장음표시 사용
231쪽
Evangelii Prophetis, si quid restabat de Iudaeis praedicendum . toto negotio commisse: ideoque lus Paulus hune Judaismi
in ecclesiam ingressiim patefecit, ic praenuntiavit '. non ergo consentire quit Doctissimus Vir, quod hic textus de futura Itaraelis fide in Christiim intelligatur, nisi contrarius esse velit.' Minus etiam potest reduci ad reductionem ex Babylonia, quia a nec tunc Messiam quaererent, qui non nisi post plura secula venit, eumque nec Jildaei, neque dwcem tribus admisere. Sed in suo adventu minime hoe veri ficatur, cum tunc temporis non esset Ista et sine rege, principe, altari, & cacerdotio. Quod vero Templum, & sacrificia restituenda sunt, satis expresse per Ezechielem praedicivir: quamvis fiatis ingeniose Doctissimus Uir ab hae clarissima Prophetia se expedire conatur, ad secundum Templum omnia ibi contenta subtiliter convertens, Sed mihi minus inconveniens videretur huic Prophetae fidem non adhibere, quam ea ita clare, & usque ad minutias prolata , insensu a Doctissimo viro proposito, intelligere. Bellum Gog dc Magog aliquibus tropologicis 6c hyperbolicis commodo se se acceptis, ut iacet in litera, Judaei intelligunt, id est, in- gens omnium gentium contra Israelem bellum, redemptione non adhue persecta a in quo praeter Israelis integram salutem , ' gloria Domini in conspectu totius generis humani exaltabitur r Sicuti coram toto AEgypto, dc plurimis gentibus in prima r Hierem. demptione fecerat: tuncque adimplebitur illud Prophetae, eris Les trUulallanis Iacob, sed ex ea salvabisur.
Quomodo sensus literatis a mystico
ALterum quaesti tot membrum fuit, quo ego pet
bam textum aliqum ex Uer.Testamento, ex quo apertae eonsaret, licere tota fere sacra scripta mineo , Hur itae intelligere, literati sensu prorsus abjecto. Respon- Uit Doctissimus Vir, sensum literalem nunquam despis, aus. a Di debere, sed reistissese ari. Opposuit, quod si se eia sit, totus Is A earnalis is terram Xenaam reflauendus erat; Merosoluma is D tam fabrisanda: Saerificia iterum inst tuendae Belium Guin Magog ad ιiseram adimplendum. Respondit iterum Doctissimus Uir, me sensum tuum non bene .calluisset quippe iis verbis non intendebat significare; quod nulla extant in sacra scripIura quae debeant, aliter ut litera so-
232쪽
TERTIUM SCRIPTUM JUDAEI. a I p
nat, intelligi Sed quod quamvis mystice, de figurate intelligantur: tamen sensus literatis non despicitur ἱ potius servatur, cum semper autoris mentem debeamus disquirere ; non vocum significationem , quae ab autoris mente cepe in sacra pagina maxime distat. In cuius confirmationem aliqua loca adducit, in quibus quod litera sonat accipi non debet; sed rei verus &realis sensus disquiri. Veluti quando Deo membra corporea tribuuntur, mutationes, animi affectiones, di quae saepe similiter oecurrunt. His in praecedenti scripto responderam . non .esse Judaeos adeo insanos, ut omnia quae in sacra scriptura imgunt secundum praecisam vocum significationem intelligant: certe melius sapiunt, dc quae mystica sunt, a literati sensu exacte discernunt: & neque Deo membra. & caetera repugnantia eoneedit Israes; sed in suo commodo sensu semper explicuit. Sed quando sic agit, non dicit sensum literalem servari; potius omitti, quia non verus sensus est, ideo neque servandus ; &verus disquirendus ad autoris mentem. Non est idem sensus literatis , ac verus, & genuinus literae sensus: ille est qui ex naturali vocum significatione colligitur: alter qui secundum rationem , ad autoris mentem recte eoncipitur, iuxta aliorum principiorum praeconceptam veritatem. Etenim quando aera scriptura Deo oeulos tribuit, ut sonat, est literatis sensus; sed talis , utpote contra rationem , ab eodem Deo habitam doctrinam , non admittendus ; sed Dei sapientia ae providentia
quod ibi significatur, credere oportet: cum iam de fide sciaamus , nil corporeitatis ei inesse posse. Sed hie sensus literatis non est, sed iuxta autoris mentem : ideoque litera selummodo mystice hanc veritatem significati ob hoc ipsum dicebat Paulus: lisera oeetait. DIritus υἰυ eat, id est, literatis sensus
occidit. Tandem. ut dixeram, omnia ea, quae vel rationi naturali, vel etiam sacrae scripturae repugnant, non literaliter ,
