장음표시 사용
101쪽
sunt anni centum quinquaginta, alia aditio ha- A GAZm Mim divis P .lari ris suis elis terra m
t centum nonaginta. Haec de annis Israelis P
lichronius, de Iuda nihil omnino in eius scitoliis inuenio . Fortasse idem sensit quod Theo.
doretus, qui virosque annos hac ratione rece sit . quadraginta annos ludae numerat a quinto migration: s Ioachin , in quo ortus est prophetiam suam Er hiel, usque ad secundum a num Cyri Persie ; videlicet Nabuchodonosor triginta duos reliquos a duodecimo, qui concurrit cum quinto exilii Ioachin Evilmerodach vnum vel duos, Baltassar tres, Datij duos, Cyri unum, qui salus iuncti consciunt quadraginta, &c. Annus vero Israel centum quinquaginta putat esse tempus ab eodem anno quinto exilii Ioachin ad vi
mia, soseis it Dominus spiritum Cyri, est. Quod si ita est, qui possunt anni captiuitatis restringi adnumerum quadragenarium decubitus Ezechielis Neque valet quicquam solutio Theodoreti , a que Eusebii, quem ille secutus est, scilicet, annos
septuaginta completi in secundo Darii Hystaspis,
cum Templum coeptum est reaedificari: etenim Ieconiae praedixit Ieremias . pis septuagima annos reritam vos ais Io - ι2.- . septuaginta igitur anni iluxerunt usque ad libertatem a Cyro datam, copiamque factam redeundi in patrias sedes.sesimum Artaxerxis Longi mani, in quo Templum B Praeterea ex libro Paralipomenon citato constat, sal tum absolutum, ciuitas Ierusalem murata . de reliquatvstes & oppida terrae Israel instaurata, ct incolis completa sunt. Seilicet quadraginta desolationis a duodecimo Nabuchodonosor ad Cyri primum, qui sunt utrique computationi communes, Cyri
viginti nouem reliqui, Cambyss septem, Daiij Hγstaspis triginta quinque, Xerxis viginti ,& ADtaxerxis undevigintii anno enim vigesimo Vrbis muros praecipit restitui. Addiditque Theodoretus. Et nemo putri ad Israelem nulla ratione pertinuisexdiriationein lerusalem. xtpote qui iam pridem a tribu luda esset diuisius: namque post reditum haud mansit illa diuisio. Verum concordes&vnan: pies omnes, qui reditem consecuti sunt, terram sabbata sua , , hoc est, quietem de otium
egisse omnibus diebus desolationi, usque dum ''' ς'
complerentur anni septuaginta: otium autem terrae , sules , vescessatio, est non exerceri, non coli, nec seminari. Septu asinia igitur annis ablui se cultores terrae necesse est, si terra totidem annis egit sabbatum rat vero multis annis ante secundum Darii redierant in ludaeam exules ; ergo non possunt comprobari anni septuaginta quietis terraevsque ad secundum Darij, sed usque ad primum ri, in quo redire in patriam primum licuit.
ludaei, quos refert Hieronymus hoc capite, sup- Iudaeorum putabant annos tribulationis& angustiae tam IsraElis, quam luda quadringentos triginta nam in V.
degebant, terusalere metropolim incolentes , deci C eum numerum conserebant annos trecentos non a- See da se:
sic respondent quastioni auctores Graeci. Ceterum praeterquam quod lectio ina , atque numerus annorum, quem in corruptis exemplaribus legerunt Graeci, longe abest a veritate Hebraiiacae de vulgatae aeditionis; immo de ab aeditione germana Septuaginta interpretum, vi in explanati ne capitis dicebamus a etiam centes in quinquaginta annos legeremus non eontinuo computati nes Graecorum literae satisfecissent tetenim Polychronii numerandi ratio in eo claudicat quod dum decim annos tribuit Amon ex eodice Septuaginta cum duo tantum regnauerit post patris mortem, vi ex textu Hebraico constat. vnse non sibi constat praedictus numerus centum quinquaginta ann
ginta Israelis, Iuda vero quadrastinia ) a secundo umia anno Vespasiani, quando Vibs a Romanis capta Templumque subuersum est, quibus finitis promittebant sibi rectitutum iri ut isti nunt libertatis satum e vi quomodo filii IsraEt quadringentis triginta annis suerunt in Aegypto; sic de in eodem nu
opinionem Iudaeorum non reijcit Hieronymia e n que enim pocitat ex eventu eam manifestae salsitatis arguere, cum sua aetate nondum esset implfium iniquitatum hiaul. Theodoreti vero ratio D tum tempus a ludaeis prafi: um testituendae sibi li- multo longius recedit a veritate: nam tempus illud centum quinquaginta annorum ex iiij,quod ipse adscribit istaeli, ad Iudam potius, quam ad UraElem speetate videtur . vel f Israelis interesse
quoquo modo credatur, certe non minus pertinebit ad Iudam, quae quidem tribus vel universa summa, vel certe pars maxima extitit eius canti uitatis, liberationis, atque instaurationis Ierusalem. Quorsum igitur escem tribubus potius, quam dua-hu comminaretur Vates calamitatem uniuersis commune me immo vero duo pacto dicemus, anno duodecimo Nabuctodonoso; coepisse captiuitatem decem ttibuum, qua multii retro annis, id fest, centum triginta, ut numerat etiam Polychi pius, inchoaverat ἡ Denique quadraginta anni Ecaptiuitatis luda minime possunt cum aeremiae Vaticini s conuenire . ille enim disertis verbis testa-
tibus . idem ecticitur ex libro Paralipomenon . bertatis. Velum coactiora saecula eandem aperte redarguunt, praescrtim nostrum, in quo post Vrbis excidium annis exactis mille quingentis viginti miseri ludo perpetuo exilio damnati perieuerant ashuc extra patriam. Diuus Hieronymus eadem acceptione, qua lu- N et '
daei, usurpat vocem , iniquitas, te ilicet pro poe--iniquisna, sed longe alios statuit aflictionis utriusque ter .
minosi nam lsraelis annos trecentos nonaginta ira in ei nitinerat a prima captiuitate decem tribuum, cum prmatur.
regnante in ista et phacee filio Romeliae venit Rees
hisyriorum Theglathphalassar, decepit Galaad, .. . I s. de Galilaeam, de uniuers in ictram Nephtali, di transtulit eos in Asyrios . Finem autem annorum est in e&tremi, diebul Assueri Persae, cum,proc rante Regina Esther,uniuersus populus lud orum de mortis periculo impendente liberatus est uel potius a tempore Manahem,cum primum venit Phul Assyrius in terram Israel,cui Manahem dabat mil- a. et s. te argenti talenta,vsque ad viaςsmum octapum annum Regis Assueri, suado Estner historia contigit.
