장음표시 사용
271쪽
est rans qua mea dium V niuersi a. ratis. Sensus Compraehendit singulas
ria,mes uniuerssalia. Sein vicissque cos gnitio nostra consistit. Ratio noiudicat
reuoeentur. Homines enim & mentes minido praeesse voluit Deus, qui & eius inaxiamam quandam similitudinem continerensi& illi per gratiam conglutinati, cum supearioribus inferiora in pulcerrimum quenda ordinem coniungerent: sic unius summi vir diate cuncta comprehensa sunt, & etiam infima cum summis per sua media sunt optime connexa. Medium autem accommodatissimum humana natura fuit , in qua mens cum corpore, & illa cum illis aeternis, hoc cum his externi et naturali vinculo teneretur, de quo latius disputat in Timaeo suo diuinus Plato. Cum autem haec simul iacra corporea cum puris suis exemplaribus conueniant, in homine per sensum & intellectum ambae vicissim singulares commutanesque veritatis ideae consentiunt in vitam mutuam cognoscendi naturam.Sed tamen hominum felicitas hac humana cognitione nondum est contenta. Nam cum natura nostra cum diuina per gratiam quoque deberet esse coniuncta, suas utraque consentaneas alteri quidem': at tamen utraque
suas leges habet, inter quas superiores illae diuinae tenent principatum. Itaque si quinaturali ratione non tantum diuinam voluntatem , qua naturae leges continentur,
sed & eam , qua naturae leges factae sunt ,&aliae multae huius naturae legibus superio-
272쪽
res,plane scire volunt, proculdubio vehementer a veritate aberrant. Nam ratio nostra solo rerum ipsarum animo concepta natura & ordine constat, quo non coercetur is, qui tam ordinem omnem, quam ra- itionem ipsam, fecit. Ergo secundum leges, non autem unqUam de legibus naturae vel , gratiae nostra debemus auctoritate iudica re. Oui humano pGtius ingenio quam auctoritate diuina freti, rationem diuime vOluntatis quaerunt, quam quidem etiam ipsa
ratio monstrat nulla ratione compra hendi posse eo ipso profecto turpiter delerunt omnem rationem. Aliquid igitur,imo multum,vel portus omnia, ii quidem in eo sunt omnia, ut inquit Plato,narurae rationique InParm. superiora sunt, a quibus, vel a quo pprius uno,qui perfecte continet omnia, possidet Vnum quodque quicquid habet: via de co gnoscere licet, in alio quam humano conis silio felicitatem nostram esse,ad quod quiridem omnes actiones nostrae,si qui dem verae beatitudinis participes esse velimus, sunt instituendae. Nam quanquam & his externis veritatis imaginibus nos oblectata permisit Deus: quanquam pulcrum illius Solis rutilum iubar est , & formosiissima facies Lunae serenae: quamuis ceterarum Stellaru . tam varius splendor, gemmarum nitor,
273쪽
que placere possit: tametsi pulerasinthaee singula & pulcerrima quae eonstat ex his omnibus rerum natura, tamen hic nihil ferme tam perfectum est, quin persectius aliquid excogitari possit, & haee cuncta vario maximoque boni defectu laborant, si eum illo persecto conferantur: quod etiam ni
esset, exercendae virtutis magna materia nobis deesset, nee esset quod alteram illam vitam absolutam tam vehementer expetendam putaremus,quam omnes qui bene tua dicant, quoniam selicissimam sciunt,meriatb su inmis votis expectant. Certe conducebat nobis, ut non tantum desiderio b norum alliceremus, sed etiam odio malorum compelleremus ad ipsam illam aeternam perpetuamque se licitatem. Sic homini reliqua cuncta. sed ipse Deo sibique se uit, dum per gradus ad primam suam originem continuo recurrit: nam haec naturae veritas est crassior & impurior,quam ut in ea saepe, nedum continuo sit versandum et purior in animis & mentibus,purissima rerum Omnium veritas est in Deo, in quo nobis demum est conquiescendum: cum ipse summa veritas omnium rerum si quae non
habeat aliquid adiunctum falsitatis. Ipsum vero, nisi eum summa sapientia destitutum esse dicere velimus, proculdubio sutipsi uaverissimam persectissimamque quandam imaginem
274쪽
. . LIBER III. I 2Irmaginem mente concipere non negabimus, ad cuius aliquando similitiidinem ex pressit hanc rerum omnium naturam. In
illa depicta est persecta hominis species, perfecta Solis, perfecta mentis & huius
totius uniuersitatis. de mentes quidem beatae pro viribus exemplar suum semper imitantur: natura semper quoque suas adimplet egregie partes:ied homines penitus aberrarent omnes, nisi inter eos unus esset optimus artifex, qui manum nostram ipse duceret, & egregie dirigeret penicillum. Iste solus absolutissime exprimit speciem humanam, quoniam in se continet ipsissiomam effigiem diuinam : ceteri vero tanto persectius,quanto propius eum imitantur. At qui destituuntur hoc optimo magistro, necessarium est ut prorsus aberrent, turin pissimaque monstra confingant, quorum tamen comparatione multo pulcrioresant imagines illae diuinae,& omnium ab soalutissima illius artificis imago, in qua suis verissimis lineamentis perfectissima suntiquaecunque vel in coelo vel in terra praeelare geruntur. Nam eatenus cuncta vel esse, vel egregie aliquid facere possunt, quatenus illius stinum characterem aliquem continent, cuius veritas ct pulcritudo perfecta
tantum sit in ipso sigillo. Certe quemadmodum nos omnes hominis primi corruis
275쪽
ptae naturae participes sumus, ita per gratia am ab hominis perditi natura in aliam absolutam mutari debebamus, ut summi borini vere participes essemus. Clim enim , non quemadmodum incorporatae mentes; sic& omnes homines simul sacti fuerint , sed
ab uno corrupto corruptelam omnes conistraxerint, quam ipsi, tam peccati sordibus contaminati, nequaquam eluere possent; ideo nobis uno absoluto fuit opus, a quo felicitas in naturam humanam propagareraturi propter arctissimam in eo summi boni humanaeq; naturae coiuctionem , cui simus nos etiam per gratiam eius arctissime coniuncti. Cum igitur unus sit, qui ct aeternam
ct Dei beneficentia factam persectionem
humanam in se continet, eum auctorem dc conseruatorem nostrae felicitatis non dubitamus appellare, in quo, tametsi propter. has miserias continentur hic ingst miscamus & etiam nobiscum ipsa rerum natura, summis animi virtutibus vivimus, tu rum Fides. fides est solidissimum fundam eritu. Quanquam aude inquisitione veritatis nos quoq; multa discere possumus , ea tamen omnia potius humana sunt, quam diuina, quibus Deum , qui infinitis mensuris nos stiperat. intelligere non licet. Quoniam tamen ab eo cuncta fiunt & conteruantur, quo nO-
276쪽
LIBER III. Ira finem, eius proculdubio cognitione nobis est opus. Itaque singulari erga nos be euo. Ietia necessaria sui cognitionem nobis deadit, qua cerneremus ea , quae alioqui nune cernere non possumus, & tamen postea nos clarissime visuros esse speramus. Per spem enim caelitus acceptam adeb nos confidimus de beneuolentia Dei, ut per hanc nos omnino selices esse futuros putemus. Qui vero pulcritudinis omnis ct rerum
Omnium bonarum unicum auctorem cognouit, ' aliquando per eius fauorem illius pulceri imo conspectit se perpetuo finitis
turum confidit, incredibili quodam accenditur amore,quo cum eo plane coniunctus in via vira, se omniaque resert ad eum unum,
cui proculdubio cuncta debentur .Haec autem virtus charitas appellatur, quae te nee inter reliquas omnes principatum. Sed tamen haec omnia sunt hic densa quadam cauligine obducta, si conseramus cum ijs spectaculis, quibus postea iucundissime frue
muri Hie audimus veritatem multis a nigmatis inuolu tam, illic aute audiemus apertam et hic tanquam in carcerem conclusi, temporaria caecitate tenemur, & tantum pauca quaedam percipimus eorum quae atris geruntur,ibi vero cum summa voluptate cuncta cernemus in clarissima luce: quae
quidem yt sanos oculos maxime Oblecta-
277쪽
DE R s P v B: re, Ita oculos mentis exulceratos vel ementissimo dolore ferire potest. Verum vi humana quoque natura particeps eius felici tatis esset, opus erat aliquo persectissimo, qui non tantum voluntatem & mentem humanam, verum etiam diuinam ipsam,a ctissim Esemper cum ea coniunctam, qui pariter verissimam &absolutissimam hominis speciem, & illam pulcerrimam reruomnium factarum exemplarem imaginem, adeoque Deitatem ipsam contineret. Hie igitur merito rerum omnium dominus est. qui non homo tantum, sed etiam Deus sit. non modo quemadmodum nos gratiae di- Dinae participatione, sed indiuidua & in exaphcabili naturae diuinae eum humana conspiratione.Is autem ipse vere finis omnium nostrum est, ad quem omnes operationes nostrae nobiseum tendunt: cum eo,per eius unius gratiam, non tantum voluntatibus, sed in luperct naturali quodam vinculo aractissime coniuncti,perpetua tandem felicitate perfruemur. Humana natura, praeserintimiam usque adeo debilitata, non potuit ad diuinam adsurgere felicitateque sua postiri, nisi diuina sese prius summistitit ad humanam δε hanc sui participem, imo in uno plenam fecisset. Non ergo tantum ad similitudinem Dei facti sumus, sed etia per Dei misericordiam eum ipsum inter nos, &, in
278쪽
LIBER III. iij in nobis versantem habemus, qui non tano tum perfectam naturam humanam ex ipsi iasima specie metis druinae absolutissime exinpressam continet, sed etiam verissima Dei Opt. Max. imago , adeoque verus sit Deus. Is qui veritatem omnem intelligit, qui haec
omnia & ex omnibus unam sormam uniis uersitatis fecit,ex omnibus bonis hominio bus unum suum tanqua corpus constituit, cuius omnes partes arctissime conueniant in v numminuru in quae ex ipso veritatis fa-pientiaeque diuinae principio spiritum unuhauriant, qui pariter eas ad aeternam feliciistatem gubernet, & etia unius perfecti coris Poris humani, cuius per singularem Dei beneuolentia participes fiunt, firmissimo sinctissimoque vinculo continentur,ac in unu eum Christo Deoque plane coniunguntur: quod quomodo fiat,quo modo corpus idein diuersis locis esse possit,ex ijs quae prius diximus de libera Dei pbtestate,in qua tOLa. um omnibus suis temporibus, locis dedimensionabus, est rerum omnium natura,
facile intelligi potest. Ea quidem plurim
comprehenduntur , quae non sunt huius uniuersitatis legibus expressa: quod nisi fateamur,maxima nostr ς religionis mysteria, ut resurrectionem corporum, & Christunt ipsum negare cogemur. Vt autem de veritate corporis. Christi minus dubitaremus,
279쪽
Is qui mentiri fallere ue nequit, cum eam adeo necessariam nobis esse sciret, ta aper tis tamque certis verbis expressit, quae nutatam pr orsus aliam interpretationem admittant: cum ex plurimis alijs sacrae scripturaesentent ijs multiplicem quis significatione accipere possit. Communes enim voces, ut inquiunt Philosophi, qualitatem quan-ρ dam significant, ut cum Christum vitem, panem & petram esse dicimus, a qua simiolitudines ad alia multa trasseramus:in pronunciato vero proposito voces omnes sunt singulares. Quanqua aute plura singularia inter te conferri possunt, ut quemadmoduprunu ad secudum,ita ter liu ad quartu esse sciamus: veluti duacta veteris testam elicariotio, cuius umbra & imaginem gerunt,coparamus, tam impossibile tamen est,unum
ingulare absolute & vere de alio pronunciari, quam vel idem corpus in diuersis locis esse, vel dimensione corpus aliquod nohabere. Cum igitur impossibile sit verborum, quibus corporis Christi veritas nobis traditur,alia interpretatione inuenire, nec impossibile sit Deum, ea quae dixit facere et necessariu est,u t eorum certa significatione admittamus, aut ut scripturam atque retiagionem nostram euertamus,& eum,qui,ut ipsa veritas est,ita mentiri non potest, qui mendacem esse confiteamur. Sed iam ad-
280쪽
moaum late nos in has res grauissimas diagressi sumus, ut nostram cum summo bono coniunctionem inueniremus, quam ad Rempub. bene constitutam plane neeessa-i iam esse dubitare non possumus. Necesa sarium est, ab illa irnmensitate,ea quae suis hic temporibus sunt dimensa comprehendi, necessarium est tam hanc naturae, quam illam sub fidei velo reconditam veritatem,
in apertissimae clarissimaeque veritatis aeterna luce contineri, hanc vitam cum morte coniunctam, in ea vitavitici quoniam indeo
ficiens est, ct sola reddit omnia vilia , non tantum interitum nullii agnoscit, sed moratem ipsam in iucundissimam vitam coma
nautat, deniq; omnia bona ii ostra, si quid. quam futura sunt, necesse est, ut sint in illo summo bono , sine quo & reliqua cuncta, ct felicitas, quae in boni sensu est, confestim
evanescant: corpus enim animam, anima Plo. d. mentem, mens summu bonum spectat, cu- bo.&al. ius unius viribus omnia demum bona fi ut. Quapropter cum optimum in optima Reis Pub.& in alijs etiam rebus omnibus finem proponi deceat, & ad eum consequendum optima quaedam adhiberi instrumenta,non
mirum esse debet, quod proponamus hic nobis summum bonum, ad quod omnes