장음표시 사용
261쪽
quod in Synagogis servatur, de ad populum legitur , nullus
potest error occurrere : non solum propter scribentis maximam curam, sed quia usque ad apices ab aliis examinature
nee id solum , sed caput quod sequenti die legendum pii lice est , die praecedenti a Rabbinis exactissime percurritur, si forte in aliquo d fecerit , quamvis minimo. Quod si Rabbinus qui publice recitat , lapsu linguae tantillum deviaverit , videres totum populum quasi facto tumultu , simul clamantem, ut dictionem repetat, dc ille pro errore tali a genti summa multatur, quae adjudicatur pauperibus. Qiodsi talia volumina quae in Synagogis servantur, conferrentur, quotquot sunt in toto orbe terraram ubi Judaei inhabitant. pura, dc omnino conformia , sine aliqua erroris maeula i venirentur : neque aliter aliquando inventa fuere. Sed non
hoe idem asserit Doctissimus Uossius de Novo Testamento . sed quod, quot verba tot pene lamentantur docordantia , de quo Graeci , & Latini antiqui tua querebantur, singuli suos
Has iniurias a prineipio passim suit Evangelium di Sed
maiore eum providentia Uetus Testamentum a Deo sere tum: Sed non solum a Judaeis . sed a gentibus etiam receptum , semper incorruptum , & in summa veneratione habitum, ejus veritate nunquam in dubium revocata , verum quidem est quod caeterorum librorum praeter quinque M sis , certos autores assignare non eossumus , si Prophet rum exeipias , quorum nominibus Inscribuntur. Id tamennii Ueteris Testamenti veritati obest , quippe tota religio consistit in libris Mosis , in caeteris nullum fidei, seu Legis dogma statuitur , neque ante eos libros , minus persectam Legem habeat Israel , quam post eorum inscriptionem: Nee erediderim Samuelem suisse imperfectiorem Judaeum quam qui postea successere, eo quod tales libros non vide-iit. Sed Evangelii libri omnes eam religionem constituunt, fidei dogmata instruunt, pro quibus quatuor Evangelia mi- nime sufficerent, praesertim si Paulus non scripsisset, ex quo maior pars , vel tota Christiana theologia efflixit , quamvis eam Petrus difficilem , & non nisi eum multa cura logendam putabat. De his ergo , vel de aliqua eius parte
Doctores Eeclesiae dubitare , ae qui fuerint autores contro- vertere , & ignorare , multum autoritatis adimit, ne cum
libris Mosis comparati debeant , aut possint. Est igitur lia her Mosis ita persectus, dc purim , atque ab erroribus alie--s, ab eius conditore per tot secula , variis in nationibus servarus , ut caetera naturalia , quae Deus non corruptioni
262쪽
exposita ereavit , ut coeli, set & astra i quae a sua lalmacitione non maiore providentia incorrupta servantut , di subasistunt , quam divinae Legis libri , qui nunquam aliquata
mutationem experti filerunt. Caeteris, quae de Prophetia in Evangelio etiam eontenta, seuti in libris Mosis . . Doctissimo Viro opponuntur ι bre viter. respondeo. Qimd eum omnia post Christi mortem di versis temporibus ab Evangolistis fuerint conscripta , nullais tenus prophetica esse probar, queunt , quippe post res gestas scribere, - quod praedilia fuerant , dc proportionatam nistois riam contexere , in qua futura praeiriintientur 3 satis facileast. Ideo nostram di utationem solummodo institueramus ιan ea quae Christus circa Israelem fecisse legitur in Evangelio , an ea nova religio , an ea fides in Messam, ut in Deum dc hominem, an illud regnum coeleste, fuerit in Vetere Testamento a Deo praenuntiatum , ita ut ille populus tenetetur talium fidem habere , eaque expectare , ut postea acta tuere ρ In summa respondet Doctissimus Vir quod Deue non voluit quod Israel , ante Messiae adventum , sciret, quod Lex Mosis erat typica , aut figura alterius futurae iquod cognosceret regnum Messiae futuruili esse coeleste , potius quod terrenum expectaret, di regem qui eam ab hostis
bus liberaret i ex quibus Doctissimi viri conclusionibus inis fertur, quod nullum ex istis, ad Evanget ea dogmata pertionentibus , ex veteri Testamento possit probari , saltem ut Judaeo suadeatur 1 nisi prius Evangelio fidem praestiterit, de ex ipso credat, vetus Testamentum non ita intelligendum. ut Deus antiquitus volebat, quod Israel intelligeret i quod ante Christi adventum Israel in sua spe fallebatur , de quod se placebat Deo ut usque ad Messiam falletetur. c d vero sublimiora dederit , non probat promissa dedille , sed at a diversae speciei , Ec naturae ; eum utraque largiri potuisset, siquidem inter se nullam habebant eontrarieta teme dc eum coelestia sensibilia non sint, non aliunda suam
