, murimas in se inordi nationes contineat i utpote quod non es ρὐbile aliquem deservire in pluribus Eeclesiis, in quibus est praebendatus ; eum praebendae videantur esse ordinatae qua re quaedam stipendia Deo ibidem ministrantium. Sequitur etiam in aliquibus defraudatio voluntatum restatorum, qui ad boe aisqua bona Ecclesiae contulerunt, ut certus numerus Deo serismientium ibi esset. Sequitur etiam inaequalitas, dum unus pluribus beneficiis abundat, is alius nee anum habere potest : ἐν multa alia huiusmodi, quae de facili patent. Unde non potest contineri inter ιndisserentes actiones, multo minus inter eas quae sunt se cundum se bonae, ut dare eleemosynam , is huiusmodi. Quamvis vero has inordinationes pluralitas praebendarum contineat, tamen aliae circumstantiae possunt supervenire ita honestantes actum, quod praedictAE inordinationes totaliter evacuentur ι ut, puta ,
si sit neressitas in pluribus Ecelsis eius obsequii , ut posset plus servire Ecclesia , vel tantumdem absens, quod aliur praesens , O si quae aha sunt huiusmodi ; is tunc , istis
cond/tionibus supervenientibus cum recta intentione, non erit peccatum, etiam nulla
dispensatione interveniente, fi confideretur tantum fecundum ius naturais r quia dispensario ad ius naturale non pertinet, sed solum ad ius p tivum. III. Ex hac S. Thomae doctrina evidenter insertur, nullas omnino esse dispensationes habendi plures praebendas, percipiendi pensiones, commorandi extra residentiam , iusta caussa sublata r quoniam eiusmodi actiones absolute, & secundum se consideratae deformitatem produnt; advenientibus circumstantiis, illam exuunt desormitatem . Porro si reipsa circumstantiae non interveniant , nulla humana dispensatio suffragatur. Nam recta intentio, vel potestas humana nequit tollere deformitatem quae cum lege naturali, aut divina pugnat; sed necesse est ut re- ipsa circumstantia intersit, vi cuius actus iuxta legem naturalem , aut divinam rectus evadat. Siquidem leges ipsae naturales, & divinae excipiunt casus particulares ab absolutis; seu, ut dicit Angelicus, actio quae absolute repugnat legi naturali, adveniente circumstantia , eidem legi consormis est. Quam doctrinam si perspectam habuissent digressio opportuna est Auctores mamillares, tot cavillationes vanissimas non agglomerassent ; neque ignorassent verum sensum illarum particularum, per se, de se, secundum se, absolute. Haec per transennam. IV. Pluralitas itaque pracbendarum, perceptio pensionum , absentia a residentia, repugnant naturali, divinaeque legi. Ut itaque eidem consona evadant, vera, re
528쪽
realis circumstantia superveniat necessum est i & tum dispensatio pontificia ligamen sacrorum canonum, qui praefata prohibent', auferre potest. Hae e doctrina inconcussa est, cui contradicere nemo iure valet. Prosper Fagnanus cap. Quia de Praebend. num. I s. resert hanc S. Thomae doctrinam; & deinde haec adiicit. Cessantibus eiusmodi eireumstantiis quae defoνmitatem, seu inordinationem totiunt, liciarum ηon es plures praebendas obtinere, etiam eum dioensatione e eo quod dioens rio non auferat Agamen iuris naturalis, sed solum ligamen iuris p tivi.
