장음표시 사용
221쪽
literis. Statim in mundi primordiis Abel faerificium obtulit Deo gratissimum e sed Cain etiam absque interna pietate, a Domino non acceptum. Qtis dubitat quod Adamus etiam obtulisset, a quo filii didicerint i Postea Noe arcam deserens non solo cultu interno Deo iustas grates rependit, sed oblatione, quam Deus in suavissimum odorem ad milit: & neque Adam , & filii. atque Noe eum externum cultum exercebant, ut ab aliis populis separarentur, qui non extabant; sed ut Deo creatori grati fierent. Postea Abrahamus sacrificium obtulit, di quando a Deo iussus filium sacrificare instituit, in executione impeditus, ne tam divinus actus frustraretur, arietem ab ipso Deo miraculose missiam obtulit: unde quam gratus ei fuerit externus ille cultus, evidenter apparet: ut qui p6sset Abrahami fide, dc obedientia contentus, non amplius ab eo exigere, neque victimam aliam pro sacrificio ministrare Sed placuit Deo , ut piam Abrahamus, quam sacrificandi intentionem habuerat, opera externa exequeretur, ut internus, quem servabat, cultus amplius perficeretur. Labenti tempore, Ita
raele innumere multiplicato, atque ab hostibus liberato; non solum circumcisionem, quam Abrahamo dederat, commendavit ; sed sacrificia praescripsit, quae sibi non minus grata sore promisit, quam fuerant tempore Abelis, Noe, dc Abrahami. Ex quibus sequitur non solum per Legem, sed omnibus seculis praecedentibus, Deo placuisse externum aliquem cultum , per quem internus perficeretur; aliter frustra a sanctis viris efficeretur , fortasse a selo lumine rationis exorto, eum nulli bi constet fuisse a Deo praeceptum, & si sic est. sanctitatem intrinsece habere, fateri devineimur, cum in gloriam ereatoris a natura' ipsa proficiscatur: ut homo non ut anima. sed ut homo, qui ea dc corpore constat, opera efficeret Deo sito gratissima, quae corporeitatem insequi necesse erat.
Respondetur objectioni Doctissimi Viri, quare Deus possit externum cultum
derogare. SEd maius negotium facessit Doctissimo Uiro respondere ad
obiectionem , quam huic doctrinae acute satis opponit: quod moralia, seu cultum internum Deus nequit abrogare, cum ex sui ipsius sanctitate profluat: potest tamen ritualem , non modo pro aliqua occasione intermittere; sed in perpetuum
abrogare, si velit, quod & ego concesseram in praecedenti scri-Pro. Sed quod etiam additi, quod quamvis Deus possit, si vellet, tamen non volet; quia iam decreverat: in Lege se nunquam Diuitia omla
222쪽
quam abrogaturum. Hine maiorem prosectionem inesse insertcultui interno, quam externo, siquidem potest, si velit eum Deus in perpetuum abrogare: neque id Deum non facturum constat ex sacra pagina. Acuta quidem ratiocinatio, sed quae in steris literis non m gnum fundamentum habere videtur: cum Deus de utriusque Praevaricatione aeque offendatur. Sed quidem ex ratione etiam disputamus juxta naturalia principia respondere expedit. Di eo igitur, quod Deus potest cultum externum , quem praeseripserit, si velit, abrogare, quia est persectior cultu interno imo quia est si imma interni cultus persectio. Haec propositio fortasse dura videbitur Doctissimo Viro, tamen ut examinata fuerit, eius probabilitas clare constabit. Est enim cultus internus suapte natura, & simpliciter bonus: Ac bono contrarium , Deus utpote infinite sanctus, & bonus, velle non potest : unde omnia moralia Deus semper, &ab lute vult, quia in se ipsis bona sunt, dc iis contraria sunt neeessario mala , in quae divinam voluntatem ferri omnino implicat. Verum est etiam, quod Deus iuste ab homine exigit, quod perpetuo bonus sit, quod rectum