certitudinem probare potetant , quam ex promitarum elaa ta , de aperta adimpletione i quae eum non fuerit , caetera quae reseruntur suspecta fuerunt 1 praecipue eum ex veteri Testamento nullatenus constiterint. Ressat igitur liber Moiass ab omuibus sine controversia receptus, nee in toto, ne
que in aliqua eius parte deficiens i quidquid nostri seeullethni ei , ti setoli praeadamitae , Athei , Theologi politiel ,
uosis librorum elisia, impie sed frustra oblatraverint. His omnibus Doctissimus Vir magna eum sapientia , de subtilio late respondet ι quae licet ego admitter nmutam eum ut
263쪽
Judaeus , tum ob rationes , quas in hoc scripto produxi sverum quantum debeo summo opere veneror. Quod si disputationis ardore aliqua sorte non ita modeste protulerim ue suam humanitatem deprecor lyoscat. Interim maobsequentissimum habeat. Valeat Doctissimus Vir , mihi in perpetuum colendus.
264쪽
occasio hujus Disquisitionis. SCopum, quem in hac disquisitione praeia fixum sibi habuit Vir Doctissimus clare
satis hoc scripto ultimo expressit, & iam in primo scripto oblatis quatuor suis quaesti - .nibus non obscure indicavit: Alius is non est, quam 1 me requirere praeceptum aliquod diu vinum Lege Mosis expressum , aut prophetiam claram & expressam , quae Verbis pr priis, nulla umbra aut figura involutis, omnia illa quae nos .b Evangelio constentanea M sis ac Prophetarum vaticiniis impleta dicimus, si ib Messia implenda foret enuntiet, & quudem ita clare, ut Israel omne istud jam ante Messiae adventum ita plene ac persecte comutum habere debuerit, perinde atque nunc, postquam complementum suum habet, ex nistoria Evangelii & doctrina Christiana cognitum est. Huc quatuor in initio propositae quaestiones totae tendunt: Idem me praestare,
& ejusmodi vaticinia proserre debere Vir D ctissimus in scriptis sequentibus urget. Sane
265쪽
s 6 , RESPONSIO AD si ea stat Viro Doctis limo sententia , unice
ejiusmodi praecepta aut prophetias requirere, di, si tales non proserantur, nullis argumentis , quantumVis validis, dc quantamcunque ersuadendi vim habentibus , cedere, stu-tra haec inter nos instituitur disquisiitio. es quippe prophetias aut praecepta divina inveteri Foedere non exstare, ultro confiteor. Verum ego ossicii mei esse credidi, ostendere , injuria ejusmodi textus a Christianis flagitari s Suffcere , generatim praedictum
Messiae adventum, eju*ue personam ac munus eatenus describi, ut quando Venisset, ex
iis quae de ipsis praedicta erant, quaecue ipse consentanea iis docuisset ac secisset, dignosci posset: Doctrinam autem ejus non debuisse
prophetis jam olim plene describi, sed ab
apso cum Venerit revelari, & miraculis sum cienter confirmari. Utque magis Virum D ctissimum de religionis Christianae divinitate Convincerem, Vicissim ab ipso quaesivi, quihus argumentis moti Judaei , Mosen agnoscant prophetam & legislatorem a Deo mis sum: plenissime persuasus, nulla posse prO- ferri argumenta pro divina Mosis missione , quin iisdem multo fortius ac evidentius divina Jessi Christi missio comprobetur: ut ita luculentam Viro Doctiss. Christianae religionis fundamenta plenius ac planius proponendi occasionem haberem 3 si sorte ea attentius ad animum revocans grati; divinae ope Messiam, iam diu nimis a populo suo rejectum, agnoscat, dc salutem ab ipso per fidem exspectet, di benignitate divina consequatur. Gratias itaque
266쪽
Itaque Viro Doct. habeo, quod ultima hoc sita responsione amplam mihi praebuerit mate-xiam , religionis Christianae veritatem ac divumitatem contra argutas ipsius exceptiones somti us adstruendi; quo sic constet, nihil ab acuti nimi ingenii homine potuisse excogitari comtra religionem Christianam, & contra argumenta quibus illius veritas ac divinitas adstruitur, quin facili negotio ita plene ditatui poLsit, ut nulla, quae fidem in Christum rem xMi debeat , supersit difficultas. Ultra quod homo pius & docilis, ac salutis suae amans, nihil iure exigere potest, Itaque ad gloriae divinae laudem, distincte dc per partes in timore Domini Viri Doct. scriptum expendam.