Assiierum vero appellat Hieronymus Artaxerxem Aineta v
Memorem,qui successi Dario Notho Porro annos quadraginta Iuda numerat a primo anno Ieconiae,
102쪽
qui lὰ dedit Nabuclio loriosori usque ad primum A colligitur aperte. Deinde cur non potius addid
an mian Cyri, eade in scilicet ratione, quam stapra retulimus ex Theodoreto . Verum multis iuspiticet utraque Hieronymi computatio:& quidem p sterior annorum Iuda satis valide reieeta est paulo superius e prior vero annorum Israel nihilo videtur verisimilior. Primum quidem quia tempore Esther non fuit liberatus Israel a captiuitate, sed ab imminenti periculo mortis. Praeterea quoniam tam clades,quam libertas illa ex aequo conumiebat I dotis & Israelitis, ex quibus plurimi adhuc remanserant inter gentes, multi quoque cum Zorobabe-la redierant in propria. Nam ideo in dedicatione Templi duodecim hirci caprarum immolantur pro peccato totius Israel, iuxta numerum duode runt viginti annos Salomonis posteriores, in quibus idolis uxorum aediscauit sana, ct coluit gentium immunditiasὸ nam ij anni aptius necterentur cum initio regni Ieroboam: etenim illa interruptio
annorum aliena est ab omni recta computatione , ct historiae consuetudine . Annorum vero luda computatio non minus est inconueniens . Vnde
enim sciunt Hebraei post sextum decimum annum poenituisse Manassem quod si hoc ignorant, cur non potius totos quadraginta annos veri scant in regno ipsus a primo ad quadragesimum, di quin decim posteriores reseruant poenitenti Quod si
libuit transtum sacere a regno in regnum, ne annorum series continua texeretur, cur non potius adcim tribuum, quod plurimi ex singulis tribubus ad regnum Achar regressi sint inuenissent certe i
deditationem noui Templi conuenerant cum I daeis. Immo vero s rem examinemus diligentius, inueniemus in libro Esther nullam Israelis , Iudammm vero frequentem fieri mentionem . nam ibi se legimus . Pra mi lis Axis Aman se unum Maiaschaeam mistere maκas suas: Maereus en/m quod σι genus Iariae marissae molau omnem Iisastrum, qas erant in regno Agueri, peia emnonem. Et infe rius . M u ela sori an innum, quo die is εοs mense sus Iadastram deterra mersiri, M. atque idem via
dete est in eapitibus sequentibus. Quo igitur pacto adscribemus Israelitis, quae sent Iudaeorum propria Θ ijs de catas non probatur Hieronymi computatio.
gentem iniquitatis segetem, quae in libris Regum Aelial ipsi adscribitur, de Iudae cius errores aemulanti di se enim habet. Sed neque ipse naea - ὰ uis modis a Domini Dei stis, sedamstinviti in e Hrilis Isael 1 o thoidem usque ad Eud impus aQleb ι ei, serpenti aeneo, incensum. Cum ergo aeque grauiter peccauerint Iudaei tempore Achat, atque temporibus Manasse ,& filiorum Iosae, cur istis potius tribuatur iniquitas, quam illi, non satis intelligere postum. Alij annos Israel trecentos nonaginta numerata vigesino quinto Heli usque ad ultimum Oscaerquos ego rogatos velim, cur potius ab eo anno Heli numerare coeperint i an ut Prophetae sati L
Rabbi Dauid Chimhi, de Rabbi selomo, atque C saciant, an potius vi aliquid dixisse videantur Θ nil
Tahi, quos sequuntur multi ex Catholicis interpretibus , aecipiunt iniquitatem pro peccato id lolatriae , quam in decem tribubus perdurasse dicunt annos trecentos nonaginta, in Iuda vero quadragintatas e priorem summam ex duplici numero confieiunt, videlicet, ex ducentis quadraginta avno, qui recensentur in sacra historia ab initio I roboam, qui peccare fecit Israel, usque ad nonum
Cleae Regis Israel, qui fuit Israelitiei regni posti
mus , atque edi centum quadraginta nouem, quos mutuato accipiunt a tempore Iudi , de veri scanta pruno anno Abimelech usque ad vitimum sacerdotis Heli. Vtrunque itaque numerum annorum coniungentes conflant praedictam summam tre- enim in eo potius anno inuenitur in igne, ut eorum summae annorum esse posset exordium.
Verum aliis gratius suit ab ultimo anno Heli scomputare , atque annos lunares facere, quibus Ivium Prophetam dicunt, ut prophetia veritatem celaret, quas vero non palam ipse profiteatur . Adia sisnem Drusalem exundes manam ream.
Ceterum annos Lunares vltra decem & nouem nulla via quani natio usirpauit in computatione. ut
sate disseremus in Commentario de seriis ad caput quadragesimum. Aliis magis placet nomine Israelis intelligere lduas tribus. quae post decem tribuum captiuitatem, di Iuda δὲ Israel promiscua appellatione vocantur, centorum nonaginta idololatriae decem tribuum. D teste Hieronymo, atque id confirmant ex Vatis ip- Non absimili ratiocinio subducunt quadragin ta annos Iudae nam ab initio regni Manasses delibant annos sexdecim, in quibus effusus idolorum eultui deditus, Iudam quoque peccare secit.
Addunt omissis reliquis regni Manasses duos,
quibus regnauit Amon, Iosiamque praetereuntes, viginti duos annos capiunt a regnis Ioacim& Sedeciae r atque ita quadraginta annos idololatriae se inuenisse gloriantur. Verum fixe interpretandi de numerandi ratio non congrua est, immo absurda: primo quia summa illa annorum centum quadraginta nouem, quam a temporibus Iudicum acceperunt precario, non minus pertinet ad duas tribus, quam ad de sus verbis: se enim ait. Com dos f* Israel μκ seam porta am in terris, ad eras ciciam eos, quod dedecem tribubus iampridem abiectis non recte intellisitur, sed de duabus abducendis a Nabuch donosor post paucos annos. Praeterea quia iste annorum numerus diebus obsidionis Ierusalem videtur respondere, Propheta testante. Et adis ramis Io istim e uno faciem suam. At vero ista Vrbis obsidio nil pertinebat ad decem, sed ad duas tribus , quae in ea morabantur. Nomine autem Iuda intelligunt Ierusalem, in qua erant Principes domus Iuda,quam nomine Iuda secernit a duarum tribuum ciuitatibus1 quoniam istae permissae erant ex indigenis luctaeis, atque aduenis Israelitis, qui ma-Πieron M. initas com ment. in fati hiam.
cem. Cur igitur potius adscribitur hoc scelus Israe- Ε nus Salmanasar effugientes ad duas se receperant radatim Ii, quam Iuda, cum eo tempore indiuisit tribus essent Θ Sed demus Hebraeis, quacunque illi somniauerint ratione, eam iniquitatem ad decem tri bus tantum pertinere ii cur potius numerant an
nos a primo Abimes ecia, cum multo ante idola . coluerint vi videre est in libro Iudicum. Me rantque Νν Israel malam in con pectu Do mi , e
parra foram. Idemque ex sequentibus capitibus tribus. Iniquitas ergo domus Israel suit idololatria , quae viguit in urbibus Iuda a quarto anno Roboam usque ad finem regni Sedeciae. Iniqui. tas vero domus Iuda fuit ex des Christi Domini de sanctorum,atque odium in Christianos per quadraginta annos perseverans ab anno quo crucisaxus est Christus Dominus usque ad rapugnationem Vrbis per Romanos facta in,id est, a decimo octauo Tibe
ri, ad secundum Vespasiani,quae Principum Iuda de G 3 Hiei
103쪽
Hierosolymitatiorum propria suit, quoniam ii inui- A eam. Item. γδ his sum Dosa - est inriso dia atque odio Christum Pilato tradiderunt, di cum tuum, ac ii illi dixisses: tua res agitur, tot diebus cireundaberis, quot me in sinistrum latus de
dia atque ceteros aduenas eastimularunt ad idem postulandum
Auctor huius sententi x,tamets recte sensi de s-gnificatione nominis lsraelis, atque exacte comprobauit annos praeuaricationis ab initio bipartiti regni ad casum Sedeciae; desuit nihilominus in assignanda fgnificatione nominis Iuda, atque in annis eius pr uaricationis. Et primum quidem ratis affirmat ceteras urbes Iuda permillas esse ludaeis & Israelitis, Ierusalem autem a lolis habitatam esse Iudaeis. Nam qua ratione fatetur , demerito, ad urbes Iuda reliquas, multos Israelitas confusisse tempore captiuitatis Athliacae; eadem
est, Obsidionis, quam tuus decubitus repraesentat. Secundo nota, in liae tragoedia Prophetam su- secvndo eo
sinere personam utriusque gentis, scilicet, oblia dentis, & obsessae: nam in persona hostium praeci- diti Triripitur brachium nudare contra Vrbem ,& patellam lium N pro scuto praetendere inter se & urbem , ut lign.s-i i num caret hostium serto armatorum immanitatem. inperilina vero Iudaorum panes subcinericios in pondere iubetur comedere,quales obsessi edituri errant: atque catenis constrictum decumbere totos dies tenetur consteri , multos Israelitas maxime ex B de noctes treeentas nonaginta, ut eo habitu reser-
proceribus se recepi se in regiam Iudaeorum Vrbem I praesertim cum illa esset omnium munitissima non solum ex Dei praesentia . sed etiam ex situs
ratione,&murorum atque turrium firmitate i.
