장음표시 사용
461쪽
convertentem scripsisse: ut omnibus, qui vel I viter Episcopii scripta inspexerunt , notissimum est. Et ut Viro Do t. tanto evidentius constet me
hic idem cum Episcopio sentire , & sententiam Viri Doct. diserte ab Episcopio rejici , ecce ipsa Episcopii verba, prout in solqgia pro Confessione
Remonstrantium exstant, ad cap. XV II. g. II l. LLI 62. vers. ubi dicit, gratiam emcacem tripliciter spectari posse : Secundus modus est, ut spectetur emeax ex parte modi , quo Deus eam confieri , quatenus vid. eam accommodat personis, temporibus σ circumflantiis, quibus positis praevidet futurum, ut ea es fium sortiatur , atque ita escax fiat. Atque haec gratia hoc modo administrata congrua gratia solet vocari , ct disingui i non congrua. Haec gratia escax est, nona formasua, sive exse, sed ex modo proc dendi , quo Deus utitur , qui fundatur in praenotione Dei, qua praeseis infassibiliter , gratiam , se ino tempore , tali loco , cum talibus circumstantiis osseratuν , certo certius essedium fortituram , quem alio tempore, alio loco , c. adminiserata sortitura non esset. Ecce hic gratiam illam emcacem quam Uir Doct. urget plene & exacte descriptam. De ea tamen Episcopius, eadem in Apologia fol. 17s. dicit, quod
eam Remonstrantes non admittant , quia non minusquam altera quae juxta primum modum secundum naturam aut formam suam evicax vocatur
supponit absolutam ct praecisa quorundam praedestin tionem a qua ex professo se abhorrere in Collatione Hagiensi ubique protestantur. Ecce hanc viri Doct. gratiam evicacem disertis verbis ab Episcopio rejectam. Ipse autem dicto loco amplectitur gratiam tertio modo vocatam emcacem , ex parte effectus quem habet, quando voluntas ei cooperatur, qua
462쪽
ex se fuscientem habet vim, ad producendum consensum in voluntate; sed, quia vis illa partialis est , non potest exire in actum sive effectum sortiri me eoop
ratione libera voluntatis hmnamae , ac proinde ut
ctam habeat, id est , ut in actu secundo sit eseo , pendet a libera voluntate. Eamque in omnibus suis scriptis propugnat: & haec eadem est quam ego inscripto meo urgeo. Nec locus ex tractatu contra Cameronem , quem Vir Do t. profert , contrarium probat. Episeopius in eo contendit, ejus modi operationem , qua voluntas ita determinatur in alteram partem ut contrarium velle nequeat, Pugnare cum natura obedientiar. Objicitur ipsi
exemplum Christi, qui Patri suo obedivisse dicitur , & tamen peccandi potentiam non habuit. Episcopius ostendit , Christum peccandi poten- tiam habuisse: eamque sententiam confirmat aris gumentis , & ab objectionibus vindicat. Nuc, quam vero dicit, Christum cum iterum haberet am
bitrium peccare posse si voluisset, sed quod de facto nun
quam velle poterat divina natia emace praeventus: Acutior erat Episcopius , quam ut sibi tam aperte contradiceret: Qtii enim velle non potest peccatum , nec peccare potest : cum peccati actum peccandi voluntas praecedat necesse sit. Ex tota, quam Vir Doct. admodum prolixe fa- I iberum 'cit, deductione Iiquet, quicquid obluctetur, & - b I 'um quantumvis sellicite libertatem arbitrii humani as x .o Doct. serere videri velit, revera eam ab ipso negari ac tolli. Tota deduimo summatim eo redit, in homine quidem esse libertatem arbitrii, sed accedente illa emcace operatione gratiae divinae , ita per eam inflecti hominis voluntatem in alteram partem, ut oppositum velle nequeat : Dicit quippe, Demn promittere
463쪽
promittere non quamlibet excitativam gratiam , sed efficacem ad quam sequatur effectus ut Deus vult: σtunc facit, quod homo velit eo modo gratiae gradu,
quo ille scit hominem libere, sed infallibiliter voliturum. Unde & paulo post addit, . quod haec infallibilitas
divinae oporationis aliquomodo naturalem hominis de- fruat libertatem. Hoc tantum quaero , an posita
