장음표시 사용
151쪽
Tolesu, pomis- annos fuisse Pontisici, Cardinaliumque Senatui ,
que cocionator. cumque tu ιua Urbe pos virorum es dicenti sem
per adesset, numquam auditum esse cum ladio. Fortasse aliquis dicet, quod raro admodum con-rionaretur , quo' e mutaret sevius auditores
Urbs inclyta , id remedium fuisse satietati. Sed magis arbitror posse dici, placuisse semper eum,
quod in omni foret oratione serius, es grauis, idemque varius, es cum nouo semper argumento. . b eo procul aberant inania, G pucata , qua miri prudentis animum Ofendunt, sicut nimia cibi fluauitas intrata erit stomacho , quem acria nonnihil, re amara confirmant. Obiurgationes ipsius , es monita *ectabant mores tantum, remitam eorum , qui prasentes aderant: communia, re aliena non attingebat , eaque nimirum etiam Totest mortium erat causa, cur audiretur libenti me. Videtur
autem munus hoc illi proprium obtigisse, mi intractatione singularium excelleret ,3 idque , sicut opinor, fiebat, quia rerum humanarum usu simu es omni litterarum varietate erat satis in Ductus. Sententia tamen i iin fuerunt magis vera, quam rara G exquisita , magi lue utiles ac sana, quam iucunda. Venus dicendi minime minium
erat, sed punctis quibusdam insinens , atque diri uisionibus, ad eum fere modum , quem placuisse Catoni Marcus Tullius testatur ue inuentioneque
152쪽
fuit exili; corporis motus iuxta quietem animi socuti vivaces , s modum austeri. Postea, eum in Patrum numerum esset cooptatuae, nequed meret artem, nequaquam omnibus visus ea
satisfecisse. Non erat ea materio homini, qua recinte cum purpura coniungeretur : ideoque placuisse iam minus eum credidere. Potuit facile Toletus exemplo piso demongrare quantum intersit ad constequendam eloquentia gloriam usius rerum . Ego, cum eum audiuissem, ita flum captus admiratione miri, ut crederem nibil ultra posse desit derari, quamuis Italice loqui non satis illi foret expeditum. Arguit ea res vecordiam leuitatemque nonnullorum, qui consismunt in verborum fossulis aetatem, quos postea multitudini mendia tare possint . a paret enim abrique verborum pompa fuisse magnos oratores ,' quod eloquentia gentiae etiam in Antonio antiquitas e B admisata. Simul apparet esse quadam eloquentia genera, ita
m in suo qui que genere possit ad flummum per
uoire. Sequitur alius copiam, es impetum ora tionis , cluauitatem alius , acrimoniam , stenten tias , maturitatem, G Suada medullam. lj valuere celeritate , nonnulli mora, es argumentorum , aut enthymematum bariis. An mero M-ydides , et Demosthenes, et Caser, et Sallustius,ra Cato, quia non fuere similes Hortensio,i mel Ciceroni,
153쪽
siceroni, minorem in 'ibendo famam obtine-
Tolati breuitas hunt 2 Treuis intur eris Toletuae, et auendam
ostendebat in ima breuinte candorem animi, qui meluti persuasionis eras telum . Brevitas artificios , qua scilicet omnes causa necessitates attingit, haud absimilis est ei pictorum arti, qua visag gantum corpora colligit atque contrahit angustopn , ita ut Hasim oculi dimetiantur, atque in ulligant molem, nec se pumilionem credant.: sttiod mero ad simplicitatem attinet orarionis, non possum vim saris illius admirari, cum viis deam principem eloquentia Demosthenem innumeris pene locis huic Hudere simplicitati, artemisque rigimulare passiim arte summa. int longe anIe Nemotibenis et atem, amicus ille tibi, quipo I res illius immutatas, tam commode eu a tus a ctum, primum omnium affirmauit, orationem fore simplicissimam, qua postea tamen arrmani artificisi. om neontinebat. Vellem, ut Titianum plerique concionatores imitarentur , quem nam
rant , etsi tabulas istas abseluisset nullo etenales auro, solitum fui se diligentia contemptu, easdem illudere penniculo , rudesque ductus addere, qui tegerent artem, ac siua melut iniuria gratiam operis illuctrarens . INLon fio illi, qui captant eloquentia famam in Aggestu, tumentque superbia, γι inflati cernuntur opinione flui. Caterum, maleti
154쪽
: L I B E II TERTIUS. ras non erat oratio adeo humilis et abiecta , mi oret apta partium dimensione, et decoro ue atque
