장음표시 사용
411쪽
derit , sed adhuc se ii omnus, quod declarant compta ra , quae postea tum dixit, tum fecit. Similia plura in eandem sententiam passim occurrunt in Apologiis Erasmi. Sed prae aliis maxime notandum, quod ait ad Censuram Theolog. Parisiensitura tit. XXVII. Propos a. pag. 7 o. Angelin loquens M riae exerte non pronuntiat, id quod nasceretur , fore Deum verum ac verum hominem , sed sanctum α μιium Dei , qua verba competere possunt ct in eximium Prophetam. Grotius vero verba discipia rum Matth. xiv. 33. Vere Filius Dei es tu , ita interpretatur in suis Annot. Apparet hoc cognomen vulgo Messis datum: Nam Nathanael Joan. l. 49. Rabbi , inquit, tu es filius Dei , tu es rex Israel. mira Psalmo secundo, quem Hebraei Veteres τo μ υςικωτερον sensu mstico in de Messa interpretabantur. Itaque insta ubi apud Matthaeum
Sesus a Petro dicitur esse Chri in filius Dei viventis ,
Marcus ct Lucas contenti fuerunt Christi vocabulo. Adde qua infra xxvi. 63. ct Hebr. v. 4. In annot. autem ad Maz . xxv I. 6ῆ. ita ait. Supra XIV. 33. notavimus etiam apud Judaeos exspectatum
illum Messiam vocari solitum Dei filium ex Psalmo II. itaque s hic apud Luca pro eodem ponitur, primum, εἱ si ο-: sse tu es Christus deinde , συ . να υιος του Θεοῦ : tu es igitur filius Dei. in Ad verba autem Nathanaelis Ioari. I. 69. haec annotat.
Ο ὐιος Θεοῦ, Filius Dei, idem es quod Musas,
ex Psal. II. Vide qua ad Matth. XIV. 33. XXVI. 6 3. Itaque sequitur , ο βασιλιυς , rex Israel, alter Messiae titulin , Agatth. XX i.
XXVII. II, ΑΣ. Marc. XV. Iz. Videtne Vir Doct. hasce horum locorum explicationes non esse meas,
sed potius Erasini & Grotii l Quin & ipse Iesus
412쪽
Christus hoe sensu se Filii Dei epitheton sibi attribuisse astirmat , Ran. x. 3 , ῆ6. Nonne scriptum est in Lege vestra, q/Ea ego dixi, mi estis ρω illos dixit Deos, ad quos sermo Dei fantita est , 'non potest fomi Scriptura: Pater sanctificavit, , id est, interprete Grotio , potestatem tanta pr digia faciendi attribuit) σ misit in mundum, vos dicitis , quia blasphemas , quia dixi , Filius Dei
Et hisce clarissime apparet, nomen Chrisi , aut Filii Dei, in objecto fidei Christianae , non esse
denominationem naturae aut personae, sed muneris ; quoniam Christi sive uncti per unctionem suam ad fmgulare aliquod munus destinabantur 3c
consecrabantur : Nomen autem persenae esse sum. Sensus autem enuntiationis cujuscunque
dependet a nexu inter subjectum & praedicatum rQuando ergo constat, quid subjecto, quid praedicato sgnificetur , statim enuntiationis sensus manifestus est. Cum ergo , subjectum hujus enuntiationis , significet personam seu hominem satis tunc temporis in Judaea notum , mira culis clarum , & postea crucifixum , & tandem ex morte suscitatum & in coelos evectum , & Christus seu Filius Dei, munus inter Iudaeos non minus notum , seu potius hominem munere illo eximio ornatum , videt: Regem illum illustrem, & populi redemptorem , per Prophetas populo toties promissum ; sequitur, credere 'sum esse Christum, seu Filiam Dei , aliud nihil denotare , quam , credere Jesum esse Salvatorem illum eximium & diu promissum , cui munus salvandi homines a Patre . impositum est , quique , ut muneri illi inauguretur , a Patre Spiritu Sancto largiter donatus A
413쪽
quasi unctus est. Hinc est , quod Scriptura , quando nobis describit fidem per quam debeamus
esse salvi , mentionem faciat non eorum, quae respiciunt ejus personam proprie seu naturam divinam , sed munus. , Ut Rom. X. 2. Si ore tuo confessus sereris Dominum Vesum, o corde credideris quod Deus eum excitavit ex mortuis , salvus eris. Quorum verborum sensum Erasmus reddit in sua Paraphrasi: Si ore tuo confitearis'agnoscas Dominum Sesum, atque idem ex animo vereque credideris, quod Deus resuscitarit a mortuis, tit nos cum illo a sitiis redisivi posthac innocenter vivamus , salvus eris.