prosequatur, & ab omni re ctitudini opposito penitus abstineat: Hic est enim cultus inte nus. Sed non exigit Deus ab homine, quod non solum bonus sit, sed etiam perfectissimus: non ab eo summam persectionem expostulat: quia neque eam homo novit, neque media habet, ut assequatur ; nisi a Deo gratiose eoncedente, edoceatur, dc talia media receperit, quibus ei, quod simplieiter bonum est, maior perfectio acerescat: ut sic homo non solum bonus, sed persectissimus evadat, erga Deum, & proximum. Cultus internus hominem absolute bonum, rectum, & Deo gratum eo stituit: hoe non tollit, quin ad maiores perfectionis gradus astendere, non possit, ut si prae aliis Deo sanctior, dc magis gratus. Ab omnibus hominibus Deus rectitudinem, seu interianum cultum exigebat; sed ab Israele maiorem illius cultus perfectionem per ritualia adquisitam , ut se esset sanctus Domino Deo suo: siquidem internum eultum aeque ab Israele, & aliis omnibus gentibus exigebat, in ritualibus dumtaxat posito , pro maiore persectione, discrimine. Igitur hane maiorem persectionem praestat cultus externus, ut supra explicui, quatenus internum opere exequitur. inod si sominem non amplius perficeret, frustra a mundi principio exerceretur, & Deo placeret, ut late probavimus. Est ergo interno cultui addita persectio , siquidem ille in amore, & reverentia Dei consistit: dc
iste eum amorem , & reveνentiam, cum obsequio, dc obedientia, externo opere praestat, di attestatur, mentalem eum cultum, quem supponit, pro viribus perficiens, dc quo plures obedientiae
223쪽
Obedientiae actus effecerit, quibus Deum revereatur, eo ma Isin obedientia , S reverentia creatoris se exercet, dc perfectior evadit: quia sicut ex pluribus actibus habitus ingeneratur r ita actibus non elicitis, habitualis a tiror. & reverentia in dies diminuuntur: ut in omnibus arti tuis, dc scientiis liquido experimur. Hane enim maiorem persectionem, seu eam consequendi m dium, poterit Deus, si lit, abrogare: quia enιs OPPO sit lim
non est quid positive malum ; sed privatio majoris perfectionis ipsuis boni: ideoque cultum externum, quia non est bono contrarius , sed imperfectiori oppositiis , potest a Deo vel non homini praescribi, vel praescriptum abrogare , si velit, setua sanctitate indemni: non tamen internus, qui simpliciter bonus est. ct malo absblute contrarius, perfectionem cultus externi in sua stabstantia , seu natura , non continet: ideoque ipsi .lum contrariatur, sicut imperfectius. persectiori: tamen externus, utpote interni perfectio, eum in se continet, ut subjectum, quod persectius denominat, ut perficiens situm perfectibile. d si cultus externus interno additus non fuerit, ut eius Persectio, iam ille externus, haudquaquam cultus est, sed vana hominis superstitio , & hanc appellare eultum Dei externum ab eo praescriptum , impium est, εc a veritate alienum, cum eo Deus minitiae colatur, sed maxime, ut ipse saepe dixit, offendatur. Eam ob rationem Judaeortim ieiunia execrabatur, dicens e Sunt m hac ieiunia , qua ego a vobἱs exigo , abstinere a etabo l cyc. Sic etiam sacrificia, labbata , & alias festivitates abominabatur, quippe sub cultus divini specie, his abutebantur ἰ quapropter uunquam dixit, Sabbata mea, fes vitates meas, saeri scia mea, quando haec omnia iratus reiiciebat; Sed, Sabbata ves , oblationes vesbas; quia ut ab ipsis fiebant non erant cultus divinus externus a Deo ipsis praescriptus. Hucusque naturalem rationem aliquomodo consulere placuit ; sed sacra litera non minus hune di seorsum firmabit Deus fuit in primo mundo ibia lege naturae , quae in cultu interno consistit, contentus, solam vitae innocentiam, δc recti tu dinem ab hominibus exegerat: tamen fructum eum Adamo prohibuit, ut fallem in aliquo externo cultu genus humanum obediens, internum exerceret, atque perficeret. Post diluvium