in eo quidem nonnihil est misius ex Demohibenis habui e confluetudine, quem legimus in princiris
orationum exilem, in concertationibus acri breuitate, Ῥbi mero mictos perfluasione teneret animos Iudicum, ultra quam credi possit, audacter e L
iare solitum fuisse. Ita penetrabit animos Tolest
ius argumentorum, et enlbmematum violentia,
quibus in illi simplici genere frequenter admodum
' rebvitur, ut musto numeraretur inter dicendi .artifices et magistros. Ego quoque permotus ea fama, cum ad meum hoc pastorale munus proficiscerer, videremque parari mihi concionandi necessitatem , vltro virum ad , et rogau , ne grauaretur aliquid ex instituto fluo me admonere, quo scilicet utilius contionarer . Tunc ille , ne longior unquam essem; neve accederem addicen dum imparasin: cum hac duo tantum admonuis reticuit. Volueram ego sane ex tanti viri
prudentia pluribus erudiri, neque destiti id ipsium flagitare, fled ab homine modestissimo non impe-sraui. Folia, coactus o c3 munere, simul etiam saris facerem huic tanta urbis populo , qui,
cum recens adhuc viveret memoriaet Sancti C 'reli, vocem illivae ex me requirebis, necesse habui
lArgumentorum s& Enthym matum violentia in Tolet . Auctorix de seipso narrati .
155쪽
hoe negotio fortasse mediocriter v ream τι jneficio, fuerimne labore diuturno id ipsium alecu-t- , an aliquo natura munere. Non est eius sonae, quam flustinemus, id iudicare. Sed flatui hoc loco re ondere nonnussis probis homini tis amicis meis, qui me scilicet accusant amanten et modente, quod, cum in cateris fere artibus ac
distiphnis, qua digna stunt homine libero, prode se
voluerim excellentibus ingenise, ad bane dicendi artem neminem incimuerim, ac prope de indus Dia visius fuerim occultare bonum illud, quod nullo meo detrimento potuisem alijs impertiri. Nimium magna rea est eloquentia, nimiumque sunt ardua, qua requiris in illis, qui tantum assequi decus concupiuere. Non enim contenta est ingenio, vel excellenti, mel maturo, vel docili ad omnem silentiam, et disciplinam, sed prater ,- dici, maturitatem , et acumen ingeni, , requiris
tritus acres, et celeres, et violentos. Ingentem animum, alia consilia, nouarum rerum inue twnem, verborum flumen, facilitatem, atque ole dorem orarionis oportet esse in eo, qui se dici ei
quentem velit. Tum actionu varietate, tum dignitate vultus, memoria, voce, pronuntiatione,
decoro, et versariti ad omnes animi motus V tia fluti eas id nomen. Hac autem omnia, Den mra,sive artis munera, qMam a pale sit, G
156쪽
eoniuncta in multis hominibus existant,facile in- intelligere quilibet potest. uuamobrem impatuo,
in rateris artibus, ac disciplinis magnam copiam excessentium ingeniorum posse reperiri, in hac autem oratoria facultate tot annorum cursu, etiamnum, aut alterum inuemos esse mihi, quos huic negotio esse aptos iudicarem. Sed occulta qua
dam, et fatali prope calami te factum est , vir
variis humanarum rerum casibus abriperentura recto tramite melioribus annis,s neque cognoscendi latentem in animo fluo thesaurum facultas eis
157쪽
L I ME ' V S. VA RTUAM nune librum inchoabo , G promisit fidem ex-holuam' quo pollicitus sum, densu conciona oribus aratis esse
me lacturum, quamuis alioqui pars haec operis nostri non pra-beat eam octasionem civi eloquentia certorum hominum ex issetur tam concise ac minute, sicuti tribus antea libris edi fastum . Caeterum , exintimo posse commoditra borum tem rum explicari conditionem , es basitum, adque formam ora ris-nis, complures amplenendo communiter, quam si de hoc, aut de illo privarim agerem. paret enim unam omnibus se curam, mi asserane a 'L acule
158쪽
acute dicta, es aeriss multa, es per rina, quam uis nullo saris mimulo connexa frater se et apsa... Magna utique pulcberrimaramararum copia mersara in in Arigem iam hac aetate, quam Α- .perioribus amis, minniendoque plurima, α ex-c scando, concionMores ingen' flui lumen Oin
derunt, relicta interim prosem Iorum, et coacer.ucrictuum vanisate, n rrarione quoque fabellares Menmtione memoria, quitas antea mu's ni
mium sepe foeda fur diuini sermonis marinas.
