장음표시 사용
91쪽
3enstis,eripitim literatis quo sensu
CAPUT R. De Quaesiti quarti secundo membro.
ALterum Quaestionis ultimae membrum fuit; Ut assignetur locus , quod fere omnia, prae iudicina Lege o in Prophetis fuere revelata, m ico σ tropologice explicare liceat , quant vis fragus lia eratis remino desticiatur. Respondi egor Licero mystice Legem & Prophetas explicare cum despe ctu sensus literatis , nunquam ego concesserim rE eontra credo , semper & ante omnia sensum Ii..teralem religiose esse investigandum , neque eum
ullo praetextu posse rejici aut praeteriri. objicit mihi vir Doct. Christianos tamen plurima Ῥstice .seplicare, destinosensu liter alia si enim nunquam sensus liter is reficiatur , templum illud ab Euchiele d pHiam cum suis porticis o mensuris aliquarido realiter eonseruetur , ct bellum Gog ct Mago g vere continget patque Israel earnalis , domus 'aia ct Suda , in propria patriam, quam balis erunt patres sui , vere revertetur , &e. Sic ades clarissime in litera: tamen sensus literatis a Chrisianis minime agnoscitur , sed illi omnia hae m iee intelligenda docent. Sed
Verborum meorum menrem Vir Doct. non recte
percepisse videtur. Non enim figuratas , quae in Scriptura occurrunt , locutiones proprie & secum.
dum literam accipiendas esse indicare volui r Eas enim figurate accipere , non est sensum literalem deserere , sed amplecti: Certum quippe est , Ve iba non semper eodem sensu a Scriptoribus sacris, Perinde ac profanis , usurpari et ipseque Vir Doct. agnostit, in visionibus Esaiae , Ezechielis, Sacha .
ri ut Danieliri aliisque i multa reporiri obscura.
92쪽
Qui itaque genuinum verborum sensum quaerit, non quid litera praecise accepta significet , sed me tem auctoris verba ejusmodi adhibentis investigare debet I eumque ubi detexerit , se ginuinum verborum sensum indagasse certus est. Quoties in Scriptura Deus sibi os , oculos, aures, manuS, pedes, &c. adscribiti An inde colligemus Deum esse corporeum, membrisque humanis praeditum 'Absit. Sed ea convenienter naturae divinae, quae spiritus est, nihilque corporei admixtum habet , religiose explicabimus. Sic quando tempore Messiae dicitur mons Domini elevaisus super reliquos monites, lupin habitatarus cim agno, dcc. lux luna
futura sicut lux solis, ct lux solis septupliciter auge
da , dc quae , his sunt amnia anne haec omnia phout litera senat accipiemus , dicemusque antimantia illa sera ac venenata omnem suam feritatem omneque Venenum depositura, montem Domini sese erecturum ut emineat supra omnes mon
tes , lunae lucem aequandam luci solis , solis vero septuplo fore auctiorem &quae his similia
plura occurrunt. Nonne ipsa ratio nos reda guet, & figuratam esse dictionem evincet φ Ita plura in Prophetarum scriptis occurrunt , locuti ne figurata enuntiata, quorum sensus ex menti. autoris dijudicandus est; illa vero indaganda a tenta consideratione omnium quae autor dicit, non autem lacinia hinc illinc decerpenda. Eodem modo quando Prophetis visio quaedam offertur , non credendum est semper, rem ita revera contiagisse , aut eventuram , prout visio repraeseruat ἔVerum illam in ea tanquam in emblemate lepra sentari. Talis fuit. visio Michae I xx II.
