장음표시 사용
111쪽
tificis instrumento non concludit, e stenim valde improbabile, qd aliqua forma toties cauletur inferto, quo ties ab artifi te mouetur, & toties desinat esse quoties desinit actu ab eo
moueri. Tertium etiam exemplum de motu , dicit Scotus, non cogit,
quia quomodocumque substantiae
causentur a coelo, sal em motusto.
ealisci ii non Potest esse formale pruicipium producendi eas, quia motus' nbn est Mima activa ; Sc incredibi. te videtur, in motu coeli esse aliquam formam spiritualem ab ipsa intellientia emanatam. Nec in semine pro abile videtur esse tale in virtutem ab anima causatam. Secundo aduerte, ut ait Scotus in
sua institutione liabere efficaciam respectu tui significati, ita ut sit signum
certum, Jc efficax,& prius naturae ordine suo effectu in signato, sicut causa effectu suo; de hoc regulariter &semper, nisi eκ parte recipientis impediatur: sed huiusmodi institutio non solom dicit impositionem signi ad fgnificandu practice suum fgnificatum , quia haec institutio esse potest sine certitudine & efficacia insigno, respectu effectus: potest enim quis instituere ad sigmficandum Practice Pacem, ut tactus manus;&quod illud non habet suum effectum, Pa cem, sed ultra hoc requiritur determinatio quaedam voluntatis ipsius instituentis ad cooperandum illi signo, respectu significatii Vnde institutio sacramenti non fotu est, ut diκi, institutio ad significandum practice , sed cum hoc determinatio figiti ad veritatem , & certitudinem prouenientem eX determinatione voluntatis diuinae, ad cooperandum semper illi
signo, nisi in dispositio suscipientis
impediat : Et hoc modo sacra meri tum ex sua institutione habet efficaciam, quia Deus imponens huiusmodi signum, determinauit se in- fallibiliter ad cooperandum illi, ad causanduin suum significatum . nisi obeκ adsit in suscipiente. EX ijs collige, duos actus secundum rationem concurrere ad sacramenti instituti hein & efficaciam eius; unum quidem ad instituendum fgritasti sensibile ad practice fgnificandum effectum Deit Salterum, quo deterinna inauit se realiter adcooperandun
tali signo regulariter idem semper, nisi in dispositio suscipientis impediat i S isti duo actus requiruntur ad completam & exactam instituationem sacramenti, de cuius ratione
est, esse sgnum efficax sui signati,
e X qua institutione prouenit sacra tuenti efficacia, quae est virtus eius consistens in hoc, quod praeuie accertitudinaliter habeat suum significatu. Vnde virtus bifariam accipitur. . Primo ut idem est, quod ultima de potentia, ut ait Aristote. primo de Coeli , te κtu ris. vltimum signi practici est, vi significet modo practico; & talis virtus bene potest con cedi in sacramento , sed non est serma absoluta, sed relatio conkrmi tatis ad signatum. Secundo modo sumitur virtus pro Arma quadam absoluta , quae est
principium agendi; in qua fgnificatione negat Scotus, virtutem aliquam activam, & supernaturale in sacramentis inesse . His constitutis,
sit Conclusio. Licet in sacra inentis sit efficacia & virtus , respectu gratiae, quam significant, prout virtus vitiamum
112쪽
De Sacramentorum causalitate. 77
mum de potent a signi fi at, non tamen prout dicit formam aliquam a ctivam , abiolutam , dc superitaturale in . pruna huius conclusionis pars patet e X vltimo notabili. Secunda vero
Probatur,quia ut notab. I. Dite dimus,
repugnat omnino virtuti spirituali in materiali subiecto esse: at sacramenta materialia sunt; ergo in ipss nullat nul virtus huiusmodi inesse potest. Praeterea quia vel esset tota in toto sacramento, & tota in qualibet Parte, aut tota in toto, & pars in parte: non primo modo, quia inter omnes sormas materiam perficientes,sola intellectiva ponitur talis: nec secundo modo, quia tunc eΚtenderetur per accidens in subiecto, quod est contra virtutis spiritualis rationem. Secudo cum
in sacramento communiter requirantur verba multa,quaero, an in qualibet