Noe dc filiis praeceptum dedit de abstinendo a sanguine, quod
ad externum cultum plane pertinebat. Ouod praeceptum in quocumque sensii consideretur, ad maiorem hominis perfectionem datum fuisse . Doct. Vir fateri devincitur, de quod per il- . Iud cultus internus Noe. & posterorum obedientium perficiebatur: pariter de circumcisione Abrahamo imposita discurrendum , non sollim pro separatione ab aliis populis, sed foederis
intor Deum, dc suum semen perpetuum , & indelebile signum. Postea
224쪽
Postea Israeli omnia legalia praecepit, ut in eorum observa Culius eritia populus Deo sanctus esset di caeteris Omnibus POPulis Perse- ternus, ut-ctior. Vos asis gens inclita . vos esse gem suismet di , pote interissens, qua habeat juἡicia rasa sicuς vost Poterat quidem , di ni perse
Noe , cic Abrahamo, atque ii racti eos cultus externos Idon Prae potest
cepi ile , quippe inde nullum positivum malum sequebatur Dei a I eo sanctitati contrarium : Sed voluit quod Abrahamus persectior rogari Vel filisset, quam Noe, ideo dixit illi statim post praeceptam ci nou praecia cumcisionem ; esto perfectus: & Noe Plusquam qui in naturae pi. interia Iege vixerant: Sed non potuit Deus Velle, quod a rationalia nus nequit, naturae rectitudine deviarent: hoc quidem esset positive malum, quia de bono oppositiina: illud sola inajoris pei suctionis privatio. plieiter est Et ut hoc intentum , sicuti aliquando soleo j firmius evadat,
ex Evangelio etiam fundamentum assumam. Non ne concedit te appota Doctissimus Uir, quod doctrina Evangelica omnes praecedentes doctrinas divinas perficit ; imo quod est earum summa perscctior Maxime quidem: Tunc inquiro: an postet Deus, si volitisset, neque in mundum venire, neque eam doctrinam hominibita praestare , sed eos in lo cultu interno, qui omnibus fuerar lex communis, perseverare velle t Hoc negari ncm potest: quippe libere voluit Deus hominem per filium situm redimere, i& caetera fuerunt redemptionem comitantia , aut subsequentia. Praeterquam si Adamus non peccasset, doctiores Christiani sit-stinent, verbum non incarnandum fore : S quovis modo quis opinetur, hoc verum est, quod potuit Deus libere, haec omnia ait Evangelium pertinentia, non fecisse. QEod amplius probatur : quia per tot secula non secerat, usque ad tempus Meiasiae praefinitum: ergo nec eo tempore, quo eam doctrinam nondum dederat, neque etiamsi nunquam dedisset, aliquid de sua infinita bonitate, Sc sanctitate, detraheretur. Tamen nullo tempore, vel suspendere internum cultum, vel eum disse re, vel non velle potuit: ergo quia interno cultu, & moralibus omnibus, Evanuelica doctrina perfectior est, seu cultus
interni summa persectio , potuit a Deo sua sanctitate indemni. Permulta secula non praecipi, vel nunquam dari: & illum nec sminimo temporis spatio non velle potest. Sed quare hoe e nisi quia Evangelica doctrina est summa perfectio, abs qua posset homo interno cultu simpliciter servato, esse Deo gratus, quia persectioni Evangelieae oppositum , non est malum , sed maioris persectionis privatio : Sicuti illud Evangelii : Hende omnia, ais habes: Persectius esset, sed ad salutem non necessarium. od idem de eultu rituali a Deo in Lege praescripto, respecti
interni, putare oportet, quod hunc Deus nequit abrogare ,
at pote simpliciter bonum ; illum vero maxime, si vellet, ut majorem istius persectionem.