93쪽
Tationem , prout revera se habebat; sed tanquam in emblemate repraesentabat miserum Israelis st tum , & Dei decretum de Achabo perdendo , idque per falsorum prophetarum deceptionem em-ciendo. Similia plura occurrunt in Prophetis , quae si eodem modo explicentur , a genuina aut
Quomodo Dixi tamen, sensum literesem nullo praetextu refici Pr phςxiae debere. Verum est: Sed quando verba figuratu enuntiata etiam figurate explicantur , sensus lit ratis non rejicitur, sed servatur. Cum hoc scriberem, respexi ad interpretes quosdam Christianos, qui pleraque Prophetarum vaticinia quae olim secundum literam complementum suum habuerunt , licet non secundum omnimodam promissionis divinae latitudinem sensu vero secundo ac mystico in Christo Domino nostro sunt impleta,& quidem persectissimo modo , literae sensu in amplitudine sua accepto neglecto sensu literati
mystice interpretantur, ac directe & sensu primo Christum Dominum designare urgent. Hoste genuinum Prophetiarum sensum minime assequi, . neque Apostolorum verba, quando Prophetarum dita in Christo impleta scribunt, neutiquam asse-
cutos credo. Intentio autem mea nequaquam
fuit, nullam in Prophetarum' sermonibus occumrere figuratam dictionem. Quin ipsa ratio eam admittere jubet: Praedicuntur enim ab Israele extorre .& exule ceremoniae legales observandae, quarum maxima pars terrae Canaan & civitati Hi rusalem alligata erat. Μanifestum itaque est , Deum hac locutione se accommodasse statui populi, & religionis tune vigentis, & figurata Iocutione adumbrare voluisse cultum, quem Messias
94쪽
praescripturus esset. Messiae regnum praed icitur: sed simul variae Messiae afflictiones , quin & mors violenta: Manifestum itaque est , haec non de regno terreno accipienda , quod Μessias ita miser bili obitu exstinctus erigere nequit sed ut duo haec apte concilientur , de regno coelesti , ad quod
Messias per mortem cruentam contendet: uti antea sustus ostendimus. Unde sequitur , quae de Israestis restitutione cUd in eL praedicuntur quanquam certum est plurimas de eadem praedictiones captivitatis Babylonicae tem- itondi' is pora respicere consentanee Messiae regno esse eX- raelis. plicanda , & praecipue de spirituali ad Messiam congregatione & felicitate accipienda. Dicet se te Vir Doct. nos aequalia hic gentibus eum Iudaeis adscribere privilegia , cum tamen gentes ad J daeos dicantur congregandae. Sed vero haec non pugnant. Evangelium quippe , quod statum hunc felicem promittit, primo Judaeis annuntiatum est , ex iisque Ecclesia collecta: postea, rejicientibus Evangelium plurimis eX gente Iudaea , - . propagatum est ad gentes , illaeque ad Ecclesiam illam primitivam Iudaeorum sunt aggregatae, &tanquam rami sylvestres oleae insiti, & in unam 'eum ipsis coaluerunt Ecclesiam. Templum Ezechieli in visione repraesentatum Quodnam .
eredibile est fuisse imaginem templi, qua φθὴ ἡ '
Hieroselymis , cum a rege Nebucadnezare fuit sue ii re destructum : ejusque idea Ezechieli est repraesen- praesenta- tata, & accurate ab ipso descripta, ut Iudaei re- μ' deuntes , quantum facultatum & temporum angustia permisit, ad instar illius templum reaedifi- Carent. Nec obstat, quod descriptio haec aliquatenus recedat a descriptione templi Salomonicit
95쪽
τε RESPONSIO ADCredibile quippe est , reges Iudae, qui per aliquot
secula Salomoni successerunt , ex amplis illis donariis & annuis tributis templum illud exornasse ,& occasione ita ferente amplificasse & augustius reddidisse: perinde uti templum secundum a S robabele exstructum postea ab Herode admodum amplificatum , ornatum. , multoque augustius redditum est. Nequaquam enim verisimile est, Deum Ezechieli repraesentasse templum, ad cujus ideam post bis mille ac amplius annorum decuris sum templum sibi exstrui vellet di, nullam autem templi mox ab exulibus in patriam reversuris exinstruendi mentionem fecisse, aut ideam exhibuisse.
Quid quod Haggaeus-n satis manifeste indiaeet , post templum illud secundum aliud tertium aedificandum non esse ; dicit quippe Deus , se templum illud repleturum gloria, qua prioria templi
gloriam excedas ; ae parem in eo templo daturum; cumque hoc continget , se coelum , terram , mareo aridam commoturum; imo se hoc semel tantum facturum. Quae omnia arguunt, post illius templi excidium alterius tertii constructionem exspectandam non posse.