sed in suo vero sensu intelligenda: de credere Oportet, quod mystica , vel hyperbolica sunt. Sed hine permissionem eapere, ut sere omnia, quae in sacra scriptura continentur, non secundum litteram, seὸ sensu mystico, de figurato accipi debeant: id ego dubitabam. dc an sieposse fieri ex saero textu eo staret, efflagitabam. apropter ubi verba in suo naturali sensu aecepta, nil significant, quod
intellemii. de sacro textui, repugnet; potius maxima cum do ctrinae consequentia perpetuo sic occurrunt . ea figurata esse a serere , & ad sensus ibi minime significatos confugere, videtur nec rationi, nec Prophetiae congruum , praesertim si tales sen- sua , quovis praetextu capiantur, naturali verborum signifie tioni oppositi sint. Hoc quidem esset eontra Ioeutionis, descripturae naturale institutum, quod ad loquentis mentem alterio 3 aperiendam
233쪽
aperiendam dirigitur. Quod si sere semper aliter intelligere
oporteat, ae verba seu scriptura significant, naturalis loquendi usus pervertitur: summo cum animarum periculo. Si vero id aliquando, & raro contigisset; ex aliis principiis autorem sic voluisse, colligi posset; & iuxta totius scripturae seriem de consequentiam cum caeteris servando, posset vera erui intelligentia. sed quod Deus in Lege, in Prophetis, de praeceptis, de Istrae-le, ὸe redemptione, de Messia, semper & ubique eodem prorsus modo loquatur , omni cum claritate, de expressione: 5e quod haee omnia figurate dicta censeantur mille rhetoricis figuris exeogitatis, quin verbum aliquod inveniatur, ex quo sic Deum intelligi voluisse, deducatur di, Israeli videtur impossibile :neque Christiano medium aliquod suppetit, quo id probare queat; nisi sie ab eodem Deo recepisse assirmaverit. Qi Nd autem tales figurati sensus literae sacrae adversentur , evidenter constat, nec oportet omnia loca percurrere, de quibus in prae-eedentibus satis diximus: Suffciat aliquod pro exemplo: Deus promisit regnum terrenum Davidis in hoc mundo , in terra Itaraelis , in montibus Israelis . talibus phrasibiis usus, ut Israel per tot secula sic intelligeret, quia non aliter volebat Deus quod intelligeret. Postea advento Messia illum sensum voluit, quod reiiceret, eum ut ipse ait: Regnum meum non es de hoc mundo. Eece quod eontraὸictorii sensius in iis verbis sacrae seripturae continebantur, scilicet, regnum de hoe mundo, & regnum
non de hoe mundo a Messia instituendum : & sie in aliis promissis, & vaticiniis. In sui probationem addit Doctimus Vir, quod ea fuisse tapurata , aliquomodo in sacra littera significabatur r quia eum
Deus is evinisate, se dispersiona, totam Legem se arἰ praee pisset, taman ex ipsius Dei iserato id fieri non posset, plurimis
praceptis ei terra, em Templo alijath, qua extra ari non luebati Ggnum relaens es meliorem cultum Deum daturum, quῶ unia
versim exercer; posset, is per eum legatim cultum figurabatur ;amtἰquo, iudistis, praceptis, eeremonili jam, ut plane ini rituus, e, vanis darelictis, derogatis. Nonne hoe est oppostum figurative significare ' Si enim Deus dixisset: Sc quando fueris inter gentes dispersus adhuc tibi favebo , & persectiorem cultum tibi praestabo, ut bene sit tibi, dc semini tuo. ut vivas: Si haec dicerentur, quamvis cultus ille non elare , neque plane praediceretur ; posset postea facile admitti; sed quod clare praecipiat omnium legalium observantiam in sua dispersione ; ut postea populus intelligati Deum illis verbis voluisse, quod eam observantiam deserat, & aliam admittat cum ea incompat bilem, ita ut id mandatum , Cum dispersi fueritis totam Legem observate, sit idem ae dicere totam Legem ne observetis, sed aliam
234쪽
aliam novam, & persectiorem , quam vobis ego monstrabo. Hoc quidem non credibile est de divina veritate. Caetera quae Docti stimus Vir hie addit, optima sunt pro iam credentibus in sua fide firmandis ; non vero pro suadendis Judaeis, qui rationes ex congruenti discuri petitas, nullatenus accipere consuescunt, sed insbio claro Dei verbo insistere, in quo putant vitam habere. '
ustod Hebraei Doctores ex sensu mystico nutilum Religionis dogma constituerunt.
