장음표시 사용
181쪽
particeps omnium, quaque habili ad omnia docilitate , alteram vetuis nisuram efficere conatur,
ut merito viri sapientes eam instrumentorum insitrumentum appellarint. Luid non agit ilia' Mid agere pol umus eius ope dectituti P Nihil est usuam, neque tam excelpum es illuLIre, quod, si desit ea, posis admini Irars, neque tam obstu rum G humile ,quod geratur , ipsa non adiuuantae. Nullus mita foret visius homini, essetque mortis simulachrum ipsa vita, nisi comitem , u mi niBram hanc haberemus ;belliarumquepotius ritu , quam bominum viseretur. Ubinam sentvrbes, ades, vita ciuilis , commercia, re quidquid humana hocietates requirunt Z Scientia quomodo propagarentur in se la 2 2uomo o furiritus ingeni, vitam proferrent 8 omnia maeror occuparet , rigeretque miser se , u pavertate Mundin , et otium, pes um illius venenum.
facile posset dissoluere Me mistrando pulcsori t
mum hoc opus. Uerumenimuero , summus Opi fex, cum tam exigua partis munere tot nobis contulisset beneficia, tantasique donasset opportuMimintes , circa id, quod in homine summum esset, non
minore Usus liberalitate, Muneribus animum cimentem amplissimis condecorauit. Dedit nam que copiam verborum, dicendique vim, et arciscium , et perfluadendi faculsatem instrucum,
182쪽
atque Aubnixam generali trientia, qua res, prout expediret, ac luberet, infinitar poler p ragere, sicuti antea est demonstratum. N ic manus animi
qua ςorporis eget adiumento ,sicut altera corporiι manus, a setorem animum requirit, nullis est cim
cum Arim finibus, mira quos magari non postfit agitque semper, G profert aliquid no*i, non solum in omηi Marietate frientiarum , sed is uias etiam omnibus humanis, re diuinis, qν h minem ipse m pertineant, Vmr compendD 3 dam, o Gam, nihil esse sam excet m. t ηve depressum humi , ibit ila, tam abie ctum nihil tam graηδε , tam exiguum s 'ihil tam abditum in tem mi minum in muni lucea nihil tam mobile ,- Μω , -n hac manuου
arripiat vi siua, G hat. Hac adiutrice pubducti nos in Calum , alloqui Deum audemus 3 penetramus ad intimos animorum stensus ue inhibemus aliorum consilia , Reνm animis imperamur, es quasi Mundus creari r laser, quem plerique tanta cum voluptate, quanta priorem fortasse Mundum admirantur. Exposivimus hoc libro singulatim ea documenta , qua fortasse utilia poterunt esse uoctris bominibus ad conrionandum. Tractauimus quoque generatim artis pracepta, nec punt
omissa , qMa posse flua industria sibi comparare quempiam arbitraremur , ac denique dictum est
Eloquentia est manus ammis Quaret Libri summis
183쪽
quanam debeat esse perfecti oratoris facultas, eae scientia. Iam vero , quia forma hac artificiosa sermonis nostri, qua dicitur eloquentia , tantu, mi demonstrauimus antea , circumst a disicultatibus est, τι in eo siveret catera omnia, qua vi Fua comprehendere scientia et cognitione humanus animus possit ψ ideo, prospiciens ad conpequendam huius eloquentia perfectionem nequaqMam
auxili, fore satis in si plici ac nuda praceptorum tractatione, faciendum putaui, ut exponerem quinto deinceps libro , quanam exempla , quive tum sacri, tum profani 'ores eligendi esse nobis ad imita-
tionem viderenturia Nuila. x xenim erit practantior . H q. disciplina. ' .