225쪽
Probatur Sed totum negotium consistit in probando, quod Deus dix Deum di- rit se cultum eum externum nunquam mutaturum , di iure DO-xisse, se ctissimus Uir textum a me exigit, in quo Deus talem perpetui- nunquam talem promiserit. Sed Primo rationem consulamus, quae di- externum Vinae naturae, quod sanctius, &perfectius est, concedendum Legis cuti siradet. Nunquam Deus de maiore perfectione aliquid detrahe- tum muta- consuevit, nec suam sanctitatem decebat, cum persectis Itaturum. Ibi mum plus ei placeat, quam persectum , dc cum ritualia intes de Legis no cultui non opponantur, sed perficiant: quare ab eo abstin perpetui--homines voluisset ' Prosecto sacrifieia interno cultui non ad-tate. versabantur, si recte celebrarentur, iuxta Dei monitar an abstinere a sanguine, an circumcidi, an sabbatho Deum mundi conditorem saneta quiete laudibus, de hymnis confiteri, sunt contra cultum internum y An iste perficitur per permissionem
cubandi cum menstruata : aut proximo pecuniam foenerandi. aut retretas spicas , dc uvarum raςemos , pauperibus concedendi, de alia plurima non faciendi, quae summa sapientia de bonitas decrevit, Dei dc proximi earitate plena φ Ideo Abrahamo circumcisionem praescribens Deus praeceptum Noe datum de abstinendo a sanguine non derogavit: neque haec duo praecepta, quando Mosi legalia caetera praescripsit: potius ea semper servari iussit, quippe a maiore persectione ad minorem Deus
descendere non solet. Prosecto quod aliquis ritus a Deo praeseriptus, sit eultui interno contrarius, asserere, impietatis e cusari nequit. Sicut nec negari potest omnes eos ritus, de judii eia Israelem persecisse. siquidem per eorum observantiam sanctifieari, Domi ous ipse testabatur. lis ergo erat sanctitas interna, quae in eorum abrogatione eonsistebat e quasi illa , quam Christianam libertatem appellatis, aliquid interno cultui persectioiiis addiderit. QDd vero tale iugum divinum gentibus necessarium non esset, non inficias ibo, cum neque ipsis aliquando sub eo fuissent: Sed Israel quare ab eo ut inutili liberandus, quod non ut supplicium , sed in summam utilitatem, ut mente, di corpore Deo suo fuisset addictus, praescriptum fuit e nium ad textum, quem ex saeris literis Doctissimus Viea nobis efflagitat. in quo Legem perpetuam fore Deus enuntiaverit. Respondeo verum esse, quod pro eius cultus perpetuitate Dominus ea phrasi non utitur, qua sua aeternitas significari solet: Siquidem creaturis aeternitas nullatenus adaptatur, sed soli Deo , qui per suam essentiam existit. Uerum tamen pro perpetua Legis duratione respectu Israelis, qui aliquando cum modo finem habebit, utitur sacra littera omnibus phrasibus, quibus absolute constet Deum nunquam derelicturum suum populum, neque quam dedit Legem mutaturum, praecepta,
226쪽
iudicia, atque ceremonias: non oportet hie omnia l'ea adducere , cum frequentissime in sacra scriptura reperiantur, vid
licet : Ea servabis tu ,-filii tui, is filia filiorum tuorum e Semper, tu. 9semen tuum, is semen seminis tui; in perpetuum, de generatisne, In generationem : cultu perpetuo: retiagione perpetua, faedere perpetuo. eadem perpetuitatis v ce in rebus, donec mundus perseveraverit, duraturis utitur divinus spiritus : sit unicus locus Hieremia quasi in exemplum. p. v. vers. 22. dinposui arenam terminum mari saluto perpetuo, quod non transgreditur. Sicuti hic salutum perpetuum, non aeternitatem significat, sed immutabilitatem, quae creaturae secundum suam naturam debetur : ita de divinae Legis duratione semper divinus spiritus Israelem alloquitur: quod ut nemo tergiversari posset. Legis di rationem non usque ad alicujus mortem, sed iuxta Iuraelis vitam . lubsistere voluit, dicens , quod eam observaret, Donec vis; fueritis super terram. Nec erant alii termini, quibus Legem perpetuam fore significaretur , cum donec Israel subsisteret , Legem duraturam , eamque servari praeceperit. Nunquam vero usque ad Messiae adventum dumtaxat Legem duraturam admonuit: neque Verbum aliquod protulit, ex quo eam aliquo modo mutandam esse insinuaverit. Hoc nostri adversarii probare tenebantur: quod etiam faciunt, sed inani labore verbum Dei in alios sensus detorquendo: nec alio modo possent, cum textus sacer clari 1- simus sit, adeo ut Doctissimus Vir etiam fateatur, quod Deus voluit, ut haec abscondita fuissent a Judaeis, usque ad templis Messiae: quomodo igitur ex sacro textu convinei poterunt ad
oppositum , nisi prius Christiani fuerint , & novae revelationi fidem praestiterint fQuod vero Deus templum suum destruxerit, & Istaelem ex
terra Kenaliam extorrem fecerit, quibus plurima legalia erant
