장음표시 사용
141쪽
oportet enim ut priuata semper publieis
locum concedant. Iam,quia primus animorum nostrorum motus ad veritatem tentadit,opus est nobis prudentia, qua rationes negotiorum omnium facile cernamus: ila
quia res humanae suam a diuinis originem habent, sapientia quoque nobis opus est,
qua rerum omnium aeternas caussas contemplemur. Hare autem virrus quanquam natura dignitateque prior est, nos a poste- rioribus initium lumemus:& quonia multo frequentior & maior mali quam boni sensus est in rebus humanis, primum de fortitudine quaedam dicemus. De Fortitudine. c AP. ππ.AEC pro honesto quaevis peri-
cula, calamitates & mortem ipis h sam contemnit: quae quidem ut est omnium horrenda maxim tipraecipua materia dicitur, in qua sortitudiis Arist l, nis officium versatur. Instrumentum fortia ς si ςxh trutini; secundum Physicos calor est, qui se in ambitum corporis E praecordus ad promptam & agilem operationu vim contra apparentis mali incursum effundit,et adactionem atque adeo viistoriam, quam ad affectionem& perpessionem quem uis paratiorem reddit. Quapropter Oportet ut
142쪽
fimilem motum continuo meditentur de excitent, qui fortitudinis insignem aliqua gloriam sunt ad se clitum et necessarium est, eos a leuissimis quibusque grauissime prem mi, qui animum & corpus vecordia facile constringi patiuntur, qui pericula mortes que acerbissimas continuo sibi proponui, di non potius contempto salso malo , vim
omnem animosiam ad verum bonum in- tedunt. Nam,ut frequenter idem dicamus, animus corporis motum sequitur,& etiam mentis frequentem energiam imitatur haec nostra corporatura. Ita videmus propter
assuetudinem perferendi laboris atque periculi, potissimum esse sortes eos, qui diu strenueque sunt in re militari versati, feminas autem contra, propter caussas contractrias, esse timidas de imbelles: quanquam de hic & alibi natura quoq; plurimum valet. Tametsi namque feminae fortassis in prae, lio versari possent, AmaZonum exemplo, vera tamen non est sententia Platonis, qui Intim oeas ad bellum aptas reddi debere putat: nain ReP. magis conueniunt reru domesticarii adminis rationi, nec tam is qui aliquo modo, uis qui vel optime vel optimo proxime fac eis re quid potest, aptus dici meretur. Sed exercitatio, quemadmodum in omnibus alios, ita& hic maximum adsert moment Um.
Quapropter diligent r comparanda nobis sunt
143쪽
sunt omnia sortitudinis instrumenta ,se tamrnen ut nullas unquam, si fieri potest,vitiorum praebeant occasiones. Ira vero non mediocriter ad fortitudinem conducit: quam ob id ipsum non tantum plurimis optimos rum S sapientissimorum virorum 1enten-lijs & exemplis, sed etiam autoritate diuina videmus interdum approbari. Sed oportet ut moderata sit, & iustas ob caussas suscepta, ut tempus sutum non excedat, & denique circumstant ijs Omnibus mensuretur: quod quomodo fieri debeat,ex ijs cognosci potest,quae prius diximus,cum Virtutum & vitiorum gradus co sideraremus. Ouemadmodum autem ira iuuat fortitudinem , sic ei timor plurimum aduersatur:
cuius omnis ratio, cum unum, contrarium
alterius ostendat naturam , iam facile coragnoscetur. Vt enim haec seruens est,& versus ambitum corporis sursum, quo superet alterum, fertur ita metus frigidus est, ct sugae causa praecordia petit: & ut illa audaciam, ita hic timiditatem in animos nostros inducit. Quoties autem falsa opinio mali timorem nobis incutit, oportet ut volu nistas confestim animum conuertat ad speciae in boni, quod cum malo coniunctum est, ct auertat omnibus modis a cogitatione mali,doceatq; vel nullum, vel non es se tan- tu, ut pro eo sic debeat commoueri; cum.
