장음표시 사용
161쪽
QDd si hoe non fuit . quia populus noluit resipiscere, ob
idque nec Deus quam promiserat abistulam redemptionem eia fecit, corporalem neque spiritualem: ergo ea magnifica ex Demtero mis promisse de illa captivitate intelligi nequit. Sed quis id eordate crederet, cum Nehemias facta iam ea redemptionumisera. &laboriosa, conqueratur Deo quod erantβ ι In propria patria, quod aruam suam-lingua sua retio emebant. Quot labores in civitatis. & templi tabrica, quot postea temporis deeursu non sustulere Judaeis Propter peceata. qtiae in dies multiplicabantur . diversis principibus semper subiecti. usque ad extremam ruinam per Titum. t millia emptiti rum servorum ex Judaeis Ptolomeus Philadelphus ex aerario regio libertate donavit φ Quomodo haec eum iis verbis compatiuntur : quod quando Israel voci Dei austititaverit. & totam legem servaverit, toto corde & anima poenitens ad Deum revertatur e Bamvis ad cardines cinia fueris dus alus exlade te retrahet Domisus Deus tuus, multiplisabis te plusquam patres tuos in terra quam 'ses dederam, is eἱreume dam eor tuum,
sese vis tia, ut ames me toto corde tuo, or tota anIma tua, ut visas. In pertinenter textum adeo repetitum integrum huc
adducere videbor, sed cum eius elaritatem divinam inspicio , contineri non possum, quin saepe repetam.
Quod Israel propter Christi mortem nullis beneficiis privatus est. χod Istaei non potuit nec poterit suum Messiam occidere :aliter verbum Dei omnino.
fi ustraretur. PRosequitur Doctissimus Vir: Quod omnes miseriae quae Is
raeli adveniunt post mortem Citristi esse s sunt illius pertinaciae, quippe suum Messiam non solum non agnovit . 1ed etiam crucifixit: ob quod detestabile erimen divinis promissionibus utpote indignus minime fruitur. potius in hane extremam captivitatem relegatus, Sc a Deo abiectus. His ego antea respondi , sed nune obiter scire vellem. quibus beneficiis a Messia obtinendis privatur Israel ob sui infidelitatem φ Quia earere regno terreno, potentia, divitiis, summaque inter h mines libertate, Evangelium nee flocci facit. omnia haec potius contemnenda suadet; non ergo fuisset magnum supplicium Israeli. hie ob sui infidesitatem privari: praeterquam plurima regna, quae Christo nomen dedere, suam potentiam pessitas
162쪽
ninis amisere, & Mahometanis regibus parent, sicuti & Ecclesia Cliristiana Graeca sub Turcae imperio ab aliquibus annis gemit , & tamen non est Christo infidelis. Quad ergo Israeli praestaret si Evangeli lim recipiens Palestinae regnum adhue obtineret e Profecto secundum Evangelii doctrinam id non foret aesti
matione dignum , potius ut terrenum , de caducum maxime contemnendum, sublimioribus dumtaxat , atque coelestibus
intentis. inod si velit Doctissimus Vir intelligere, quod Israel
Privatur vita aeterna quia Christum non credidit, hoc sic asser re debet ut Christianus; oppositum asserunt Judaei, ut Judaei: quod nisi post hane mortalem vitam, neutri probare possunt. Verum tamen quod Israel non posset suum Messiam vel non reeipere, vel crucifigere, iam dixi in primis scriptis, quod quidem evidenter constat, cum Dominus semper per Prophetas clare promiserit, quod in adventu Messae, Ac redemptionis , Israel eritIanctus, quod eum Deus ipse a suis sorduus, peccatis emundabit, quod tamἰttet Dἰritum sanctum suum super eum, Θ omnes a mἱnImo usque ad majorem Deum agnoscent, ut eἰ insemiant, & lubentistime obediant: Ideo tale fi cinias tunc populum committere est impossibile. nisi Dei promissa frustrari posse credamus. Contra hanc responsionem urget amplius Doctissimus Virroti d licet Dominus in sacris litteris dieat se homines purificaturum , & mundaturum; hoc intelligendum quantum est ex parte Dei, qui medium sufficiens pro tali purifiearione gratiose coneedet: huic tamen divinae gratiae potest hominis malitia r pugnare ita ut effectus minime s quatur ἐρ Siquidem homo liberum habet arbitrium , ut resistere valeat Dei admonitioni, de ut medium pro salute necessarium penitus abii elat, ae in suo peccato, di immunditia persistat. Pro cuius probatione Mach.