DIcebat Doctiss. Vir, quod etiam nostri Doctores plurima
ex sacra Scriptura mystice explicuere: & nil ipsis magis vulgare, praesertim Thalmudicis, qui iuxta hunc sensium infinitas conceptiones habuere. Responderam DoctisL Uiro, quod quamvis nostri Doctores plurima ex sacris literis mystica. ut populum ad constantiam in laboribus, di in fide, & divini cultus observantiam deduxerint: nunquam tamen licebat ex iis nova religionis dogmata statuere, vel statiita quovis modo mutare. Addidi, quod Christiani aliter scripturam intelligere t nentur, novae Evangelicae revelationi fidem adhibentes, quod si non facerent, non essent amplius Christiani. Sed nunquam dixi, mystieas Evangelii intelligentias fuisse ab Apostolis confictas: nec est idem eas, ut Judaeum non recipere, quam ita imia modestis verbis eas tractarer praesertim ego, qui Christianis. mum . non inter barbaros . sed inter doctissimos, sanctissimosique viros, versari agnoscam : eumque mirabili pietate pisnum nunquam dissiteor: quod ab facta abusuum reformatione. maiore cum ratione & fundamento dixerim. Uellem quidem hie sistere , de non ultra in nostra amica disputatione progredi, ne respondendi necessitate aliqua scribam , quae modestiae limites excedant: Sed rie videar, quae in suis scriptis sequuntur, mi- inore habere pretio , quam praecedentia, ut etiam pro meo captu satisfaciam ; utque Doct. Viri euriositati aliquo modo blandiar, qui Judaeorum mentem intime scire desiderat, inceptum opus parficiam, non livido, sed studioso animo omnia pereumrens a Doctissimo Viro mihi opposita. Conditionatam propositionem Doctiss Vir mihi proponit. quam dc ego facile admitterem , nempe, quod si idem divinus spiritus, qui Mosi, & caeteris Prophetis revelavit, in Aposto- , lorum mentes influxisset: An si vellet, posset etiam Apostolis 'mova influere, mentibusque eorum , quae praecedentes Prophetae praedixerant, declarationem inderer 5c quae antea sub typicia locutionibus recondebantur, detegere t Ego etiam libentero A fateor,
235쪽
fateor, quod si Deus velit posset quidem sie facerer dummodo
tales declarationes claro &. expresso verbo Dei praecedenti contrariae non forent: de quia Israel credidit esse contrarias, ideo a Deo, de suo spiritu factas, nunquam credere potuit, cum Deus sibi eontrarius esse non possit. Ideo petebam textum , si forte exstat, in quo Deus tales sensus, &suturas declarationes aliquando se influxurum promiserit; talem textum impossibi- Iem esse putamus, qui verbo Dei praescripto adversaretur. Ideo
optime, de sapienter eoncludit Doctissi Vir, quod totius nostrae disputationis negotium in hoc tandem consistit: Utrum Apostoli Spiritus Sancti afflatu nobis mysticum Prophetia ruin sensum apparuerint e Qimeoneello, nil aliud restat impediens. quo minus Israel Evangelieam doctrinam admittat. -d ut ficilius discuti possit, aliam quaestionem adiunxit Doctissimus Vir, Ebibus argum/ntis motἰ niai Mosem Prophetam disianum legislatorem agnoscant rDuo huie quaestioni argumenta protulit continuam a Patribus , qua Deum Mosi servo suo elare manifestatum suisse constat , traditionem. per filios ad hane usque aetatem propagatam ἱ dc Mosis praedictiones de futuris pure contingentibus suis temporibus ad literam adimpletis : quae a nemine praecognosci' possunt, nisi a Deo, de quibus ei revelare placuerit.