' Quid sit illud praeIium Gog & Magog me non
intelligere ingenue fateor. Multae tamen sunt in illa Prophetia circumstantiae , quae figuratam loeutionem admittere suadent: ut, quod tempore adventus Gog pisces maris , volucres caeli, &e., faeie Dei commovebuntur, montes subvertentur , &c. quod septem menses impendent sepulturae interfectorum in exercitu Gog , & quae his sunt similia. Verum in eo non vertitur cardo rei , licet in prophetia hae quaedam remaneat obscuriatas , penitias elucidari nequeat. Agnoscit
96쪽
Agnoscit vir Doct. Doctores suos, tam cuiquos Pro arbἱ- quam hodiernos , plurima m ira magna cum subtili- litate ex sacra litera deducere , numquam tamen sens- ανssuuta literalem deseruisse , neque ea mystica novum in religi fingere. ne dogma constituisse , aut a Deo constitutum mutatasse: Is d numquam licebit; quia hae tantum cogit riones humana sunt, qua de sensu literati sacrae pagina
nil debent vel mutare , vel detrahere. Rectissime illud & verissime dictum est: Nunquam enim l xurianti hominis ingenio ea auctoritas concedi deinbet , ut sensu literati Scripturae neglecto aut repudiato explicationes mysticas pro arbitrio fingat rHac enim ratione janua panditur quibusvis commentis , insulsis ac absurdis fabulis, veritatem divinam commaculandi. Sed vero quid hoc contra religionem Christianam φΑit Vir Doct. Christiani us, cum novae De expli-timi fidem adhibeat, talis est, ct sacram liter jumta Gangelicum sensum tenetur intelligere. Resp. tum mystia Sensus Evangelicus literalem sacrae literae sensum in Ese non evertit, sed eum praesupponit , uti jam oste dimus : solummodo docet, Deum sensum sublimiorem sub Prophetarum verbis occultasse , quem tempore constituto revelasset I Deumque , cum verbis istis uteretur, sensum illum secundum &mysticum respexisse , quod eventus , aptissime verbis divinis respondens , luculentissime comprobavit. Nec pro arbitrio sensus ille ab Apost
iis Domini est excogitatus, sed ab eodem Spiritu Sancto, cujus instinctu & afflatu sancti Dei Pr
phetae oracula sua ediderunt, dictatus. Adeo ut de illius interpretationis rusticae non minus quam
ipsius oraculi inspiratione divina persuasi sint Christianii quod ex iis quae mox dicenda sunt
97쪽
evidenter liquebit. Quod attinet figuratas Ioeu- . tiones , illae ex circumstantiis dignosci possunt , neque necesse est iis, quae populo ante dicta sunt , hic quicquam addi.
Neeesse Verum urget vir Doct. ut ostendatur locus , ubi non est, ut praedixerit, quod aliquarido tales sensus mysticos dixerit as quib- nova religionis dogmata locum ha- consituerentur , vel tales sensus futuros insit merit
bitura . pro adventu Messia. Iure id exigeretur , siquidem
Apostoli pro arbitrio & proprio marte mysticas il- l' las Scripturae explicationes excogitassent : Non lautem , Quando Spiritus Sancti instinctu & revolatione eas tradiderunt. Idem quippe Spiritus , , qui oracula Prophetis inspiravit, Apostolos docere potuit , res olim gestas typos fuisse Christi, eo. rumque quae ipsi contigerunt; ideoque Deum duplicem oraculis istis comprehendisse sensum, lite-ralem unum, in typo olim, sed imperfecte , impletum : mysticum alterum , in Christo, de quidem persecte, implendum: Quem sensum & ve ba ipsa Prophetarum nonnunquam insinuant, cum illustrius quid quam olim impletum fuit continent, si genuinam verborum significationem alis
tendamus : Licet etiam aliquando tota verborum vis in typo exhausta appareat , ac proinde nos augustiorem sub verborum illorum cortice sensiam latere nunquam cognovissemus , nisi eum Apostolis revelare Spiritui Sancto placuisset. Non jam loquor de locutionibus figuraris , quae ex ipsa verborum contextura dignosci possunt, di de quibus antea satis dictum est.
