장음표시 사용
101쪽
sctrmur, a uobis Usi deficere. Nunc .reliquum est, mi nes iram explicemus de libris quoque sententiam , quos Pamcarola sane multos reliquit. Fueras enim magna facilitas eius in Aribendo ; ac, si ei contigisset ut diutius etineret, minime dubito, quin longe plura fuissu relicturus. Uiuidum , es acre demon Irant hominis in genium , ardet in di*umndo , lenis in mitiganda bolarum asteritate ue tracto plane, ac dilucide
Paniramiae C s si cepit explicandum. - 'i ' eiin libros sommentariolus de concione texenda,
quem Arist, ut arbitror, fatiginius efflagitatione dissipulorum uel adhibuitque prudenter excusicrio, nem , nequaquam id fuisse sibi consilij, tantun mi munus aggrederetur, sed coactum esse Lisdijs
et desiderio nonnullorum , 'mi , qua sua concιΟΦnandi ratio fuisu, ad eam diem explicaret . . Videtur illi nobis hoc utique debuisse proari . . Oportet enim orationum artificia, et inuentionem, quantum feri poμι, esse diuersas, ne miria vina esse cunctis dicendi negluti et norma 3 neis
. credant homines , unum esse concionum exem
plar . Nam alioqui flet, Ut facile misicinentia auditores de qua qui ue re si dicturin Fci,anturque taedio, veluti si tramitem calcare semper unum neceste habeant, et, cum Uario palato posecant diuesa , seri non poten , ut cibum omnes
102쪽
eundem concupistant. Cum Panicarati, tanta omnium admiratione,pracipua celebritatis templa concionabundus obiret, extitis Ludovicuae Gali--din, qui disimili Ibis, rentibus annu artem eandem factitando, breui tempore sibi nomen, magnamque famam inuenit . Nulla fuit τrbs
in Italia, cui non ille poti paucos annos expeteretur, es in qua non dixerit flumma cum approbaeione multitudinis pariter, et eorum, quι vel prudentia, vel doctrina iudicare aliquid possent, arbitror que ego, hunc unum ex ea copia, quam hactenus recensiui,proxime ad veram Christianior raris laudem accessisse. Memini narrari . Pam rotam ipsium , cum in Italica magni nominis urbe concionaretur , afluente ad eum po
pulo simul, et nobilitate, iussis e die quodam tem
pestivius aliquanto , quam influeuerat, dari concionis signum , concione dein absiluto, significasse auditoribus fluis, quemadmodum secum. ine conv lituissu ire ad audiendum eo Aie concionMorem, qui magister omnium optimo iure posset appellari, quiυe Chrimanus orasor e et optimus 3 promiude rogare omnes , ut meta secMm irent. Fossi
quam dessenderit e si gem, ducem sie pr/bui
multitudini, atque rectae illuc, ubi concionabatur uarias, processisse . Paulo antea quam migraret ex hac visa, cum ex eo per actarerinum
103쪽
s Ac RIs OR ATOR IAVs tot annorum decursim, quibuae Uset concio Tin , magnopere artem adhibuisset, ari vero natura fieri - ' queretur instim is, nihil pinu cunctari , re o dit, elaborasse trantum tu eo , mr quam aptisma duceret ea, qua legendo, et meditando praeparasi et Potuit , ut arbitror, in eo viso, ledrasne simul, et contemplanane diuturna , praeter is in opinionem , ars exi Iere, quam praeceptu illisurui nutis atque mis arιbus minime di cisset. Me Itieard is 1 San- mini, potitum eum laudibin merre Acaldumἡμφν - Sricto Uictore, ex quo , existimo, non' ἁ- V
sum dicendi formas hausisse. Luod vero atti
quam eam furuisse, sed curtando multum, atque perpendendo, et reuoluendo qua dicturus seti e entum , mi omnia pronuntiaret, Udem 'ne merbis, qua 'cogicanti venissent in mentem. nerabile os fuit hinc miro, gratusque multus nί religione, quantumVcogitando vix astequi qnis quam positi, adeo sicliscet, mr quodam ingem rat, ret animu allectus 'se pietatem. te' hium tiabat , quamuis nihil haberet ex Etrusco fona ritsuauit in erat ea, qua iucund sime ad aures accr, deret. Pronuntiandi et, possunt vlia certa legas
Ue, Ad facilius parabitur ea faculιαδ υμ, nisi ob
104쪽
