장음표시 사용
281쪽
dentur, ut credat ipsum a Deo missum: verum haec AEgyptiis non persuaserunt. Deus dixit publice toti coetui Israelis ; Ego Dominin Deus tuus, &c. Hoc viro Doct. post tres mille annos satis evidens videtur documentum , ut sculptile non adoret, idemque fortasse pro tota sua gentespondere auderet: Et tamen videmus ipsum illum
populum , qui miracula illa praesens vidit, qui haec verba a Deo in monte prolata audivit, statim relicto Deo tam clare & manifeste se ipsis ostentante ad idololatriam descivisse , & vitulum aureum adorasse. Si aliquis ex decem tribubus sub Iero-beamo in Danin Bethel sacrificantibus similiter dixisset, Si Deus toti coetui Israelis jam in templo miraeulose apparens publice diceret , se eo solum in loco coli velle , abs dubio totus Israel crederet, nec dubitationi locus relinqueretur ; quid huic homini respondendum censeret Vir Doct. nisi quod Deus pro sua benignitate hoc tam clare revelaverit , ut nemo pius , nemo cordatus, nemo eam
quam debuit docilitatem asserens, possit dubita- Te r Et tamen ea revelatio , quae ipsi summa cum ratione sufficere videtur , totis decem tribubus , tot Israelitarum myriadibus, non suffecit. Eodem modo & nunc Judaei rejicere potuissent Christum, etiamsi post mortem suam se redivivum coinram toto populo ostendisset ; quod Vir Doch. credit abunde sufficiens futurum fuisse ad fidem Icraeli persuadendum. Negare quidem non potuis sint eum resurrexisse, scuti nec miracula , quae coram oculis suis seri viderunt, negare potuerunt : Uerum sicuti illis conspectis non fuere permoti ad fidem, sed ea principi daemoniorum adstripserunt : ita seri potuisset , ut neci ipsius redivivi
282쪽
divivi apparitio ipses ad fidem adduxisset. Cui semel constitutum eli alicui rei fidem denegare , etiam clarissima & evidentissma in dubium voca. bit , neque ullis se rationibus persuaderi patietur: Praesertim si ea ipsi stat sententia, quam vir Doct. aliquoties in scripto suo inculcat, non licere Judaeo fidem adhibere Christo, quantacumque fecerit miracula. Coram talibus frustra Christus redivivus apparuisset : Principes Sacerdotum &Seniores, qui, narrante Matthaeo cap. XXVIII. I ita c. ex relatu militum audiverant omnia proindigia quae in resurrectione Christi contigere, certi
erant, Christi cadaver e monumento a discipulis furto non esse ablatum ; & tamen data pecunia persuaserunt militibus, ut falsum illum rumorem dispergerent. Ita ut hic quaesitus tantum sit praetextus. Si Is est quae- enim revelatio non sit satis clara, quamdiu incredulus aliquis dicere possit, si hoc vel illud fecisset '
Deus ego credidissem , ubi tandem erit finis φDeus petulantiae humanae suis miraculis quotidie inservire deberet: Quod enim tibi satisfacturum dicis , de alio spondere non potes. Ita ut eo in dem redeat Viri Doct. argumentatio et Quod tum silum suiniens sit revelatio , quando omnes illi credunt. At sic nulla unquam dabitur sussiciens revelatio: semper enim incredulus selidiora quia
bus ad fidem perducatur requirere potest argumen ta , & semper nova ac majora desiderare miracula. Inde tandem sequetur, quod omnis incredulitas pendeat a defectu revelationis, nulla autem a menistis pervicacia: Hoc est culpam in Deum conjic re , nisi velit cogere hominum mentes , & nolentibus vim adhibere. Expendenda sunt argumenta
283쪽
Veritas de certitudo testunonii Apostoli
aequo pio ae docili animo : Quod si faciat Vir Doct. manifestioribus argumentis Evangelii quam Legis Mosaicae divinitatem confirmari videbit. Putat tandem Vir Doct. nullius esse ponderis , quod aliqui homines , duodecim videlicet Apostoli , dixerint , se vidisse Jesum redivivum in eoelum adscendere. Verum ipse non gravatur testimonio unius Elisaei credere, Eliam vivum in coelum a Deo esse assumtum. Apostoli autem duodecim unanimiter testantur , se Jesum vidisse in eoelum ascendentem, non in turbine, ut viκ& nonnisi subito id conspici potuerit, sed placia de , ita ut Ipsum ascendentem persecte viderint et Et testimonium suum comprobarunt signis & pr digiis admirandis , quae omnia se in nomine Christi a Iudaeis crucifixi , & a Deo Patre resuscitati Scin eoelis exaltati , & virtute ab ipso accepta , fac re constanter professi sunt. Adeo ut unumquo que ab ipsis factum miraculum evidens astensionis Iesu Christi comprobatio fuerit. Et praesertim missio illa Spiritus Sancti in Apostolos die Pente- eostes, juxta promissum Domini , per quem ini instanti omnium linguarum cognitione fuere imbuti , variisque linguis locuti. Hisce omnibus non obstantibus vir Doct. illicitum credit Judaeis, Jesum agnoscere pro Mes.sa , ob rationes quas hic uno tantum verbo a
tingit , sed quas alibi fusius proposuit: Ad quas itaque nihil reponam ; sed singulas suo loco, ubi
cunque occurrent, pleni expendam.