98쪽
sECUNDUM SCRIPTUM IUDAEI. 'CAPUT UI. De argumentis quibus Legis & Evangelii dia
vinitas comprobatur. ILlud ergo unum inquirendum restat 3 utrum Apostoli Spiritus Sancti amatu nobis mysticum Prophetiarum sensum aperuerint φ quo evicto , nihil amplius restabit , quod eorum explicationibus objici possit. Sive enim Deus antea per Mosen seu Prophetas , praemonuerit , duplicem verbis
suis inesse sensum , & utrumque simul patefecerit; sive post mystici sensus impletionem per Apostolos'
eum demum revelaverit, res eodem redit. Utrobique enim occurrit autoritas divina. Ut controversiam eo deducerem, , atque ita de Iisdem a
si1mma rei amica inter nos disceptatio institueretur , responsionibus meis ad quaesita viri Doct. hane subjunxi quaestionem : argumentis moti Iudaei Mosen agnoscantprophetam legislatorem diavinum ρ Profert Vir Doctu duo argumenta x conti comprob num patrum, quibus Deus se ac Mosen servum tur. suum clare manifestavit , traditionem per filios ad hanc usque aetatem constantissime propagatam ; dc praedictiones Mosis de futuris contingentibus, quae a nemine cognosci possunt nisi a Deo , & cui ea Deus voluerit revelare. Verum quoniam haec argumenta judicio Viri Doct..sufficiunt ad proba dum Mosis missionem divinam 3 Quaero ulterius, quae causa esse possit, cur Iudaei, Μosen agno- sientes Prophetam divinum , Iesum Dominum nostrum agnoscere recusent, cum omnia, quibus Mosis divina missio comprobari potest, multo il
lustriora sint in Iesu Christ Quod ne dicere
99쪽
tantum videar , age comparationem instituamus inter Mosen Sc Christum , ratione eorum quae Uir Doct. profert argumentorum', dc mox Christi prae Μose praerogativa apparebit. Dicit primo Vir Doct. meis verbis , Deum adeo
.hia Israeli manifestasse, ut din exissentiam in du-
Ethnicum. vocare nonposent: Ex quibus porro hane elieit conclusionem et tam vero eadem media, per quae
ita clare se manfestavit , etiam Mosen disinum Pr piatam σ Legislatorem probaverint , non magis pol rant draelita pro etiam Mosis in dubium vocare , quam Dei existentiam. Sed vero ego haec ut Christianus , qui divinam librorum Veteris Testamenti autoritatem agnoscit, scripsi, respondens viri
Doct. quaesito. Nunc autem quando quaero,
quibus argumentis moti Judaei Mosen agnoscant Prophetam divinum , non quaesivi, quibus a
gumentis Μosis divina missio apud Christianum, luppositis iis quae Christianus agnoscit , probetur δ. sed apud hominem eam plane rejicientem , apud quem quae Christianus una cum Judaeo admittie probanda sunt; perinde uti mihi Christianae retiagionis divinitas apud Judaeum eam repudiantem' adstruenda est. Eam mm- Sed age, primo supponentes librorum veteris prob/nxi. Testamenti divinitatem , consideremus paulo pe-' nitius illa media , quibus se Deus Isracli reveIavit. Praeter communia illa omnibus hominibus prinelpia, quibus ex operum divinorum eontemis platione cognoscimus existentiam divinam, praeis ter traditionem , qua certi reddebantur Deum p tribus suis Abrasamo , Isaaco & Jacobo locutum, accessere varia illustria ae vere stupenda miracula Mosis , . x gloriosa cum Deo in mono Sinai coli cutio 3
100쪽
eutio ; quibus conspectis , nec de existentia Dei , nec de Mosis missione divina ambigere potuerunt. Miracula quippe omnem naturae creatae Virtutem superantia indubium sunt missionis divinae argu
Verum hisce Iesus noster Mose multo est illu- J. Christistrior, neque Μosis miracula ulla ratione cum 2. i.
Jesu Christi miraculis comparari possunt. Sive ae majora enim numerum spectes : Mosis miracula fuere miraculis pauca: ad summum enumerantur a Iudaeis septu ginta sex: Jesu Christi vero innumera. Sive ipsa miracula e Mosis fuere in certas tantum creat ras r Jesu Christi universalia in quascunque, in mare, Ventos , diabolos , morbos omniumquamorborum genera, quin & mortem ipsam r Neque momentanea & subito evanescentia , uti muracula Μosis, sed permanentia , quorumque effecta continuo in hominum oculis versabantur.
i Moses plerumque necesse habuit exspectare jussum Dei ut miraculum ederet: Iesus solo verbo sua se cit miracula, & cum autoritate quadam. Quin&discipulis sitis dedit potestatem miracula Aciendi in nomine suo: qui & omnia sita miracula in nomine Christi , & potestate a Christo accepta se facere constantissime professi sent. Tandem ipse Dominus Iesus tertio die a Deo Patre ὲ morte si- scitatus est , post sescitationem saam redivivus conspectus discipulis sitis , iisque adspectantibus in coelum seblatus: unde decimo post die Spiritum Sanctum effudit in Apostolos , quos Evangelii sui
per totum orbem elegerat praecones. Haec ade
illustria sunt & divina , ut omnia quae de Μose narrat historia sacra longe his sint inseriora , ac nullo modo cum iis comparari queant: Ne ipa