Unicum autem praemoneo, me a confim
matione religionis Christianae initium secturum , ac proinde ordinem disputationis hactenus a nobis observatum aliquatenus immut turum 3 ita ut primo ostenuarus sim, iisdem argumentis, quibus Legis divinitas adstruitur, multo fortius Evangelii divinitatem confirma-xi ; cui disputationi occasionem dedit quaestio mea in primo meo responso Viro Doct. proposita, quaeque semper ultimo loco tractatamit. Non id facio turbandi ordinis studio , sed potius, quia ordinis ratio eam mutationem exigere videtur. Cum enim Viri Doct. quaestiones revera sint objectiones conrra religionem Christianam, ordinis ratio Omnino Teo uirere Videtur, ut prius religio Christiana 'adstruatur, deinde objectionibus, quae contra eam per quaestiones instituuntur, occurratur. Idque eo magis, quia ipse Vir Doct. - . agnoscit,
267쪽
agnoscit , quarto Num. II. pag. 22 s. in hoc totius dilputationis nosera negotium tandem consisere. Et merito. Solidis enim argumentis
semel adstructa religionis Christianae veritate ac divinitate , eo ipso omnes Apostolorum interpretationes, quibus Prophetiarum Veteris Testamenti vaticinia Christo adaptarunt,& in Iesu Christo situm habere complementum docuerunt, evidentissime arguuntur non ex proprio cerebro temere esse efficta, uti J
dati credunt, sed a Spiritu Sancto dictata, qui pleniorem sensum , olim sub verborum inovolucris latentem, Apostolis revelavit. Qiu evicto, omnes Uiri Doctissimi objectiones , quaestionibus ipsius quatuor comprehensis,
sponte e nescunt, omnesque illius interpre- rationes Apostolorum interpretationibus opis 'positae, spuriae esse conVincuntur. Iure m rito ergo ordinem mutasse videor.
In reliquis eundem quem in praecedentibus ordinem servavi. , Non semper quidem Viri Doct. vestigiis presse insisto; quoniam nomnunquam occasione ex iis quae tractat arrepta,
pro foecunditate ingenii sui digressiones facit ;aliquando quod semel jam dixit, materiae as. sinitate invitatus aliquoties repetit. Ego unam eandemque rem semel dixisse contentus singula in proprium locum rejeci, & quae spar-m eadem de re in scripto Viri Doct. occum Tunt , in unum collegi: Quale inter alia est, quod variis in locis ae persectione praeceptorum Legis cum Evangelio collatorum disserit,
LII. Num. ix. ad quae Omnia respondeo in meo scripto
268쪽
TERTIUM SCRIPTUM IUDAEI. 249 scripto IR Cap. I. ubi ex proseo ea
materia tractatur. tiare si hic illic quibusdam a Viro Doct. dictis a me non eodem lo-Co aliquid reponatur, non existimandum est ea a me esse praetermissa; verum singula suo loco excussa & refutata deprehendentur.