284쪽
CAPUT II. Probatur veritas historiae Novi
Teitamenti. π AEc onmia quae de Jesu Christo diximus exi-- mia sunt , & vere divina r Sed alia jam superest quaestio , an probari possit haec ita vere contigisse, ac proinde justam esse causam quae historiae haec narranti fidem adhibere suadeat. Ego contendo contra Virum Doct. omnes rationQS, quibus historiae Ueteris Testamenti veritas com-Probatur , validius concludere pro veritate historiae Novi Testamenti: nullamque iustam proferri posse rationem, qua fides illius suspecta reddatur. Ego ut id adstruerem , hoc argumento usus scriptoressum. Si falsa est historia Novi Testamenti, alterutrum erit in eausa; vel quod illius scriptores- . a it vana credulitate fuerint decepti, & res sibi non exploratas scripserint, aliorum relationi temere credentes: vel quod mundum decipere intendentes ea chartae commiserint , quae ipsi confinx rant , quaeque falsa esse persuasi erant. At neutrum de iis dici potest. Prius non posse dici, non negat Vir Doctissimus , estque id per se & sua luce manifestum. Restat ergo alterum. Hic ego urgeo, discipulos Jesu ChrHi, etiamsi Narra voluissent fabulam comminisci, non tamen fieri
potuille, ut tam apte inter se cohaerentem concin- set, non
narent. Historia enim Novi Τestamenti per potuissent omnia sibi constat. Ipsi vero fuere homines plebeji & idiotae. Regerit Vir Doct. Paulum, a quo Plures fuere conscriptae epistolae, non fuisse idiota . Fateor : Sed ego respicio scriptores Evangelio-
285쪽
Nee siperare . se eam mundo persuasu
rum , quibus historia Jesu Christi continetur ,
illius praecepta ac promissa recensentur, extra quae Apostolorum epistolae nihil ad salutem creditu necessarium continent. Esto Lucas medicus fuerit ,
nihil singulare habet, quod non & ab aliis sit narratum Evangelistis , nisi forte circumstantiam quandam quae ad historiae majorem elucidationem aliquatenus facit. Ipsa etiam Evangelia satis a Gguunt , ipsorum autores non fuisse homines sapientia & eloquentia humana instructos. Nullo
artifieio historia est adornata , non accuratus secundum rerum gestarum seriem ordo observatus ,
non adhibita verborum lenocinia 3, sed stylus est humilis, narratio simplex , & in ipsa illa simplicitate vis quaedam est & energia, quae lectoris praejudiciis vacui animum mirifice assicit. Scriptur rum intelligentia , quae in scriptis ipsorum elucet , non studio ac labore acquisita fuit , intenti enim fuere ante vocationem suam solummodo operi manuario ; sed per Spiritum Sanctum miraculose in ipsis producta , qui latentem prophetiarum sensum ipsis reseravit: Ita ut id ad doctrinae ipsorum confirmationem faciat. Verum Multae ipsorum simplicitas etiam in illa coelesti sapientia tralucet. Ita ut nihil hic fictum aut fucatum , sed omnia sincera reperiantur. Addidi :- Nec potuisse sperare, se eam toti mundo persuadere posset quia si mentiti fuissent, consentientibus suffragiis hominum , quibus praesentibus miracula illa facta narrant , mendacii coargui potuissent. Objicit Vir Do 1. - nonfuini credita eo in loco ubi facta narrauar. Verum hoc ego constanter nego. Miraculis quidem illis
plurimi Iudaei non fuere permoti , ut Iesum agno-- scerent
286쪽
scerent Messiam , uti paulo ante dixi: sed nonnet garunt, opera illa a Jesu Christo&Apostolis ejus esse facta. Et siquidem facta non essent , Judaei , qui crucifixione Christi, & Apostolorum e Synagogis ejectiooe manifeste satis odium suum prodebant , eorum falsitatem avidissime coram toto mundo patefecissent. Penes ipsos erat Reip. imperium , Apostoli ipserum imperio subjecti; indignissime eorum Senatus serebat , Jesum , ab ipsis condemnatum & Pilato ut crucifigeretur traditum , praedicari resuscitatum & in coelos sublatum. Itaque omni studio mendacium istud coa
