Nic. Biesii Gandauensis De republica lib. 4. multis in locis aucti quibus vniuersa de moribus philosophia continetur ... Eiusdem Oratio pro bonis litteris

261쪽

In Hip. In Phil.

ctore, qud minus defatigemur, non tantunos transfert per omnes difficultates, sed ipse nobis offert, quod tam vehementer expetebamus. Quod autem summi bonivcribue participes scri possimus, vel ex eo nobis intelligere licet, quod appetentia morus quidam sit ad bonum, ct quicquid

mouetur, partim in eo necessario sit, ad quod proxime contendit ratio qui vero totatum adhuc esset in eo, in quo, priusquam moueretur, quiescebar, nec es et vel miniis nium a priore suo statu dimotum inuem

admodum Physici demonstrant. Sic nihil 'incalescere vel increscere potest , quin iam alicuius caloris particeps sit & incremeMi.

Cum igitur quicquid afficitur afficientis

vim concipiat, & in eius similitudinem co- mutetur, fit,ur,quisquis bonum expetit, emius statim particeps fiat,& quia motus Immensus este nequit, ut ipse tandem pςrueniat ad desideratum finem: si modo contiis Duus sit motus.Quanquam autem hic multa nobis incidere solent, quae motum ad bonum impediant, & nos in contrariam viam repellant, spatiumque sit immensum, nosque tam imbecilli simus, ut nostris viri ibus vix tantillum progredi possimus, uti iam dicebamus, beneuolentia Dei nobis semper adest vitro, nosque, si modo velimus. per omnes molestias facile transfert:

262쪽

quae pro eurusque conditione totum hoetissimorum spatium implet, nec est 'eeesse. nos per longos & varios tractus,eam inuestigare, sed tantum aditum illi diligenter praebere: at appetentia veri boni confestim itum illi praebet. Quod autem summum bonum eum semper nobis praesto sit, non

tamen semper nos assiciat, mirum non est: nam voluntaria, non naturalis & necessaaria eius actio est, δc nobis etiam affectionisci actionis liberam quandam potestatem dedit: quemadmodum latissime prius est a

nobis explicatum. Satius autem est,ut, in summis, praesertim istis virtutibus, nihil omnino nostris viribus, tanquam Deus a. liquid nobis debeat,tribuamus. Nam eius liberalitati acceptu referre debemus,quod simus, quod potestatem quandam naturas lem ad virtutem habeamus, quod diuinae gratiae restituti simus,' indies restituamur. Sic ergo diuino fauore semper freti peru nire possumus ad illud summum bonum. Illud autem idem ipsa vera veritas est, per quam nos quoque cum ea coniuncti, eius luce potius quam nostra, puram vetritatem cernamus. Si quis autem eo peruenerit, is

. profecto nihil desiderare potest amplius. non magis quam is, qui iuxta ipsum lim- pidissimum & uberrimum fontem est, via rariores aliquos, non adeo puros, rivos

263쪽

.dm, si quid inhs est,id prius in illo nix vilis

to tersus hauriat: nam quanto longius, di cesseris, tam o magis omnia materiae limo incipiunt turbari. Omnium turbulentissiami,per sensus,crassorum elementorum motus, ct ab iis phantasiae sunt de opinionis fluctus non mediocriter insecti: rationis motus puriores quidem, sed tamen nondusunt omnino pur1. lla veritas omnis inferia or tanquam aliquid falsi continet, nisi per mentem ab ipso suo principio purissimo deprornatur. In eo solo perfecta veritas est, cum qua persecta quoque bonitas semper est arctissime con uncta. ReliqUa vero omnia per aliud quippiam bona sunt S apis

pellamu .lta per naturam naturae bonum, per mentem autem dicitur bonum mentis:

at sti minum illud per se tantum bonum - est, in quo anima vi quadam intellectui suis periore plane conquiescit. Fieri vero neinquit, ut malus sit is, qui conquiescit in illo Lio. e. r. iummo bono. Quapropter tam Aristote M 8. ad les quam Plato, reliquique Philosophi rediico. iv cte dicunt, per contemplationem homines xhad. Dijs non tantum amicos, sed planῆ similes reddi: quod vita Deorum .ut in aeterna praesentia. Per sapientiam imur homines praestantissimi sunt, a reliquis animanti maxime differunt, ct etiam per eam paucissimis rebus egent; nam alimento tenui

