Federici Borromaei ... De sacris nostrorum temporum oratoribus libri quinque

61쪽

in actione ceruatur stolidi aliquid, es praui, quam ubi composita laudabiliter omnia cons=iciant ur. Animi essister Et quia, velut fanimi simulachrum, est oratio, ideo nihil agrene', nihil inurbanum, assumet. Cyami semper etiam illud prudentia Lupi, ne sese committeret in eis pericula, qua temere adeunt illi, - qui de populari s animis somnia sibi pollicentes, iubebunt pubito illos, etes tollere clamorem indiscem poenitentia, vel inter sese complexari, etiadextras in altum erigere , cum nondum scilicit auditores in id permotos animos babeanι . Fuit etiam haud itapriaem concionatomm turba parum felix homo, quil, risis in medis orationis, cur seu pungere animos. , et tam commouere lacrP-marum vellet, dixit, cedere se pulpito simul, urbe, iturum aliquo . mbi neque mideret talia , nec audiret, abibatque tacitus ipse secum expect i , fans, si fortὸ sublato protinus clamore reuocarentur. Sed imperita.multitudo, cui tamen id su se deforme factum sideblatur, stetit immota, et t4-

cita, coactusique miser ille redire, nemine reuocans e , quoquomodo concionem illam suam absoluit Aliud exemptu totius vero quidam, Jectaculo etiam foediore ,

mioris . Glatum secum pugionem ad permovendos ammm

62쪽

stellexere, protinusque fiunt interpretari commen

tum, re multo antea paratam artem. In genere

hoe actuose ne illud quidem probaueram, quod plerique nuperrime factitauere, cum de aerebi*

ma Chricti morte contionarentur, exuenda sciliacet amictum lineum exteriorem , et nectendo ceruicibus funem. Non decebat enim in mysterio tam solenni sacros ornatus abycere,simulque gestamen illud, capitis quodammodo poenam repra sentat. Indigna sane stecies conriona re Verbi mei, altaris adminimo ,'pastore populorumD. , Acerrimum, et extremum in Lupo fuit, fulgidam ex are C ucem tenere manu quam ferme pectori assisam tenebra ς cum ea scilicet Cruce loquendo quam tenerrame, simul ad populum

identidem conuertendo sermone , accendebatur incredibiliter . In eo autem Hloquio tanta cerne

bour pietas ipsius erga frucem citantumque δε- siderium, ut posset facile quilibet prudens rartima timator animaduertere, non tam ad populi Dcerum, quam ad eliciendum ex animo dolorem ilia lud salutare signum adliberi. Secuta pilisa non nullorum imitario , tentauit mutiliter aequod Lupo celserra felici me. Neque enim tantum habent intimi s ritus, et caloris, quantum hequiritur, υτ illa quoque concalescas externa θροῶ pquae frigie da sc et exanguis , lavorem quenaeam rcfertum H a Die

In actuoso gen re quid cauundum aEnea Crux in manu Lupi . Lupum infelici

ter imitati nonnulli.

63쪽

MVste Ia nonnε- Die, quo Christi mortem pro salute nota obi

tam anniuersario luctu recolu Ecclesta, conci

nararum aliquis Miseras parari sibi ligneam ma toris forma Crucem omnibus instructam fere mentis ,-Libera rem nostrum furore Iudaeorum Ulixere ligno. Ea cimi aliam , Unumquodque ferramentum in manum I umere , es exprobrando peccara concioni, prout ipsa Cru-eu isseria maweriem 'abebant, eiaculatatun

in populum si via, donec totam stillan Crucem

exarmauit. fomit ea res ancipitem habere si gnificarionem3 nam , aut illa sacra tollebantur iu- frumenta, tradebanturque sopolo, ut perenne eulparum monumentum apud animos torent, aut sc tollere, sic tradere contemptum quendam ipsarum rerum habebaw.. Neque fuerim assensus: eorum rationi, qui Hatuunt in magnarum qui dem τ)bium frequentia nihil oportere tale fieri, pia per municipia, G obscuri nominis paras, nullo. modo debere 'aetermitIi, nimirum, ubi rudelagrestium hominum animos, re velut alto demeris ' Ρs sopore rra magis illa excitare possint, quam mis Ulla verborum. Reperiuntur enim etiam in

agris animi homines es malitis, qui torquere sciant in Iudibrium ea, qua sc sunt, nec holum irrideant si noum laevi artes , pia vltro quaerari socios. paularamque tota ωMinuate Cancisis, s ii nus