Quod si ita est , cur potius reliquarum urbium incolae appellandi sunt Israelitae , quam Hier solymarum vel qua potissmum ratione isti, Iudaei vocabuntur a Vate, ceteri, Israelitae praeterea Vates,dum recumbit tam super finistrum, quam super dextrum latus , praecipitur vultum minacem vertere contra Vrbini Obseil am quam in latere delinearat, non aliam ob causam . quam ut illis ciuibus portenderet obsidionem & cladem imminentem, ut in explanatione literae dicebamus. Ad curet oppressionem ciuium qui tempore obsidionis non se poterant loco mouere, aut pedem efferre
Tettio. Obseruandum est, in quo totius diis- Tertio nota. cultatis solutio consistit, non solum Vibis obsidionem repraesentari decubitu vatis, sed citam exci- obis iam dium. Videlicet diebus trecentis non asinia decu- tantum . sabitu in sinistrum latus reserebatur obsdio; diebus vero quadraginta decubitus in latus deestrum portendebatur eiusdem excidium. Hoc ita esse ex eo patet , quod Prophetae praecipitur, ut trecentos
nonaginta panes subcinericios sibi saeiat, snguialosque in pondere sectos comedat, di aquam inmensura bibat diebus singulis recubitus. Cum e ues igitur Ierusalem pertinebat ista tragoedia , C go totidem dies iacuerit in sinistrum latus, atque atque ipsi mei Israel vocantur, de luda. Sed demus illis, ludae nomine vocari cives Ierusalem subditos Sedeciae, qualisnam est horum iniquitas Θ Odium in Christum D sanctos eius, inquit, per quadraginta annos perseverans usque ad excidium Vrbis Aactum per Titum. Praeclare. Sed rogo, nunquid Iudaei,qui vixerunt sub Sedecia, insectati sunt Chri
sum & eius sanctos minime, ait, sed eorum p steri: multis itaque saeculis aute, quam patrarent crimen Iudaei,eius dederunt poenas tinniti bis idem sacinus punitum est ζ semel in excidio vibis Babylonieo ; iterum in desolatione eiusdem Romana. at
non punit Deus bis in idipsum. Dices quid noui, svites praedixerit futura post multa saecula Θ Responpanes i bi parauerit , consequens est, quadraginta diebus reliquis, quibus in latus dextrum decubuit, alium manducasse eibuni : qui scilicet sibi a fami liaribus parabatur, cumque ii ne mensura vel pondere. quid hoe est nimirum posterior de bitus portendebat dies totidem non iam obsessae Vrbis,
sed captae, a quo tempore miseri captiui, tamet s deteriorem experti erant conditionem serum rum , nihilominus non tanta premebantur fame,
atque dum concius ab hostibus libertatem tue.
Quarto. Obserua quam apposte Vtrumque ho--tiri rum, id est, obsidionem de excidium repraetentave- hi dormirerit Deus decubitu Vatis in virumque latus. Et in
deo, sutura predici solere, non vero puniri ante- D ni in dormire super stricio latere solet esse mole- hia uam fiant: peccata autem Israel & Iuda per qua
ringentos triginta annos commissa, urbis obs-dione, angustia, de fame vindicari testatur Vates. Quare necesse est praecesserint anni iniquitatis utriusque partis ipsus Vrbis obsidione. sed, etiam si hoc esset tolerabile, quis non videat gratis assii
mi, solos indigenas Ierusale desaeuisse in Christum
Domini quali veto non solicitauerint eius necem
Seribae & Pharisaei, quorum illi Simeonitae erant, isti ex omnibus tribubus promiscue in eam religi nem cooptati: quasi vero sacerdotum inuidia non desiderauerit uniuersi populi sustragia, qui ex omnibus urbibus Palaestinae, Syriae, & bona Asir pa
te ad sessum diem Paseliae conuenerant. Non est sium de graue . incalescit enim eor, quCd in sini- d illum Eentum latus propendet, nimio sit perimpoliti hep dium fgnitis ardore, sanguinisque confluxu aestuat ct sutio. β catur unde inquietum si mirum gisnit is decubitus, ideoque symboluin est animi solliciti, timidi, hominisque perturbari, qui vix palpebras claudit, cum imminentis periculi memoria excitatus eui si lat. E contrario dormire in latus dextrum, visuaue est de iocundum , propterea quod emonens cor nullis humoribus grauatur, ita proprium est pace inuentium de cestantium . Vnde Plinius. TI . . . Nihil est, quod in deestram aurem sducia mei sq.
dormias, non impune cestatur . Quare aptissi
mum symbolum est quiestentium post pugnam
ergo quod tantum scelus adscribatur Hierosolymi- E tam eorum qui vicerunt, quam qui superati simi. tis potius, quam reliquis Iudaeis: neque quod isti potius Iudae nomine intelligendi veniant, quam oppidani.
Reliquum est, ut nostram exponamus sententiam pro quaestionis decisione . sed prius quaedam
piutio nota Obseruarrida pra nati re oportet. Primum. Argi
hic ari de nientum huius tra cedia esse urbis Ierusalem obli.
. dioncm , quod dii ore signiscat Vate , eum sibi di
eium te latur . Iu eris in obdita encm ij cischnotibuet enim arce expugnata , hostibusque debellatis, fas est victori discingi, arma ponere , atque imcurium quiescere totas noctes. Victis quoque licet, si non libertate,pace saltem potitos, dormire; quippe quibus nullum praeter a malum captiuit te acerbius formidandum si reliquum. Propterea Spiritus sanctus trecentos nonaginta dies, quibus Vrbs obsilenda erat a Babylonios, totidem diebus decubitus Pi lictae in latus sinistrum re .