verba adducit, Cap. xx Iv. vers. I 3. Pro is indutia tuase Ius , eo quod mundavἰ te, sed non es mundata as ἰmmundisia tua. Hunc appellat textum omni exceptione maiorem: Sed
non video, quod inde aliquid contra meam solutionem possitae octissimus Uir colligere. Nemo negare quit, quod Deus omnes homines sanctos esse velit, quod praesertim Israeli sanctissima dedit praecepta, ut secundum iustitiam vitam suam de- 'geret: quod non solum dedit, sed di in lege, dc Prophetis..eorum observantiam commendavit, poenam, & praemia oculis suis objiciens, quae sufficiebant, ut si Israel parere vellet, ab omni peceato abstineret, & iniquitatibus non se contaminaret, atque jam ob humanam fragilitatem aliquando in iis immundatus, Prophetarum admonitionibus resipi levet, dc ad Deum converteretur. Hoe nullus hominum negare potest.'
neque theologus aliquis dixit, quod gratiae sufficienti, seus racitativae,
163쪽
excitativae , homo libere nequeat resistere, di de facto non aia sentiri. Sie intelligenda verba Prophetae, praeter omnes commentatores Christianos unice adducam verba ex notis marginalibus Tremelli idc Junii ad hune versum. Sic explicant: Mest, morbo pracepti re mand ta.'toties, ac tamdiu per Prophetas ἰmperavi. Lieeat ergo mihi eum doctissimis istis Christianis Doctoribus verba haec intelligere, nempe quod ibi Deus solum criminatur Judaeos, quod cum salubria praecepta ipsis dederit , atque eorum Observantiam per Prophetas inculcaverit, ii t
men eorum vocibus non auscultarunt.
Insuper idem intentum Doctissimus Uir amplius firmare eontendens ejusdem Prophetae verba adducit , quae praeallegata confirmare putat ex Cap. x I. vers. 2I. ubi postquam Dominus populum lasa gratiam reducturum promittit, ae lapideum eorabiasturum, carneumque inditurum, su in UAsias ambulent.
Θ jura disina obessienter servent. Θ es iant, ut sit eis In Deum, ii vero ei in topulum; addit vers. a I. sequent: at EIA quorum anisus aluit latῖma detestabliis , abomisatisnessorum: viam suam is evite 'forum reponam. Sie explicant praefati Doctores: qui se dabunt in penitissimam Idololatriam , a Mebsint isis: optime quidem, quia in universali redemptione, ut expresse in priori scripto dixi, plurimi non tum ex gentibus, sed etiam ex Judaeis, 'iram Dei sustinebunt, propter erimina, quae ipses divina illa gratia emeaei indignos reddidere: sed quid hoe eum tota ecclesia, cum universo P pulo, cui talis gratia promittitur, ut in viis Dei ambulet. &obedienter divinae legi pareat, ut non amplius ab eo avertatur rhoe promittit Dominus se facturum : hoc est, corda eiscumcndere, lapideum auferre eor, o carneum, id est molle, obediens, di morigerum, ladaret hoc est: fariam ut In viis meis ambuletis, is mandata mea servetis, is nunquam ampliss me recedatis r atque legem ponere in cordibus eorum, ne amplitupravarisentur, ut antea fecerant: dc similia, quae passim in omnibus Prophetis occurrunt, quibus non quomodocumque, sed efficaeiter se Deum facturum promittit, hominis malitiam . evincens, extinguens, dc ad summum bonum movens, ut es.sectus ab eo praedimis infallibiliter exequatur. d si libertatem res eias. & sie philosephari liceat, staculi Judaei, ita omnes gentes, utpote liberae, potuerunt de facto Evangelium non admittere : quod si suisset, in nullis eia et facta CLristi redemptio, illeque frustra in mundum venisset. Suppositum est doctrina Doctissimi Viri, consequens est verum, sed impium. Libere quidem assentiebantur gentes . sed de facto non poterant omnes non assentiri, plurimis efficaci gratia concessiu. Sed
164쪽
sed his addit Doctissi Vir : me praevenisse solutionem argumenti quod statim contra hane doctrinam pullulabat, ideoque subiunxi: Non quod Deus libero hominis arbkνIo υἱmst Id rurus 1, sed quod ex astituentia gratia homo fere semper laetinabἰ-tur in bonum uisic finis imponatur peccato. Sed contra hanc meam propositionem acerrime in iurgit VirDoctissimus, de idem quod fecerat argumentum contra liberi arbitrii laesionem nune facit contra gratiam, quam dixi nulla vi illata libero arbitrio homines ad bonum infallibiliter perducere : Sic disputans quia valliae gratia posita potest homo ei resistens oppositum operari, vel non ' Sed necessario acquiescere ς Si primum dixero, habet intentum: si secundum , iam amplius libere operari nequit , sed necessario id ad quod per divinam gratiam cogitur. Hoe argumento Doctissimus Uir non solum me , sed totum Probatur Christianismum oppugnat signoscat mihi deprecor, si licen- gratia. eiritiori hoc loquendi modo utar in gratiam efiicacem ad quam in- cax, cum fallibiliter sequitor essectus, servato libero arbitrio, nec ad- eisectus inia mittit, sed elare destruere conatur. Eam Christiani Doctores fallibilitata pignus . quod suo preιἰoso sanguine generἰs humani electis Chri- salva vo sus emit, unanimes appellarunt : Nostri vero, omnipotentia luntatis li-dis,a, atque ejus in Ita misericordia, amoris prccipui- bertate, exesseritum: 8c merito, quia si , quamvis Deus emcaciter homi- Christiananem aliquid essicere vellet, hominis voluntas ei resistere de fa- & Judaicacto posset, utpote libera; divina frustraretur, dc magis de- orthodoxa
penderet Dei voluntas ab humana , quam haec a Deo et cum ta- doctrina. men optime dixerit magnus Augustinus de correptione o gratia Cap. x Iv. Magis habet Deus In manu sua voluntates hominum, quam 'ssuas: ct sacra pasina: Cor regis la manu Deἰ. Habet Deus summum imperium in omnes creaturas ; quod absolute
verum non foret si hominis voluntas ab hoc imperio substraheretur. quia voluntas Dei essicax, ad hominis libitum frustrari contingeret. Posset quidem Israel, si Doctissimi Viri sementia esset vera, sua libertate utens nolle AEgyptum relinquere, di redemptioni relistere: posset Cyrus populum non dimittere. sua libertate utens contra Isaiae oraculum : possent Paulus, &Lucas peccare, siquidem erant liberi; dc si peccare poterant. etiam possent homines fallere Spiritui sancto libere resistentes. Profecto omnium horum, & similium eadem est ratio , si sui
Ponatur Deum hominis voluntatem ita emcaciter movere non
posse, ut essectus infallibilis sit, libero arbitrio omnino i demni. Sed non poterant Apostoli peccare, quia ut dicunt doctores erant iam in gratia confirmati, hoe est , emcaei Rratia ad perseverandum praeventi t quicquid subtiliter latrent Sociniani contra Dei infinitam praescientiam.
165쪽
ndo enim Deus promittit se purificaturum, se pereata
omnύa mundaturum, se circumcisurum cor hominis, non quamlibet excitativam gratiam promittit, sed efficaeem , ad quam sequatur effectus , ut Deus vult: dc tunc facit, quod homo velit eo modo, di gratiae gradu, quo ille scit hominem libere. sed infallibiliter , voliturum. Sic explicuit Augustiniis verba
ex xxx. Deuteronomli a nobis allegata: circumcidet Domistis eoν tuum: dicens : Hac autem es eυἰdens possieitatio gratiar
promittit enta se essefacturum, quod solet jaere ut fiat. sDivina certe doctrina: Jubet Deus quod eum diligamus. quod legem eius servemus : & quando suae bonitati placet, id ipsum facit in nobis, efficace gratia fortiter suaviter ad se nostrum velle attrahens. Sequebatur Pauli doctrinam, qui expresse ait: Deus es quἰ format in nobis. Θ voluntatem, θ Ionem e hine Aligus inus t actiones sunt nostra, ob luerum arbItrium quod eas esseis: Sunt etiam a Deo ob gratiam qua fa- eis, ut liberum nestrum arbitriam eas producat. & alibi: a Deo factum es, ut velint, quod nolle potuissent. Fatemur quidem quod homo suapte natura potest libere pec- leare, di efficaciae gratiae resistere ; sed hoc non obstanti, qua do Deus vult per suam misericordiam, facit quod agat homo , id quod ipse vult, eo modo quo vult, quin haee infallibilitas divinae operationis aliquomodo naturalem hominis destruat iliabertatem , per abditos, & inaccessibiles modos , quibus Deus hane infallibilem sed liberam in homine mutationem operatur. Sie Aligustinus . lib. I. ad Πmplis. aeuo. E. Non defielabat
Deo modus. quo mentem Esau ad eredendum applisaret volum talemque conjungeret, Et de correptiane, ridi gratia: Deo volant; salvum facere, nullum humanum regula arbPriam. Sic etiam in enMIHdἰo ev. xcv I M. Potes Deus voluntatem ere tam , quando voluerit, ubἰ voluerit. er quomodo volueris, 'Immutare. Εamdem doctrinam edocuit lib. de gratia GH ἱ ontra Pelagiam Cap. xx Iv. dicens : Non lege atque domina insonante forinsecus, sed interna atque occulta misabili, ae I effabili potesate operatur Deus in cordibus homInum, non solum veras revelationes, sed etiam bonas voluntates. His ea im potest liberum arbitrium repugnare, si velit, tamen non volet de lfacto; sed infallibiliter assentietur: ideo Eser. x ID. dicitur: lNon es quἰ possit tua re ere voluntati; dc Paulus ad Romanos inano, Voluntati ejus quis resistet ' Concludere oportet hoe ne- l otium eum magno eodem Augustino, siquidem nostros Theo-ogos Doctissimus Vir parvi facere tenetur. Ait igitur sapie tissimus Doctor. Desu mutat eor hominli dulcedine quadam lcoelesi, qua omnem superat carnis delectationem, faeisque quod l, homo ex unu parte suamsentiens mortalitatem, suum nihilum ς
166쪽
o ex altera exeaeentiam,'atem tem αἰ, ne es delἰHas abomisatur, per quas a bono lacorruptIbin separatur , totam complaeentiam is Deo invenlans, ad quem si miser trahἰtur , in pum infasissiliter fertur, se θνὴ, per morum quemdam
omniso liberum , omniso voluntarium , omniso amorosum Iadeo su nidia major ἰ posset esse poena, ac suppliciam, quam a Deosepa H. Optime quidem dc sanctissime, quia licet liber sit homo ut separetur a Deo si velit, quomodo volet si ut addit Augustinus J quod enta amplius nos isticiat, secundum iaveremur meesse est. Cum hae vera , & orthodoxa doctrina, quae in sacra pagina quodammodo contrariari videntur, facile intelliguntur: Conis veritala; ad me: Domisus eonverte nos ad te : Abielae a vo-ιὼ ἰών:tates vestras: Deus es quἄ aufert Aisuitarei topuli suἰr lae vera digna menlientiar Iti ne tu facιs is nobιs opera no-sra : Faelae vobis eor novum, is obitum novum: Ego dabola vobis Oiritum novum, creabo is vobh eor novum. I. ---ni: ego juse cator veser. Hare omnia conciliavit Augustinus , ut supra : actiones sunt nostrae propter liberum arbitrium, quod eas producit: sunt etiam a Deo propter pratiam, quae facit, quod liberum arbitrium eas producat: ideo dicebat Paulus , quod merisa nostra opera minunt. oppugnat etiam Doctissimus Vir Calvini sententiam , qui gratiae emcaci adeo ablblutam vim in hominis voluntatem concedit , ut iam non amplius resistere , neque libere operari pos st: qtiamobrem omnia merita prorsus negavit. oppugnat etiam maxime Lutherum , qui eandem vim asserens valide suis stinet, quod hominis voluntas nullatenus cooperatur cum gratia , non magis quam si esset res inanimata. Videtur Doctissimus Vir sentire eum Molinistis, qui liberum arbitrium gratiae effieaei de ficto resistere posse eum autore suo Molina defenderibant ; sed illo , & illis, a Romana ecclesia iam diu damnatis. Nisi forte Socinianis nomen dederit, qui Deo futurorum contingentium , praesertim. actus liberi hominis, scientiam denegarunt ue ideo cum haec Deus non praeviderit, neque emeaciter , & infallibiliter determinabit: sed non eredo piissimum virum huic impietati assentiri velle. Nostram & Christianam pietatem abs dubio admittit: quod salva scilicet hominis libertate eius voluntatem ita effcaciter Deus moveat, ut efiiactus, quem Deus vult, infallibiliter sequatur. Et eum essica citer voluerit populum sinim tempore Messiae redimere . quam vis populus liber esset ad parendum, eerto, & infallibiliter reis dimendus erat; neque eius liberum arbitrium de facto voluntati divinae posset resistere, ut in redemptione ex AEgypto non
restitit, quantumvis liber ad resistendum.
167쪽
Contrariatur etiam Doctissimus Vir, doctrina, dc sineeritave venerando Epit copio , qui in suo theologico volumine quae stionem instititit: An Christus peccare posset Ibique concludit i Christum cum liberum haberet arbitrium , peccare posse si voluisset; sed quod de facto nunquam velle poterat divina pratia efficace praeventus, S ad bonum libere, sed in fallibiter, determinatus. Est igitur istius gravi ismi Doctoris sententia, quod gratia efficax non tollit libertatem ad oppositi im , quamvis essectus, ad quem determinat, indefectibilis sit. Tandem quaerit Doctissimus Vir, in quo consistat haec gratia , quae voluntatem ita determinat, ut contrarium de facto minime usquam velle possit ' Respodideo : me ingenue fateriistius divini secreti invincibilem ignorantiam : fortalle, &quamvis Angelus essem etiam ignorassem: Dicam ergo cum Augustino : quod laterna, atque occulta . mIrabili potestate, movet Deus hominIs voluntatem : Sed talis est nostri intellectus natura , ut etiam inaccessibilia . comprehendere assectet. Seholastici Christiani Doctores, quandam spiritualem qualitatem intellectui a Deo inditam , fortiter defendunt: pariter ac de lun ine gloriae, quo intellectus creatus elevatur ad videndum Deum, philosophantur. Sed haec subtilia stini, sere in solis verbis sistere putantur. Uestri Doctores nescio, quam contra Pontificios sententiam tulerint. Nostri vero Theologi majore eum sinceritate hoe negotium tractarunt. Supponunt
gratiam in genere esse, id quod Deus homini gratis, ex sola sua bonitate largitur, ad hoc vel illud bene operandum : quod
consistere potest , vel in doctrina , vel in externa persuasione, vel interna inspiratione , vel aliis, quae ad unum vel alteruici nostram voluntatem inclinare, atque movere queant. Haec leadem gratia, quae excitativa est, sufficienter, non efficaci- lter determinans , cuique voluntas resistere potest, quando Deo placet, est efficax : cuius efficacia omnino dependet a praescientia Dei, qui certo scit, quibus mediis humana voluntas indesectibiliter movebitur ad volendum. Cum autem Deus hoc praseiverit, ea per sitam misericordiam media largitur. quibus liberum arbitrium in fallibiliter, ad id quod Deus vult, moveatur: quippe Deus ignorare nequit quibus mediis voluntas indefectibiliter ad id determinabitur. Quod adhuc in homini bus experimur: qui prudentior fuerit media eliget ad alterius voluntatem movendam , quae pro illo fine suerint aptiora rminus errabit, quam imprudens; sed potest aliquando falli. quia supra captum hominis est mediorum efficaciam praescire respectu alterius hominis voluntatis : sed eum Deus omnisciussi. quomodo in hac mediorum electione errorem committet e Naee media in variis rebus consistunt, quorum aliqua a Doctinum simo
168쪽