V. Sed quid S. Thomam, Patres, Fagnanum, & Coneilia laudo Probabilistae ipsi ea docent quae hanc sententiam firmant. Concedunt ipsi omnes , inferiorem nihil potestatis habere in lege superioris. Atqui Pontifices summi, & eeteri mom ales, inferiores sunt Deo, lege naturali, & divina. Ergo, cessante legitima causissa , nihil potestatis habent in legibus iuris naturae , & divini . Audiamus ipsos
Salmanticenses tract. A I. cap. V. punct. s. g. a. num. N. A Modo acturi sumus de in-
is seriore dii pensante in lege superioris ; ut quando Pontifex dispensat in votis , si iuramentis, matrimonio, refidentia Diseoporum, quae funt de iure disino ....is Dicendum est ergo secundo, dispensationem datam ab inferioribus in legibus se superioris sine iusta caussa esse nullam . . . quia inferior non recipit potesta. M tem dii pensandi in lege superioris ad beneplacitum eius ; sed solum censeturis eam concedere superior in ordine ad rationabilem dc prudentem , dispensatio-
VI. Iusta ergo sublata ea usta, nihil suffragantur dii pentationes percipiendi pen-sOnes, retinendi plures praebendas , absentiae a residentia. Pii fideles ingentibus reditibus Ecclesias donarunt, ut earumdem Patioribus, dc pauperibus , viduis , di Orphanis providerent. Deo victimas bonorum litarunt, ut Dei ministri dc seipsos, re pauperes alerent. Quoties ergo Dei honor, bonu in Ecclesiae universalis postulant ut ex bonis unius Ecclesiae aliquid aeeipiatur, ut aliarum Ecclesiarum ministri alantur, in id contentire pii, di prudentes donatores praesumuntur. Quoniam una est Christi Ecclesia , di vinculo caritatis omnes ministri unum sunt . Supremus ergo dispensator Romanus Ponti sex potest dubio procul ex reditibus omnium Ecclesiarum ministris de Ecclesia optime meritis, iusta exigente caussa, providere quando nempe id bonum commune Ecclesiae postulaverit. VII. verum enimvero, si ex Ecclesiarum reditibus pensiones darentur Clericis cincinnatis, barbatulis, qui mulieribus, non Deo inserviunt, qui pro Christi Ee-elesia nihil umquam operati sunt, non lacris litteris eam illustrarunt, non apostolica ministeria peregerunt, non morum sanctitate, non Verbo, non exemplo Christi caussam, di Ecclesiae incrementum promoverunt: si istis, inquam, pensiones darentur , quis assereret validas easdem esses Quid, si hominum, & semellarum ossiciis, di meritorum larvis confictis extorquerentur j SI Patres Omnes fures , la-
529쪽
494 LIB. I. DE IURE NAT. ET GENT. G.
trones, usurpatores sacrilegos compellant vel ipsos Ecclesiarum legitimos Pastores. qui omnes curas, dc studia excolendae vineae impendunt, si quidqua in praeter congruum victum, re vestitum, sibi ad fastum, ad ditandos consanguineos , ad vanas pompas de propriarum Ecclesiarum reditibus applieant ; quid de illis dicendum qui nec Ecclesiis addicti, nec Ecelesiarum ministerio operam navant , nec in Ecclesiae utilitatem quidquam operantur e Hi ne pauperum panem, Christi patri in nium devorare tuta poterunt conscientia, quacumque interveniente pontificia dispensatione rVIII. Neque obtrudas . Pontifices ergo infideles dispensatores,' Tu ne iude πpontificiarum dispensationum de Papa dispensavit. Quid ultra quaerendum Ali quin universa turbaretur christiana Respublica ζ conicientiae quaestionibus torque rentur. Delicatae sane conscientiae, quae pauperum languine satures dii pentationis medicamine abstergere tanta crimina sibi blandiuntur. Quid conscientiarum scrupulos opponunt isti; cum nil minus quam de iustitia pensionum cogitent , dumin modo easdem assequantur 3 Invalidas & subreptilias dispensationes extorqueri in
omni principatu, impedire humana nequit industria . Principes , Pontifices, etsi vigilantissimi, & sanctissimi, dc ministrorum lenociniis decipi valent , dc postulantium intercessionibus quandoque indulgere, vitandi maioris mali caussa , prudentia iubet. Ex pluribus ergo oriri principiis dispentationis iniustitia potest : de quocumque ex eapite iniusta, & invalida dispensatio sit, nihil eadem utentibus
suffragatur. Damnabis ergo adeo frequentissimum pensionum usum e Absit. Non usum, sed abusum, dc iniustitiam damno. Non dico, abusum serpere , aut corruptelam grassari. Quid An insanum me reputas, ut in ea quae supremi legislatores, summique Pontifices peragunt, censuras intorquere velim Z Tanta dementia profecto non laboro. Quid sit iustum, validum, vel iniustum , aut nullum , definio. Quae vero fiunt, penitus ignoro. IX. Verum, ne quis suspicetur, quidquam a me per exaggerationem dictum , audiat quid adversus eiusmodi dispensationes iniustas viri sancti pronuntient . S.
Bernardus epist. UI r. ad Adam Monach. num. 9. Mira cautela, is stupenda providea tias Malum, quod iam corde conceperunt, opera tamen cauti fuere non implere, ni si eum licentia. Conceperunt Lurem, sed non pepererunt iniquitatem , donec rniquo
conceptui PAPA praeberet assensum. Quo lucrost Quove saltem compendιo mafi e Numquid ideo aut malum esse defit, aut HI minoratum est, quia concessit e Quis vero malum esse neget , sensum praebere malo e Quod tamen summum
fecisse Pontificem nequaquam eredideνim, nisi aut CIRCUMVE TUM MENDACIOν aut IMTORTUNITA TE nCTUM.X. Doctissimus Cardinalis Bellarminus, Romanae Ecclesiae strenuus propugnator, dc vindex epist. qd Nepol. haec contra iniustas dispensationes scribit . Hic ea-
530쪽
DIss. VI DE LEGIS CESS. me. 4 s
victas securos reddit multos, tutum vero neminem. Quoniam Papa non est dominus,
sed dispensator : ideoque qui iniquam dispensationem petit, iniquitatis caussa est; irqui ea utitur, eadem semper irretitur iniquitate. XI. Ioannes Trithemius in suo libro Penticho cv. v I. prolixo sermone invehitur contra dispensationes salsis nixas rationibus. Pauca transcribo. re dispensatio faeter luitum, quae fa s narratioπibus fuerit impetrata. Si adsit in supplieatione necessitas, in intentione funficantis integrisas, in usu dispensationis bonestas, audacteν dico, quod Papa cum Monacho pes dioe are . . . Certus sum etenim quod summus Pontifex neminem fine evidenti utilitate communi, is neresstate manifesta ab aliqua approbata Religione intendit absisere . . . . Quando autem caussa narrationis falsa es, dispensatio non Liberat, sed damnat impetrantem . Summus Pontia sex, auditis narrationibus supplicantium, caute respoudere consuevit, Si ita est , inaquaeus , ut narratur, fiat quod petitur eo modo, is forma qua sequitur. Respondet caute, indulget secrete, is sub certis limitibus dispensat . . . . Omnes causae irrationes quas in supplicatione narrastis, eonficta, is false suhit. Quomodo dispen- fatis legitima erit Z Quomodo excusabit vos summi Pontificis auctoritas , quam men-.dacio, fraude, dolo, is importunis precibus circummenire πω timuistis e XII. Cardinalis Toletus, doctrina dc probitate clarus, in Instruct. Sacera. Lib. V. cap. Iκxx m. PAPAE diisenotio fine caussa non habet Aeum in foro interiori , is eoram Deo, sed tantum in foro exteνioνi. Unde qui peritones retinent, eti- cum dispensatione, fi non adest causa legitima , securi non sunt . 2 c excusantur, quia PAPA dedit ; is ipsius es confiderare quomodo dederit : haec, inquam, non eπcusant. Sa enim quis pecuniata accipiat ab aeconomo, quem scit male dispensare rem d mini , is contra iustitiam, non potes tunc retinere . PAPA autem non es dominus bonorum, is redituum Ecclesiae, sed tantum universalis DISPENSATOR. Unde si ut , cum dispensat bomine- ia volo, non facit homi Oem securu n in conscientia , nisi eatissa adsit ; ita in pensionum, is beneficiorum distributione . Caussa autem hae debet esse in utilitatem Eecisse cuius sunt bona. Si enim nulta via in Ecclesiae baius, vel u-mversatis utia talem tendas, non est caussa legitima. XIII. Eodem sermone loquuntur Patres omnes , quibus adiicere lubet lacu lenistissimum te iii monium, omni exceptione maius, dc quod solum lassicere pro caussae-definitione debet. Illud autem est BENEDICTI XIV. Pontificis Maximi selici ter regnantis. Elapis quippe anno MDCCXLvlla die xvi. Maii, me Romae praesente, dis in sacra Congregatione, quae Signatura gratrae dicitur , CRussa gravissima ageretur coram SANCTISSIMO super donatione ossiciorum vacabilium secta ab Innocentio X. Pontifice summo OB De Maidais,inae die 26. Decembris Is . post Praelatorum audita vota, coram illo sacro Purpuratorum Patrum Collegio , atque numerosissima auditorum frequentia publice caussa disputata γ doctissimus