Federici Borromaei ... De sacris nostrorum temporum oratoribus libri quinque

51쪽

subsiet fortasse fusticio, ne me parari sibi insidias

putarent auditores , admitterentque machinam

libenter, quam leni me rationem explicato ue nia hilque tunc dicebas augenda rei, mel amplifican. da. Sed iam licebit, opinor, Primo Libro sinem imponere, quo patris est explicatum, qua initia, quove progressus hac nonra etate minim. - paenitendos nacta fuerit Eloquentia, topa quoque concionandi ratio, et in eo L . tenere diuersa Maiorum nos .

. trorum instituta, quan- - , Vo. tum .

oportuero ,sunt a nobis

52쪽

LIBER SECUNDUS.

ET D A iam randem tu illud te in est hac noura inllutatio, quo tempore satis . clara ,suisque potens ero ε- loquentia,immo processeris in id fastigium , vivere possimus firmare, tantum fuis nonnullorum is ea η cultatest lendorem, G gloriam, quantum, vel ad hominum admirationem , vel ad honores re dignita rem , vel ad stuctum animarum assequi qui uam posset. --bonfluae LV- ς Francista' Ai,sis ML na Dissiplina seueriore primus omniam im pem

turbauit atque concussit bominam animos ora rione flua, ut ex omni momoria paucos admodum G re

53쪽

Lupi dotes.

reperire possimus, qui cum eo videantur esse conis ferendi. Nimirum, huius hominis voce compulsi,qMamplurimi mortales abdicauere Mundum, et in sacrata ste se Claustra contulerunt , quocumque nouus in Bolus iret, ad eum populi consuebant . Neque me is hac Qberrima, tantique fructus fuere negotium unius, vel alterius anni, ciuitatumque tantummodo certairum, si cuti concionatorum fere omnium impetus habc ur sed toto vita flua cur stu semper, es ubique contionatoris admirandi puntinuit nomen es famam. Satis cun ri potuit in to viro. quan am vim ha beri in concione publica semctitatis, atque vir Iu tutis existimatio. Nam i e primum omni no

tis imperturbat/ , irasci numquam ille , numquam Iberante vocis iniuriam micisci ue non obis rogare contumeliose , non perstringere quemquam ex auditorum numera sicommate vel aculeo. Haec τbi fiunt, abrogant , es orationi fidem, es auctoritaetem orasori. Susticantur enim, illum esse animo turbidiore, G male a narura informaeo, qui

fluas ipsi ianti er cohibere perturbationes non posisit , in ipse Maxime conisu emendandi alios suadendi, ut procul a perturbationibus absint. Praeterea, nullum in eo perniciose lectionis agnosi res vel Ilium , qua ubi cernisnrar ιι apparent

54쪽

mestigia, non dici potest, quantum babeis ea res

leuitatis, ac damni. Multi reperiuntur, in quo- v edis abstiarum oratione, etιam inflcys Usis , p agmina ver cione.

siculorum existant, passimque lasciua poetarum internitent imitationes, et quidam mani mi car- AE .r minis odor mistere animum ostendit. Di licent hac omnia amaritudine quadam prudenti auditori , et graui, et docto 3 perstringunt animum, L omachumque faciunt praesaris ingeniis; eae osten. dunt, orarionem illam ab intimo stensiu nequaquam esse profectam. Sicuti enim est apud Gra- Mores tenent a-

cum Poetam: non verba, fled mores, animorum b .

babenas tenent. Id spectauerat Demosthenes, cum suos ille sive Deos inuocaret , studeretque tota passim orarione famam colligere probitatis et in nocentia'. Inde fit nimirum', ut atas nostra , quantum ego iudicare possum, n quam alibi minos ad visum expressam bene morata &risionis 'imaginem, quam in Alphon o Lupo sit comtemplata. Scilicet, in imo impetu et ardore ricen- Lupi mo, . di, sublatis oculis, imploraret auxilium e Calo, atque supplici sic voce urgeret. Precor a te, Deus Berna , ut immitas mihi partem illius Grasia, qua sum iis hoc loco perfusus aliquando, ut suis circumfusa concioni , eritam ad te commonstraramiam possim . Conuertendo sic orationem, simis plici mo quodam, eo antiquo more, persuadeba G a mul-

55쪽

Lupi habitus . nὸ moratam

esse orationem oportet.

3x DE SACRIS ORATORI Bus

multum, quia facile poterant omnes intelligere , curam illi esse Gnam in animarum fructu. Nihil inane illius conciones habebant; nihil erat in merbis, et vultu, gestuque toto , quin videretur irare pietatem atque religionem . Tunica non horrida selum eras ei, sed cultu etiam neglectis re, quam pro communi ordinis illius disciplina , ad botitas mero humani capitis necessitates , non linteolum ille,sed laneum pannum serebat, atro colore, textu tam sero ac duro potius ut esse cilicium iideretur . Nec missima e debemue, ei prudenti concionatori, ac pio, sine magoa ratione placuisse cultum, atque mores eiu movi. ivalent enim mirifce ad persuadendum hac indicia rigoris, et aperitatis 3 ac tantam habet mim apud auditores illa de concionatoris motibus exi sitimario, ut magnopere putem esse cauendum oratori Christiano, ne quam superioris sua vita labem villis inter dicendum emanare indiciis patiatur. Hoc ea , ne innuant, stectasse comicinactiones aliquando seste, atque in reliqua vita fuisse disolutos, neoee tacita quadam ostentatione significent, feroces olim, atque sanguinarios animos sibi, et memores iniuriarum, proferendo F licet nonnulla quasita asteritatis verba, qua vim.

et iras , atque dulcedinem ultionis nimium ex

'se repraestentent populo . Fuerit vero lange trifi

56쪽

itor illiin infanta, si quis ita de st Aquetur , et ιconcio Austicari post, hominem olim amasse, nec iam abesse penitus ab in t s atque deliramentis eiu odi. Γuorum igitur oratio si is quippjam

habebit, carebunt trium silarum partium una,

quas ad pesuadendum esse nece arias docuere meteres magistri. Sane Lupus, non solum in puggestu, sed, qMod fortasse pluris refert, ιn omnimes actione, vel loco, certisi a dabar signa perfecta mirtutis. Toto quadragesima tempore, cum Lupi seuetitas in

in episcoporum adibus babitaret, pro cella ipsi erat Borea , quaου in angulo cubiculi eamponebat in tecti formam ue ibique nuri sedens humo, vel sub- st rmata nonnunquam. Ictorea , meditabaturi, aut

scribebat ea, qua dicturus esset y Hominum verseolloquia, re congressus ita fugiebat ἡ ut per illo; quadraginta dies, cum nemine ferme stermonem consectaret. Extra pulpitum itaque sectis artus age. Lupui breuis abbat, tam felix in decori IIuino de cura , mi Trinis ''' 'ripi viro, qui accesserat aliquando ad monaste rium, petieratque, ut secum esset ad breue remis

puae, dixerit, ignosteret sibi; non enim id a Deo

munus habere, ut hominum consset dine commode satis uteretur. Turpe est omniso conrias natori, velle inter bomines esse comem es lucumdum, eum laicis epulari Iibenter ι iungere cur piarimis amicitiam 3 immissera negars 1 per ab

57쪽

nas domos oberrare. Cogimur etiam eorum no4tare miseriam , qui tamquam velint prodesse quamplurimis V miris cogant artibus auditores; n id sibi quarunt aduocatos, es potentioribus quodammodo tendunt retia, atque adeo praecipua captant ambitione feminas i tres, Ut ea secum alias in concionem trahant. Id nihil est aliud ,

quam vel magnifice sentire de se ipse, pustucio

nemque praebere leuitatis ad inanem glo' iam, es superbia, mel etiam fateri humilem et abiectum animum in eo, quod vereri videantur, ne, snon adhibuerint artes baste peruersm, soli relin quantur in sugginu .i vero cum hae inno centia Lupi, tanta coniuncta vis pietatis, atque tantis impetuae dicendi, mi ex omnibus partibus eximia charitatis, optimique Rudi, flamma illum esse succen*m appareret. Parό ea virtutum V sius hanc in soncione Cim habebat, ut sicut concaui simus vocem, quam accepere, mμltiplicato vestrunt sono, sic auditones pari arde erent igne, ac tanta destenderet in omnium animos fa m

quanta cerneretur in concionatore.' Sunt item

auditores , me luti θαulum oratori, in quo fluos ille multus atque lineamenta omnia pos se intri, siue dignitatem et elegantiam ,siue foedum αdeforme quiddam habeant. Res autem ero in Lupo tam euidens et manifeIta , totis Qt inter'