184쪽
185쪽
voce contundere strepitum insana multitudin s .mique violentior in eam tonaret 8 squis nostrami magnus ille Nemo thenes , humero dext rimet sinistro ferrum applicaret eo ingenio , Qt, Atantillum indecore sese.commoueret , eodem D 9 mento vulneraretur arte flua P uuam paucos denique reperias , quos necesse sit exorare , ne dicendi munus relinquant 3 quive pertimestentes huius muneris pericula c Que dubios , orationem unam in tertium usique premant annum, a I te qua n. ad roauntiandis'. ivducantur , is emendantes assidue sua siripta consteneflcant Non ί regrinamur hodie Riisdum' que , nec excelo; tissimos ariis magistros avide constricimur , n aquis admutimin auribus aliena monita , qlsa
meliores imo Cicerone , qui exprobrantes sibi Ioa orationis vitia , tam libenter audiebat ; studuit que tautopere castigare si quid amici luxuri iuueniliter eensiuissent. seo igitur a firmauerim, artem esse nudam, in qua minus Uet conse ma homines, quam in eloquentia ue ferique - ιι ιο-
dis , ut ad res tantum ipsas attenis, lem cura in verborum, et stententiarum ornatu nu'Mam , sicuti paulo antea conquerebar, occupemur . Cum autem antiqui illi proceres eloquentia, inuicto boribus animo , tantum temporis , et cura positae'
rint in Acribendo , quis poterit dubιέam, μιu eo
186쪽
quentia acuta, qua fluxi ibi expressa dirumsuti sed etiam, quia mim nobis eam sociis siuppe inbunt , qua per mouere mentra auditorum , et in nostros lem momento trahere siensius posmus ἀὶ Ion amplecror autem ego profanorum anpella cone, fabellarum auctorea, eo me, qui Graeca. vel Romana manitatis exempla litteris mandauere ; nec tantum ob eam causem c eo. maiindole opoetas, ut similitudines , et leporer . et M M.ta , et inania multa, sita potrus, ut Fbiu frubin ex eoiamum ferisione decerpantur, exprimendo nimirum mim. acrimoniamque verborum, et varios mi,
ricordia, vel doloris affectus, in quibus excitas dis eorum plerique fluminam se confiecuti La. dem sidentur. Ess igitur in anu ex profana sitimeterum auctorum confluetudine timor, asque re.
ligio 3 nec poterunt unquam moribus obse 'pris, si maturo consilio , et ea, qua icet, Cautio. ne tractabuntur. Nam , sicuti magnopere nobis esset optandum. τι, si posset reuiuiscere Demosthenes, et Christianos induere mores , conrion ovetur de nostra Fides m σ3s ea mi ,qua pro υν. . . x suis
187쪽
sum ius , es in se retur acerrime mitia et ia-xs , qua nunc in communi visa versantur ; imis studendum est conrionararibus hodie no tris , opsent talem ab ore fundere sonum orasionis , qualem Demonoemes olim ipse fundebat. Quan-mm existimare debemus ora res illos othenienses habuisse mim in dicendo ; qua moris, re ac tionis, re motus es Paria et os fui se, quandoqμidem necessariam esse legem putauere , qua vediret oratiorem in exordienda orarione , vel eoncludenis miscere quidquam ad animos permovendos , tolli. retquo praecipua ornamenta, qua propriam in orationis principio, ae in fine Mem habenti Non tamen poterit ri edere Pi quam ad eorum imitationem , nisi prius .ad qua scripta reliquere, peruolutarit, neque perfectin omnino conrionairor exi seret, nisi qui tractati e illorum diuturna fuerit
Exquisitae imita- exercitatus. Exquisita autem imitationis formam
μ modum, sicuta sculptor aiebat eximius, cum dessa loqueretur arte, tunc erit aliquis assecutus, eism transierit ars in nararam; quod nequa' mexigui temporis esse negotium intelligere omnes possunt. Nec ideo debemus imitando procedere tam longe per imprudentiam, ut stul=icari bomines posint, videri nobis alienum a Lladio , Gexercitatione dicendi praceptum illud, quo Marseos Tultas Cicero decorum . definiuit . , in , ita
188쪽
hra diseret, Admodum autem tuenda sunt sua cuique non vitiosa , sed tamen propria , quo facilius decorum illud , quod quaerimus , re