syllaba esset eadem , irtus omnium , vel alia & alia, in alia & alia syllabii: Si pruno modo; ergo idem accidens numero migraret de subie ho in subiectum, inaneretque tuo subiecto de fi ciente, quod verae Philosophiae contrariatur: Si secundo modo, sequer tur, quod sacramentum consistens in tota oratione, non haberet aliquam Unam virtutem,quia cum syllabar sint plures,& adeo dii tersae, consequenter de virtutes, quae sacramentum unum simpliciter & efficaciter ei ficere in queunt . Nec videtur probabile,quod sacramentum unum sor maliter, cuius ratio ex virtute illa supernaturali sumitur, habeat tot virtutes supernaturales aggregatas,quia in illa aggregati ne unum per se fieri nequit. Tertio, quia non inuenitur, quomodo virtus illa causaretur, quia aut causatur in illo lensibili ad sacramentum pertinente, ante applicationem ad actum est usum, vel in i pia applicatione: si ante;
ergo eius cautatio esset puro miraculosa, quia non fit Per aliquam di positionem firmatam cum Ecclesia; adde etiam, esse necessarium, quod qiuasi
consequeretur naturaliter alterum, sicut creatio animae coni equitur corporis humani organizationem: at ante
applicationem ad usum illorum ver borum , nulla dispositio adest, quam consequatur, sed immediate nulla re supposita sit a Deo ;& ideo erit pure miraculosa illius virtutis causatio, si ante applicationem fit. Si vero causatur in ipsa applicatione ad usum,videtur esse inconueniens,quia ideo necessitas instruincti lupponitur ad ipsum - sumsimmo naturaliter pi qcedit; non enim quia immergo, siue utor aliquo sensibili ad actu in sacramenti,ideo re cipio illam virtutem supernaturalem, sed antea debet eam habere; tio ergo est dare, quando huiusmodi virtutem recipiat. Ultimo probatur,quia Ponitur luc pluralitas ciae necessitate, qua nec ratio naturalis, nec fides ponendam conuincit; ergo non est pone da, quia sicut secundum rationem naturalem non sunt ponenda plura, nisi quia ratio naturalis illa ponenda esse concludit; ita secundum fidem,vel sequendo fidem, non sunt ponenda plura, quam veritas fidei requirat; sed ratio fidei non requirit ponere talem virtutem supernaturalem in aqua,vel verbis; nec insuper ratio aliqua cogit ad istam pluralitatem ; ergo non est ponenda. Quod haec non cogat, articulo ultimo huius Cont r. patebit. AdeXempla, quibus S.Tlaomas utebatur, iam patuit notab. I. Pro opinions
113쪽
bili sacramentali est noua relatio r Ad argumenta in princ/pio a ticuti postia.
virtus illa aquae in sacra metuo .est efficacia eius , de qua supra dixi, mus, quod non sit forma ab oluta su-Pernaturalis , sed consorinitas ad signatum effectum, cum prioritate naturae ad ipsum, sicut causa ad effectum
Ad secundum dicit Scotus, quod si
sanitas non potest, nisi ab agente voluntario produci, S ab eo institueretur aliquod signum, quod esset ei ficax, seu dispositio necessitans ipsu in ad inducendam sanitatem,illud signuesset medicina virtuosa,no tamen Per aliquam formam absolutam, quae esset principium sanandi, sed tantum Per ordinem efficacem ad sanadum ;scin proposio.
Ad tertium dico , laoc esse discrime inter relationem realem intrinsecus aduenientem, & relationem rationis, quod illa non eli noua sine nouo sundamento; relatio vero rationis esse po test noua sine nouitate fundamenti realis, nam sufficit comparatio noua absoluti ad ablolutum per actus intellectus: Et hoc inodo potest dici Deus
de nouo Dominus, sine nouo absoluto in eo: Vc taliter,numerus potest dici precium de nouo , quia else Pre cium non dicit relationem aliam rationis,scut nec esse commutatum pro alio dicit relationem aliam,quam esse datum, quod manifestum est solam relationem ratiouis dicere, quia soludicit habitudinem obiecti ad voluntatem, quae est relatio rationis, sicut miste luctum esse in obiecto intellecto: Ita accidit in proposito, quod in sensitionis ad signatum, sine nouitate reali eius , quia illa relatio cuin sit rationis, sine nouitate reali fundamenti nasci potest.