144쪽
LIB E R L ei fi eonstet sibi,nec se desciat, vel auerti, vel alio bono compensari possit. Id si voluntas sedulo faciat, tandem reliquum anima
obsequentem rationi redder, nec e Una ctim dedecore sugere sinet, sed virtutis stimulis. ad contemnenda qiutuis pericula ct quasia uis calamitates impellet: & in eo fortitudinis vis est sita. Quamuis autem timorem fortitudini contrarium esse dico, tamen etiam esse potest honestus: ita deterrem deinbemus,ne contra virtutem, leges,eos qutandignitate constit9ti sunt, praecipue vero ne contra Deum aliquid faciamus. Cum itaq; nec in omnibus ubi vel ira vel timor vitiuest,aeque sit turpis, & cum his potius quam cum alis s circumstant ijs laudetur & vi tuis peretur, considerandum est, nequis vel audendo vel metuendo modum suum unqua,
si fieri potest, si nequit, ut eu saltem quam
minimum excedat. Nam ut reliquae virtutes , omnes ita nimirum & fortitudo est in mediocritate cuiusque constituta. Quamuis autem audacia magis quam timiditas laudatur, utraq; vitium tamen est, ita, lud per excelsum hoc vero per
animi defectu. Sed de his iam satis multa diis xis se videm
145쪽
Contianes quos modo quis fiat.
B L A T A specie boni, protinus
naturali quodam impetu ad ilis
lud eonsequendum incitamur, animusque iam eius accessione tanquam melior maiorque futurus, sese effundit in totaini corporis molem,praecipuὸ tamen in eam partem, per quam id se mata Time consecuturum esse putat..At si falsa boni species sit, & mentem voluntas ad rerum inquisitionem conuertat, cum deprehendit vel non sic, vel nullo modo, debere animum efferri, proposito veri fucatique boni discrimine, eum in officio suo contiisnet, quod si frequenter faciat, tandem efficit eum facile obtemperantem: & eum h bitum idcirco temperantiam appellarunta Quemadmodum autem fortitudo nullis malis sinit animum dehci, sic ista nullis leo nocinios eum patitur ab honesto trahi. Ita quanquam spes& voluptas in unam parte rapere tentent, & ex altera parte metus &aegritud p valide premant, ijs duabus virtutibus fretus animus, a medio decori loco non potest dimoueri Temperantiae igitur vis in eo est,ut non faciat quis quod inaconsulta spes di voluptas postulant, fortitudinis, ut faciat id quod inanis metus Maegritudo
146쪽
LIBER I. 6 aegritudo non esse faciendum, amrmant. Cum itaq; turpis spes & voluptas plus tuisso progredi, metus autem S aegritudo diris fra modum regredi velini,hic opus est calcaribus fortitudinis, illic temperantiae freno. Materiam vero temperantiae maxime praebent ea quae tactum & linguam demulcent. Habet quisque nostrum temperiem quandam ab ipsa natura partium omnium, quam animus humanus & res externae,vel
in hane vel in illam partem sectere solent: ita quidem, ut, quemadmodum in reliquis omnibus rebus, ct hic quoque limites sint, intra quos cum voluptate consistamus. Quod ii vero modum nostrum ex cc steriamus, statim animi vel eorporis doloribus laboramus. Sed non omnis affectio, quae intra limites voluptatis consistit, nobis est concessa. Nam hs qui luxui vehc menter dediti sunt, illa: res, quae tangendi gustanis dique sensum demulcent, nimium placent: homines inuidi atque malcuoli ex aliorum calamitatibus summam capiunt Voluptatem :& ij qui vehementer elatos animos habent, sibi plus quam par est inanibus quibusdam somni)sastentantur: denique reliqua quoque vitia cuncta, in malis homini bus suam quandam gratiam habent. Nam qui falsis deluiarum saporibus imbuti sunt, siue corruptae primae natuta, siue prauae
147쪽
Voluptatem sine virtute sequitur dolor. DR REPUB.