mare Iu- obiicit Docti Q Uiri eum ego eredam haec sufficere ad fidem
di Mosi, Mosi praestandam : quare etiam suo Messae eamdem fidem adde non Evia hibere reeusent Judaei Breviter respondeo, ad quae antea stria angelio pseram eonsequenter loquens: quoὸ propter eandem rationem. eredide- qua Mosi fidem praestamus, Evangelio adhibere non possumus: rihε quippe ideo Mosi , dc eius Legi credimus , quia a suo tempore
usque in praesens non interrupta traditione a patribus recepimus. eos ea omnia vidisse , ut in sacris Bibliis enarrantur . eia seque omnino vera, sine aliquo dubio aut controversia hane enarrationem intercipiente. Cum vero a tempore quo Evano gelium ineepit ab eisdem Patribus non interrupta traditione receperimus ea non ita fuisse, ut enarrantur, te ereduntur a Christianismo iis fidem adhibere, nec possumus, nee tenemur: Cum Dominus nunquam nos ad gentes misisset interrogandas.
sed sol unimodo ad Patres nostros, quibus omnino fidere iussit. Quia si a Patribus similem traditionem de Mose haberemus, aede Christo habemus, scilicet quaecumque Moses scripsit taliter non gesta fuisse , cuius patres fuissent oculares testes , profecto nec Mosi , neque eius scriptis plusquam Evangelio erederemus r Igitur propter rationem qua illi eredimus. isti fidem praestare
Urgebit iterum Doch. Vir, quod quamvis praesentes Judaei sc excusari velint: non possent qui tempore Christi di Apostolo-
236쪽
rum subsistebant , qui quae viderant credere nolentes suam posteritatem misere fefellere. Respondeo : quod quare Patres tunc temporis viventes Christo de Apostolis fidem non dederint. non est cognitu nobis difficile. Primo, non credidere, quia non siifficiens fundamentum eis apparuit, ut crederent: quia si invenissent, non esset ratio aliqua, qua eum negarent, & rejucererit: & non modo docti, seniores; sed etiam populus Hierosolymitanus, admitterent. Secundo: quia regem te renum non viderunt, qui ut talis suerat promissus, de ab Ista te, per tot secula ab eodem Deo edocto, expectatus. Doctrina magis displicuit, ut divinae Legi contraria , quae majorem eius partem , ut vanam, & inutilem , neque Deo amplius gratam , praedicabat. Non cognoverunt esse Messiam, quia docebat se Deo aequalem, imo ipsum Deum, quem antea incomporeum , immortalem, impatibilem esse, crediderant r nee putabant esse modum aliquem quo Deus per suam omnipotentiam posset se eontrario modo facere: Sicuti nune putamus esse impossibile, quod Deus fiat panis, aut panis sit Deus, neque Per transmutationem, neque per suae naturae assumptionem. Tali doctrina erant Iudaei a Deo imbuti: post vero corporeus, patibilis, mortalis proponebatur adorandus; duarum naturarum hypostatica unione non adhue excogitata, neque a Christo
neque ab Apostolis aliquando praedicta: quae quamvis praediearetur, minime admitteretur a Judaeis, utpote impossibilis, de suo divino dogmati eontraria. QDd si tune edoeeret Deum esse eorporeum, minime credi deberet: Quid si se eorporeum .esse Deum, assirmaret f Certe perinde se habet asserere Deum esse eorporeum, ae eorporeum aliquod esse Deum. Nisi quis tune mysteria Christiana theologi ea didicisset, & inter haec duo discrimen exeogitasset. Ideo tandem non erediderunt, quia XIII. Deut. nemo eredibilis erat quamlumvis fecisset miracula, di prodigia , qui Deum sub speeie humana, vel sub eius individuo , vel alterius speciei, adorandum suaderet: eum non nisi in puro spiritu adorari volueriti non in alicujus creaturae imagine , multo minus, substantia.