Grotius autem haec annotat. Facta non aestimat Deus , ut ea in aternum remuneretur , nise qua exeorde mundato proficiscuntur. Mundatur autem cor
per fidem, O eam maxime, qua creditur 'esus a Deo resuscitatus , in hoc scilicet ut o praecepta ejus no camus esse divina, ct promissa certa, tum propter autoritatem ei datam, tum propter vitae reddita con 'Acuum exemplum. Similiter I 'an. v. I.
credit quod Iesus fit Curistus ex Deo natus es. Qu aeverba Erasmus ita-: E quis Gedit Sesum esse Chrisum , hoe est , illum unde oportet omnia salutis nostra praesidia petere, idque credit ex
animo, is ex Deo natus es, jamque ascitus in numerum filiorum Dei. Grotius vero : credit
Iesis esse Christum, id est, credere se ostendit , id profitendo , sperando res ab ipso promissas , o sub ea spe praecepta ejus sequendo. Quod si legamus hist
riam Actorum Apostolicorum , ipsorumque conciones quibus Judaeos ad fidem Christianam conis Uertere conantur , non exigunt Apostoli aliud, nisi ut credatur Jesum , qui a Judaeis fuit condemnatus , Romanis traditus , ac crucifixus , a mortuis
414쪽
mortuis esse suscitatum , in coelum evectum , con stitutum regem Israelis ac salvatorem , & judicem
vivorum ac mortuorum : Vide Act. II. v. X. XIII.
M alibi. Quae omnia munus ipsus , quo est Christus sive Messitas, respiciunt. Addere hic licet egregiam Thomae Mortoni Cantabrigiensis paraphrasim in haec Apostoli Pauli verba, I Corintb.,
III. II. Rodament- aliud nemo ponere potest,
praeter id quod pinuum est, quod est Christus Iesus:
quae legitur in ipsius Expositione prioris Corinthiaca epistolae, impressa Londini apud Robertum Dexter. I s 96. pQ. 6O. Licet non admodum di*cile sit hominibus otio ct imgenio abutentibus, mille novas doctrinarum formulas excogitatre; tamen nemo potest ponere aliud fundamentum salutisscilicet; id est , aliam salutiferam doctrinam adferre , vel aliam salutis obtianenda rationem ostendere , praeter simplicem oesinc ram praedicationem ct cognitionem doctrinae Christianae a me proposita, ct qua vel bis duobus vocabulis com
prehendi potes , Iesus Chri s i, id est , Iesus ille
Mariae filius est redemtor o Servator mundi θ pr missus Messas. Et quae in cap. XI I. Ideo no- itum vobis facio, quod nemo loquens in hiritu Dei d est 'esum anathema, oe nemo dicit Iesum Dominum,nsi in Spiritu Sancto, egregie disserit , 3x4. Sensus es, nullus es spiritualis qui non est rarisi nus, nullus habet Spiritus Sancti dona, qui xon Christum Dei Filium mundi Servatorem esse agnoscit. Rursus, nemo dicit Dominum 'esum , id est, prostetur Chrisianam religionem, cujus hac summa est, Iesus ille filius Mariae est a Deo Patre Ecclesiae, cotii,
o terrasupremus dominus, rex, ct gulernator consitutas. Ita enim dicere Iesum Dominum , opponitur illi, dicere Jesum anathema. Utrumque . emphaticum
415쪽
emphatuum est: Nam ut ille maxime ct vehementissime negat tarsum, qai non solum eum non agnoscit oe amat. sed etiam eum summo odio ct execratione ut sceleratum
respuit ; ita ille clarissime Chrisum confitetur, qui eum mundi non solum servatorem sed , quod majus es, majus emim est resurgere ad coelestem gloriam , quamasci terrestri morte θ ignominia) sed etiam Domianum , id est , gloriosum regem ct dominatorem appellat. Hunc sensum verba aperte praesic ferunt. Haec est doctrina, cujus solius fidem Apostoli ut neces
sariam exigunt. Quae alibi occurrunt personam Jesu concernentia , nusquam ut necessaria creditu exiguntur. Quando autem Scriptura regnum
Christi coeleste describit, eum ut hominem describit, qui postquam hic cruentam & infamem crucis mortem passus est , a Deo dextra sua exaltatus, omnemque in caelo & terra potestatem adeptus est: qui Spiritum Sanctum a Patre obtinuit , eumque in Apostolos effudit, & per eum omnia administrat. . Vidit ergo lsrael regem coelestem, quia eum , qui nunc in coelis regnat, vidit, licet coelestem illius gloriam oculis suis non viderit. Et hanc veritatem persuadere poterant miracula; tum quae
ipse Jesus fecit in terra, quibus , licet formam servi assumsisset, gloriam ac majestatem coelestem aliquatenus manifestavit tum effusio miraculosa Spiritus Sancti in Apostolos die Pentecostes , &Apostolorum virtute illius Spiritus facta miracula, quae se in nomine ac autoritate Christi in coelo regnantis , dc a quo Spiritum hunc acceperint, facere palam testati sunt. Quod Iudaeis convincendis abunde sum cere oportuit: talibusque qui se ad credendum suaderi patiuntur nimiae credulitatis accusari nequeunt.