annexa: nil c tra nos convincit: S eos ritus nunc omittentes divinum etiam Legis praeceptum observamus : idem qui intemplo Deus sacrificare iussit ; etiam extra templum abstinere , severissime praecepit, quod per totum mundum dispersi co flantes servamus: sieuti Populus Babyloniae fecerat, di in e dem , quae per tot regiones perseverat, captivitate, ab iis quae Templo, & ei terrae erant annexa, secundum Dei Legem, ad quam fmper tenebatur abstinuit: hoe plusquam per D. annos ante adventum Christum. Sed eximia perpetuitatis Legis probatio deducitur: quod In omnibus captivitatibus maxime post redemptionem, di Messiae adventum, ritualia Deus observari iussit: & quod & sacrificia, di caetera omnia restituenda sunt. Quibus Christiani interpre-
ιοι respondent, quod Deus in iis onmibra locis figurate lo-
227쪽
quitur, di quod omnia spiritualiter, ventura sub rituum ceremonialium umbra, rudi populo proposuit non vero Graecis,& Romanis maiori intellectus acumine praeditis , seu melioribus legibus dispositis, S praeparatis haec tamen est solutio quaedam, qua verbi Dei sinceritatem effugiunt: Sibi hoc sufficit, sed pro Israese nil habet efficaciae. Sufficit quod clare
Deus nobis mandaverit, quod in omni captivitate Legem servemus, ut iacet, nec addendo, nec aliquid diminuendo , ergo in hae captivitate id ipsum nos praestire oportet. Sufficit etiam, quod post no: ram redemptionem praedixerit, quod omnes, vel ex omnibus gentibus, ibunt Hierosolymam Deum Jacob adoratum quod sua munera ferent: quod festum tabernaculorum nobiscum celebrabunt, atque plura similia. Ut quid ergo umbratice dictum eredemus, cum Deus per totam
Legem frequentissime iusserit eam semi et observandam fore adsue post persectam redemptionem , imo quod tota redemptio ab eius observantia dependebat.
Quod Praecepta Decalogi persectissima sitnt.
UT probarem persectiorem cultum non posse a Messa introduci , quam quod Deus Israeli praeceperat , addidi. quod praecepta decalogi cunctam moralium continent perfectionem, quibus pro vita sanctissime degenda , nil addi potest, nec necessaritim est: nisi a iuua eorum explicatio, qua ad individualia descendatur: qua ratione omnia moralia, quae excogitari pol sunt, in Levitico , di aliis Pentateuchi libris pisne explieita fuere. Haec magnificis verbis me dii ruisse ait Doctissimus Viro sed sub dubio reliquit, an perfectior cultus dari possit; quam decalogi praecepta ἰ Non ausus est id aiserere, tenebatur tamen me docere, in quo consistat ille persectior cultus moralis, quem Evangelium adduxit: & in quo praecepta decalogi superaverit: Sed non secit, ideoque eam majorem perfectionem agnoscere nequeo , quousque melius erudiar. Lema mandata, ditebat CLrisius: ergo sufficiebat ad summam perfectionem servare mandata ; siquidem quod addidit, vende omma qua habes, ad severiorem vitam conducebat. non tamen ad periectiorem Legis observantiam : Ideo nemo Christianorum id consilium exequitur, nec prorsus tenetur. Quid David & eaeteri Prophetae intendant, quando videntur ritualia aliqua spernere, ex eoruna contextibus facile liquet: criminantur
228쪽
criminantur quidem Judaeos de eorum abusu, quae, utpote ad divinum cultum pertinentia, internum includere debebant; sed absque eo praestabantur , dc a divino cultu erant alienarquasi Deus iis externis absque praestita sanctitate, gaudere pos set, aut ipsis indigeret. Abominatur quidem Deus legalia. Quae sine lege fiunt, quia haec legalia non sunt, quamvis esse appareante Sicuti hominis eadaver, eius figuram habet, sed homo non est. Qibus a Doctissimo Viro propositis, ut rutualium valorem extenuet, credo me elare satisfecisse. Caet
ra quae hie adfert, Christiane & iuxta suum dogma recte dicuntur : Sed mihi utpote Judaeo minime accipienda. Caeterum datextu Isaiae de Templo in AEmto aut andor de Malachiae de Mela in omnἰ loco Deo oblator pro nune si Doctissimo Viro
placeat explicare abstinebo, ne sicut in praecedentibus prolixior sim. Deprecor tamen Doctissimum Uirum ut Isaiae contextum attente percurrat, & videat, quem tune locum Israel habiturus sit inter gentest: de an ea quae ibi praedicuntur, tempore Christi vel postea, fuerint adimplera o hodie pro earum regionum pos sessione, totum negotium stat pro Mahometieis, antea pro Romanis. Et in Malachia, contextum etiam deprecor sincera consideret, de quare Deus sacrificia se despirere dicat, etiam clare videbit: neque ibi, neque alicubi inveniet Deum dixisse, quod quia post adventum Messiam futura erant inutilia , ea r iecerit. Pro Doctissimo Viro haec siniciunt, ut meam mentem percipiat: aliquando si occasio dederit hos, & alios te tus, qui frequenter contra nostram fidem adducuntur . pro meis viribus explicabo.