simo Viro reseruntur. Peccavit David, & praescivit Deus, Nathane Propheta, ea proposita parabola, Davidem reprehendente , dc de commista crimine accusante, quod infallibiliter futurum erat, ut David resipisceret, de toto corde diceret : peccavi Domino: illa fuit efficax Dei gratia, mittere N thanem, ut Davidis peccatum iis verbis criminaretur; praeter alia interiora, quae nos non novimus : Essent abs dubio aliamgdia . quibus Deus sciebat Davidem minime auscultaturum . quae nunquam efficacia forent. Peccavit Manasses, & viderat Deus, quod neque doctrina, neque insipirationes . neque Prophetarum admonitiones pro ejus voluntate ad poenitentiam movenda , suffectura: Sed etiam praesciebat, quod si in captivitatem duceretur, di serreis comi edibus in carceraretur, certo ad Deum poenitens, reversurus erat: Haee media per suam misericordiam praestitit, di ille oravit ad Dominum Deum suum . eumque exaudivit, & regno restituit. Aliis in morbis, aliis in restituta sanitate, aliis in paupertate . aliis in divitiis, aliis per internas insipirationas, per miracula, per alicuius exemplum, gratiae efficacia consistit; singulis, ut Deus praenovit. esse necessarium , ut infallibiliter sequatur effectus , quem intendit: Sed haec certo cognoscere, supra captum hominis est.
Prolixe fatis huic oppositioni respondi, quippe essentialissimum est nostrae disiputationis piinctum : & ex dictis liquet,
quod si Deus promittit, se sanctificaturum , emundaturum Ista elem , cordis malitiam divina gratia, in bonitatem mutaturum , spiritum sanctum super eum effusurum, ut in viis sem-ser ambulet, & vivat ut non amplius ab eo recedat. Ac hoc propter gloriam nominis suis r Non proprer te, non propter te, Domus Isaelιs ; sed propter nomen meum, quod prophanatis in-υν gentes : quod haec omnia erant non obstantibus populi pee-catis . quod tune temporis filius Davidis futurus est Princeps ira medio eorum , illeque semper eis in Deum : quod hoe vide bunt , dc plaudent omnes gentes: idque absque aliaque conditione Dominus praedixit, certo dcrassicaciter eventurum, opo tet vere, dc realiter contingere, ne divini verbi efficacia fit
Neque hoc selvitur dicendo: quod quia Christit m non ree
perlint aliterJudaeis evenit, ae expectaverant: Hoe enim est
quod disputatur: an suum Messam possit Israel non recipere, potius inhumaniter erucifigere ρ hoc probavi esse impossibile supposito praeallegato decreto. Reeurrit Doctissimus Vir ad liberum arbitrium : Sed ego urgeo quod hoc omnino indemni,& servato, Israel non poterit suum Messam non admittere,
quem libere, sed infallibiliter recipiet: dc tuae gratia essicax, Κ 3 praeter
169쪽
praeter internas inspirationes, & miraeula, praeeipue eonsistet in ipso redemptionis evidenti actu ex omnibus locis, &gentibus , eum Dei nomine in toto genere humano clare, εc magnia fice exaltato, eum omnium nationum ad verum divinum eultum, suavissima adductione . eum Hiero lymorum, atque saeratissimi templi erectione: non enim poterunt Iudaei negare, quod evidenter videbunt: sicuti neque patres negare pote rant redemptionem ex AEgypto, neque transitum per siccum mare: pro quo non est ad propositum recipere, vel non recipere Messiam, quem si omnes gentes reeepturae sunt , & eo medio ad veram, dc puram Dei cognitionem. perduei, quomodo Israes non eredere poterit f Erit enim ita evidens Messiae regnum Israeli, di caeteris nationibus, ut in dubium vocare non Possint, quamquam in prineipio improbos. & Deo inimicos potentissime coerceat, de de medio tollat. Neque erit tune magna virtus Messiam agnoscere, de credere , eique ut regi obedire: quippe, Ae gratiae enicaeia, Si redemptio evidenter effecta, ad contrarium populum . de caeteras nationes, serri
non patientur. Neque Deus aliquando sub dubio posuit. quod Messias esset reeipiendus, sicuti neque quod redemptici Israelis a fide in eum aliquomodo dependeret . aut quod eius salus a Messia dependeret, aut in eo eonsisteret. Ideo Israel Evangelio, quod oppositum doeet, fidem nunquam praestitit. Et hoe est quod in nostris Quaesitis petebamus: anhoeelare probari posset ex vetere Testim. ut Christiani nune eredunt e
Quod ritualia non erant praecise ut Istael ab aliis populis separaretur. Neque Lex ri
que populus propter Messiam, sed hic
propter populum , ut ei inserviret.