416쪽
CAPUT X. Quod Prophetae coeleste Messae regnum
insinuaverint. DRophetas sub cortice regni coeleste insinuasse ali- .ialis ex-ς quot argumentis adstruxi . Primum fuit: si ςctatio Quia illa terrena liberatio non toti Isiatili potest esse communis, sed illo seculo viventibus erit peculiaris. Ut argumentum hoc dissolvat distinctione utitur Vir Doctiss. Israti debeat acciapi vel copulatiis, pro collectione populi, o ut republica a Deo instituta; vel di ributive, pro singulariabm illius populi. Posteriore sensu non indiget Messanec redemtore ad consequendu- salutem aeternam; sed eam obtinet per Legis observatiouem. Priore sensu Messam ct redemtionem exspectat : estque ei totius Israelis , quando omnes illo tempore visentes per eam liberantur e licet ea ante illam mortuis non obtingat.
Quae distinctio quidem bona est, sed non consentanea communi Judaeorum opinioni, sed a Viro Doctiss. ex Christianorum, inter quos educatus est , doctrina mutuata , apud quos quando de judiciis divinis tum hujus , tum de universali futuri seculi loquuntur, creberrimus hujus distinctionis est usus. Rabbi vero Menasseb Mn-Israel in suo demortuorum resurrectione tractatu contendit , com-imunem esse Rabbinorum opinionem, omnes Israelitas , etiam antea mortuos , participes fore regni Messia, Et ut eo potiantur, omnes ex mortuis resusci tandos; qua resuscitatione conspecta impii, tanto miraculo permoti, Deum sint agnituri, omnesque falsas opiniones er errores sint rejecturi: tum futura munia hujus finem, m exoriturum , seu mundi . hujus
417쪽
' hujus in meliorem statim commutationem , in quo Iuriae
lux sit qualis futuras endori fossi , solis autem 1 em
dors, tuplo major qua num est; quo tempore mis is ritus oe daemones interibunt , ct arbores singulis mensibus fructum sunt latura: σ simul Deus ex pisce
L ictbo justis praeparabit opiparum convisium, σfaciet ut etiam inter bestias σferas pax sit iatura , nee ea in terra sancta hominibus sent nocitura : quod tum templum Dei denuo extruetur oe dedicabitur , O temra sancta rursus inter tribus dividetur; quodque cibo ct potu usuri , generationique prolis operam daturi , o sit uti cum propria uxore matrimonio eo ungendi sint; aliaque plura , quae non minus lepida Se fabulosa sunt , quam ea quae Vir Doctiss. ex nugatore Jesulta adduxit. ae tamen Rabbi Manas
set, variorum Rabbinorum autoritate confirmat ,
nulla spiritualis illius fruitionis Dei, quam vir Doch. Israelis individua sibi semper proposuisse
ait , facta mentione , nisi obiter tantum in fine tractatus sui.
Diversa ab Licet itaque haec singularis sit viri Doctiss. optiv i; oba γ x3mon illi respondebo. Fateor hoe sensu dici posse integrum Israelis populum liberatum ,
quatenus idem est populus , licet ex aliis nune constet individuis; sed apparer , communiter Judaeos aliter haec accipere , & quae de resurrectione' mortuorum ex Prophetis proferre solent, ad haec tempora referre : Μanifesto indicio, quod credant , Prophetas hanc felicitatem non soli populo tunc viventi, sed omnibus omnino Israelis individuis promittere. Et nisi ita statuatur, nulla per Menam Iudaeis, ante ipsius adventum moris, tuis, salus obtingere potest. Quod non parum exspectationem boni per Messiam conserendi imminuit. Quae
418쪽
Quae porro de aeterna individuorum gloria ex Promissa Lege profert, verba sunt admodum generalia, quae licet secundum ultimam Dei intentionem per ratio- 2 i' si acinationem & consequentiam, colligi possunt vitae in Lege. aeternae promissum continere , obscuriora tamen sunt, & nullo modo cum claris de vita aeterna promissis, Evangelio contentis, comparanda. Quare vitae aeternae spes a viro Doct. magis ex principiis Christianismi quibus imbutus fuit, & ex ratiocinatione, quam clara legis promissione deducitur. Praesertim cum promissiones quas citat etiam de felicitate temporali & hujus vitae accipiantur; sunt enim toti populo quatenus populo factae. Hac significatione promissum , ero vobis in Deum , σvos eritis populus meus , accipitur Levit. XX v I. II.& Frem. XXXI. 9. qui postremus de temporibus
Messiae agit; ergo juxta Viri Doctiss. explicationem , de felicitate temporali , & totius populi. Et promissa Legis specialia nil nisi temporales benedictiones continent, ut Levit. XXo. dc Deut. xxv III. videre est. Mirari autem satis non possum rationem disputandi, quam Vir Doct. hic in- , stituit. Quando agitur de regno Messiae coelesti requirit testimonia clara & aperta, quae non sub typo , sed directe regnum coeleste praenuntient. Quando vero agitur de vita aeterna , eam Videre , reperire & credere potest in verbis Scripturae , quae ad literam hujusmodi nihil sonant, & exspectare felicitatem coelestem ex promissis , quae de coelo , de vita futura, ne verbum quidem habent. Si promissionibus, nil nisi terrena & secularia continentibus , satis clare Deus coelestia bona & vitam aeternam revelavit , adeo ut sufficiens praebeant Viro Doct. exspectationis & fidei fundamentum;
419쪽
Praedictum est nativitatis Mes.
cur eodem modo & aeque clare promissum rejicit Messiae coeleste regnum ' Cum par sit utrimque ratio , cur fides impar Si sub nomine terrenorum coelestia commode satis ad fidem possint designari, idem etiam ad coeleste Messiae regnum stassicit: Si coelestia non possunt exspectari , ubi mundana s lum 'nominantur, abjicienda est Uiro Doct. futurae vitae spes. Quare vel admittendum ipsi est coeleste Μestiae regnum, vel agnoscendum, nullum vitae aeternae exstare in Lege promissum , cum omnibus constet , tam claram & disertam esse unius ac alterius in Veteri Testamento revelationem , vel , si qua sit differentia , clariora regni
Messiae caelestis, quam vitae aeternae, exstare Vestigia. Sed unde ex Lege colliget, tot peccat rum, etiam enormium , uti ipse agnoscit, reos, per Legem, sine ulla spirituali Messiae liberatione jalutem aeternam consecuturos ; cum nullum graviorum peccatorum remissionis exstet promissum in Lege , nec pro talibus sacrificium institutum sit ' uti plenius probavi cap. v I. Imo cum lex maledictum pronuntiet quemcunque , qui non mam serit in sermonibus Legis, nec eos opere permis, Deut. xxv I I. 26. Quare cum per Legem gravium peccatorum rei remissionem obtinere nequeant, nec clara vitae aeternae promissa in Lege reperiantur , si Judaej per Messam non exspectent vitam aeternam,
nullum habent solidum exspectationis suae funda
Alterum meum argumentum fuit: Quod terr na uraelis felicitas & reductio in terram Canaan res nimis exilis sit, quam ut ob eam Messias toties a Prophetis sit praedictus, & tempus ac locus na
tivitatis , & parentes adeo sollicite descripti.
420쪽
Negat hic Vir Doctiss. tempus ac locum nativitatis Messiae praedicta: de parentibus autem nil aliud , nisi quod erit ex semine Davidis. Atqui Scriptura manifeste adventus Messiae tempus certis nobis indiciis describit , antequam nim: respublica J daica erit destructa, atque ita sceptrum a Iuda ablatum; Ita Jacob vaticinatus est filiis suis , Genes
XLIX. IO. Non auferetur sceptrum a , neque
legislator de femore ejus, donee veniat Schilo , ct ipse erit exspectatiogentium. Quae postrema verba manifestam Messiae continent descriptionem. Scio Iudaeos acriter negare, hisce verbis contineri prophetiam de tempore adventus Messae. verum ipsorum explicationes sunt adeo multiplices , tam eoactae & directe inter se pugnantes , ut altera alteram evertat. Rabbi Manasse Ben- Israel in suo Conciliatore refert nobis plures , easque admodum diversas , Rabbinorum suorum explicationes. Aliqui per Silo non intelligunt Messiam , sed Mosen, vel , ut alii, tabernaculum in Silo positum. Alii per Silo Messiam intelligunt, sed
contendunt non de Sceptro sermonem esse, verum de virga e ligationis , quam a Iuda non recessuram dicat Iacob , donec Messias venerit. Alii de sceptro interpretantur, sed de sceptro Messiae: Sehunc sibi fingunt verborum Iacobi sensum : Non recedet sceptrum a 'uda in Hemmi, quia Silo , hoc est, Messias, veniet : id est, cum venerit Mes fias. Isaac Abarbanel interpretationem habet ab aliis multum diversam , quod sceptrum a Judanon sit auferendum , donec Messias venerit: contenditque sceptrum a Iuda hactenus non esse ablatum ; Sceptrum autem ipsi imperium aut jurisdictionem , quamvis ηxiguam , norat et eamquocc adhuc