64쪽

mu illis myster s loqui ioculariter agrestes influescant. Dis autem tanto plus ossensionis in eo ne gotio , si falseo quippiam erit aalimulatum ita, ut mel ficta mox audiMur , vel ste fle commoveas

imago , vel lacryma , vel cruor manet occulta artis atque macbι rionis ingemo . Numquam

enim ita poterat inuolui ac tegi machinamentismeae artificium illud, quin ρoRea detegatur. Vuod viti fuerit detectum, ex tet in animis falsa quadam opinio , qua posset in tantum excedere temeritatis ac damni , ut etiam vero G sancto demeret fidem. Fides cerne non habetur ei, quem fingere mel comministi quidquam ficiamus, poti que practi Mores eos , aut circulinores esse , quam diuini Verbi magistros arbitramur. μArdor igitur imissice con nasoris, G quidquid ea illud, quod nimium communi iam nomine, affisectum appellamus, πω tam ulla quarebatin ariste primo, dein proferebatur, quam ita insidebis animo, ut etiam inuito Vst, mel infitente, ostenderet stest, atque esserret tum m corporis motu, tum in verbis, tum in cogitarione ima , facileque populin intelligebo,partem minimam esse pieI tis , qua conificeretur in illa publica luce. Adodo verborum erant fulgura, modo fragor vocis, modo gestus inexpecta ae, quibus indici,s, flamma tectoris Meundem empUbant, nec aviuuame im

Assectiis non zr- equaesitus, sodnaturalis .

65쪽

ε, I E SACRIS ORATORI Bus

nec sientiente. Quinimmo, videbatur saepe tis a ferre sibi, ut eos impetus cohiberet, qui occupabant animum primo , deinde , victis impedimentis , erumpebam. . parebat inde, plenam esse veritatis orationem, a que fuco, vel artificio, summa dignam side, dignam, qua omnibus et scia irationi. Ex omnibuου autem animi motibus, hominum generi nasura tribuit, flummopere adamaverat ille timorem, eumque secum ipse cusetodiebat acri cura, atque, mi auditorum pariter animos magno, es agi duo percelleret timore, -- Timocl. .me hementer adlaborabat. Fortasse ita statuere DF humus, inter omnes animi perturbationes , qua

possunt ad per)uadendum utiles esse oratori 6brise

iam, eam , qua manat ex alicuiuae expectatione

mali, diciturque timor, esse validissimam , et puririmum habere-mirtutu, si quidem communesiam, morum habitin intueamur . Timor est . meis istanum atque vinculum iniectum parruersa ho

minum natura, omnibus GPcommodatum ita, meum perfecta virtus amet, recipiant culpa, atque adeo impotens ille amor noctri vergat Egucier i clinet. At in hoc sacro concionum generepracipuamis erit argumentorum, quae poterunt auditorea impellere ad timendum tamque late campus pateas, duebit semper orator hunc urgere locum, insinendo praceptis situ , qua profanue. mete is eis qMentia

66쪽

mor , si demonmarum erit,m os init-d, quod mimis. proponemus, nec leue fare, Nec μα- Aram abomrum comιtatu 3 qua mala G damna non longo ἀρtent temporum, aut locorum intervasso, hed ex τι- cino constuciantur, a ue immineant o grauia, Ghorrenda signa rerum imminentium proponentur ι si midebuntur ab illius pendere nutu , qui plurimum nocere posit, et metit. Celerrime sesenim quod et potea fieri, et potest Mias eo , qu3

cum facultate coniunctam habeas voluntasem.

. ferunt illi quoque timorem , qui mi sua II

uere alios malidiores multo, quam simus ipsi ; H et nam tanto facilius vis eadem res nostras a sic abit. Ex humanis erroribus timentur admodum illi, quorum nec facile remediom fuerit, nec in nostra situm manu, auxilia vero, tum ardua, tum angusta. Horrescit ammuaeia eos caseus, qus nos olim ad misericordiam allexere, cum Hys acci disent; ac tanto magis inhorrescit , mri videamur illam nonnullis ea mala, qua nec timuissent muε quam, nec in id te uae , t e negotium expec- absent, quo tempore, quove negotio fiunt conflicrati. Ea vero fiunt in praespuo metu, qua, curata Qiix praeeipiiὸsmmineant, latent nameu 3 n quam enim poterunt opportune praecaueri,nosique stemper harebimus in Austenso . ia agnas Masoris merba sino.