DIxeram. quod si Prophetiae de hae praesenti raptivitata
nunquam intelligantur, ejus etiam nunquam Deus mentionem fecisset, maxime de Babylonica brevissimo tem- rore duratura.
Respondet Doctissimus Vir. quod omnia quae ante Christi adventum praedicta fuere , unice ad Messiam dirigebantur, in uuo situm eomplementum habitura erant: ideo λbrahamo in uo semine omnium gentium benedictionem promisit , per quod Messias mystice intelligitur. Quod ei reumeiso ideo pra stripta, ut ab eo tempore populus ille ab aliis separaretur usque ad
170쪽
ad Messiain, neque eum aliis commisceretur: in quem eu dem finem totam postea per Mosem Legem imperavit; ut se per per circumcisionem promissi illius Messiae memores essent: iicuti per aliorum ritualium observantiam, aliarum nationum ritibus plane diversam, imo contrariam, ec se populus ille si e separatus consisteret. ut qnando Messias nasceretur liquido eonstaret, ex eodem populo, cui fuerat promissus, enatum filis
se: itaque & Lex, dc populus non nisi propter Messiam, a Deo fuere stabilita, & constituta. Haec est Doctissimi Viri responsionis summa , quam quasi ptiesudium ad directam solutionem apposuit, quamque etiam per suas partes, scrutari necesse est: Primo, quod illud: Heuo semine dce. intelligatur mystice de Messia, non disputabimus, dummodo, ut facit, nobis concedit, quod ea intelligentia est mystica, id est, Christiana: & quod secundum literam Abrahami carnalis posteritas ibi intelligitur, videlicet Inrael. Concedimus etiam quod Deus per circumcisionem, postea per Legem Israelem a caeteris nationibus separari voluit. Sed pariter negamus, quod ei reumcisio, de Lex divina, non ob alium finem a Deo fuerint institutae , nisi ut Israel ab aliis populis separaretur: pro opposito stat tota sacra pagina. Primo quia circumcisio vel foedus est, vel signum foederis νquod Dominus pepigit cum Abrahamo; quod in eo praecisa consistebat; perpetuo se futurum esse ei, & seminis eius in Deum: quod innumerabiliter multiplicandum erat; hoe est, nunquam Deum Abrahami semen deserturum . aut abiecturum; sed speciali paterna providentia id gubernaturum, ut per tot secula feeit, & etiam nune miraculose facit. Non ut agentibus separaretur, sed ut veram , in verum Deum, fidem habere, signo illo ab ipso praescripto, protestaretur: Sicuti Christiani Coenam Christi celebrant, & vescuntur, non ut ab aliis populis segregentur; sed ut suae fidei protestationem esMoiant. Uerum quidem est, quod per hoc signum etiam separabatur Israel a gentibus ; sed non erat praecipuus finis ipsa loparatio, sed fidei in verum Deum signum ex initio pacto signia
scativum. In quo foedere de Messia venturo nec verbum reperitur; nisi mystica ibi disquirantur, quae nisi quis Christianus
Et quod Doctissimus Vir ait, ut semper in cireumeisione promissi Messiae memores essent; esset quidem probabile si an liqui Judaei, vel praesentes in actu circumcisionis aliquam de
Messia mentionem fecissent, cum tamen illis talis mentio , nee in mentem venerit , circiimeisionis ratione : Negatur ergo, quousque probetur eircumcisionem in ordine ad Messiam fuisse
a Deo institutam. Negatur etiam, quod Maelitae indelebile id