264쪽

qu1m corporis delectantur: tales autem dena.dEe eives felicissima Resp. maxime requirit. Ci- l.1. deues appello quos Aristotele qui cum mi- Ler.Lnnistros ad agri culturam & alias operas ne, of cessarias habeant, istis externis molesti)s a l. Izm sapientia veraque felicitate non distrahun tur. Sed tamen nec in his nec in alijs omnes esse pares, verum eos reliquis antecellere

decet , qui principem aliquem locum in Repnterient: itaque legimus Aegyptios, qui reliquis gentibus prudentiores habiti sunt, e summis Philosophis sacerdotes,&esummis sacerdotibus solitos esse facere Reges: Qquod his eximia lapientia &fanctitate o pus esse iudicarent. Atqui in reliquis etiam bene constitutae Reip. ciuibus, si non pares, pro cuiusq; ingenio ma Limas virtutes de-ῖderamus: quas si teneant, ita demum tota Respub. dici poterit vere beata. Summo igitur eo natu enitendum est a magistratibus. ut prudentiae , sapientiae reliquarumque virtutum fontes lati Simὸ per totam Rempublicaim deriventur, Jc quam pluurimos nostrorum animorum lagros quam fertilissimos reddant. Ex sapientiae fonte . .

anulti rivi duci possunt 7,. nimirum Om fontesma vitae praecepta, omnes disciplinae. EX iu*-feiustitia, religio, pietas, obseruantia, liberalia uos mititas, fides. Ex temperantia, verecundia, bu- tant. R a mania

265쪽

DE REP vn inanitas, clementia, modestia, eutrapella parsimonia, sobrietas castitas. Ex sortitudine, magnanimitas, fidentia, patientia, tos Ierantia, aliaet multae virtutes ex his quatuor sontibus oriuntur,quibus animi continuo rigari bonaeque segetis feracisi imireddi debent. Nam tametsi natura fertiles sint, si negligantur, potius malas herbas.

quam bonam frugem,producent. Steriles autem sedula cultura Rei p. poterunt utiles reddi: nam ut ante diximus, usu s tandem superat prima uam naturam. Magnu quiddam est proculdubio bene quem ct a bonis

parentibus esse natum : nam ex. optimis

plantis optimas arbores & fructus opilis mos prouenire videmus, sed tamen etiam hs quotannis adnascuntur multa,quae conistinuo resecari volunt, & etiam quae bona sunt facile marcescunt, nisi diligentissimε foueantur.Ergo si quicquam praeclari veliamus in rebus humanis expectare, virtutes innatae,ut rarς sunt & imbecilles,ita magna cura eonseruari debent & confirmari, nec id tantum, sed nouae quotidie quoque inseri,atque vitia, qtrae plurima passim maxiamaque sunt, omni conatu resecari & prora sus eradicari. At quantumuis diligenter e-Dellantur, vix adeo tolli poterunt, quin realiquiae supersint, quae semper in inferiore postra natura motus nouos moliantur,qui

266쪽

GBER I r. I 23 humero rationem omnem praecurrant: ni alioqui eius imperio sunt acriter coercendi γ de in eo virtutes sunt,quas Philosophi ciuiles appellaru nr: non quod in beata Re p. sufficiant, sed quod Monunquam viderint

vllam beatam. Civiles virtutes secundos Plo. l. da affectuum motus gubernant, qui quidem Vist. ex oblatis rebus expetendis aut fugiendis.

non citra superioris animae sensu in , exclatantum nam primi motus, ut diximus, ratiaonis&ciuilium virtutum imperium nota expectant. Sunt autem aliae virtutes aduerasus quas affectiones irrationales, veluti seruae praesentibus dominis. se vix dum ausint eommouere, quibus animos, ad mentem Deumq; inferiorum suga conuersos penitus etiam a motibus infimis expurgari, &hominum mentes, his omnibus humanis

curis liberas, arctissime cum Deo perfecto virtutum exemplari coniungi atque illi similes reddi, dicunt : de has desideramus in eo, qui vere sapiens & felix sit futurus, ijs animus quodammodo plane sui iuris essse videtur: ita ut ferὸ sine commercio cor. Poris negotia quaevis intelligat,m quo summa prudentiae laus est illa: nec ulli impro' plo a dbarum voluptatum lenociniis assiciatur, 'aut aliquam a corpore secessionem recuset et in quo temperantiae fortitudinisque

267쪽

rerum 3e personarum dignitatem liberὴ sequatur, quod nos perfectam iustitiam appellamus. Necessarium est,ut ab istis crassis simulacris, ad diuinam illam purissim veritatem & virtutem, quemadmodum 1 Platone disputatur, tanquam per gradus

ascendamus,& ut in his inta mis non immoraremur: nam in corporibus Dei tantum est Vmbra in anima vero similitudo,sed in memte illius vera imago, quae tamen exemplaris sui virtute cupiat illustrari, a quo nimirum Plo.l. de omnem suum ornatum adsequatur. Cum ed. ani, enim veritatis nobis ingenitar scintilla tam