An sacramenta causent gratiam se solute loquenda de causa b in
sint gratiae causa, vel illam c. u. sem, probatur, quia vel illam causant,
quando fioni, , iunt in via actuali, vel postquam facta sunt: Non primo
modo, quia tunc sacramentum non dum est perfectum,nec suam integra habet signationem ι ergo tunc non causat gratia: Nec secudo modo, quia tunc iam non est sacrum ergo non potest esse gratiae causa, quia quod non est,nullius potest caula existere. In hac re multi sunt modi dicendi rPrimus est, quod sacramenta conserunt gratiam in tempore aliquo deinterminato, in quo ultima quaeda particula ipsius sacra inenti cofi itur, quae licet succelsiua sit, Sc partes habeat, nihilominus per totam illam fit gratia, quia per illam consummatur lacra. mentum. Secundus modus est quod sacrum confert gratiam in tempore in determinato, scilicet per iti inuin non esse ipsius gratiae, cum etiam sacramentum couiummatur, & sensus
est: Nunc non est gratia,& immedi te post hoc instans erit; sicque fit gratia in tempore. Tertius modus dicendi est, quod confert sacramentum gratiam in unico instanti . non in quo sacramentum primo est,sed in quo primo non est; itaque Primum non esse
114쪽
De Sacramentorum causalitate. 7 s
tacramenti, est primum ege gratiae. Vltimus modus dicendi est, sacramentum conferre gratiam in instanti, in quo non extrinsece , ted intrinsecε Perficitur & consummatur; nam licet sacramenta extrinsece ficti incipiant Per ultimum non es ablutionis, vel prolationis verborum, ut si sensus; Modo non est acramentum, & immediate post hoc erit, vel fiet; tamen consum matur in uno inst nati, in quo
fit aliquod indivisibile positiuum &reale, quo intrinsece completur sacramentum, scin eodem instanti confertur gratia. Pro in elligentia huius dubitatimnis priino obseruandum, res incipiemtes eme in duplici differentia: aliae sunt Permarientes, ut animal, Angelus Jce. aliae sunt successitae, ut motu i& tem-Pus ; quod euenit pro diuersitate suarum naturarum, Zc esse' dupleκ incupiendi Eddesinendi,modus assignatura lyhilosophos res permanentes inci
Piunt per primum tui esse, de desiniit
per Primum sui non esse;res vero succeis uae incipiunt per ultimum sui noem, scdesinum per primum sui non esse . inceptiones hae I destiones se explicantur.Inceptio rei per primum sui en sc declaratur: idem nunc est, ct immediate ante hoc non fuit, quia res Permanens, quae sic incipit in ipso instanti,in qlio incipit, estuesicque fit, ut Mud instans sit intrinsecum mensurae
suae durationis. Inceptio vero per vitimum sui non esse sic exponitur: Nunc res non est, dc immediate post hoc erit, quo fit, ut instas illud negatiuumst extrinsecum naturae rei sic incipienti, incipiunt autem res successiuae sic, quia cum non possint in instanti ha. bere esse, non datur primum instans
siti esse,led ultimum sui non esse,ipsae
vero incipiunt in tempore sequenti, desinunt vero similiter utraeque res quia sciat res permanens non hinet esse in instanti, sic res successivae in imstanti, in quo desinunt, non sunt,tum quia tunc desinunt um etiam quia in instanti nequeunt habere esse, curn stat res, de quaru natura sit successio. Secundo aduerte, quod instans g Nerationis,quo scilicet ipsa substantialis generatio fit, non est intrinsecum mensurae durationis ipsius motus Pr cedentis, nec generatio est terminus intrinsecus eiusdem motos. Primum patet, quia illud instans est primum
Non es motus. Secundum vero Pr batur , quia motus alterationis, qliath
est illae, qui generationem substantiae praecedit, te inatur ad qualitatem
intrinsece; ergo no ad genera ionem. Praeterea quia generatio est actio distincta a motu latra praecedente, culus intrinseca term 1 ni sunt, non esse, c ense ; est enim generatio transitus de noen ad esse. Exemplum huius doctrinae est in illuminatione Solis, respecta nostri hemisphaerii, & motus localiseiun quoad nos desertur, motus enim ille intrinsecἡ ad ubi Solis terminatur,
non vero ad illuminationem , nisi existrinsece: Quocirca nullo modo dici potest,quod inotus consummatur in illo
instanti, in quo generatio fit, quia &instans ad mensuram durationis in tus eκtrinsece se habet, c similiter g neratio ad motum; Vnde fit, ut nullo modo tunc sit motus in illo instanti generationis, nec quod in illo perficiatur,quia per extrinsece ad minuς nulla res perfici potest. Nota bene hoc
contra aliquos modernos, qui ut causalitatem phvscam sacramentorum
inordine ad gratiam astruat, fingunt ea tu instanti ploductionis gratiae ha-
115쪽
bere esse , etsi illud in stans sit extrinse cum durationi sacramenti physice ;nam licet tunc no sit se sun dum sua niphy sicam entitatem, est tamen tunc secundum suam colammationem dc Persectionem. Rem quidem incredibilem dicunt, n am si tota entitas Physica , dc per consequens causatio Phy-sca iam dess, quia dcsiuit esse sacramentum Per Primum sui non esse, quomodo lecundum suam consummationem nunc est a Aut intelligunt Per consummationem finitum esse sacramentum tunc, ct non habere et se;
quod est pro nobis, & nihil lubent
contra nos. . Aut tunc esse sacramentum secundum suam Persectione inessentialem, quod a vera ratione est Prorsus alienum, sic usi essentiam rei csse, &non ipsam tem,est incona Lsbile; nullo ergo modo est in instanti sacramentum secundum entitatem physicam, nec secundum suam coli tum mationem & pei lectionem, licci tunc si secudum moralem rationem.
Irina a conclusio . Sacramenta conserunt gratiam cum suscipiuntur, nisi obicem in suscipiente inueniant. Pro batur,quia causa es fica X statim,dcqua Primum operatur, si eta parte alicuius non sit repugnantia; sed sacram ctum est causa emca X gratiae, ergo causat
gratiam cum est: non est autem nisi cum luscipitur; ergo illam causat .bene, res obeX ad lit,quia nulla alia causa potest eius essectu in impedire. Secunda conclusio. Sacramentum non conseri gratiam in aliquo certo
dc determinato tempore, i illo scilicet in quo vituli a particula eius finitur. Concluso est contra primum di- cedi modum ex supra positis, S proba ur,quia res permanens, cum si i
ta simul, totaque simul fiat .non potest
in tempore incipere, quia rerum tu
celsuarum est utensura: sed gratia est qualitas permetnens & in diu si trilis, totaque simul cificitur,quia in ogente est virtus ius ficiens, &m lubrecto noest resistetitia,& ipsa eκ natura tua Postulat ita feri; ergo non incipi t in te in Po e. . a sequentia est notaac minor
Patet . Maior Probatur, quia talis ince Ptio. res permanentis vel seret per primum sui esse, vel per vitinuim non esse. Si Primo modo, non inclPeret es se in tempore, ted in uast .inti, cst enim sensus: Nunc est ,& immedi te ante hoc non ivit; & consequenter eius luinceptio non consistit tempori nostro, sed instanti: Si vero secundo modo, crgo verum erit dicere: Nunc non est,
Scim mediate post hoc erit; sed illud tempus, quod dicitur esse immediate post hoc in stati Alio ii potest esse determinatum , quia Non.clauditur intra duo instantia determinata. Quod se
ostendo: Nam si in quolibet instanti
signabili in illo tempore, Immediate post hoc erit verum dicere, a0tς incepisse rem , illaque sit immediate post hoc instans, quia ante illud instas erat tempus, non eigo pol est dcterminata
Pars temporis et se ad equata mensura inceptionis rei perni arientis.Praeterea
sumo tota in illam particulam viti, mam totius sacra muri, per quam d:ci, tur fieri gratia,&. inquiro, an in Primi dimidia parte eius sit consum ni alun sacramentum Si non; ergo illa prior Pars non potest gratiam et ficere,quia quamdiu non est sacramentum factuin, non datur gratia, alias dici posset gratiam seri e X princi Pio, e N quo sacramentum uaci Pit,quia non est mamr rat:o dc una parte,quam .de alia, fim utraque sacramentum est inchoa
116쪽
De Sacramentorum causalitate. 7 7
tum,& nondum perfectum Si autem in priori parte sacramentum est consummatum; ergo alia,qus postea subsequetur, non est pars sacramenti. Dices forsitan,in priori parte sacramentum fuisse consummatum essen. tialiter, non tamen esse omni eκ parte integrum.Con tra,clui aut sorina sacramenti sit essentialiter completa, Ne
cesse est, ut si consummatus, ct absolutus eius sensus; quod si insit talis forma,etiam est integra,& omni ex parte completa : Si autem sensus formae
nondum est consummatus, sacramentum neque est integrum, neque essentialiter completum; ergo necessarium est totam illam particulam ultimam finiri, ut sacramentum sit essentialiter completum;& consequenter non dat gratiam in toto illo tempore, quo durat illa vitima pars sacrament . Tertia conclusio. Gratia non fit per sacramentum in tempore in determinato , vel per ultimuiri non esse ipsius gratiae. Probatur,quia res Permanens,
quae est tota simul,non potest in tempore incipere, sed necessario in instanti, quia illud suae permanentiae repugnat, Vteκ concl. Praecedenti Pater. Quarta concluso. Sacramentu non
conseri gratiam in aliquo vitimo in stanti , in quo sic si, ut illud instans sit intrinsecum durationi ipsius sacrame-ti. Probatur,quia si idem fieret,naaXi me in ultimo instanti prolationis verborurn sed in illo instanti non sc causat; ergo&c. Cotilequentia est bona,& maior nota, quia tunc intelligitur
consummatum sacramentum. Minor
ostenditur, quia illud instans ultimum prolationis est primum non esse naturalis sacramenti, quia cunietes succes
ua st,non potest nisi per primum esse sui definere: Si vero est primum non esse sacramenti illud instans, ergo noest intrinsecum durationi eius, quia instans non esse rei, non est illi intrinis secum , sed extrinsecum potius ad noesse eius,quam adesse pertinen3.Praeterea nota b. a. ostendimus, motu non
esse in instanti generationis, sed finditum iam esse,& illud instans & generationem esse quid extrinsecum mo tui alterationis praecedentis; ergo dic non potest, quod in ultimo instanti prolationis & finis sacramenti, secundum suum esse naturale sit Sc perficiatur, am enim desistet, dc nulla eius
entitas positiva dc realis manet. Conclusio est contra quartum modum diacendi supra positum. Quinta concluso. Sacramentum causat gratiam in ptimo instanti sui non esse, seu causatur gratia sacramentalis in vitis no instanti prolationis verborumMuod est primum esse gratiae,
i primuin non esse sacramenti. Pro batur, quia nullus alius modus e Xc
gitari potest, nec instans, in quo ca latur gratia, tunc enim sacramentum est finitum &completum;ergo habet sacramentum suum effectum, Jc significatum , non enim in aliud tempus eius causatio deferenda est, nec ad causandum gratiam eκ istentia physica totius sacramenti in illo instanti est necessaria. quia n5 eam physice, sed moraliter causat, nec virtutem habet,qua
physice eam attingat: itaque primum non esse sacramenti est primum esse gratiae, saltem loquendo de aliis sacramentis ab Eucharistia,quae in usu consummatur Sc perficiuntur. Per praediacta potest ad argumenta, Scadrati nem dubitandi supra positam,responderi e similiter quod gratia in instam
117쪽
sententiam tenet Scotus in A. d. I .q. 3. ARTICVLVS III. ar. i. quam probabilem eXistimat Le
An sacramenta causent plasce Secunda sentetia negat a sacramen gratiam. tis huiusmodi physicam causalitatem, S ponit in eis moralem efficientiam.
IN hac quaestione celebri dupleκ Sic Canonic. reui. de sacramentis inest celebris opposita sentetia, alijs genere, p. q. quem sequitur Ledeis adicendi msdis ornissis. Pruna asserit, ubi sipra. Scotus negat a sacramentis sacramenta est e causas gratiae , quia physicam & Propriam causalitatem Per veram & phvscam actionem c & efficaciam, per propriam formam, currunt ad sanctificandos homines. ut naturalem vel 1upernaturalem , Sed ita explicanda hac sententia tri- qua gratiam vere attingant,licet compleX est dicendi modus: Primus est eo cedat eis causalitatem instrum etalem rum,qui afferunt,sacramenta physice physice non attingentem effectum efficere dispositionem aliqua ad gla- tua actione,sicut calor ignis est instru-tiana, non vero immediate attingere mentalis physice ad productionem gratiam ipsam sed hanc solum Deum ignis,quam tamen actione non attin-
efficere.lta D.Thom.in A. d. I R. I.aria git: Et insuper concedit eis moralem H.quem secuti sunt Palild.q. I.opin. 2. causalitatem, quia a pastione Christi Capre.q. I .cones. 3.Thona.de Argent. habent suam ei ficaciam, tanquam a J. i. & in a. d. I 9.q. I .art. 3. Secundus causa meritoria,neq; sunt instrume inodus est,quod sacramenta efficiunt ta moralia,merita Christi continentia. hominem gratum, non causando gra per quae nobis datur gratia. Omittotiam, sed efficiendo unionem eius ad opinionem multorum afferentium, animam,sic quod distinguantur inter sacramenta non esse causas gratiae,peris ipsa qualitas gratiae, & vnio eiu & se uti modo, sed per accidens, ut D
ii haerentia in anima, Sc quod solus rand.&Gabriel tenuerunt. Dcus per creationem efficiat gratiam secun)um se, praescindendo ab unio- Exposivio opimonia D.Thoma. ne ; in qua actione sacramenta actiu tatem habere nequeunt, qu a ad crea DRo intelligentia opinionis D. Thotvnem concurrere non possunt. Prae- L mae primo obseruandum ex eo,
ter hanc autem actionem ponenda 3.p.q. 62 art. I. duplicem esse causam est alia actio, per qua m grat: a umitur agentem: alteram principalem,aliam animae, ad quam possunt cor currere Vero instrumentalem . Principalis illa
sacramenta tanquam instrumenta est,quae per virtutem suae formae op physica,quia illa actio non est creatio. ratur, cui assi milatur effectus, sicut i- Exemplum huius est in hominis ge- gtiis tuo calore calefacit. Actio veroneratione, ubi duae actiones circa ani- instrumentalis non agit per virtutemmam sunt: una est,per quam creatur, suae forme,sed solum Per motum qua ad quam solus Deus concurrit: altera mouetur a principali agente,unde eL vero est unio animae ad corpus,ad qua sectus non assimilatur instrumentali,
118쪽
assimilatur securi, sed arti, quae est in
mente artificis s habet autem instrv. mentum duas actione , unam initia. mentalem, ecundum qiuam operatur non in uirtute propria, sed in virtute principalis agentis; aliam vero PrinPriam , quae competit ei secundum Propriam sor mam, sicuti lectari cum scindit, hoc ei competit ratione suae a chiu tatis,facere aute lectum, in quari. tum est instrumentu artificis; Sc quando habet secundam actionem , simul habet & primam, ted per secundam attingit ad aliquid ultra illud.ad quod
attingit per primam, aliter non clset instrumentum;illud vero, ad quod attingit persecundam, quae est eius,quatenus instrumentum, S utinatum a
principali agente, aliqua do est terminus principalis agentis, aliquando Ve-m est solum dupositio ad illum terminurri. Vtrumque dei linatur in aqua
ad bapti Eandum, quae per suam sormam propriam habet operationem, scilicet abluere e ma te facere cori'us , in quantuin vero instruinentiam diuinae milericordiae, habet actionem Vlteriorem , non quidem ad gratiam , tanquam eam atting it in virtute principalis agentis, sed ad dispositionem praeuiam, quae in quibusda sacra mentis est character , in quibusdam vero
est ornatus quidam animae characteti Proportionatus; Unde sacramentum non agit ad gratiam iri strumentaliter eam attingedo, sed dupolitione pro ducendo efficaciter, vel characterem,
vel ornatum illum . qui est dispositio immediata ad gratiam:& sic aqua per
rationem, quam habet ut instrumentum Dei, attingendo illum ornatum,
disponit ad gratiam,per quam anima abluitur .Hsdiel:s, sit Prima conclusio . Solus Deus est
causa principalis gratiae, quia ipse solas ea producere potest per propria risormam; est enim gratia nihiI aliud, quam quaedam participata similitudo
diuinae naturae. lecuri duaa illud 2. Petri I. M ignan3b si preciosa promi usa donauit. ut diurnae limus consortes
naturae; cum ergo grati, si nilitudo sit diuinae naturae , a solo habente naturam diumam principaliter efficipalest, quia illi ioli assimilari potest, quod est proprium principalis agentis,uel proprium e ita isectus assimilari
principali agenti. Secunda coclusio. Sacramenta cauissant gratiam tanquam Dei instrum eista,quia adhibentur homuubus ad gratiam in eis caulanda ira, non aliter qua sub hac ratione. Conclutio hae Pro, batur argumentis in principio Controuersiae positis. Praeterea quia,ut postea dicemuss, lacramenta sunt gratiae causa, & non principalis, eri Prima
conclusione; ergo instrumentalis. Tertia conclusio. Sacramenta non attingunt gratiam, etiam in virtute a
gentis principalisaedornatum illum, qui est dupositio ad gratiam .Pmbatur ptima Pars, quia gratia a solo Deo per
creationem st. Secunda vero osten ditur,quia si illum non attingeret, nullius essent caula,quia non potest fingi aliud causari per lacramenta in an linma, culus sacramentum possit et se causa efficiens;ex eo vero quod sunt cauatae efficientes physicae illius ornatus, dicuntur esse causa gratiae,quae Imme
diate ad illam sequitur. Quod vero sint caulae pitysic argumentis in principio Controuersae Pasitis probatur. Haec de opinione D. Tho nae.
119쪽
ΡRo intelligentia opinionis primo
obserua , nullam causam posse physice agere dc actu, nisi actu habeat propriam formam , Sc Principiuogendi physicum, quia causa quando
non est, age .e no potest, quia nullam virtutem agendi habet;ergo ut sit causa efficiens actu, necesse est ut actu si cum Propria virtute agendi:tum quia Blias a non ente posset oriri & habere esse ens reale,quod nihil est dictu; Vnde commune eloquium habet, quod non est, nullius potest esse causa physica, ei sectus vero physicu, in actu , Scausa in actu, simul sunt,eκ Arist. 2.Phys. Id ipsum co firmatur, quia quod sit ab alio, pendet ab ipso in tuo esse
essentiali: atre quae eNistit, no potest realiter de physice pendere a re, quae non cXistit, quia illa dependetia physica dc realis intrinsece includit eXL stentiam rei,cui res dependens innititur. Et confirmatur,quia dependentia phy sca Sc realis, eli relatio realis deis Pendentis ad id, a quo dependet,quae necessario est ad terminum realiter existentem actu, sicut Jc ipla dependentia est actualis,ipsi rationi recis repugnat sane, quod effectus realis stab efficiente causa no existente actu, dc non habente esse . Item implicatio maxima est, quod res, quae futura sit, agat physice efficienter , antequamst; ergo sit niliter repugnat, quod res, quae pr terijt, efficiat quando non est,
neque in se,neque in sua virtute. Pr batur consequentia,quia res, quae fuit,
postquam desit esse, tam omnino est hil, quam res sutura, quamdiu facta non est; immo illa, quae iam fuit,quodammodo magis distat ab ente reali,
quia iam non potest habere esse precaulas naturales , scut potest res iu- tura ; quod vero aliquando habuerit esse, si nunc illud non habet neque in se, neque in instrumento aliquo , seu virtute, tam impertinens est ad praesentem actionem, scut quod res habitura sit esse, quod nonὸum habet. Haec tota differentia haberi potest inter rem suturam & praeteritam, quod haec,quia aliquando fuit, & habuit esese, potest relinquere virtute aliquam, quae vice sua efficiat, quam no potest praemittere illa,s cilicet res futura,quae non habuit esse: at vero si res praeteriata nullam virtutem relinquat, non
magis potest agere quam s Duquatrisui stet, quia illud fuisse est in re nihil ,
sed solum denominatio eAt in leca , quae sufficiens agendi ratio esse non potest. Hinc colligitur, quod si res v re praeteriit,nihil refert ad agendum, quod si inter esse praeteritum, & non esse, pauca vel magna distantia, qnia repugnantia ad agenduin non oritur nisi eκ ipsa ratione non entis, quod cum nihil ut, no potest origo vel fons alicuius esse:& idem iudicium habendum est, si praecesserit non in tempore immediate huic instanti, in quo e Lfectus fit, quia ita tunc est vere nihil,
de non ens.sicut si multo ante tempore praeteriisset. Unde non est verum , quod Sotus ait ubi supra, cilicet in naturalibus causatis interdum accidere, ut res,quae immediate ante hoc instas fuit,rion Operetur,sicut motus inquit est causa caloris, Sc non efficit illum, nisi in primo sui non esse. Nec verum
est, quod alij dicunt de dispositionibus, quae praecedunt in mediate ante instans generationis, ut puta, quod i
cet in instanti generationis non m a.