. . . dum γ

58쪽

dum artubis intremissentem eum a piceres, coia Lith; honestitido lacrymantem rue veru lacrymis , aut etiam ea φ ς resolutum teneritudine , qua vocem includeret,

misque posset ille verba pronuntiare. occide bat etiam huic Diuini sermonis internuncio non in numquam illud i um, quod in oratore profano miratos fuisse veteres accepimus . Nam sicut meditanti illi, pri quam ad dicendum meniret , sta inflammabantur oculi, ωt igneo quodam 'I-gore collucere viderentur: sic nocter hie post lon, gas in cella moraε, egrediebatur inde tamquam ab ramino farrans ardensique mirabiliter. In V Lupi meditatio. ranssu verὸ pulpiti, velut alienato ab siensibus animo , cernebasur ue emicabant in pedibuae nudis, e. ' , ' fronte quadam vena turgiriores, non secus -- '. .

que si facibus intus ureretur. Hosse tamen animi motus admirabiles, et inusitatos nec siemper experiebatur ille, nec assidue, aere aequabili ardore ,poteratque aliquando videri diuersius a st φ-

ώ. Nec ea inaequabilicas, quod fortasse aliquis I iipti, interdum in . 1 - a . sibi disiar. opinaretur, obstabat fama, quam apua omnes in

gentem obtinebat, sed potitus augebatur in hunc modum admiratio viri, cum stili t Vpareret , extrema illa non feri viribus, et narara constu tudine, sed inminctu tantum, et ope Smina. concionis interim apparatur cum anxia, et pero

59쪽

sed , quod pluris esse iudicamus, multa, et efficaci

.iir sie tu ,α precasione Diumam opem implorando . Umunei,' e 3 fluteis audiebantur illius siustiria, ducendoque Oi' imo pectore, fremebas interdum submisso quodam mugitu, qui, licet ab eo com irimeretur, erumpebas ita, mi facile contubernales audirent, sitirentque inde inuturum e se , Ut pro xima concione, solito vehementius fulminaret uetonaret. Hic tantus ardor in precando, remit rebMur interdum, quod cum accideret, ingenue accusabas i e calamitatem, aiebatque ultro matutinam eius diei precationem non commode βο-

esisse sibi, nec mirum ideo , si langueret oratisrferendi studisi ac frigeret. Precationi materiem et araeumentum

poterunt metuo suo stuctu contionatores ex Odem humere rebuου, de quibus ad populum erunt dic, turi . Id erit quasi nouum partum edere, vel

concipere, mel iam antea conceptam animare conωcionem , qua fortas foret emortua, si precatione demtueretur. Vuomodo autem si poterunt concitare se i os, nisi precibin accensis id a Deo munus exposicant Z Tace multorum dicam id, quod sentio. Deberent omnes quicumque concionalem hanc artem I actitant, plurimum temporis impensedere pre rioni, non solum, quia pertinet ea res ad marias missitates auditorum, ad sectum ip

sus concionatoris, ad Dei gloriam, sed etiam .

- . quia

60쪽

quia miritur id i um esse inter nisuralia inmu-menta persuadendi quidquid velimus .f. Oraroris huius eloquentia nihil bauriebas ex vano, ρι- tum es graue quiddam babebat e verum, ubi res posteret, concmarissima eadem ferebatur, qu- ῶ- uersas inter se partes, uri sunt, qui cometere laudabiliter sciant. Ex mant enim omnem in vaeistratio la-mociferatione mouendi mim esse collocatam. Non multa complecteba r orasione, sed, qua sibi pro p uerat ad dicendum, ea scite admodum amplificabat , immorabatur osus, re quacumque pub- essent apta permovendis arimis, perscrutabatur seliciebatque diligentir. Et quamuis tanto Oiri tuae feruore nonnumquam alienaretur 3 nulla ta men interim errant ineptia, nulli dissoluti moresae foedi, qualia stina uti noli sive concionato

res exhibuere. Venit in Argestum riuae ingenis Coneionstoria

rancionator aliquando, quι cum ae μακω loque- plum. retur extremo , velletque terrores si s ultimos

intentare concioni,soccos illico detraxit sibi, atque eos ingentui strepitu collidens, alta ter voce, NUM MMAM illud borrifcum ingeminauit, eumque dicendi fecit finem. Faria sane res re absurda. Non saris ea enim oratori Chri bano, si nastras innoxios, candidosque mores e sied praeferas quoque liberales atque ingenuos oportebιt .HNam , semper auditores auertunt sese magis ab eo, cuius - . a H in