tineatur . Deinde paulo post pubdit; Id enim maximὶ quemque decet, quod est cuiusque
suum maxime. Monemur eo grauissimo consilio, ne leuiter ac temere noctra formam orasionis immutemus , neve descendamus illuc nulla Rimulante necestitate 3 et tantum Rudio quodam experiendi, num alienam nos induere formam possimus. Ita Cicero , cum Demosthenem imi. taretur , magnopere attentus fuit, ne quam Aut partem euerteret, atque labefactaret, sed ea tan
tum sequeretur , qu bus ipse flua studia, et natiuum babitum atque propensionem animi quam perfectissime posset expolire. Nescio , an mihi progredi liceat astuc , ut affirmem , quamuis Πρtiat atque exultet imitatione Demomenis Cicero , contigisse tamen ei , Ut exprimeret ea tantum, qua in illo fuerant orMore, obuia es prompta, vim autem iUam, et acrimoniam, ac vis lentiam enthymematis, magnitudinemque siententiarum, es consiliorum, ex quandam tota dissupam
aerisione magnanimitatem haud sane fuisse constratum. 2uod si res ille tauras esset assecutus , minime dubitamus, quin conditionis μου gloriam potuisset aetere partibus infinitis, re exhibere θθ-X a ciem
189쪽
Demosthenes,&Tullius inter lediuessi.
ciem eloquentia longe praestantiorem ea, quam in ipsius libris admiramur. Diuersa oraconu forpma placuit horum utrique ; duoque flummi ora
tores fuere dissimillimis institutis, sicuti plerisque
esse animaduersium mirio. Nam Demosthenes ad instar sagitta, recta tendit in sinem sivum e Tullius est similis volucri , qua circumuolitans ali quandiu, post multiplices denique Gros , in praedam incumbit. ε ficit, assiciturque Tullius euidenter: Demo thenes occultiore etia. Non vidertur hic meditati quidquam attulisse domo , quod de altero illo flusticari passim licet uenec est ea Tuntiana faciei orationis ex intimo βψω depromin, mi Demosthenica, σου solum ad persuasionem faceta. Deprehenditur enim artificium, G pro: aniami motu conisus ingens' , Iiudiumque non tam perfluadendi, quam dicendi ad quandam etiam orcsoris ipsius volvtatem accommodate. Idest Demosthenis eloquentia semper erit magis τι isu a a concionantibin , quam eloqueuetia Tulli, sicuti quidem antea, eum de enthymemate age tur , est demonntratum. Plus etiam apparet.o hoc orm ore Graco , mel stueritatis in animi sui . moribus, mel rigoris in aliorum accusasiones -
Me qui quam unquam tanta grauita e sper e misius est hominum studia, ex potentiam, quari ille siste rerum huismodi contemptorem. ρriae .
190쪽
Neque indicantia merba luctitiam, es animi robur , es religionem, atque pietatem in Deum, in alio m quam oratore stequentius fuere ς caretquestemper illius orario pusticione vanitatis. Aliquando mihi meniebat in mentem cogitare, num ora tor isse, quem cateri tantopere fuissent imitati', quempiam imitari Ῥoluisset eorum, quos illa alas dicendi gloria practantes tulit. Sane fuisse alien orarionis anima rem attentissimum indicat ea res, quam de Usso memoria proditam accepimus .suoties enim alicui concionMori praebuisset au--res, reuertens inde domum, examinabat tacitus
atque heponebat ea, qua cadere posse in rem fluam arbitraretur. Et quamuis esset haud dubie sapien--tissimus omnium , possetque ab oratoribus illis a Modum pauca mutuari; fortasse tamen fiebat ipsa rerum va ietate, quaου audiret , mi ad noua , et Meliora quadam excogitanda flers illius animi excitaretur. Videntur omnino laudabiliter facere conciona res tili, qui sese concionatoribus at shape auditores prabent 3 eaque confluetudo facile animum declarat nulla si fusium inuidia, vel superbia labe . Debebunt autem in hoc audiendi studio, non selum in id se attenti. Ut condant animo fluo ac Donant, si qua praesare, vel acute dicentur, sed etiam cuItodire diligenter ea , qua