Iterum contendit Doctissimus Vir, quod destructo templo QDdd
iam ritualia cessatura praedicabantur ι Siquidem praecipua eo- structorum pars templo alligata consistebat. Verum mihi oppositum templo, &certius videtur, scilicet quod minima legalium pars ad tem- Hierosolyplum pertinebat, nempe sacrificia, quae in aliis totius regni lo- ma, Lex eis fieri non licebat: in quibus Lex Mosis plurimis cum legali- manet in-bus observabatur. Circumcisio erat primum , di maximum tegre per- praeceptum: deinde Paschata , Praecipue azymorum , quπ secta. cu- etiam extra Hieroselymam sine occiso agno per totum orbem ius potiora celebrabatur, ut nune facimus I dies expiationis, quae cunnium in sacrificeleberrima, ae sanctissima et totius anni sabbata singuIis heb- eii, non domadis recurrentia, dc Deo sacratissima. Abstinentia ab ci- e sistunt.bis illicitis: a connubiis prohibitis, a mulieris immunditia , di caetera quae superfluum est recensere, cum Doctissimo viro sint satis nota; dc hoc tempore sciat per ea Judaeos a caeteris populis separatos existere. Maior sacrificiorum pars erat continnuum pro toto populo, Caetera pro singulorum peccato ex e
rore: pro tauri diuis expiandis, di pro gratiarum actione.
229쪽
Sed haec non ita necessaria sunt, ad Legem Dei observandam . ut sine ipsis imperfecta My Adeo hoc abest a vero , ut illa Doctissimiis R. Moses Maimon putaverit sacrificia non ut necessiaria filisse a Deo itistituta, neque ei maxime grata : Sed quia Po- populus in .gypto sacrificare assiaetus, ad gentium Lacra recurret, si praescriptis sacrificiis non detineretur : ideo unicum temis plum , dc uni eam sacerdotalem lineam statuit. Non igitur credidit iste Doctor, quod praecipua Legis in rebus templo annexis consistebant. Sed quod ille addit, ut sacrificiorum dignita
tem , di valorem attenuet, Praeter rationem sunt, dc contra
divinam dispositionem prolata: Cum Deus tempore Adami , Noe, & Abrahami tali fidei sensibili protestatione contentus fuerit; quando praesertim in primo mundo non erant alii profani ritus, a quibus averterentur, Abel scilicet, &Noe. Immunditiae expiabantur ut licitus foret in templum ingrestius. Errores in voluntarii, levi poenitentia a Deo absolvuntur. Pro peccatis voluntariis , homicidio, ilii pro, adulterio, incestu , idololatria, dc similibus, nullo a Deo praefixo facrificio di denuibus dicebat David: Utique holocaustis non delectaberis. His nil praeter condignam poenitentiam prodesse poterat quare dictum est a Propheta pro hoc tempore & insertaent pro tauris
labia nos : non minus valent coram Deo preces ex bono animo effectae, quam quae in templo victimae immolabantur. Pariter actum est in captivitate Babylonica per DC. annos ante Christum populo per Asiam, & magnam partem Europae atque Africae fere toto disperso : quo tempore sicuti hodie. & nune degebat, neque templum frequentabat, quia ad esssentiam Legis non valde pertinebat, nec erat simpliciter necessarium, ut caetera legalia, quae retuli, & plurima alia, ad quae populus extra eam terram absblute tenebatur. Ex quo infertur, haec esse praecipua , in quibus Lex consisteret: non quae templo, de
terrae Kenaam erant annexa : quae extra eum locum omittere,