67쪽

res tota facient concione, si perfluastum fuerit auditorum ianimis, posse ipseos past, arque ob eam maxime causam posse, quια passi fuerint alij, quorum viribus , es potentia' i orum aquiparari tenuitatem minime liceas . Ideo memorabuntur mittiter exempla calamistatum alienarum, τM ex propinquo repetita, vel ex longinquo. Hos locos omnes luculenter ac fuse tractauere sacra Liste ra ,sicut omnes ficiunt, etberiusque etiam tractauere , quam profani veteris Philosophia libri quos video, motum hunc animi, qui timor dici tur, leuiter admodum tetigisse. Arbitror ego , Lupum, cum sibi contionandi magistros elegisset Prophetas, hanc inde confluetudinem hausisse populum exterreniu denuntiatione malorum τι ipsi quoque fecere 3 aiebatque Lupuae, eos maxi me legendos se concionasori, nimirum, quia. meluti regnum atate flua tenuerint. in contio innando , possintque, magistri perfluadendi mel optimi omnium esse . In reliqua diuinarum Lute rarum parte magnopere versiarus eras, neque si cos asserebo eos , qui nimio usu communes et peruulgari iam essent, sed eximium et lecti imum quemque flequebatur, neque bos . ut pleriaque conciona res, euoluebat cursim , sed anxia perpendebat omnia fluis momentis, eorumque is corum vim, atque flententiam examinabat . Si

68쪽

quis erit c Gnaeor, qui transimitto neglgen- re re incuriose sacrarum Listeram, lotas , d Oniati que t tummodo sement si matur ,-v feri poterit, utilliin straεω- commoxeantur auditores . Iam enim iussu uere locisi illis, qui nec milum in i orum animis aculeum relinquuntia, meo barent stili memoria, fled strinesne auditorum sensis prateruehuntur. Daque Lum etiam in eo eturam eloquentia faciem nonnulla que, partes eius intima facultaris strissiferum; quam uis illi tantum, qui multum intest erent m eiusmodi rebus, possent eam artem animaduertere indeo nimirum eris tecta simplicitaris inuolucro , qua simplicitate videretur ille contemnere omnia, quacumque ad expoliendum rearionem pertinerent. Memini legisse , morem hunefuisse Demostheni illi, qui summam eloquentia laudem Demosthenis a eiu adeptus , ut vituperaret multis locis eloquen 'Α '' 'tiam, usque profiteretur is concioue , seste locu- 'turum esse quam simplicissime, cauentem nempe

solitas ora rum intes, aque contemnentem nominis illius gloriam tantummodo posοι ea, qu/forent utilia, et vera, perfluadere Ac de ipsoaupo, cum ille in Urbis no Ira Templo maximo

conrionaretur, dixit aliquando Sanctuου Carolin, s. -

69쪽

.men minoris rumuersis habuisse . O rigide ac si

tius orationis ornara. Adeo potero stiritin intima pia sis explere si quas laberet lacunas, nutuque fles, si mo , ut parteό ilia, qua tam

necessaria fiunt oratori , confunderentur ita et mise rentur, ut alteram ab altera dignoficere non

posses. Muebis aliquis fortas cognostere i quin fuerit forma sudiorum ipsius. Ego vero. D iam

de libentex, ut quanam fuerit, exponam Cum enim ex eo iucunde quaesiinissem adolescens, narrauit ipse mihi , coepitque fere in hunc modum. Ego, Me

bas ille, postquam viri que Hilosto consueta spasia confeci sem , in tinctu forta se diuino, coepimeteris, eν noui Testamenti libros quam adtensigime peruolutare ue cumquae aliquoties eos ad extremum inque per legissem, nouam insumsi curam enotandis locis, quorum lectione praecipue asesci sientiebam animum meum ς videbanturque illi firmius et altius insidere, quam catera, me 1μe sic ferebo opinio, uestris σου atque con

70쪽

moriores eos ad usum fore; hi , si qua aliquando incidi siet occasio. Tunc Drai singulos mandare memoria, prout eos e sacris Litteris deli. basiem. Ita breui ea effectum, τι maximanta eorum copiam animo comprehensam haberem . possemque, si res ita ferret, recensere singularim. Ea mibi deinde tam vitilis fuit industria, mi H uino potius, quam humano consilio susceptam ardibitrarer i idque demum exitus docuit. Nania, eum ponte a mensiem ad contionandum, ammadis

uerti sape, nisi iam antea didici em, defuturum fuisse mihi tempus ad ea perdi cenda, quibuου uti

necesse haberem 3 oque ad varias ae gumentorum opportunitares commode et apte in rmensem verniebant. Neque mis vlla eras facienda, ut quasi contorquerentur ad rem 'sam ue flec. cum omniaeondita essent in memoria thesauro , depromebam inde qua vestem , et ea stasim osserebant st se quibus sententia stubesse acriora videretur λ . erque in eorum interpretatione miebar i e meo. nismium iudicio, sted recta ibam: ad eos avictores, quorum celebre nomen esset in litteram, maxime Fnsius explicatione. Horum. Rus .auctoritate, cum in eo confirmareri quod antea ovidebar in