guissent, & facile, si miracula illa non contigissent, reprimere potuissent. Quod autem hic Vir Doct. objicit Papistarum pi scrimen illa ficta miracula, quibus non minus fidei praesti- tum sit a Christianis , quam Evangelio; .nihil pla- sitium irne ad rem facit. Quod enim vir Doct. dicit , raeula. exactiorem fuisse iis temporibus ordinem in miraculis disquirendis, quam Christi Apostolorum tempore pplane aliter se habet. Illicitum fuit illo tempore ullam miraculi, quod jactabatur , disquisitionem instituere; & si quis id negasset, non fuisset minuε, ut Vir Doct. recte ait, quam perfidus Sudaeus, sal
temtamelisus. Itaque tum disseminabantur quaedam quasi miracula clam & paucis consciis facta: quae non tantum tuto disseminabantur , sed taquae examinare quibusque contradicere tutum non erat: eaque Monachorum ac Episcoporum autoritate credulae plebi persuadebantur: Nasutiores, quibus fraus subolebat, mortis aliorumque suinpliciorum metu terrebantur , ne ea inquirerent , aut detecta fraude ea in dubium vocarent. Contraria omnia fuere in Apostolis et Miracula ipsorum i
287쪽
tum sine supplicii metu disseminare non licuit; multo minus , si mendacia fuissent , licuisset: In ea inquirere non modo tutum fuit , sed & Magistratui gratum: quin & ipse Magistratus severam inquisitionem instituit : & si quis fraudem aliquam hic detexisset , gratam primoribus Iudae rum navavisset operam , & procul dubio praemium meruisset: Apostolos autem ut vanos miraculorum fictorum jactatores , dc populi per mendacia seductores , certum mansisset supplicium. Si itaque cum fabulosis hisce Papistarum miraculis fabulas conferre velit Vir Doct. ne cum iis Apostolorum conferat miracula, sed fabulas Rabbinorum , quae plenis modiis in Thalmude exhibentur , & quaedam adeo futiles , insulsae ac ridiculae , ut a sani cerebri hominibus excogitari non posse videtantur : Quas tamen misera Judaeorum
plebs , Rabbinorum autoritate occaecata , Ut certissimas γ veritates a patribus traditas , recipit.
Equidem saepe miratus sum, Rabbinos ineptissimam illam fabulam de morte Mosis , quod pota quam bis angelum Samaelem repulisset, ipsique eornu gloriae suae excussisset, tandem super ore Domini , qui osculando animam ipsi e corpore evulserit , mortuus sit, etiam ex ipsa historia saera velle confirmare. Verum evenit illis , quod Grotiinis AEnot. in Matth. xx I. 43. prudentissime observat: Inter poenas Iudaicie gentis nulla est nobi-ἰior , quam quod post Christum repudiatum non modo Prophetiae dono omnino sunt prisati; ita ut illud ipsum tamen olim sedus peculioe gentis Hebraicae ex eo ad Gmstianos rea erit; sed quod omnis illa scientia Legis , qua humanis praesidiis comparari poterat , ver
sa es in putidissmas fatulas, quibus scatet Thamm
288쪽
dicus liber: tales certe, ut, qui eis fidem adhibeat , judicandus sit non modo divino spiritu, sed magna etiam parte sensus communia esse destitutus. Et sane si ulla gens est fabulis dedita , est gens Judaeorum ueraeque ulla facilius a Rabbinis ac maioribus decipi fabulis potest quam illa quoniam unicam patrum traditionem indubitatum fidei fundamentum credit. Quod & hic Vir Doct. late admodum urget. Ejusmodi opinione ac praejudicio imbutis quidvis, quantumvis absenum , ridiculum ac rationi re-PUgnans, persuaderi potest. Unde & fabulae Iudaicae jam olim in proverbium abierunt. Sed & in eo errat Vir Doct. quod paucimimi ex A plurimis Iudaeis Christo credidere. Ipso die Pentecostes