eonsuetudinis illecebris ducantur . simillabus maxime capititur,& hs continuo quomque deteriores redduntur. Non itaq; iem per voluptas nobis est concessa , quia non omnis,imo rara voluptas virtutem, &rara virtus voluptatem secum habet, eam inisquam, de qua nos hic loquimur voluptatem: sed aliam veram,optimam ct necessariam sui comitem virtus semper habet : ea vero voluptatem, quae sine virtute est, ne-ccsario tandem sequitur dolor. At praestat ut ultimum bonum expetamus, post quod nullum malum est, quam id quod statim
in magnas & continuas molestias commutatatur. Quapropter, cum temperantia ceristum N perse ctum bonum sibi proponat, et ab eo varij sexus sint, in quos nos sucata
voluptas maxime trahit,h quiveram felicitatem spectant, falsas illecebras,& ea sprqucipue quae vehemeti es sunt ac longius a viri ille trahunt, maxime vitent. Tales illecebrae sunt quae tactum .& linguam demulcent. Cum itaque haec instrumenta corporis mollia sint, cumque narura consuetudineque continuo molliora fiant,&omnia semper si mihbus suis delectentur, si modum ijs excesserinuis, incontinentiae rurpissima labe nos contaminabimus: quae perpetuum suum augmentum in nobis fa
cile sumit. Nam eiusmodi dulcedine diuti-
148쪽
sis ne hientiusq, deliniti , dum earum para
tium titillationi nimium favemus, totius utilitatem & incolumitatem negligimus, praesentesq, voluptates impedimento sunt. quo minus prospiciamus acerbitates futuras. Quanquam autem etiam nimium dura vita rigidaque laudari non debeat, perinde tamen in his rebus humanis locum non habe cum iam nemo fere magis quam oporteat se contineat a rebus iucundis. Ergo potius nimiis voluptatibus resistemus, ac ad frugalitatem & omnem asperitatem vitae diligenter omnes assuefaciemus. Non frustra sobrietatem, militiam, exercitatiosnem variana a viris sapientibus institutam esse putamus, sed vi hs homines voluptarutum istarum sordes discuterent atque exa' purgarent, de ad continentiam aptos sese redderent. Hoc institutum veteres & Philosophi &Legislatores diligetcr tradiderui, Persae, Lacedaemonij aliaeque gentes feliciter obseruarunt,& ij qui viti)s his obnoxij
maxime sunt ad eius obseruationem instiis tui maxime debuerunt: nam voluptates, praeter alia plurima mala, ciuium animos omnino imbelles reddunt, unde necessariatim sit facile Rel p. per ignauiam in te ire Laboribus enim nos aptos ad quaseis res bene gerendas fieri videmus: delit ijs nos debilitari,frangi de ad omnes res praeclaras
149쪽
inutiles reddi. sic in historsis omnibus Imgimus, eos qui se laboribus tradiderunt,
semper res magnas gessisse', conuersos auistem ad voluptates, omnem statim gloriam suam perdidissse. Nec tantum in his quae iam diximus, sed in ios etiam quae auribus,
quae ocu lis, quae mentibus percipiuntur,iix sermonibus & omnibus actionibus nostris modus est diligentissime scruandus: ut nihil nos delectet eorum quae audiuntur, quς videntur, quae intelliguntur, nisi contineat aliquam imaginem veri atque boni. si coaxationem & omnem actionem nostram reis bus &personis accommodemus, ut ades
corivia nunquam discedamus: & quoniam lite geminus affectus est, praeteritς voluptatris di futurae, iustum utrique dolorem Opponemus. Nemo enim tam de mens est, Intempe qui voluptatem quaerat, cui maiorem do. nx ε re lorem videat esse coniunctum : ita poenis 4; propositis voluptatum immoderatae cupis ditates franguntur. Sed hic rursus animadauertendum est diligenter circumstantiararum omni u discrimen: luxus in sene quam in iuuene deterior est,& impudicitia feminam maxime dedecet, sacrae quoq, persωπnae & publicae semper grauius peccant, &etiam quaedam negotia, tempora locaque, vel a voluptatibus magis aliena sunt,uel eas etiam admittunt. Sed quomodo circi m-- stantiis
150쪽
ffinitiis vIrtutes & vitia mutentur, antea diximus: unde quoque licet facile cognoscere, quomodo iustitia peccata castigari velit:de qua deinceps mulca dicturi sumus.
LIBER II. . A M priore Libro de tota Rep.
deque virtutibus in uniuersum multa dixisse, & duo virtutum genera pro instituto satis considerasse videor, Antistes illustrisis. quae qua praeclarae quamque necessariae sint ad res omnes cum priuatas tum publicas, exiJs quae diximus δε ex alijs multis quae necesse non fuit hic recensere, facilὸ cognosci potest: quam vero & hae & omnes aliae negliogantur hisce temporibus, sentiunt illi quidem praecipue , qui reliquis sapientiores
sunt & meliores.h dum acutissimis mentis oculis latissime cernant, & erga virtutem in omnem optime sint affecti non possunt temporum nostrorum calamitatem acer bissime non deplorare , non possunt post Deum Opt. Max. eorum opem non ima Plorare,qui rebus laborantibus & perditis auxilium ferre debent. Quod si viri princi- Pes in summo pretio virtutem Omnem ii