Verum ego prope asermaueram, vocem eam, quae N orato nobis est in ore, quotiescumque conceptum animo sententiam dicere volumus , vix quam apud maiores Ueperirι, eorumque neminem mpum Vsoeonceptus vocabulo, quomodo vulgo nunc utimur. Corpus enim ipsi resticiebant uniuerstum , non partes minutas orarionis, re sequebantur tamquam in adisicio formam et modum cum rario ne , et arte, non autem lapides, et camenta, sicus isors tuleras, congerebant. Structura cordi vel ribus eris, non rudis indigemque pene mare iries ς et , mi paucis expediam , magis ex arte
sntensio, quam e sententiis artem haustere Si acciditque simile quiddam illis , quod in aedium:
fabrica prudentia cauet architectorum. Volum senim exictere olendorem, et opportunitatem ex artificiose descriptione potius, quam ut comino
159쪽
diantes ipsa graphidem regant. Pictores item aris tu flummam in eo esse sitam volunt , .ut inuenia Iudietum Inane re, ut animare pennicillo figuras possint. Veniuia M audiendum snterdum risus tanta graea marietatis cupidine, ut infantem atque mediocriterimctum litteris ducant esse conciona rem, qui congeriem non Ouderit ei modi ornamentorum dissolutam et cinentem ordine, quo numerari commodius, it constitui velut in digitis possint ae dicent etiam arbitratu seuo , quempiam non esse conceptuosum: id ipsi vocabulum reperere. Non eredunt horum hominum oculi, summa ratione constructas ades tantum lapidum continere, quantum milue continebunt; ac si materiem eam in area dioersam atque struam humi contempla rentur, numquam exictimarent potin se totam
illic inadificari. Itaque , mir sapiens, cum aliquando perfluasisset concionatori cuidam, ut cor hos mi libros attente peruolutaret, re onsum hoc utit, surgere ipsium inanem ab eis odi lectione, parumque siententiarum in illo Scriptore reperiri. Et hoc ob eam causam, quia funditus perdidere stomaehum es palatum, G ora rij artifici, nullum ideo gustum habent ψ quod hane artificium s ut ingenue fateam ) vix ego deprehenderim in
eorum aliquo, qui nonra nunc atme contionantur.
Nihil enim faciunt aliud, quam ut ceria propo
160쪽
nant capit m , qua ubi dialecti rum more con irrimarint , aut reiecerint, tunc demum esse oratoris muneri satisfactum putant. ortificium autem illud , quod manat ex philostophia fonte , quodque grauissimis inde praceptis ad reete dicendum innititur, admodum paucos esse video,
qui resticiant, est sequantur. Vellem publica μ-
utis es utilitatis causa , bac alvi haberet ora. Dres eos , qui possent , si id tempus, es argu ' speem n mentum postularet, apte prauertere mentes aut ditorum, tum obuiam ire conatibus , aduersario . nonstentiente , tum anteuenire si qua tacitis ani-, omis ob ciantur ue latentes promouere machinoar umentorum, atque rem ipsam vel augere , mel imminuere ; simul diuersio interdum tramite peruenire quo velis p eae causa dum noceas, patro cinari ; demumque triplicem illam noto discrimine rationem es miam Acientiarum adhibere ita, ut
dicendi stemper forma variaretur. Hac est eis quentia facies , quam e siveriore loco regnare semper vellem. uuia vero multi υniuersam hanc orationis consti tionem, qua velut amma i ius est, magnopere non θertauere , ideo nimirum accidit , ut i orum scripta metit interpolata fra mentis apparerent: quasi rubro pannum atrum assuentes, hinc inde mutuabantur ea, qua dictu ri erant. Ob eandem causam infelices in rerumqMoque