neant, efficiunt tamen sorinam, qu re
120쪽
De Sacramentorum causalitate. 8
is illo instanti producitura sed utrum inque emplum est falsum, quia motu non est causa caloris, sed ignis per
calorem in eo existentem, motus vero est via , per quam acquiritur calor, sed non causa efficiens ipium,quia talis causa seu efficiens, vel est quod ,vel
quo; quorum neutrum motus habet rationem; non quidem agentis quod, ut patet; nec agentis quo ,quia talis est calor, vel alia virtus, quae non est motus. De dispositionibus verinque antecedunt inductione formae, dico, quod
in instanti generationis non sunt, sed iam desierunt esse. 6c consequenterno possunt aliquid euicere, tum quia non sunt, tum etiam quia nihil vice sua reliquetut, tum tandem quia sunt insufficientes ad inducedam formam ct productionem eius.
Secundo obserua eκ Scoto in A. d. .
q. I . causa Proprie actiua Sc physica, ut proprie dc physice agat, siue instrumentalis,sive principalis sit. debet habere in se sermam,qua mediate agat, quia actus secundus physicus dc realis necessatio supponit actum primu physicum Sc realem,quia actus primus est principium actus secundi Q vero nullum actum primu habet in se activuin suo ordine, in nullum actum secundum potest in illo ordine, alioquin quodlibet posset poni instrumentum respectu cuiuslibet. Sed aduerte,quod
instrumentum uno modo sumitur, ut
distinguitur contra causam independenter agentem ab alia, Sc sic omnis causa secunda possit dici instrumentum, quia dependenter agit a prima, quae dicitur agere principaliter Scin-
dependenter a secunda.Secundo modo sumitur instrumentu, ut distinguitur contra causam agentem dc princ Paliter, i. per propriam serma intrinsecoosrou.Pari IIII. eam,sicut Ois musa secunda agit,& tue
illud potest dici instrin, quod nota habet in esse sormam activam msuo oris
dine,et dependendo in sua actione ab alio superiore, sed ini agit per actuale
motione alterius mouentis di utentis instrumento, ut patet ut instrumentis
artis, ut securi, serra, dc huiusmodi,quq in se ii ullam sermam act uam hab et . quia non habent nisi quantitate,fig A, dc motum locale, de quibus Oibus
Patet, non sint sormae act. ut, nisi duritie in formam activa dicas; quod in
salsum esse inde constat, v li Deus de
potentia absoluta aliquod quantum molle conseruaret in ea de quantitate dc figura,mouendo illud localiter, atq; diuideret aliquod corpus, sicut modo diuidit instrumentum durum; ergo durities non est formale principium
agendi, sed apparet esse pro eo, quod
est quaedam impressibilitas corrum. Penti resistens, de illud expelles a suo loco; sed id quidem non facit efficienter, ted quasi formaliter. eo quod illa dura corpora simul esse nequeunt, Sevna subintrante aliud expellitur .
nam manente eadem quantitate defigura corporis, non mutato alio cor-Pore , nec corrupto, si localiter mou tur, necessarium est, s expellat aliud
proportionatum suae quantitati de figurae , quod tamen non fieret, si eius quantitas non maneret, sed cederet alteri corpori, sicut patet de molli l caliter,quod cedit duro,& non expellit aliud de loco suo: itaque unum cor pus non eκ pellit aliud esse istiue, sed quasi sormaliter, sed propter impos Obilitatem eorum ad esse simul. Idque amplius confirmatur, quia ubicumq; est lar malis impossibilitas in creatu ora, unum illorum non eκpellit aliud
active, sed tantum formaliter, E. G. F calor Diuili od by Cooste