Num. III. Quod Mosis miracula cum aliis comparari non possunt. 1
SEd regerit Doctiss. Uir: quod fecit miracula, Mosis exeelis
lentiora. in suae divinitatis eonfirmationem. Q monem de facto , non disputabo. Sed respondeo : quod quamvis fecisset, eum recipere non tenebantur ob rationes si pra allatas. quas frustra repeterem. Etenim Moses se servum Dei omni, de
237쪽
di1 8 TERTIUM SCRIPTUM JUDAEI.
summa eum humilitate, populo praestitit: Soli Deo, non sibi di Deo gloriam attribuit: non suam miseri eordiam extollit petacata populo indulgens, sed ad unius Dei misericordiam Israelem provoeabat. In suae vocationis , de Prophetiae divinitatem , quae omnes scimus miracula stupenda edidit: In quibus plurima concurrebant, qu. x eum ab omnipoteo te mundi creatore Legatum esse attestabantur. Primo totius naturae quasi directorem se praebuit, de ostendit e & quae effecit miracula hoc praestantissimuim habuere, quod non aliquo oppido , non intra privatos parietes, coram aliquibus fac ha fuere , qui aliis enarrare d libitum . & secundum suam credulitatem vellent. Sed primi coram toto AEgypto & Israele: postea pariter in mari rubro, de in deserto, omnibus videntibus, Jc audientibus, ut recte, & pie dixerit Doctiss. Uir, adeo patenter, ut non posset populus Dei existentiam , & Mosis divinam Prophetiam , amplius in dubium voeare a maxime vestrum Messiam quem in dubium vocarunt.
Reseruntur quod se totius naturae arbitrum ostenditi sed quod ma- Mosi, mi , divinitatem ad libitum suum quando opus erat, e coe-raeula. lo ad se advocabat, cum Domino facie ad faciem sermonem instituens: toto populo vidente: hoc est in coelo quodammodo. potestatem habuisse. Aerem ita valide commovit, ut brevi noctis tempore afflans aquas maris divideret, itinere Israeli per
siccam concesso : Tonitrua, turbines, grandines, nunquam antea similes vises, mirabiliter excitavit: tenebras per tres co
tinuos dies aeri indidit, ut selis lumine prorsus impedito , earum erassitie, homines locum mutare nequissent: solaribus radiis Israele interim fruente: nee potest excogitari maior in aerem potestas. Sed quid prodigii in aquis non fecit e Eas in toto AEgypto in sanguinem convertit: in mari rubro, ut transitus Israeli seeurus concederetur, aquae immensitatem divisit: Zenativa fluiditate impedita, solida perstitit donee totus populus transisset: quae iterum subito liquata miserum fuit Pharaoni,' di exercitui sepulat, rum. Aqua ex rupe ad sui imperium adeo copiosa effluxit, ut numerosissimo populo satisfaceret. An hoe non est in aquam summam potestatem exercere ' Columna nis in suae prophetiae, de populi utilitatem , eum praecedebat rne hoc etiam elementum divinae Legis promulgationi non inseruviret: quod etiam in Synai totum montem conflagrans, terri- . biliter apparuit. Terra ad Molis vocem immundissima animantia, & ex omni genere serpentium , Ic insectorum foedam colluviem, ad mensem usque Pharaonis , immisit: omnibus AEgyptiis ea misera lue vexatis. Et in deserto, ut Mosi adve
. sentes vivos deglutiret, os contra suae naturae statutum aperuite
subitoque siccum amygdalae ardoris virgultum secit florescere.
238쪽
Sie Moses servus Dei omnibus elementis coram toto numeros populo imperabat. Sed his, & maioribus omissis, alia praestantissima circumstantia consideranda venit, quam Doeti CVir miror , quod non adverteret, potius oppositum praetendere videatur: videlicet quod Mosis miracula fere omnia fuere permanentia, & quae per longissimum tempus durabant. Aquae, quae ex rupe emuxerant siccum desertum irriguum reddidere, i populumque qua ibat insequebantur. Manna per quadraginta annos singulis diebus, praeter Sabbata , descendens perseveravit: oc ejus incorrupta portio vase servata, & in sancta sanct rum reposita per circiter nongentos annos perduravit, usque ad primi templi devastationem. Columna nubis toto deserti tempore super tabernaculum apparuit, ad cuius motum , populus etiam dimovebatur. Nee transfiguratio defecit Mosi, cuius facies lucis radios emittebat r non coram uno vel altero; sed . coram toto populo , ejus splendorem non sustinente, nisi velo faciem obtegeret: hocque non per horulam , sed toto tempora quo Israel desertum peragrabatur. Oportet etiam quae post Mosis obitum in ejus Prophetiae confirmationem a silccedentibus Prophetis edesantur, referre, ut Legis, & legislatoria dia vinitas amplius innotescat. Sacrum Urim & Tumim oraculum
a Legis promulgatione, ad Salomonis templi ruinam, in Ista Ie perseveravit: Sicuti de per aquas amaras dubii adulterii mirabilis probatio , & ex Evangelio , quod una die singulis annis Angelus destendebat, ut probaticae piscinae aquas promoveret, unique aegroto illuc intranti, illi eo salus restitueretur: quod si hoc fuit, ut sertur, a templi Salomonis constructione abs dubio incepit. Uideat igitur Doctissi Vir, An per Mosem edita
miracula, dc postea in ejus Prophetiae divinitatem comprobandam , effecta, fuerint transeuntia ρ an cum eorum duratione alia eomparari possint ' Muri Hierico ad tubarum strepitum, de Areae circumductione eorruere r Jordanus sicuti mare rubrum fuit divistis. & utrimque stitit, donee area Domini, de Sacerdotes sicco pede transivissent: Sol in medio coelo ad Josuae vocem eursum sutim intermisit; ut nulla dies ita magna anten vel postea fuerit observata. Elias mortuum suscitavit, & in coelum vivus a Deo assiimpius. Elitat preeibus puer resurrexitiverum est quod Deus a Propheta rogatus haee seeit: sicuti eius eadaver, quod hominem iam diu iuxta se sepultum ad vitam restituit; ipse quidem , nee alter sua virtute facere non posset rut etiam legitur: quod Pater Jesum ex mortuis suscitavit. Ο-
mittamus eaetera omnia miracula quae Deus per tot continua s eula per Prophetas, ut Legis Mosis divinitas assereretur, praestitit: sed solum notetur . quod haec omnia coram toto Populo effecta suere : ut de iis non amplius dubitare liceret.
239쪽
si Christus iam ex mortuis suscitatus toti Israelis caetui publice dixisset: Audi Israel, ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra AEgypti: de nunc de maiore captivitate peccati , quem tu sacrilegus oecidisti; Abs dubio totus Israel eredidisset usque in praesentem diem, nee dubitationi locus relinqueretur. Verum tamen Populus talibus publicis portentis, &miraculis assuetus, pro suae Legis veritate tuenda, & confirmanda , editis, aliquorum hominum enarrationi fidem adhibere non potuit; quin a Deo, di ab eo lata Lege deficere vereretur. Profecto ego nescio quomodo comparari possit: quod aliqui homines dixerint se vidisse Jesum redivivum in eoelum ascendere . cum illa mirabili visione qua totus ille innumerabilis populus, nemine excepto, vocem Domini Dei sui ex monte loquentis audivit fAccedit Doctissimus Uir ad aliud meae probationis membrum : nempe incorruptam a patribus traditionem, qui a prin-eipio se viditi, & audivisse testati fuere, & filios hanc veritatem edocuerunt. traditio ab omni alia maxime differt, quae de aliquibus ad alios in sua origine fuit, post vero de natione in nationem desertur: in qua possunt homines, ut saepe fecerunt di nunc faciunt, alios decipere: quod de Patribus erga suos filios eredendum non est: praesertim de omnibus Patribus numerosissimi populi, nullo huic veritati aliquando refragante. Fatetur Doctissimus Vir sic fallere saepe homines consuevisse, non vero taliter in Christianismo contigisse, qui fundamentales rationes habet tota exceptione majores, quibus veram suam fidem esse credat, quas statim proponere aecingitur. Et mea saltem sententia satis bonae sunt, dc esseaces, ut Christiani eas amplectantur, & in sua fide roborentur: non vero ut