illa gratiae evicaci operatione in hominis potestate sit contrarium facere illi, ad quod gratia haec eum in fallibiliter ut voce Viri Doct. quanquam meo judicio , ut mox ostendam, valde incommoda , utar) determinat φ Non potest hoc Vir Doctis . consentanee iis quae scribit asserere , quia ad eam gratiam sequitur sectus ut Deus vult, & destruit at quomodo naturalem hominis libertatem. An putat , sussicere hominem non cogi φ Atqui hoc contradictorium est, hominem cogi ad volendum e qui enim cogitur contra voluntatem suam quid patitur: Si ergo homo cogeretur ad volendum , simul uellet & nollet ; quod contradictorium est. Tollitur itaque arbitrii libertas , non proprie per coactionem ; sed per ejusmodi gratiae essicacis operationem, quae non permittit, ut homo contrarium ejus velle possit, ad quod per eam determinatur. Licet enim dici possit, ipsam volendi faculta mnaturalem in homine remanere , destruitur tamen& impeditur per istam gratiae essicacis operationem Iiber illius usus. Et libero ejus usu destructo , nulla ejus est libertas. Putat Vir Doctis . se essicacem gratiae operatio- nem deducere posse ex praescientia divina : hine ait, Deum scire hominem libere , sed infallibiliter voliturum. Et credit me non assentiri Socinianis, qui futurorum contingentium praescientiam in Deo
464쪽
Deo non agnoscunt. Recte quidem: Credo enim ego , Deum futura contingentia , quae a libero hominis arbitrio dependent, praescire , neque eOrum contingentiam per Dei praescientiam ullatenus imminui aut destrui. Non tamen propterea cum Viro Doctiss. Socinianis impietatem adscribere audeo. Quod enim futurorum contingentium praescientiam Deo denegant, non ideo est , quod Deo aliquam persectionem detractam cupiunt; sed quia contradictorium esse putant , aliquid a Deo praesciri ,& tamen esse contingens: quoniam futura contingentia sua natura scibilia non credunt. Sicut itaque omnipotentiae divinae nihil detrahit, qui contradictoria ejus objectum negant 3 ira se , omni scientiae divinae nihil detrahere credunt, cum futura contingentia squorum praescientia juxta ipsos contradictionem involvit) scientiae diutinae objectum negant. Hoc eum in finem dico, ut discamus distinguere inter errorem & impietatem I, Errorem ipsis adscribo , impietatis eos reos ponarguo. Similiter magnifici tituli orthodoxiae, Morthodoxae Ecclesiae , revera aliud nihil sunt quam ad populum phalerae: unusquisque aequo jure eos sibi adscribere potest. Ea demum orthodoxa est
sententia , quae vera est , & dum veritas inquiritur inter dissidentes , eorum neuter ex sua sententia ut orthodoxa, tanquam ex principio indubitato , testimonia quibus alterum gravet proferre potest.
Sed quicquid si de Socinianis, uterque, Vir Per praesci-
Doct. &ego , omnium futurorum eventuum prae- entiam. di
scientiam Deo adscribimus: Verum contendo ego, tollitus ii
praescientiam divinam eventus naturam nullatenus bertas vo-
immutare. Eventus liber, seu contingens, per praescien
465쪽
nis divinae circa obe dientiam hominis.
praescientiam divinam suam contingentiam non
amittit. Atqui , inquit Vir Docl. ille infallibiliter est futurus. Sed quid est infallibiliter futarum esse φInfallibilitas proprie non est affectio eventus, sed
scientiae: in eventu consideramus contingentiam& necessitatem : sed fallibilitas sent affectiones scientiae: aut si attribuantur eventui , fit id abusive, & cum respectu ad scientiam. Deus ergo eventum praestit infallibiliter, hoc est, ita ut inscientia sua falli non possit. Quando autem even tui vir Doctiss. adscribit in fallibilitatem, aut eam illi adscribit absolute & in se ; Sc sic per eam intelligit necessitatem; atque ita contradictoria dicit , aliquid libere simul & necessario fieri: vel respective ad scientiam Dei, & tum sensus est, quod Deus, qui eventum praescit, in sua scientia falli nequeat. Atqui talis scientia non tollit in homine liberi arbitrii usum ac potentiam contrarium faciendi. Est enim nuda scientia in Deo immanens quae extra Deum nihil operatur.