fagi iam euadet, noctra prastertim Longobarda nationis vitio. Neque emm erudieris fac telo sesimi temporis disiciplina, Rexra huius iaminem, GC. U. E. pronuntiare distat exacte, nisi. multum
audiendis ais hausterit eam facultate . satiar di
pronuntiatio erat explanata cum vocum impres sione, di tincta iustis interuallis toto concionum cursis. Is etiam, quando struebat maxime, adhibebat eam, moderationem, mi peplum dentium Uresa merba, non fugitiva celeritate, sed etiato, o gradu procederent. Ex quo fetas, ut om nia, qua diaret, clare ac dilucide ab omnibus. intelligerentur . Inflexa mox ad familiaremis πιιm , nec efferebacur ιmmoderase , neque coNA uulsa erat aseupto hono, quo plerique commoueri sie animos putant. Eo bono intercisso, et mehe menti qui conrionatoras suuntur, midentur 'Lgurare quodammodo, et tonare 3 nan sicuti seu uinrabat Pericles, et tonabit, sed sicuti Cau fragor intermicantibus fulgetris e nubibus erumpit ille, quo perterremur. ψ d si clamores alti concio
natorum siemper valerent ad terrorem, utile foret omnino: sted raro admodum valent 3 atque tunc fiam, cum alioqui res ipsapondus habebit. Sunt et cmaouatoribus alij , qui non clamens nimium
illi quidem , sita voce semper eademiad erirermum utique perseuerent, qua diςendi principium. - fecere ue
105쪽
fecere , ipsi tonum appellant minime absimilenta
mniformi, eae uno articulo continuata musicorum voci, qua nec multum habet artis, et cito fastidiis adbaressit , cum ex diuerso, melos absolutissimum flua mirifice placeat varietate semper, et gratia. Hos canere magis, quam loqui iure aliquis dixerit : quod quantum sit is concionatore titi' , facile cuilibet erit existimare. Ordine semper utebatur optimo , quem rhetoricum vere, et ar closium appellares. Tanta vis e I huius ordinis ab arte desiumpti, ut comparari possit exercitui, qui alia distositus arte, facile miscetur ab hoste, asia mincet hostim, con titutaque militariter vires ad Hersius maiorem numerum, et virtutem inualescent. Ita res eadem, ne verbo quidem addito ,si . certa quadam sterie constabunt, erunt ad persua dendum eqsicaees : aboqui mistre languebunt. Conflueuit Gallardus orationis initio mirificum semper afferre aliquid, quo animi auditorum eri. gerentur , attent que praeberent aures et erat inter pronuntiandum ea maiectar hominis, et e scacia , Ut Uste quoque videretur illud admirari
Multum etiam excitantur animi rerum earum auditione, qua communi bominnm opinioni contraria esse midentur. Tercellunt enim nouitate quadam animos, qui cognostere fere malunt rara, et occulta, quam ea, qua sunt omnibus tu pro ιu.
106쪽
promptu. His tamen admirabilibus, qua gracι
paradoxa nominauere, nequaquam orarors nos
tro nimium sepe utendu puto; videnturque ' ta Dionis Chrysostomi misi, nonnihil inde tra
xi . Habent enim etiam illud incommodi, quod nempe conditione utitur iniquiore quisquis incredibilia hac, re admiranda flectatur ue ac fuerit utilius omnino flectini tantum ea , qua facile in animos descendant, G dicendi arte commode posisint illustrari. In ea vero parte, qua pertinet ad
concitandos animos, ita versabaeur, ut magnopere commendandin est. Omnes enim motuae,
quos bominum generi Narura tribuit , perstequebarur diligenter, atque tractabat ita, ut confiι- meret omnem oratoriam facultatem, et artificiu .aAtque , quo maior eius rei fructus con taret non vagabatur ille per eos humani animi stensius, tentans modo hunc, modo illum, qua fortasse umrietate aliquis alius Uteretur, sed in singulis concionibus praecipuum aliquem sibi motum proponebat, eoque permiscere auditorum animos cona. batur in exordienda oratione, in prosequenda, ineoncludenda , nullo interim dere , quo tenor inchoatus intermitteretur. Id erat quas praci puum pictura lumen, quod reliqua omni clarius luce, Hatim in oculos incurrit. Ita fiebas, ut inmnum collecta finem mentes auditorum hare-- a rent
Gestardus unum ex animi motibus sibi pro ponebat .
107쪽
rent immobili gradu, atque ea constantia facile motum admitterent, qui concionatori propositus esset. Em tamen et alia ratio, qua id assequi tuto , ac sine ulla reprehensione possimis. Namque Patrum eloquentissimi, non semper eum te--ώere curseum in oratione , ut morum, et vita
dissiplinam ab intimis Fidei di utationibus tracintarent semaratim ,sted hanc, veluti sanguinem, et succum , tota diffusam oratione licet apud illos intueri . Poterunt utique duo hac munera non- Gesta is o siti numquam alternatim exerceri cum laude. Indistincta figuri . fanimorum concitatione tentanda , mi Febo omnem artis elegantiam, es omnia ornamenta,
qua Uel quilibet flummus alius orator adhiberet , nec erat ornatus ille quasi subitarius es improui, pus, sed prudenter, et attente, magnoque Liadio perfecerat, ut clari 'mis distincta figuris appareret oratio. Incidi ego obm in volumen, quo mmilia multa , vari,que comparationum loci , et pleraque deseriptionum ingenia in unum accumu, lata continebantur. Id volumen,permotus auctoris fama, cum legerem attentissime, tacitusque considerarem, maturo ne iudicio, an vero properanter ac temere scripta illa forent, animaduerti
tandem, nullum ei auctori propositum fuisse librum , cuius lectione paratior, et in tructior adfribendum accederet , sed impetu fudisse natur
108쪽
ii qua nonnullorum imitatione poetarum excogi-ime potuisset. Neque tamen optimos lecti ris. Non im eo uenere Maiores nostri viri eloquem
ti mi, sine sacra et diuina, siue profana et hu
mana tractarent 3 paucissue versiculis eorum scri a pulcherrimarum rerum varietatem amis plectuntur . gallardus, ubi fuerat accurate comis mentatus ea , qua dictarin esset, occupabis ani mum labore novo, ut sicilicet verba, et actionem, et vim animi flui φω- aptissime ad argumentum accommodaret; contra quam facere concionatorum quidam influerit . Audivi enim ego coniarionantem sta, visummes verborum, atque fiententiarum ornuus , non voce, non geritu, non apta primuntiationδ exprimeret , atque imitaretur e exclamabat languiri, non in apostrophe, non in sermocinatione qωidquam eris Visoris inerinde ac si de grauissimis rebus agendo, temere et ioculariter loqueretur. Inter Vatiar di dotes, illud erat prastantissimum, quoa poterat infimare mirifice fi quid esset insinuandum. Fit autem hoc
arte Amma, cum, antequam ad persuadendum a Periamur , ambitu quodam occultiore penetramus in auditorum animos, eosique velut inhibemus, ut, cum postea tempus erit, victoria facilius paretur. Id cadet optime, si ra riones, etfrmamenta rerum, antequam res palam Usa ,
109쪽
Gali ardus estex Ariuis nomiatico
quam perfluadere volumus, expona ur, insederint animis ita, ut propositio incidat in probationes. et argumenta; immo fluat ex eo, quasi naturali fonte, non autem impresa iam animis conclusio sibi rationes conquirat. Peruenit gallardus ad ipses prope ultima senectutis annos, atque in illa mihi dixit atate, consilium esse sibi, dictare nonnulla uequa doctis auribus digna erunt, opinor, tum quia pollebat ingenio, tum quia Galia sis alter, stater ipsius, cichilles nomine , concionantem adiuuerat, longe maiore doctrina, et excelse miringenio. Concionabasur ille quoque .sed nec magnopere fauerat Natura , et si quid habuerat forte nazuriae, c rumpebant id inum
idua di utationes in Abolis, et
publicum interpretandi mu-- , quo detinebatur .
110쪽
LIBER TERTIUS. IRA RI fortasse aliqui posset,
quod inctitutum hunc de con Gnatoribus alatis nostra sternem prosequenti mihi miseno fuerit in huius tert3 libri priu-cipio collocare Sancti. Carolum Sancta Praxedis Cardinalem, et Archiepscopum 'bis Mediolani. Non leue decus est hominum, qui nostro auo stest contulere ad concionandum, in sua nactos esse classe tanti nominis collegam, qui iam nutu diuisio , Romani Pontisicis auctoritate, pummo Chrimani Orbis gaudio in calefitium numerum auguctissime est relatus. ALDere praterea Sancto huic viro summa illa iam