104쪽
praesentauit. Etenim is habitus proprius est milia A rollisi clara mandi. Vim verbi expressi Euangeli tum obsidentium vel tutantium praesidia, cum tam chirno tempore quieti sedant per vices suas r nocue enim audent discingi, armisve positis in latus dextrum cubare, ut sere solent qui domi iacent curi ; quin potius accincti de armati dextraque manu hastam vel ensem tenentes vix recumbunt, nedum quiescum, aut dormiunt e sollicite obseruan tes, ne sorte illis somno oppresssis vel imparatis , aut prauidiarii elabantur, aut obsidiaris incurrant in arcem. Diebus vcro quadraginta quietis in latus dextrum, significauit totidem dies victoriae, in
quibus scilicet Babylonii captam Vrbem demoliti
sunt. eo enim tempore neque vi res euentus sollicitudo amplius urgebat, neque victim metus im-sta verbo Graeco. ψων, o aeron. Harum accepti
num prior ad Deuna pertinet , qui solus peccata di mittit propria auetoritate; altera ad homine, . Septimo. Examinandus est signifieatus voeas niquitas, quae Hebraice dicitur pal; ghation, de qua sic statunnus. Iniquitas in laetis literis signiticat uitur excurreatum qui nascitur ex culpa,& cui merito respondet poena. Unde promiscue usurpari solet tam pro des premi
culpa, quam consequitur reatus, quam pro poena, in uitas s- quae culpam comitatu .Pro culpa sumitur ibi. s. - gnat at cul'mo est in qu Iuris mel, Ier cras mcde ibi. SI Iaca's- .min, scelera a gnemu=: de in psalmo. Fre in in cui krat lis e nrepressam. Pro poena accipitur ibi. In m. r. mesu, dumine mi, saee in qu sin ct ibi. Non euemcι D' s.
essem ea re quadas, clades, fitiis popati mei peccaro, a . p. et .supplicio, Ad morti , qui, Sodoma intibi Ga ιχ m Inia. as.
--- non ceperanI, Septuaginta, laborarunt,
an ea , subuertenda, manm, M. In praesenti autem stat pro poena peccati, non pro culpa, quod ex ad iunera verbo, portare, facile dignoscitur: quod cum Thr/n. 4. hominibus tribuitur,signiscat sustinere, pati, ut d - e. s. ximus Notabili sexto. Vnde portare iniquitatem, Hic fiunt urerit sene supplicium iniquitatis alias admissae, dare poenas commissi criminis. quasi is sit verborum Usensus. Tot diebus catenis grauatus sustinebis molero quadraginta dies exercitae victoriae, hoc est, in C si iam debitam iniquitatibus Israel, atque ea tole-
prae moerore profunde dormiebant: aeque enim i
lenta curis cessare qui nihil boni sperant, atque qui nihil mali timent.
A storia va- Quinto. Comparanda est cum Vatieinio hist aiatis riae veritas: diesque trecenti nonaginta obsidi
mero die. nis, atque quadraginta exercitae victoriae in uesti
quuntur usque ad finem versus vigesmi sexti. Por. quisu spoliata de desolata est ciuitas, ita numerantur. Die nona menss quarti anni undeeimi Sedeciae capta est ciuitas , ut patet in textu praealtato: die autem septima mentis quinti venit Naburar in s. dan in Ierusalem , abstulitque vasa aerea de domo'. s. Dominit die vero decima eiusdem mensis incenditi ra. u. t. domum Domini sc enim conciliandi sunt ex seni a. tentia sederolam hi duo loci, alioquin veterque i quitur de incendio domus Domini,quod sinul stare non potess) itaque incendium coepit post Gies tristinia Vrbis expugnatae .Cum autem teilatum steisdem locis Babylonios euertisse domum Domini, di domum Regiam, omnesque domos & muros Vrbismeccile est decem ininimum dies immoratum in rantia repraesentabis, quam ipsi sunt laturi totidem obsidionis diebus. Octauo. Examinandum est, quid sibi velit illud Diem mora Prophetae. Dum 'o is ob da tissi an scilicet diebus decubitus respondeant totidem anni pren rum: an peccatorum nam bona pars interpretum, quos supra citauimus, volunt diebus hisce sueeeLDile totidem annos afflictionisuros vero constam et asserimus diebus decubitus Vatis respondere quidem totidem dies obsidionis, e Gersonis Vrbis atque asilictionis utriusque panis Israel &Ilida. illis vero diebus aia ictionis non succesiisse postea totidem enarum annos; quin immo virosque dies.
decubitus scilicet' ob idionis respondere totidem euersone aedificiorum adeo superborum 1 nunc ad- D annis praeuaricationis praeteritae ; itaque supplici;
tempus praedicitur breuissimum in ultionem praeuaricationis permulta saecula protrachae: hoc autem aperte mihi videor intulisse ees oratione illa Dei ad Prophetam. Diem no anno deae Dbι: constat enim Propnetam decumbentem referre populum in Vibe obsessum, atque eius vicem geret e. quem admodum cum extendit brachium nudatum, ser que clypeo se protegit, hostilem exercitum reprae sentat, ut diximus Notatione secunda. Nomine
itaque populi audit .Hem pro anas deae tisi. quia sei licet populus ipse accepit dies totidem oppressonis I famis pro annis iniquitatis seu praeuaricati nis commissae. Dies ergo poenarum sunt,anni vero culparum lioquin enim si anni futuri essent poenarum, nequaquam dictum esset, He- ργs annis λάιιιD, sed potius e conuerso, annum pro die dedi trubi videlicet: auot diebus tuus decubitus durauerit, tot anni tutum illi sustinebunt supplicium.Cum ergo dies imponantur pro annis, triani selium est .
dies eise poenarum, annos vero transgressonum. Praeterea non bene respondet poena pinnae , cum
Deus non puniat bis in idipsum, sed potius poena culpa. Cum igitur dies decubitus atque etiam cissescivis Vibia sint scenarum, consequens est, non
damus decem illos dies excidii alijs triginta expilationis Vibis,subducemusque quadraginta victoriae aduersus miseram Vrbem exercitae, lucis reprae sentauit Vates totidem diebus decumbens in dextrum latus.