Sed dicit Vir Doctiss.gratia sicaciam omnino deinpendere apraescientia Dei, qui certo scit, quibus mediis humana voluntas indefectibiliter movebitur ad volendam , m. Sane quando Deus aliquid absol te efficere vult, indubium non est , quin ejusmodi mediis utatur, quibus nemo resistere potest. Verum probandum est, quando Deus obedientiam ab hominibus exigit, & quidem promismione praemii & comminatione poenae sancitam, ipsum ejus modi adhibere media, per qnae liberum arbitrium
infallibiliter necessario b ad id quod
Deus vult moveatur. At hoc naturae obedieritiae repugnat, quae sine libertate nulla est. Certum
quidem est ac indubitatum, varios esse ac multi plices
466쪽
plices providentiae divinae circa hominem ejusque
obedientiam actus: omnes autem moralem movendi vim habent, quibus homo quidem moUe- tur ad obedientiam , ita tamen , ut , si refractarius esse velit , operationi isti divinae obluctari possit. A Deo itaque primum operandi principium est, quatenus homini vires ad operandum necessarias largitur, & viribus jam concessis hominem movet, & instigat ad operandum: Sed a parte hominis accedere debet voluntatis, gratia divina excitatae , liber consensus. Et hoc sensu dicta Scripturae explicanda sunt, Facite vobis cor
novum ct spiritum novum: & , Ego dabo in vobis lynritum no- , oe creabo in vobis cor novam : & similia quatenus Deus omnia a sua parte confert, quae requiruntur ut homo sibi cor novum faciat ;& homo gratiam divinam libere amplectitur , ut illius ope cor novum adipiscatur; quam, si refractarius esse voluisset, etiam libere rejicere potuis set. Hoc sensu , uti antea ostendimus, etiam illa Scripturae loca commode explicantur , quibus Deus se mundasse Fudam dicit, cum tamen illa mum data neutiquam sit: Quae stante Viri Doch. sententia nullam commodam explicationem admittunt. Sed sententiae meae duo potissimum Vir Doct. An posita Objicit: Prius: Omnes gentes , perinde uttit pote liberae, potuissent de facto Evangelium non a Diri potiti Uet
mittere : quod se fuisset, in nullis esset facta Chrisei ut nulli
redemtio, illeque fruara in mundum venisset. est impium. Non ex suo sensu hanc objectionem format vir Doct. quia sic admittere deberet, gentes per evicacem Dei vocationem ad Evangelium conversas, ac proinde Evangelium esse divinum.1taque ex Christianorum mente eam urgere cre- 'dendus
467쪽
dendus , qui omnes ut grave absurdum horarent , Christum potuisse frustra venire in munis dum : Venisset autem frustra , si nulli credidiLsent: & potuisssent nulli credere , si omnes fuis. sent liberi ut vocationi divinae potuissent resistere. Verum nulla in argumento hoc est consequentia: Primo enim, gratia Dei per Jesum Christum humano generi oblata, tanta est ac tam eximia , ut
maximi miraculi instar futurum sit, si nulli per
eam converterentur: quique eam respuerunt, se insanabiles prorsus ostenderunt. Licet ergo omnes per libertatem , sibi naturalem , potui Lsent gratiam illam respuere ;, non tamen ullo modo metuendum fuit, gratiam tam insignem, cujuς' que annuntiatio tam potentibus miraculis confir-ipata fuit, ab omnibus fore contemnendam ; aut in omnibus & singulis tantam fore animi perve sitatem, ut tam eximiam salutem sint repudiaturi. Christus Sed esto , concedamus , siquidem absolute li- tamen se bertatem hominum singulorum consideremus, ..h; EP;h potuisse , ut gratiam divinam respuerent ;mundum. non tamen, etiamsi id contigisset, Christus frustra in mundum venisset. Non enim is adventus
Christi in mundum fuit finis absolutus & praecise
intentus; ut omnes per eum homines ad salutem adducerentur : Ita enim fieri non potuisset, quin omnes per eum salutem consequantur ; quod cum non fiat , sequeretur Christum respectu omnium qui non salvantur frustra in mundum venisse : am consequentiam , utpote ineptam , nemo Christianus concedet: Sed snis adventus Christi in risundum absolute intentus , fuit , omnibus hominibus conferre media efficacia, quibus salutem consequi possint: Quia vero media haec eum in
468쪽
in finem hominibus conseruntur , ut eam amplectentes salutem obtineant 3 etiam finis adventus Christi fuit, hominibus actu salutem conferre; Verum non absolute, sed sub conditione fidei &resipiscentiae: si vero media illa respuant , finis secundarius fuit, convincere novae ingratitudinisae contumaciae, & propter illam gravius punire. Inde manifestum est , etiamsi contigisset squod tamen miraculi instar fuisset) neminem Christo credidisse , & salutem consecutum , Christum tamen neutiquam frustra in mundum advenisset Quia omnibus media salutem consequendi attulis set, & nemo salute , nisi ob conditionem appositam propria ac evitabili culpa neglectam, caruisset. Atque ita nihil fini adventus Christi in mundum adversum contigisset. Alterum est: Apostoli , siquidem erant Quis merit beri , potuissent peccare ; ac per consequens etiam ho Apostolo
mines potuisent fallere Spiritui Sancto libere resisten i' '' 'tes: 22Md repugnat communi Doctorum Christian rum sententia , qua statuit eos jam in gratia fuisse confirmatos , id est , escari gratia ad perseverandum
praeventos. Resp. Communem Christianorum sententiam esse , Apostolos dum Evangelium praedicarent fuisse in statu confirmationis, mihi hactenus non liquet. Apostolus Paulus de se testa- tur , quod potuisset visioni coelesti fuisse inobediens, dum ait xxv I. I9. regi Agrippae, setamni caelesti non fuisse inobedientem: Quae autem est illa obedientia, quae potentiam non obediendi excludit φ Siquidem omnis obedientia includit voluntarium ac liberum obsequium. Quin & in Epist. ad Gal. I. II. ait , se , quando vocatus esset a Deo , non consilium adhibuisse eum came o sanguine
469쪽
gratiae de- de terminantis hominem ut ne eessario agat.