C A P U Τ I. Iesu Christi miracula majora ac illustriora fuisse miraculis Mosis. IT de religionis Christianae divinitatς Docti . Capita hu-smum virum convincerem , quaestio mea tyβfuit , quibus argumentis moti Judaei Mosen agnoscant Prophetam ac Legislatorem divinum. Vir Doctiss. tam in secundo suo scripto, quam in hoc tertio, di sito quarto , Num. Il. pag. a I s. circa finem, duo quibus persuasi sint Judaei profert argumenta, unum desumtum a contianua & non interrupta patrum in filios traditione; alterum a praedictionibus Mosis. Verum in primo argumento inquirendum fuit primo & ante omnia , hujus traditionis fundamentum , seu 'quibus rationibus moti Judaeorum patres , Mosen agnoverint Prophetam & Legislatorem divinum , ut ita porro hanc veritatem per traditionem ad filios propagare possent. Deinde ratio ac m dus hujus traditionis , quo Judaei certi esse pos sint , traditionem , a primis patribus acceptam, fideliter ac sine ulla immutatione per sinuentia secula in seros posteros esse propagatam , ut illi i dubitata sde acquiescere possint. In omni ahisce ostendi Iesum Christum multis modis sup riorem esse Mose; & quoniam Vir Doct. his a
269쪽
gumentis motus Mosen agnoscit Prophetam a Deo natistim, quaesivi, quomodo recusare possit eandem fidem adhibere Iesu Christo ' Respondet Uir
Doct. quod sicutpropter traditionem parentum Moseu recipiat ut prophetam divinum, propter eandem sum Chriuum recipere non possit. Verum quoniam primo fundamentum traditionis parentum inquirendum est, deinde ipsus traditionis certitudo, ego , seposita aliquantisper ad hanc Viri Doch. a gumentationem responsione , primo inquiram, quibus argumentis Mosis divina missio olim e ram populo Israelis confirmata fuerit, &cum iis ea quibus Christi divina mimio confirmata fuit conseram: Deinde traditionis , qua utraque religio propagata est ad nos usque, certitudinem investigabo et qua investigata , ostendam nudam
parentum traditionem rationem esse viro cordato&salutis amanti indignam, qua moveatur ad re Iigionem quandam amplectendum aut re iciendum sed antequam ea momentum aliquod apud ipsum habere possit, ante omnia fundamentum illius & propagationis certitudinem esse inquire dam e rationem autem dictare , validiora argumenta praeferenda esse minus validis ; & hist xiam validioribus confirmatam argumentis evidenistis veritatis suae habere testimonium: Quare si fide
recipiatur doctrina , ob ea quae veritatis ae diviis nitatis suae habet testimonia; evitari non posse, siquidem ratione, uti aequum est, nos duci patiamur , quin similiter tanquam divinam recipiamus doctrinam , cujus veritas ae divinitas iisdem 'testimoniis illustrius ae evidentius demonstratur. Hoc fundamento comparationem instituo inter
seri dc Christum, ac inter Mosis Legem , Sc
270쪽
Evangelium Jesu Christi: quae ut tanto melius instituatur, ad ipsos primos utriusque doctrinae praeis 'cones & annuntiatores ascendendum est, & res ab ovo ut sic dicam) deducenda. Missionis divinae argumentum indubitatum esse Miraculavera miracula , seu opera magna & stupenda, omnem vim creatam excedentia , consentiunt Iu- nae arguodaei & Christiani: quia ea a nemine esse possunt , inentum. nisi a Deo. Quare ut aliquis tanquam legatus a Deo missus , mandataque divina ad homines perferens , agnoscatur, requiritur , ut operibus admirandis , omnemque vim creatam superantibus,
illius legationem tanquam literis fiduetariis Deus confirmet , ac per ea illi tanquam suo legato autoritatem concitet , simulque homines ad illi f. dem praestandum obliget ue ita ut , quicunque con- spieit ejusmodi opera , quae non nisi virtute divina existere possunt, ad nutum de jussum hominis alicujus , qui se a Deo missum dicit , & in dictorum ipsius confirmationem, fieri, fidem illi , nisi
Deo refractarius esse velit , denegare nequear. Itaque ut dijudicemus , utrum Moses an Christus validioribus missionis suae divinae argumentis instructus sit, utriusque miracula considerare & inter se conserre oportet. 'Miracula Mosis esse illustria ae magna , Moss- Miraeviaque divinitatem abunde comprobare, nemo Chri-
itianus Inncias Iverit. Verum nec numero, nec
eXcellentia ac magnitudine eum Christi miraculis ullo modo comparari possunt. Mosis miracula Judaei septuaginta sex enumerant ; & ut eum numerum exsculpant , admodum sudant & misere se torquent r quaedam enim inter ea recensent quae