Iudaei Christiani fiant, ut supra latius probavi. Proponit primor quod non in di A reglandus Apostoli Emangelium annuntiabant, sed in ἱἰs loris ubi ea acta fuere. Sed ego regererem , quod in eo loco ubi haee suisse narrabantur fidem non praestitere Iudaei, siquidem Christi im crucifigendum tradidere, & pauci vel nulli ipsi viventi credidere. Post vero etiam paucissimi: dc qui fuerint. & euius indolis, aut condi tionis, qui novit e ex infima plebe fuisse aliquos iam constat. caeteri sortasse fuerunt Samaritani. & Idiunaei, qui nil praeter nomen Judaeorum habebant. Postea ex Synagogis per totani Graecam & Romanorum ditionem , Paulus. & condiscipuli ab Judaeis abjiciebantur, dc unus , vel alter infimae plebis dicitur eam novam doctrinam secutus , toto Israele penitus negante.& quasi nihilum despiciente. QEod vero plures ex Graecis &Romanis erediderint, nil mirum, cum ipsi non, inquam. sanctam doruitiam, ut orat Evangelica, quae praedicabatur ἔ
240쪽
sed de innumeras fabulas quotidie admiserint, ex quibus totam a religio semper constabat. Nec aliquid probat, quod dixe-xint se vidisse, audivisse, & manibus palpasse: Sic prorsus diacium est de miraculis virginis Mariae, hostiae sacratae, atque Papistarum omnium Divorum, quibus non minus fidei praestiatiam a Christianis, quam Evangelio , dc hoc a toto Christianis
mo plusqtiam per mille secuta ipsi ab initio suisse praetendunt
se credebant vestri avi, proavi, dc atavi: & si quis negaret, non esset minus quam perfidus Judaeus, saltem haereticus: eum tamen iis temporibus exactior fuisset jam ordo in miraculis disquirendis, quam Christi, di Apostolorum tempore t tamen non a sola rudi incultaque plebe sancte credebantur, sed etiam a Christianis Monarchis, Regibus Principibus, dc viris docti . simis, qui nee falli credebant, nee alios decipere ex malitia volebant: sed temporis tractu, & mediis nobis abditis, tandem vera fiunt, quae in suo principio nil veritatis continebant. Fuerunt Idista homInes qui Evangelium conscripserunt, ait Doctissimus Uir. Sed ego non omnino idiotas fuisse crederem: cum praeter quatuor Evangelia , in quibus nil praeter vitam . Scmortem, dc aliqua moralia continentur : caetera omnia scripta,
in quibus praecipua doctrinae Christianae edocentur, a Paulo ecfita fuerint, homine non quidem idiota, & indocto, sed fatis sapiente Rabbino , qui, ut ipse ait, discipulus filii insignis illius magistri Gamalielis , a quo plurima in Misnali circa lega- Iium explicationem doctissima documenta habemus. Neque Lueas, qui Ze suum Evangelium dc actus Apostolorum composilit, erat vir idiota, aut literarum ignarus, sed medicus, se lasse optimus Philosephus , qui Paulum etiam comitabatur. De aliis Apostolis pauca habemus, praeter unam vel alteram Epistolam , quae praecipue ad bonos mores diriguntur. Non igitur concedendum est ab ignorantibus fuisse Evangelium contextum ; sed a sapientibus, de in sacris literis satis instructis.
Qui quales fuerint, non oportet eXaminare, maxime cum Prae
sentes Judaei omnino nesciant, qui fuerint, & an quae docebant, crediderint, vel non.
Urget Doctissimus Uir, si sol; non probi homines efferat, neq- veritatem profitentes, sed plana mendaces, quid ex hoe turpI mendacio lucrari possent, quos honores, quas ais intiast cum potius propter Evangelium, quod prata abant, las mes ab omnum putarentur summo cum dedecore, egenii erant paupertatem patienter susInebant, suis manibus visum g rex tes, dIramaroria, is mortem libenti me parisbantum taquassise ulos constanter imitari suadebant: neque hac prater expa-aatisnem accidebam, cum in suo magino, Pum prauis ant,