maniFesto indicio , quod id facere potuerit, a que ita carni & sanguini auscultando non obedire vocationi divinae. Et cum jam Apostolatu fungeretur , se non extra omne peccati periculum fuisse, aperte satis docet i Epist. ad Corinth. cap. I x. 27. ubi ait , Casesto corpus meum in seroi tem redigo , ne forte dum aliis praedicem ipse reprobus fiam. Quae sollicita castigatio frustranea sane fuisset, si impossibile fuisset ut peccaret, aut reprobus feret. Reliquorum autem Apostolorum aliam fuisse rationem quam Pauli, qui revelationum excellentia nulli cedebat, ex nullis Novi Testamenti locis liquet. Dicet Vir Doctis . atqui siepotuissent homines fallere . , Resp. Sane si voluis. sent esse mali , potuissent sabsolute loquendo)per malitiam homines fallere : Verum tanta ipsis& tam copiosa sunt data gratiae divinae dona, ut, licet libertas ipsorum destructa non sit , neutiis quam tamen id metuendum fuerit ; imo miraculi instar habendum fuisset, tam eximia gratiae dona proterve ab ipsis , hominibus probis ac Deum animo sincero colentibus , contemni. Et noluisse eos homines fallere , evidenter constat, quia non dubitarunt in testimonium veritatis a se annuntiatae , juxta Magistri ac Domini sui exemplum , lsanguinem ac vitam profundere , & horrenda ac crudeli morte interfici. Sed de eo in antecedentibus satis dictum. Ita eversis Viri Doct. objectionibus, considero in ius nunc, quibus absurdis ipsius sententia prematur 3 quae sane tanta sunt ac tam enormia, ut quae mihi objecit nullo modo cum iis conferri m reantur, quaeque nulla commoda evasione dilui possunt. Si enim ad conversionem hominis requiratur
470쪽
luiratur efficax illa gratia, cujus efficacia s ut Viri octis . verbis utar omnino dependet a praescientia Dei, qui certo scit, quibus mediis humana voluntasndefectibiliter movebitur ad volendum; σ qui juxta 3raescientiam suam ea per misericordiam suam largitarnedia , quibus liberum arbitrium infallibiliter ad id
ruod Deus υult moveatur: Sequitur etiam , quanto homo non convertitur, Deum circa illum ad-
libere media inessicacia, hoc est, ejusmodi, quae ix infinitate praescientiae suae novit nullum habituta circa hominem effectum 3 ac proinde per quae, iuxta collectionem Viri Doctiss. homo infallibiliu er & immutabiliter in peccato perseveraturus est. Unde colligo, unicam causam, quod homines non convertantur, juxta Viri Doct. sententiam , et se penes Deum , qui nulla alia circa eos adhibere vult media, nisi quae novit inefficacia fore , δίquibus solummodo adhibitis peccatori tam impos sibile est poenitentiam agere, quam adhibita gratia efficace in peccato perseverare. Atqur tota Dei directio & providentia qua circa homines in gen re , & circa populum Israelis in specie semper usus est, tam directe ejusmodi operationi adversatur, ut non possit magis. Moses , postquam populo
Legem proposuisset, tandem Deut. XXX. I9. ait , Testes invoco hodie contra vos coelum ct terram ; U
tam ct mortem , benedictionem o maledictionem proposui tibi: elige ergo vitam , ut vivas tu ct semen tuum. Quomodo illi, cui Deus nullam vult facere gratiam , nisi quam ex infinitate scientiae novit fore inefficacem, & qua sola data homo non potest quin legem transgrediatur quales vir Doctiss. juxta suam sententiam omnes legis tranS-
gressores fuisse agnoscere debet) dici potest, pro Ff a posita