Quid foufi Sexto loco explicanda est illa pluass . Tiparia-T I o sis, et a filmes in quitates domus I rues, vel Iuda, Scisti ei , ' pro viroque enim verbo Hebraice legitur 9m , naia
mei iniqui. sa, quod est leuare, tollere,atque eiusmodi sexeen- rates e M tii patet enim latissime crus significatus. Cum a. leni iungitur nominibus, iniquitas, vel, peccatum, duo signifieatraliquando enim leuare peccatum,est
st do portare peccatum, est super se tollere, suscipere in se noxam, obnoxium scri poenae debitae, poenas, i dare peccato debitas, ut in Leuitico. Si an ma
105쪽
suisse impostos in signum alterius a Dictionis grauioris, sed in vitionem impietatis. Dies itaque as- fictionum sunt, anni vero praeuaricationis, seu i lolatriae, arque is est praedietae orationis sensus . Diem ρνι aniso Pili bonoc est, tibi sistinendos imposui illorum nomine tot aspictionis & famis dies, quot annis impune peccarunt Israelitae. Nono. Obleruandum est,nomine Israelis hoe i eo non ligniscari decem tribus t quorsum enim o sdione urbis Ierusalem puniatur iniquitas decem tribuum, cum neque Hierosolyniis sit admissa, neque ii suisset,eiusnodi vitione vindicari post αξ constat enim ante annos centum triginta, eversa S
maria , abditatinii esse Israelem ab Assyriis in ciuitates Medorum. Frustra igitur decem tribuum vel culpam vel poenam conantur interpretes cum trecentis nonaginta diebus recubitus Vatis compararer nec mirum si non suecedat computatio ,
quae a veritate historia tam longe distat. Signiscat itaque Israhi populum ex ludatorum & litae ibiarum tribubus commissum, eum scilicet, qui tune temporis supererat Hierosolymis, quem nomine veteri appellat vates, ante regnorum diuisonem uniueriis tribubus communi, atque post capthiit tem Samariae Dei populo, qui in Iudaa degebat', frequenter a prophctis accommodato. Nam, vi auctor est Hieronymus, abducto in captiuitatem Israele, id est, decem tribubus, indigerenter pristino nomine etiam duae tribus appellantur Israel, quod saepe sectum videmus a Ieremia, Erechiele, Sophonia, Aggaeo,& Zacharia,& reliquis prophetis , qui post captiuitatem decem tribuum soluerunt. Et quidem de duabus tribubus non de decem in praesenti esse sermonem illo unico argumento satis emeaei ter persuadetur, quod portenti huius enodationem suscipiens Propheta dicit. Sicc
medent filii lirael panem suum pollutum inter gen
tes, ad quas ei clam eos. quod decem tribubus nequaquam potest accommodari, eum ante annos multos essent eiectae extra regionem sanctam, panemque libaminibus Idolorum commissum & vitiatum comederent iampridein. Ergo comminatio futurum designat supplicium duarum tribuum, qua supererant, atque etiam reliquiarum, quae ex aliis, sese illis aggregauerant, non solum tem re deiectionis Ieroboamia domo David, ut scriptiunest in libris Paralipomenon a sed etiam tempore Effechiae: nam a pijssimo rege per literas sollicitati sunt uniuersi, qui manus resis Assyriorum elaig rant,atque multi ex tribu Aser, lanas edi Zabulon eius acquiescentes monitis salutaribus venerunt in Ierusalem , quarcntes Deum patrum suorum , ut testatum est in eodem libro . Nomine autem domus Iudaei accipimus regiam domum & familiam, reges qui in Ierusalem domi nati sunt, idque ex vi nominis domus Iuda: non enim usurpatur hoc loco, ut alias solet,large pro resno ludae, in quo Iuda di Beniamin claudebantur,
sed stricte pro tribu Iudae sibi Iacob, quae semper pri
matum tenuit super ceteras, olim quidem archi. ducatus, deinde a Davide etiam regni, es post Sedeciae casum, 'rbisque excidium,veteri dueatu iure suo excelluit tum Babilone, tum Hierosolymis, post reditum usque ad Curiat aduentum, ut prophetauerat olim lacob: neque hoe nouum est in sacris literis, reges Iuda vocari domus Iudam domus David: nara apud Isaiam se legimus. Et en si pateν sesuantitas derasitire, P λ na dida, hoc est, popi laribus, atque regiae familiae ducibus, de apua eun dem prophetam, de a Ieremia vocantu: reges di A mus Dauid eadem ratione, quia ex eius sanguine descendunt. Cum autem multi reges soruerint in regno Iuda,eorumque singuli hoc cognomine posisent nuncupari; in praesenti oratione solus Mana ses rex impiissmus ex Prophetae accommodatione intelligendus venit nomine domus Iuda, ius tam
enormia extiterunt sicinora, ut inter praeuaricat res ceteros ille iure suo promeritus stantonom,
siam; quippe omnium regum Iuda in delictis ins- misimus. Quod ne gratis a nobis confictum cxistimetur,obseruare oportet Hierosolymarum tuersionem δε regni ludae casum x nius Manassis iacin ribus adseribi in sacristiteris. Nanoametsi ante illum, & postea alii tum reges,tum popularcs grauissime deliquerint, atque peccatis suis Dominum B saepius irritaverint, ita ut Vrbi & regno uniuerso
comminatus suerit ruinam i veruntamen in gra
tiam Dauidis dilecti sui, ne domui eius splendor
deficeret, pius di fidelis Dominus iram temper bat , , animae suae furori parcebat quantumuis i cessitus. At vero impietatibus unius Manasiis irriatatus noluit amplius propitiari, nullumquerelim quens veniae locum, effudit quasi ignem indignationem suam, supremam cladem asserens miserae
quid sibi vult illa aduersaliua, e/ram amen λ nimia tum di Manasses delicta,& Dei sutorim exaggeratrae si dicat: etiam praecedentibus obsequijs piissimi Regis rosae,qui non solum immunditias uniuersas Manassis mundauerat, sed religione sua omnem is
lius impietatem compensaverat atque deleverat, nihilominus non satiristis ob Fufinoris svir di it rem. I. Iam es hae pol restim Domini conrra I dum , vs auferrei ιtim corum se Popter peccata Manassemaeiversa quae fecis , or In re si uom innoxium aem estiae Tmpletius Ierusalem ratiore meemiam, o ob haac νem noluti DomIntis propitiari, &e. Audis
peccata Manassis Deum secisse inexorabilem , V bemque re ipsa faminis traditam ob unius Regis D sanguinaria facinora quid igitur quaerimus, cuius delicia sustineat Vates quadraginta diebus in latus dextrum iacens; inutio Ierusalem quadraginta di bus serio ' flammis deiblata 3 equidem vates V
bis nomine, ei uitas autem suo merito iuunt diebus quadraginta totidem annorum iniquitates,quibus eandem polluerat impijgimus Manasses: di vide quam apte respondeat obsidio pectatis venia dignis , excidium vero facinoribus irremissibilibus. Decimo. Postremo in uestigemus oportet annos praeuaricationis Israel atque Manasse,quem nomine domus Iuda signiscari diximus. Et quidem omnes sere Chronologi consentiunt ex sacra historia, regnorum colliat annos trecentos nonaginta a bipartita Monarchia seu ab initio regni Roboam E & Ieroboam usque ad sedeciae sum Vrbisque exeidium t nosque in Commentario Chionoliti . coeosdem demonstramus. quo quidem tempore certum est, uniuersum Braelem, hoe est, duodecim tribus idololatriam exercuisse . nam decem ti ibus statim atque desecerunt a domo David, vitulos I roboam i coluerunt, duae reliquae uix annis tribus perstiterunt in auita religione, ut scriptum est in Ii
Manassea impiissimara regum Iuda.
tieta hiemtelligitur iis mine domus uda 4. Ret. I. v. 26.
draginta amnorum iniis qui ratiam Maiiassa.
merus umcetorum nonaginta an norum eum
106쪽
ergo supra dixerimus nomine Israelis intelligi populum uniuersium ex duabus tribubus consatum, atque complures ex reliquis, qui te duabus aggregauerant; exacte quadrat numerus annorum praeuarieationis ab Historico relatus cum numero annorum iniquitatis. qui a Vate repraesentatur. Quadrant Anni vero quadrraginta iniquitatis Manasse ex
r aedilione septuaginta interpretum hoe ratiocinio B
riti, iis . colliguntur. Anioni filio Manassis, quem ex codicum histo- ee Hebraeo de vulgato stimus duos tantum annos
regnasse , ipsi tribuunt duodecim annos regni, non quidein quod duodecim legerint in origine, sed . 18. quia nouerant ex patrum traditione, ipsum proporte detento apud Asyrios regnum ad in inistrasse annos decem. quod s ita est, ut videtur probabile, constetque Manassem quinquaginta quinque annos regna ite , eaptumque suisse a Principibus Resis Auyliorum, atque post aliquot annos regno tuo post poenitentiam restitutum: demus illi quinque annos regni post reditum, decem eaptiuitatis, uibus nimirum pro patre regnauit filius, reliqui sunt ex quinquaginta quinque,quos vixit ab initio regni,anni quadraginta iniquitatis, in quibus san- C
Rem dii. guinei ciuit Ierusalem et elus isos, Deumque alias p. 46. cunctantem irritavit, ut pollutam cruore innocentium ciuitatem Barbaris traderet diripiendam , comburendam, de desolandam. Itaque non minus adamussim respondent anni praeuaricationis Regis Manassis annis quadraginta iniquitatis domus ti da , quam anni trecenti nonaginta idololatriae Israelitarum , totidem annis iniquitatis domus Israel a Vate definitis. Ex his in promptu est quastioni satisfacere, annos iniquitatis esse annos transgressionis legis diuinae, praesertim vero idololatriae, annosque istae- iis trecentos nonaginta esse tempus a bipertita Monarchia inter Roboam & Ieroboam usque ad urbis excidium anno undecimo Sedecim quadraginta ve
ro annos domus Iuda esse totidem regni Manailis, antequam caperetur ab Assyrijs. atque illis quidem successisse in poenam trecentos nonaginta dies obsidionis Vrbis a istis vero quadraginta dies excidii. illos denique dies obsidionis propter toti dem annos prauaricationis Israelis tolerandos, praedictos este atque signatos decubitu Vatis in i tus sinistrum, istos autem excidii ob quadrae inta annos impietatum Manasiis sustinendos praesignatos fuisse decubitu eiusdem in latus dextrum , obeam, quam supra notauimus,analogiam dormiti nis ad obsidionem & victoriam.