Petrus unica oratione tria Iudaeorum millia ad n- dita.dem convertit, II. I. qui numerus quotia die auctus est, adeo ut Atil. xx I. ao. legantur aliquot m striades ex 'Mais credidisse. Dicit Vir Doct. aliquos ex infima plebe fuisse constat, eateri fortasse fuerunt Sa aritani ct Idumaei, qui nil praeter nomen Sudaeorum habebant. Respondeo. Fortas. se fuerunt flos populi, qui in toto populo Iudaico pietate ac timore Dei maxime excellebant 3 n que de eo dubitandum est : an vero conditionis lautioris an tenuioris fuerint, parum refert, neque id operae pretium est inquirere. , Cum ipse Dominus a Judaeis illius temporis sit vocatus Samaritanus, nihil mirum ejus sequaces etiam nunc Samaritanos haberi. Verum si Samaritani nihil praeter nomen Iudaeorum habebant, hi certe Samaritani non fuerunt: quoniam fuere tores legis, Adi. xx I. ao. & indignissime ferebant, gentibus salutem praedicari, sine observatione ceremoniarum Legis. Ita
289쪽
Ita quidem probatum est , eam fuisse ApostoIorum conditionem, ut comminisci falso historiam Evangelii non potuerint. Sed supponamus, tales fuisse, ut potuerint , rationes Hint evidentes, quae suadent ipsos veritatem , de qua , uti nunc ostendimus, plene persuasi erant , sincere absque
ullo fuco ac fraude scripsisse. Qui aliquid facit ,& quidem magni momenti , id finis alicujus ac
boni obtinendi causa facit. Nullo enim fine aliquid facere, in sani cerebri hominem non cadit. At si Apostoli veritatem sincere non scripserint ac testati sint, nullus excogitari potest finis , quem intenderint: non famam, non honores, non divitias. Sane testari rem aliquam a se visam , Scob testimonium ejusmodi quaevis supplicia ac mortes crudelissimas sustinere, & , cum sola illius abnegatione vitam redimere liceat, nihilominus intestimonio ejusmodi reddendo constantem esse, mortemque ultro subire , invictum sinceritatis argumentum est: Nec video quid majus requiri possit. Argumentum hoc, quod mihi ferme ejusdem,
cum demonstratione evidentiae esse judicatur, conjecturale vocat Vir Doct. cujus etiam solutionem ex coniecturisse daturum ait. Respondeo ; mirum non esse , eos, qui a vera facti alicujus causa animum & oculos avertunt, per varias conjecturas temere errare, neque ullam reperire posse, in qua solide acquiescant. Cum itaque omnes Viri Doct. conjecturae sint fallaces, omnique verisimilitudiis
ne destitutae , quid aliud inde colligere potest, nisi quod res est ) Apostolos de veritate rei quam
testantur plenissime persuasos , mortem omniaque adversa maluisse ultro in se suscipere , quam
290쪽
i TERTIUM SCRIPTUM IUDAEI. 2 I .
veritatis sibi certissime cognitae testimonium non praebere ' verum conjecturas ejus audiamus. Hic autem velim virum Doct. majorem in recensendis Apostolorum actis ingenuitatem ostendisse ;si enim historias , quas ex Novo Test. citat, ingenue recensuisset , facile plures suarum conjectura rum in auras evanuisse deprehendisset. Ρrimo ait, certum esse, Apostolos nec famam nec ho- Potuerunt norem, cum nullum habebami, utpote insimae sortis homines, amittere potuisse. Sane & insmae sortis homi- et iis .m nes honesti viri fama, quae gloriosissima est, ac prae- suam, fi liosissima, & cui nulla altera comparari potest, gau-dere possunt; & misera est religio, quae famam ex divitiis ac eminentia mundana solummodo aestia mat. Addit Uir Doctis . in contumeliam Pauli, quod coriorum fuerit sutor. Sane Paulum prim irium inter Judaeos fuisse virum ex historia & Epistolis ejus nimis manifestum est. Ipse autem amore veritatis divinae omnia quibus siuebatur com- moda floccifecit, & ad eum paupertatis statum r
digi maluit, ut vili opificio sibi victum pararet,
quam ut Veritatis agnitae propagationem contra
conscientiae dictamen negligeret. Ne jam addam, etsi Paulus ante suam ad fidem Christi conversi nem se ad opificium aliquod addiscendum contulis.set, nihil inde in opprobrium aut despectum ejus posse concludi. Quoniam cuti doctissimi viri observano mos erat doctissimis Judaeorum opificium aliquod discere , unde, ubi res ferret, se sitstent rent: alii fuere sutores, alii pistores, alii pelliones. Vide Gratii annot. in Matth. x m. s. &AEI. xv I II. ubi id ex Josepho aliisque probat, Sed esto: fuerint omnes vilis conditionis homines: