장음표시 사용
371쪽
citationem,& ideo potius ad ealamitatem quam ad victoriam . quod non eueniret , si continentia maxime valeret,virtute ut vii - ilissima, ita difficillina in bellis. Oportet autem,ut se prius, si alios, vincere sciat, is qui verae fortitudinis gloriam est adsecutu '
rus. Necessaria quoq; est insignis patientia gy-kt' perferendi laboris,& fortitudini vehemen ter est affinis: nili quod illa no vincitur,sor- um. pratitudo vero semper etiam vincere conatur. dentes
Sestiustitiae semper postrema victoria est,pij. quemadmodum. Hesiodus recte scribit,&Inope.&sine prudentia nec milites, nec alij vlli recte dieae sunt in officio suo versaturi. At quod pietate quoque debeant esse praediis, vel hinc intelligere licet qu6d nullum vere iustum bellum dici potest,quod non ad unam Dei gloriam suseipiatur. Huc omnis bellorum apparatus comparandus est, huc omnis res militaris instituenda. Mirum est quantum animus possit bene formatus, hoc est verὰ Christianus: per media vulnera per acerbissimas igortes semper ad veram gloriam recta contendit,ac infracto robore mentis perfert ac perrumpit quascunque difficulistates. Nescit ullo modo rimere generosa virtus,nequit impediri, quo minus arduo quodam animorum motu ad fastigia rerumaximarum pergat. Nulla enim bonis vio Herodoris rei bene gerendae satietas esse potest. l.7.
372쪽
Habeant igitur milites animum ad omnem Xenop.: virtutem,& etiam ad belli disciplinam , ex l. i. depε. ercitatum nemo enim quicquam recte se Cy. cerit unquΙm,in quo non sit antea diligenis Milite ter versatus:& etiam usu pericula multo mitin x ζηζr nus perturbare let. Ouod aure in Duci-
Dueε, Uxi praecipue multariam rerum cognitio multatu do eretur, nobis piliceri me sapientissi reeo in mus Poetarum significare videtur, duri, sint pe, Achyllis nobilissimum illum clypeum deis riti. pingit. Quamobrem Plato merito vult mi Mathes lites,maxsme tamen duces etiam in Mathematicae maticis esse diligenter instructos : quod hs necessa; artibus instrumenta bellica conficiantur,xiMRd acies rectξ instruantur, urbes expugnentur νςμum & defendantur, hostes dicipiantur & in fugam conuertantur,denique quod iss ferme sistis omnis victoria nonnunquam comparari possit mam etiam animorum nostroru, quaedam indicia non contemnenda contiis nere putantur, qui cum naturae motu concitari s olent. Milites quadoque calearibus indigent,& quandoque potitiareno: non- nu quam hostes perferendi sunt,donec deriferuescat & consumatur bilis, quandoque sunt aggrediedi priusquam accendatur. Ingeniorum autem & remporum indicia quidam mentibus eruditorum hominum prura dens natura insevit. Quemadmodum enim elementorum motus & tempestates, quiri
373쪽
bus locis ' temporibus ingruent, & in qua
potissim lim partem verget,ita motus antra morum & violentos bellorum exitus, sep
entibus saepe praesagire licet, & quem ad α
ces animorum motus contemnere no deis
'bet qui quide nec minus multiplices sunt, nec etiam minus violenti. Cum autem nos Lepe tam varie tamq; vehementer, etiam
e dem cum die tum hora, siner manifestis caussis externis sentiamus affectos, id quomque necessarimn est populis & exercitibus euenire,ut vel hi vel illi,& hoc quam illo tepore potius ab ipsa natura bellico quod a furore concitentur,aut ignauia torporeq; teneantur: idq; esse puto qliod duces volu- volun/tariis quam coactis militibus uti malint: tarij. videntur enim illi belli & fortitudinis quodam ardore rapi. Sed perpendendum est, an audacia quam libidine potius impellantur. non enim dulce tantum bellum inexpertis,ut est apud Pindarum , sed etiam ilistis, qui sine praelio periculoq; militia quanis doq, sunt experti. Ii cum tute tam suorum, quam hostium, agros depopulati sunt, &omni luxu plenam,omnibus legum vinculis solutam vitam egerunt,ad eam liberam belli insolentiam libentissimὸ redire solet. ,
Sed si res laborem & periculum subire cog L primi sint,qui fugam & suorum prodi- A a tionem
374쪽
' DE RE B. tionem meditentur.Voluntarios igitur inllites dilige ter discernere decetmam si nullis laboribus de periculis propositis deterariti patriae & virtutis amore,vel etiam iusto hostium odio cocirantur,dignissimi sunt, qui R ei p. bene formatae stipendia cosequatur: si temeritate quadam & inlotentia raripiantur , non sunt tales, quales debeant a bonis ducibus vehementer optari. Dicent homines sceleratos potius periculis expoinni,' hoc pacto Rem p. ab sis liberari debeare. Verum, in eo saepe maius periculum est. ct maiores expensst, si cum publice alatur. Per ignauiam S scelus facile Rem p. hostibus prodant,quae fuisset a bonis militibus omnino defensa. Profecto satius est tales
homines ad alias operas necessarias, compelli, aut ad aliorum coseruationem certis periculis obhci: ne s non pereant, redea ne multo deteriores. Nam etiam bonorum adolescentum animos belli licentia corrupi videmus, a quibus etia contaminentur tempora pacis. Ergo milites sortes sint, de si fieri potest, reliquis quoque virtutibus sint instruisti,& insuper habeant corpus ad sustinendam inediam,laborem, aestum, byzreliquas omnes Iniurias paratum. Multi quidem ad militiam nati videntur:
quibus si exercitatio accedat,id prosecto maximum quippiam fuerit ad res maximas facilς.
375쪽
praeclare gerendas consuetudo cum natuis Ta coniungatur,& altera semper altera iuuet.Certe videmus in his potius locis quam. in alijs,& hic istis; alibi vero aliis temporitibus praestantiores homines ad haec alit illa negotia prouenire. Nam tametsi plurimuvis in omnem partem valeat, a natura ferme proficiscitur & promouetur. Ita quaedam gentes astu,quaeda audacia plurimum naturae quodam instinetii valent, aliae vero plane deiectos animos habent Tam Greciquam Romani se vehernenter iactare solitati sunt,quod inter Scythas & Africanos posti, virtutes amborum, sine viiijs tenerent,
ab illis audaciam sine simplicitate, ab his calliditate sine pusillanimitate. Altera enim
sanguinem profundere verentur, cum eum perquam habeat exiguum,alteri,cum abii dent sanguine,vulnera quaevis facile conatemnunt. Verum haec omnia consuetudo
non mediocriter vel iuuare potest; vel immutare: quod quidem ex us gentibus faciisse cognoscere licet,quae ingentem illa imperij gloriam nunc penitus vel amiserunt vel occuparunt. Ergo plurimum hic natu, ra, plurimum quoque consuetudo valet. Vbi vero una coniungiter egregie cum alintera, tum prouenit illud , quod nos maxia me desideramus:quanquam admodum ra-
376쪽
LIBER IIII. I ste Im oportuna cuctatio gerendi belli no Cupctas nu quam profuit, ut in Fabio qui Maximi tio in nome est co secutus:&tamen legimus Alex Q-andrum magnum non cunctando totum
orbe vicisse . Is enim qui bellum recte geta Pin. l. an sturus est, occasiones non sequi, sed praece- sit admi. dere debet. In externae regionis expugna- Respub. tione celeritas, in propriae defensione cunctatio valet mam foris commeatus & retiae
qua praesidia belli sit pius deficiunt quam
domi. Sed oportet Rem p. etiam tempore pacis esse semper ad bellum egregiae param 'tam:& ideo praeclare fecerint illi, qui alioqui nihil agunt,&etiam reliqui ijs temporibus , quibus in otio futuri sunt, si rebus sese bellicis exerceant quod si fiat, externis militibus Resiuib. minus habebit opus. Si tamen diues,fertilis nec satis habjtata regio fuerit,& hostes nos viribus superent, satius est etiam externis uti : si vero nec diues nec fertilis, & tamen populosa , potius Viatur Resp. militibus suis. externos enim alere
non potest, ct suos ad bellum diligenter instituere debet. Deinde mullio fidelius &animosius pro suis parentibus uxoribus &liberis, quam pro alienis omnes bellu gerunt hine est quod ab alienigenis raro, ab indigenis frequenter res magnas esse cofectas videamus.Si nee bene est habitata &sterilis hostesq, potentes habet Resp. prO-
377쪽
fecto plane desperata eius salus est nisi sora
lassis tam multos socios & externos defensores habeat, aut natura vel arte tam bene
munita sit,ut hisce presidi)s hostibus suis
resistat. Imprimis quidem procurare debemus ut aduersarios nostros quibus in potestatem non redactis felices esse non posmsumus,superemus: id si praestare non possumus Vt saltem aduersus eos salutem & digis nitatem nostram tueamur. Quod si vicini nostri nobis essent amici morum o bonO-rum similitudine cum Repub. nostra coniuncti, nunquam aliquo bello nobis esset opus: sed saepe tales sunt, qui tranquillitate nostram libenter perturbent. Itaque praestantior& melior Resp. qualem nostra e se cupimus,sequitate & utilitate communi suadente,tamdiu praesium acerrimum gerat, quoad hostium vires adeo fregerit, ut non amplius periculum vehemes pertimescat sita tamen ut consideret diligeter,quid commode fieri sine maiori malo possit, Mno tantum sua, sed interi m etia utilitate vi-
ctae Reip. quae victricis laquam pars cst fas rura,semper spectet, queadmodum paulo ante dicebamus: quonia in omnibus actionibus nostris optimus aliquis est proponendus finis,&omnis omnium stlicitas dlatissime promoueda:quasi potius eligeresqΑ sitoriique felicitate quisque potest quo.-
378쪽
ino meti reneat in utilit te comuni: quam
tametsi viri boni semper sibi proponat, in
ea tamen S sua quoque lita esIe velint. Hie autem & alibi semper mente tenere debemus, utilitatem v cram a iustitia communi nunquam separari. Haec postulat ut animus corpori reliquisq; bqnis omnibus externis anteponatur. Nihil igitur unquam comitte-mus, quo Virtutem vel nostrae vel alienae Rei p. minuamus, sed bonos vicinos qobis
quam amicissimos, malos autem si similium os, hoc est, quam optimos reddemus: quod quidem interdum fieri nequit, nisi superiores illis simus. Ergo virtutis caussa bellum suscipi potem virtutis inci cum no-stae tum Reip.vicinae, non tamen virtutis ceu tu suis, sed tantum alicuius insignis. Que Bellum madmodum enim in ciuitate quis'; se reo virtutis . bus alienis facile miscere non debet, nisi causia propter magnum aliquod Rei p. bonum,ita suscipias nec una Res p. se negotijs alterius, in quam xv ius non habet, inserat,nisi quatenus euide-
ter uniuersa vel Christiana vel humana Resiptib. iuuetur,ut in i S rebus,m quibus agis turde religione,vel iure gelium & natur . . solius autem commoditatis externae praea
textu no possumus alios ijs bonis spoliare, quae iure gentium sunt adsecuti , nisi cotrano. Ommum animos prouocare,& iustiti-
379쪽
LIBER I PII. I 8r instructam, ut non tantum intus omnia salutaria sint sed etia externas maloru catas
ias propellat,& iniusta vim iusta vi avertat. De Ordine Ecclassiastigo. CAP. VIII.
V O N I A M aute in selici Re p.
non hanc temporariam vitam tantum, sed potius aeternitatem
ipsam spectari decet, necessariuest, u in ciuitate quoque sancti quidam viri lint, qui inter ceteros praecipue rerum
diurnarum curam gerant, ac ad earum cognitionem & amorem ciuium animos excitent. h cum mentes illas in hereas proximius imitari dsbeant, oportet ut purissimis animis lacris illis maximis officus stingantatur, nec interim prophanis vllis negoth soccupentur. Diuina siquidem tam ardua sunt, ut totos animos sibi postulensi nec libenter humanorum commercium ullum ad n itrant. Itaque videmus a sapientissimis ct Optimis viris antiquitus leges esse datas ct in posterita εis pium consentit m prorogatas, quarum ob eruatione corporis I externarum rerum impedimentis nos liberaremus, praecipue cum res arduas & diutisnas obituri essemus. Ii vero qtii sacris offitacijs publice destinati sunt,id omnes proprium habere debent, ut in ios, quae persinent A a s adve,
380쪽
ad veram pietatem, longe reliquis hominiabus antecellant. Nam cum in animos hominum pietatem & omnem virtutem ipsi prς cipue debeant instillara, cumq; sint ilitudinem suam quandam omnia libeter pro . ducant, & causis a semper esse debeat prae. stantior effecto, quanqUam interdum in hominibus excellens doctrina sit, cui secta non respondent, quo facilius voti sui comis pos far, cu reliquis virtutibus semper postulat coniungi. Ergo religionis misit stri non tantum eruditione, sed etiam alijs virtutibus eximie sint instructi, di suppedite, tur i3s etiam omnes occasiones,quibus in ossi Eio suo melius versentur: occasioOes. quoque vitiorum illis prorsus adimantur, quas in his rebus humanis & esse plures desacilius admitti videmus. Cum itaque res diuinae tranquillos animos desideret, reeiε constitutum est , viij qui in illis praecipue versarentur ,& homines reliquos ab istis perturbarionibus d serenam virtutis vita I euocarent,cum haberent ea quae necessi, laribus eorum satisfacerent, quo pietati magis integre seruirent,rebus humanis miniis essent occupati,quae quidem nos a diis innis auocare solent. Quod clim non ignorarent quidam ali)s sapientiores, quo poscsent inconniventius inspectioni rerum cς-ἐestium vacare,ab hominum tumultibus de