Superest,ut responde mus obiectis. Primum op- aer i poni nobis poterit in Sederolam Hebraeorum scri- os is miptum esse Manassem captum anno vigesimo secun- mae et hit
do regni. Cui respondemus firmiorem esse ratim mnem, qua sententiam nostram comprobamus, illo 'P rum traditionibus rancidis de sabuloss.secundo.Obiiciet alius,quadraginta annos Iuda . . iis
memorandos extra censum annorum trecentorum eo, eompii.
nonaginta Israelis.nam prophetae praecipitur. P - Nudos ea quam consa aureis Me, domin super Ianu dex- zιrum , &c. nos vero annos peccatorum Manasiis tititi. non computamus post annos Israelis,sed intra eundem centum , immo quadraginta annos illos bis sumimus. Respondemus, annos quadraginta im- ρ' pietatis Manasiis seorsum ab annis Israel computari, & puniri, non quod alij suerint ab annis praeuaricationis litastis, sed quoniam malitia fuerint in-sgniores, & unica caso irrevorabilis sententiae
latae contra ciuitatem, ut supra diximus: propterea etiam extremo loco numerantur,non quod postremi fuerint regni Iuda, quod superstes pollea suit annis sere sexaginta; sed quia ipsi anni supremam importauerint cladem eluit.ui ct regno: nain tametsi ob Israelis iniquitates praecedentes addidia cratiam fiammis Vrbs impia;tamen non sine spe veniae: at vero propter san uinein, luem caudit Manasus, i, , noluit Dominus illi propitiari,ut supra dicebamus. ' Quod vero Propheta post treeentos nonaginta dies quos Israelis nomine iacuerat, iterum decumbat quadraginta ob pecerna domus Iuda, non arguit istos annos illi, succisiis sed poenas posteri ribus annis debitas, hoe est , excia um Vrbis sue
cetiisse poenis debitis prioribus, hoc est, arcti si e obsidioni. Co M.
107쪽
Pr Ima ratio huius iententiae.
uera Propheta dormierit tot dies, atque panem eo appara tu coctuna manducaucrit : an potius hie omnia in vis onei maginaria intuitus sit. D. Hie
sisse, quae seribit Vates. Hoc enim, inquit, rerum natura non patitur , ut quisquam hominum pertrecentos nonaginta dies in uno semper latere dormiat. Hieronymum sequuntur alis tractatores huius vaticinii, pro quibus facit plurimum praeterita prophetia capitis tertii , de volumine deuorato rquam per visum contigisse diximuς, quod si haee praesens re ipsa contigit, cur non &illa, immo &illa altera capitis primi de Cherubinis e Praeterea id ipsum suadet prophetia capitis octaui, quae contigit axm sors , iis sexu mense , m quinta mens cum, sedente Propheta domi suae, assidentibus que senibus Iuda,Spiritu diuino afllatus est. Atqui illud contingere non pollet una nondum exacti e sent dies dormitionis : nam a quinto die, mensis quarti,anni quinti transmigrationis vique ad quintum diem,srYti mensis, anni sivcti sunt dies quatit ingenti tredecim a tempus vero dormitionis super utroque latere est dierum quadringentorum triginta. Decrant igitur Prophetae , cum issedisse narrat domi suae, adhuc decem de septem dies dormitionisi etiamsi velimus numerare dies somni ab ipsis initio vaticinii eius. Ergo vel mandatum non impleuis, vel non accepit; sed per visum tantumna do haec omnia peracta sunt. Nihilominus eertius estistimamus, Prophetam reuela hoc praeceptum accepisse δ: implei immo Prophetis omnibus,quaeciinque hiatu unodi se acceptise a Domino mandata scribunt, reuera suille de iniuincta,& completa ab ips, . quale est illud osem
capite quinto constat, ubi praecipitur vari. Tertiam
pleti sui dies obsidionis, dolinitionis scilicet, in qua repraesentatur oblidio . impleuit igitur Propheta dies obsidionis suae, neque viso fuit vana, sed verum praeceptum opere implendum. In hac sententia babedius patronum D. Cli stacinian, qui de A taeehiele se seribit. ranae itaque ac sti pro alie- ρ Muis
nis cruciabatur malis, uxoreque de iuncia cum ca- iiapos inrisum absque lacrymis perscire iubebatur . Porro di .
quid grauius dici posit, quam in suis aduersis eas-bu ne flere quidem permitti. Omitto enim m do. quod super stercus bubalorum panem suum e medere coactus sit, de quod super unum latus centum nonaginta diebus L quitur Clirysostomus S ptuaginta) iacere,aliaque enasnodi tolerate se ius sus , dic. Idem sentit Batilius in illud Isaia: ι, Abram grandem: ubi cum suscepisset probandum, pej.r .a. Prophetas huiusmodi mandatis paruisse, eorum tamen obedientiam aliquando silentio praetermi sim, quod cit et indubitato intelligenda; affert proetiemplo prioris illud oleae. Sume tis se B ni anum, ubi sequitur: ει aer &c. Pro exemplo vero secundi hune versum Ereesrielis reseri,in quo praecipitur dormire superlatus sinistrum, R de trum , atque est. Non en:m illic repetita est consecutio, quod scilicet dormierit, seu silentio praeteritur: Prophetae vero obedientia a nobis intelligitur. Eandem sententiam tenet Theodoretus, sc Nesilo in enim habet Prophetae nomine. Dominus iussit me I. uxorem fornicationis ducere,& filios seria cationis procreare, dec ad ista adiungite quemadmodum sine dubitatione imperatum iecerit, dici de statim. Eorum audaciam mirari satis non queo, qui non verentur dicere, verba haec esse rebus sestituta . quin etiam hac dicere aggressi sentiunt multa sepe eiusmodi Deum imperasse. Ei uam quidem sol-c uere delumbis tunicam sacceam , di pedibus non calceatis, reliquoque corpore nudo incedere: Iere-iniam catenas circum collum imponere iussit: Erechieli sinistro lateri trecentos quinquaginta dies, dextro quadraginta incumbere iussit, comedere panem humano stercore coopertum, vasa captiuitatis accipere, murum persedere, imaginem regi entium depinsere, &praesignificare se Sedeciae si sana. l suiusmodi mille alia in sacro lsincta Scriptu ra inuenire licet, quorum scopum, de propositum si ruis ignorauerit, prophetica virtute haec indigna
Meti qui autem Dei studium,& amorem in homin ex plane sciunt, Dei laudum occasiones arripiunt, ct diuinos prophetas omni ex parte Domino obedire studentes admirantur, deci dis ubdit causam, propter quam ciusmodi praecepta prophetis in po-
108쪽
ntntur: ut scilicet homines, qui verbis non fue- A tametsi graui sinum esset Prophetae ita facto utrant persuasi, rebus quibusdam adumbratis, visorumque admirabilitate ad speculationem, di con-sderationem futurorum p rtrahantur. Sed satisfaciamus argumentis in oppositum :&quidem rationi Hieronymi, quod non patitur re rum naturi hominem trecenti nonaginta diebus super uno latere dormire , quidam respondent , Pt laetae non esse iniunctum, ut totos dormiret die , sed solas noctes; interdiu autem illi licuisse, ut antea , a lecto surgere, & quocunque vellet a ire, nam vinculis eonstringebatur quidem noctibus singulis, interdiu si luebatur, ut ipsi putant. Ceterum hoe responsum non accommodatur pt phetiae capitis tertit,in quo praedictum est Vati confringendum fore vinculis intra domum suam, su- Bturumque mutum . sic enim habet. Ecte data sana se pre te lincuti , cse Agabant te meis , o non e e.
sor, atque hoe quarto capite id factum familia itum sibi Deus aescribit. Erae eiscanderi ιe wnc iis, o non urantiores a lusere fas is lasm alitia, don et tias remus os iLonis ιπε, &c totos itaque dies trecentos nonaginta flens, & constrictus vinculis, quasi amens esset, iacuit Propheta super latus alterum: qui habitus sere est insanorum, cum catenis vinciuntur. recumbunt enim semper in latus rinum, ut nos experti sumus: vidimus enim multoties quendam amentem olim sacerdotem, lite-suit, ut grauissimos obii dionis labores, pressuras, ct angustias repraesentaret; atque populares viso tam admirando simul & miserando speciaculo persuaderent tandem sibi non esse vanas comminari nes P phetaei quas non verba modo severa, sed etiam facta tam grandia portendebant. Meundum Argumentum facile soluitur, ex ver--sidia. bis Prophetae conitar lioc reuera factum esse; illud dum aha ero de libro deuorato, vel animalibus conspectis, *ςη um fuisse phantasticum t etenim ipse sapius repetiuit. S/- latvido an aG- qtiasiis c js e an, vetat λι- ti da ιέν ni, μιδε uis munias ad me, &c. Hic autem longe diuerso stylo loquitur: o D dormies crasi es , dic. Tertium eneruatur, si dicamus quintum transmi Adrm
grationis annum fuisse Em lysini, in quo stilicet Iis '
tredecim numerabantur menses , Adar postremo in anno embis repetito. Embolysmum autem eadere tertio. 'Iouis vel se odo quoque anno apud Hebraeos certum est. nam sic habet eorum canonr ter, ter, bis, ter, ter, ter, bis. hoe est, intercalandus est mensis alius anno tertio, sexto, octauo , undeci ino, decim quarto . decimo septimo, de decimo nono. Itaque annis decem de nouem septem inserebant menses intercalares. Vide quam frequenter annus Hebraieus, & Chaldaicus nam communi utebantur anno) tredecim haberet menses. Nil ergo mirum, si iste annus Propheta eredatur etiam intercalaris: quod ato,dies supersunt tredecim postris, ct vitae puritate insignem) catena ligatum, nu- C absolutum tempus decubitus, usque ad diein qui idum in latus idem decumbentem totos dies, n ctesque per annos plus quindecim. Hoc igitur bene patitur rerum natura, sed quod rerum natura non sustinet, est, totos dies trecentos nonaginta dormire, quod minime credendum est, vel praestitisse Prophetam , vel sibi iniunctum suisse . nam verbum Iam sacab, non significat proprie, dormire, sed cubare, accumbere, latare, requiescere, tam eis multoties Vulgatus illud reddat verbo dormiendi: idque sere honestatis gratia , eum sumitur pro concumbere. , alioqui dormire sgnificatur alnad Hebraeos verbo nr, lasan, non ade , iacia. Iacuit itaque Propheta totos illos dies, neque se conuertita latere snitio in dextrum. quod, tum sexti mensis , anni sexti. ita ut non sit necesse Dies eo ntempus decubitus eomputare ab initio prophetiae rat inivs
atis, sed post aliquot dies: nam septem dies dan--.di sunt inter utrunque vaticinium, quibus Propheta sedit moerens, fle eos itabundus. Unde existimatus insanisse , vineulis constrictus est similiarium, post alios scilicet sex dies, in quibus illi copia fuit panis conficiendi eo, quo vidimus, apparatu . Itaque die illa quinta sexti mensis, anni sexti primum solutum a vinculis Prophetam inubsere senes Iuda, ut ipse narrat capite Octauo. Atque haee disputata sint ad caput quartum a iam ad
109쪽
Malis, quae ex obsidione euentura erant, praenuneiatis, docet calamitatem,
quae ex bello illis imminebat. T sti h inis stime tiliati
δtim aciarum , radentim P-los: O assumes etim , C auces Ier caput tuum, O per barbam suam e G usu est δι Irarerum ponderis , o divides eos . Tertium purum igni combures in media riuia tans, iuxta eo lenonem dieram os lanis ina spumes tertiam partem, O reneides gladio mcircuisti eius r inertiam uero aliam perges ιnuentum, O Hadum nudabas pos eos.
Et suis es inde paruum numerum ligabia eo in summitate paelij tui. Et ex eis rursum res es , O proiicies eo in
Ime deis Dominus Detis: Isa es Ierusalem, in medio Gentium pytii eum , O sucircuitu eius
Et eontempsit itideia mea , ut plus esset impia
quum Gentes: m praecepta mea ultra quam te rae , quae in cir isti eius sunt. iudicia enim mea proiecerunt, in in praeceptis iners non ambulauerunt.
Id irre Me disit meminus Dei e deuia su rassis Gentes, quae in circuitu uestro sunt, in in praeceptis meis non ambulasis, in ιυάeia mea non feci s, . iuxta in cia Gensitim , qua in circuitu uesro sunt, non esses offeratis Ideo Me dicit Dominus Deus 2 Ecce ego ad te, O ipse ego jucium in med o tui iud cra in ocesis
Et faciam in te quod non feci, O quilus Inmitia iarra non faciam propter omnes abomina
A Ideo patres comed)nt filios in media ruι , crs Ib eomedent patres suos, in faciam in te rudicra , O uenti Iabo timuersas retiquias tuas an
Idcirco uitio ego, dicit Dominus Deu/ Nisi pro eo quia saritara metim ui asti in omni aeos sensionibus tuis , in in cunctis abomina soniabus suis: ego queque conseivam , in non parcet
oculus meus, o non miserebor. Tertia pars tuisse morietur, O fame com semesur medio itis: O tertia Iura ras Ino do cadet in Arcuitu tuo : tertiam uero partemh tuam in omnem uentum di pergam, in gladium evaginabo post os. Et complebo furorem meum , O requiescere
sciam ita grationem meam in eis , in consolabor e scient quia ego mutnus locutus sum in Rela meo , cum impleuero indignas exem Meam in eis. Et dabo se in desertum , m in opprobrium Gentibus , quae in circuitia tuo sunt, is conspem omnis praeteretimis. Et eris opprobr am , O blasphemia, exemplum , in sapor in Gentibus , quae in circuitu tuo sunt , eum fecero ante rudicra in uer C re , O in Hugnatione , O in ιncrepatronibus
Ego Dominus Ietutus sum e Euando misero sagittas famispesιmus in eos: quae erunt moristi serae , in quas mittam ut d perdam vos o famem congregabo super uos , in conteram in v lii luculum pavets. Et immittam in uos famem , O lestias pusimas usque iamrer nec nemo in psalentia , in Ianais transibunt Ier te, o Iliadum ita cum super te. Ego Dominus locutus sis. E X
110쪽
braice . Cladium acutum, nouaculam tonsorum.Septuaginta exposuere pii rasin. Cape tibi rhomphaeam acuta, Aut n uaculam tonsorum . Sic enim Triodor. legit Theodoretus: vel super nouaculam,ut eorre-
habent codices , Complutenss, & Sixti. in aliquot Biblijs Latinis legitur. Radentem pilos assiimes eum,& duces lectio consormis est admidum Hebraeae,quae sic liabet.Sume tibi gladium aculum,nouaculam tonsorum sume,& traduces , dic. Quid seni- P, raptit μυ- , O te lo,sam stiam . Polychro- BTheodoretus. Rhomphata vindicem smifi-I a.. ' cat potestatem: capillorum autem,' barbae adem- Nobe. . ptio splendoris , di decoris priuationem. Melius Theodori Hieronymus, quem in Commentario imitabimur, Nicro sitiem ae barbam posuit, pulchritudinis di virilitatis in ditium: rhomphaxa autem esse Nabuchodonosorem ibidem docebimus,de confirmabimus. u. XI as,es sui me erum panderisse Prasis eos .Dicemus in Comentario susius,quid significet statera.
Toriam partem igni comb aras Aeptuaginta.Quar Hieronym. tam partem dixere, quos carpit Hieronymus,quasi 'reprehςndit ex tribus partibus quattuor fecerint, atque qua
suo addiderint repetentes iterum primam, nam Muyla,&Theodotio, tertiam, legunt,& Hebraici eodices concordes ; immo ipse contextus C. anismatis, ern a Domino disseritur, in tres partes secatur, non in quattuor. Verum Septuaginta de- ,δε fidii sendit scholiastes dicens . Per haec declarat Hier Maotasses. solymae incolas quattuor calamitatibus oppressum iri, iame pr dicta, gladio, combustiche, captiuit te . quod s quadrifariam diuisum esse capillum, I tres tamen dumtaxat plagarum significationes adiunxit ; ne turbemur, famem enim supr1 praedix Iat: quoniam ne poterat quidem fames capillis in- Din. dieari . Apollinaris vero , atque Theodoretus τι odor. Q. Haer ipsemet paulo si interpretatur, & vocat ignem, famem,& mortem. quare duas quartas ius- et si in ignem eoniici. nempe quia fames &mors, instar igni salomines vorat. Per eladium vero ad- . uentum hostium fgniscat, di ab illis faciend1m D caedem , per dispersionem in uentum , eaptiuitatem, S suturam dissipationem, ou peregrinati nem , dici ergo per tertiam partem secundum verba sacra, vel per duas quartas secundum Septua-sinta , fgnifieatur fames, de pestis. De illis enim dicit inserius: Tertia pars tui peste morietur, de tame consumetur in medio tui.
Iuxta eompletionem aeream obsessionis. Cum completi sint dies conclusionis, quibus scilicet te domi
iacere praecepi. Et assumes uniam panem , cte Hido Naδι in
s uoi . o gladiam nudabis poti eos. Haec seuerianus Antio clienus se interpretatur. Vt capturam, de infammationem Ierusalem ante oculos poneret, & tim, Eremae dispersonem incolarum superstitum ubique HI M. fere gentium. Polychronius. Etenim posteaquam abducti sunt, lexcenta mortis genera passi sunt. III. Ostimes latae partium numerem, I, usus eos in
vo An. f. iure palli αλ Apollinaris. Ostendens non libcere aliquem sine Dei prouidentia manus hostium
euadere. Scholiastes. Ostendens non iraeundia ca- scholia Llamitates induxisse, sed indulgentia: ergo ita quoque miseratione dignos conseruari iubet.
D ex eis ras m testis, pro eres res in me o i is. IV.
ollinaris. Hi sunt qui post reuersonem ex Ba- et , bylonia a Macedonibus interempti sunt . Alius sciatasui. Seholiastes: Hie maxime ostendit,se non iussos modo. sed alios quoque seruasse,qui nes ligentes erant in rebus pietatis:qui ob ingentem malitiam ne benefici s quidem facti meliores: ideo iubet etiam ipsos reseruatos pilos itertim comburi. Illud autem in . omnem aemu ,ostendit seniatum iri reliquos iustos. de liis tamen tacuit: satis enim illi suit prophetae Gnibus contineri. re redis ignis in emnem Eo m Israel. Apol portis. linatis. Praesignificat seditiones, quae etiam post reuersionem es Babylonia sub Antiocho Epiphane contigerunt : quapropter in infinitas illas calamitates inciderunt. Praedicit vero potissimum illorum in Christum Dominum furorem, & interitum uni uersalem post Christi Crucem, & in omnes terras dissipationem. Eadem pene habet Hieronymus in Hieron . expositione parabolae huius, sed explicatius. Quod
vero ipse legit; ex eo egrederarignu. Septuaginta legunt,ex ea scilicet Vrbe . aliqui codices corrupte
habent ex eis) ut Complutensis, & llegius, quaeleetio ncque Hebraicae, neque Inrcae respondet. neque vero Latina Hieronymi. nam Hebraice habetur ex eo ) sicut vertit Hieronymus. Sed quod antecedens reseratur hoc pronomine, quaeri potest. Hieronymus rerulit ad populum: ex eo scilicet pipulo . verum nulla mentio populi i' superioribus. Alij referri volunt,uam, mughat,pat m,quod sui stam iuuia est: te enim efferturHebraice.Sumes inde paruu in numero ; quas ex illa numero paruo ignis egrediatur. Alijs & fortasse rectius,videtur de ipso igne esse sermone. Dixerat proiicies eos in ignem; addit ex eo igne egredietur ignis,id est.incendium in omnem semum Israel, quae expositio historiae belle congruit, de qua sermo habetur in libris Ma- i. atietas.chabaeorum: nam ex Antiochi tyrannide exiit scin- a. lib. tilla discordiae inter principes sacerdotum,unde im cap. q. cendium flagitiorum omnium exarsi. Nae duos Dominus Deas: Ma es Ierusalem n me s V.
bimus satis versum illum in Commentario. Scholia Mnes.Ac si diceret Reginae loco ciuitatem duxi,& cir c Ees , a cum stipatores.ae vigiles posui regiones circunstan dici e t viii. tes, ct circundantes eam. Apollanaris. Ad Oricn- visci intem ce Septentrionem Asiam habebat ad Occidentem Europam ei per mare comunciam, ab Austro vero Libyam: in has enim tres partes etiam filij Noe orbem terrae diuiserunt Polychronius. Vt si Pes ebritum optimum Vrbis ostendat: descripsi enim tanquam in tabula, Vrbem quidem veluti praesdentem , reliquas vero tanquam ancillas ct culi des. Theodoretus. Posuit Ierusalem in medio gen- Tbeia, tium , ut illae ab hac omnem pietatem, & legis cultum percipiant. Sed ipsa omnino contra fecit e neque enim datam a me sbi legem tantum cum ipsis non communieauit, sed etiam illaru in impietatis particeps ipsa fuit. Hoe Symmachi