Flax. in obscuratast, ut ne ad inseriorum quidem ' sufficiat gubernationem, certe qud diuina FRU' cernamus & sequamur, affluente luce diuina nobis plane fuerit opus: at haec secum etiam Dei Opt. Max. praesentiam, hoc est ipsam affert beatitatem: quae nihil aliud est, quam perceptio persecta illius summi bo-Feliestas ni. At cum hoc me te percipiatur, metis aia quid. siduis operationibus potissimum quisbe-

ne beateque viuere dicetur. Quoniam tari men intellectus tanquam imago in ratione est,& rationis in sentia,& quoniam rationis . etiam an partibus inserioribus naturae quaris

dam est iii litudo,a summis ad ima beati as quidem aliqua continuo descendit: sed xursus , cum ipsa potius in quiete sit,& 'Fotu quodam sint reliqua cuncta, mirum

268쪽

' MnER III. ra ' non est, si ntis potius eam ad mentem resea ramus. Itaque necessarium est, si verae beatatitudinis participes futuri sumus, ut nos in vitam aliquam S sensum reuocemur, nec id tantiim, sed etiam ut vita nostra reducatur in mentem. &vt haec praesentia sum mi boni fruatur: ita enim homini reliqua cuniacta servisit, homo vero rerum diuinarum

contemplationi, hoc est Dei gloriae suaeq; felicitati. Corpus igitur rationi mentique ps, llabiscitur, mens Deo i&in seriorum fines F.si 'ad unum supremum tendunt. Dicunt etiaeam Philosophi animam plane sui iuris fata -ctam, adeo superare posse materiam hanc, ut & externam corporaturam mutet, I suaum corpus immortale reddat: quod si fiat tum demum hominem vere futurum bea tum, corpus nimirum animae coniunctio

ne, & tam hanc quam illud virtute summi boni, quod quidem solum per se, reliquorum quodque per illud tantum potest esse ,

beatum uapropter necessarium est,ut ad summum bonum omnes actiones nostrae psin Tecta contendant, siquidein in eo solo felieitas omnis est collocata. .

269쪽

E R V M, si rem unanimiamque

tum demum eognoscimus,dum primam eius caussam animis nostris tenemus, cum summum bo. num & principium & finis sit, ut omnium aliorum,ita Reip. quoque bene constit utar. quanquam de eo iam multa dixisse videri possumus, non fuerit alienum, si hoc Ioco. in quo felicitatem nostram quaerimus, adhuc paulisper eius naturam, quam nunquavel satis inuestigare, vel penitus inuenire possumus, perpendamus. Nam in eo virtuates Omnes tam priuatae quam publicae plane conquiescunt. Quod autem illud sum- . mum perfectum sit, ex ijs quae diximus. αexaths multis facile intelligere licet. Nams ope cuiusquam opus illi esset, non qui-- dona omnes, adeoque deficientes vires,

'μ & propterea ab aliquo sup riore princi-

μ'PI pium suae constitutionis atque conseruain

natura et C ., - ,

se ne, xionis baberet, & ideo vere summum quit, bonum non diceretur , quandoquidem quod de eius effectrix eaussa priorem dignitatem scientis obtineret. Nec etiam illi quicquam vn iro. h quam par esse potest: siquidem nulla caussa ιςx, superior est, a qua suam originem duorum aequabilitas deducat. Quapropter Oportet, ut reliqua cuncta posteriora sim t& inseriora.quaecunque naturae rationisque limia

tibus

270쪽

tibiis eircumscripsit: oportet, ut haec Acta natura, licet in suo genere perfecta sit, cum ab illo distet infinitis interuallis, non sit nais rimit m & necessarium immensitatis illius, sed astititium & liberum eius opus, quod quanquam incompraehensis spatijs, praeser- iisn his infimis suis partibus, ab aeternitate degenerarit, totum tamen etiam similitudiis nem quandam gerat illius exemplaris di-Dim : & hinc praecipue iudicat Plato,quod

unus mundus sit, cum nimirum unius una similitudo tantum esse possit. Oportet igitur ut totus eum semper spectet, cuius imaginem refie ri. Quemadmodum enim effigies in speculo, si res semoveantur aut speaculum auertatur, confestim evanescun hoc etiam accidit uniuersae naturae, si Dei praesentia destituatur. Non autem omnes

naturae partes aequabiliter expressum Dei vultum gerunt , sed illae quae nitidissimae maximeque perspicuae sunt, in eiusque directo conspectu proxime constitutae, multo referunt eum veriorem ct illustriorem: ct tamen is in singulis, & in omnibus putri cerrima quadam elucescit analogia. Cum igitur in hac uniuersitate debeant esse res diuersissim , quae necessario in unu conuenirent, factum est, ut commodii, imis quibusdam med ijs inferiora rursus ad originem suam primam & ad ipsam aeternitate