per eandem divinam Legem praescribitur. QDd attinet ad verba quae ex Osea cap. Iv. adduxeram adprobandum , quod Templum in Messiae adventu reaedificandum est , prosecto satis clare probat meum intentum. Doctissimus Vir explicat de decem tribubus Israelis, duobus aliis Judae, de,Beniamin exclusis r quia diversa est domus Israelis quae fuit e ptiva per Salmanazarem in Assyriam, a domo Judae, & Beni mitica, ut patet ex Sacra pagina, saltem post Hieroboami r bellionem. Sed haee explicatio locum non habet, quia non eqidem dicere Domum Israelis, ae filios Israὰllir illa est diversi a Ietida, sed ex utraque nominantur filii Istaelis, ut iacet in eitatis Prophetae verbis, in quibus praesens Israelis status perspicue depingitur: Sine rege, sinae principe, με altari, si crificiis,
230쪽
HGelli, ne idololatria. Et non erat minima istius status circumstantia, sed potistima, quod populus ita dispersus per
tot secula, nullo regimine coactus, nulli poenae subiectus ab idololatria abstineret : Propter quod cum gentibus minime commisceretur: Sed quod perseveraturus erat Isirael, suum nomen & divinum cultum observans, & ab idololatrico non immundatus, quamvis plurimi singillares a Lege ad gentes defecerint : di sie unus idemque populus subsisteret, qui tan- dem post tot secula Deum suum quaereret, & Messiam regem suum filium Davidis, ut Dominus futurum certo esse praedixerat. ob id Propheta eaeteris relatis divinitus addidit, o sine Hololatria. Praeterquam de decem tribubus nunquam huc uiaque verificatum fuit, quod quaesiverint Dominum, & Messiam Regem suum : potius quod ex sa captivitate nunquam rediere: credendum Josepho, qui nullo argumhnto pro religione o pressus. id confrmat Lb. II. Antiq. his verbis : Totus augem
populus Israἐl la ilia provincia permansit: Ideoq- ώa tant tribus eo pumi per Asiam , ct Europam obsequentes Romanis.
Decem autem truus hactenus trans Euphratem commorar; probantur , quarum multitudines ina mabiles misime possunt na mero comprehendi. Vel si aliqui Judae commixti, ut plurimi Doctores Christiani contendunt probare, in secundi Templi seculis fuere ; certe neque Deum quaesiverunt, neque suum Regem Messiam; eum potius, sicut alii Judaei, abjecere, & crucifigendum tradidere : qui non erat optimus modus eum qum rendi. Propterea dixit Propheta: Et TU His dlibus multis oriasIs mecum .' non fomlaaberἱs, neque eris alteri viso, nec ego ero
tibἱ. Ubi elare significatur praesens Israelis status, in quo nec idololatriam committit; neque Deum ut antea evidenti providentia propitium habet: quod de omnibus duodecim tribubus plane veriscatur. Et quamvis ibi de Templo restituendo se mo non sit; optime insertur , quod si , ut nunc Israel expectat, pristino statui a Deo reducendus est tempore Messiae, quod id non sine Templi reaedificatione erit: quippe frustra apponer
tur , με altarἰ, ne saeerdote, si in ea quae ibi promittituerestitutione, talia fit tura non enni. Diceret quidem, erit Israel multis temporibus in captivitate, & postea quaeret Deum,& Messiam Regem suum: neque ad propositum faciebat altaris , de sacerdotis mentio, quae iam non amplius erant futura. sed divinum vaticinium ea, quibus nunc privati sumus, refert , ut in redemptIone eadem nobis concedenda significet..d si de Christo credendo, postquam intraverit plenitudo Fentium , textus intelligaturr est etiam impossibile in sententia Doctissimi Viri, qui maxime sustinet, Prophetas de Israeleminime loquutos fuisse nisi usque ad Messae adventum, postea