장음표시 사용
111쪽
Ierusalem non solum at caput muti l . sed exemplar ve
ppressi. Haee, inquit, regio, quam in medio na- A ni runt praesepis . se xii m hi ora ιν a rationum posui, commutauit iudicia mea impietatibus,quas didicet a gentibus,de iust: leationes meas a regionibus, citiae sunt in elicuitu eius, quia legi cima mea reprobauerunt, ct in iudiei s meis non ambulauerunt. Hoc est ergo, quod sequitur. Lι eam plis sad cra mea. Iudicium est olfeium Iudicis, quod duplex esse solet, innocentis prote- dauri Domu etio, & damnatio rei in causis capitalibus: in cete- plar mundo communicarum , ut ad illius rationem D sis inhasua, se ris Urses haraguare, o m et Ais meis muse νad tes. Fr se iis Sion fimatus , ct isti uate Ianii rata si h ὸν die sita , ois Io solem
potestas m a . Est autem sapientia , ut ipla de se pronunciat ibidem, ipse liber vitae, testamentum. Altissimi, de agnitio veritatis,' lex quam mandauit Dominus, dee. Quod autem lex fuerit exem-ris fortunarum, est legitimo domino ad iudieare bona, ambienti negare: illud est, iustitiam sacere , hoc sacere iudicium, doc. In praesenti iudicium est lex. secundum quam iudicaturus est iu G. s ptuaginta. Iudicia mea commutauit impietatibus, uas didicit a gentibus. Vbi iudicia interpretari vitam inuitueret, vel ex nomine honorifieent stitimo sapientiae constat. nam sapientia est ipsa Minerua quam elouis cerebro natam Antiqui sin-xerunt ;vt hoc significarent, esse ipsam ideam primariam, ad quam Deus omnia arch:tectatus est;
ut ex hoe loco pater, de ex illo. Cum eo eram ει dentur septuaginta caerimonias. cultum, religim B componens, est. Haee aurem sapiensu a se a P n: ur Amtim, Templum se et Salomonicum eae dis columnas suum, id est, innumeras, irem Iavit Otia mea Das , - .a ι Uxam, de , mensa parata, mrs aruciatis sar, τι et starem stentes Omnes ad arcem, ut qui eam caput agnoscebant, experirentur irragistram Hrie autem mandatum d serunt ancillae: si eati est pa=aulus, vel insipiens, Demas ad mei es inmis uetis Io ara est: Venire , e
meae e panem metim: re nouise Insa iam , ese ira te, vivetis, o amgulare per vias prudensia, oe.
Ceterum haec Omnia breuius, ct distinctilis Ontian et liber Deuteronomii. His e P ciensis v stra, se ii Iectus raram putitis , ut audientes umuosa praece a hae , aeror populas sapiens, o inreianem, pietatem, seu legitima, de quae ex legis instituto rite eelebrari debent. Ha βρ Mais gentes. Id est, vicistis impietate. nam huiusmodi scelus improperat illis iterum. O
a se esti ram Isia I. Et iterum: super omnia, qua feterant Amorrhis . nam multo grauius peccatum est,sidelem a veta pietate deficere . de idola colere, quam Ethnicum idololatriam, quam a patribus didicit, exercere. Quod exprobrat Deus Israeli. Tran ad insisti, Gih - , o w9 se, si moravio gens Deus Hus, O cene ipsi auo hum Diqi papulus vero raras com Iaa ι Noγium siuam, Deum, de quo iure gloriari poterat , in id tim. hoe tam dirum iacinus est,
vi vel ore xsurpatum, Deum exclamare eo at ; C orens . Hoc su possio, aptissime ne titur crimi Alavescire eati: Asem mala fusu populus meus.
Quam grauissimum autem in ipsa impietate , de execrandis ritibus esse antesistianum, de palmam ferre,quales esse solent transfugae illi, diapoliatae, multo auidius quam gentes idola sequentes . De Achab enim scriptum est. Non μὰ atio ratis, H
est, traditus nam quod venditur, traditur domino ) ex animo sese tradidit impietati, de impudieitiae omni, ac s venditus esset, de mancipium id lorum , non ut Rex Israelita liber, de ingenuae conditionis ι totum se destinauit, & impendit idolis.
e Daris F y Israel, id est, ex animo , ex imo nativi contra Ierusalem quia curn ipsa exemplar eicit futura gentibus ei reuinuicinis , ct remoris, non silam politiae, sed verae pictatis, Imagistra religionis: e contrario se gentium erroia
ribus institui passa est, & Heia est Uiscipula ini.
pietatis. aura sisper stis gemes. Legere possumus. Quia apparatus velier ex gentibus, vel pra gentibus: quia luxus, Astiit, tumultu: diuitiae haec enim omnia signifieat a diri, hamon, Hebraicum, atque aphorme, Graecum, scilicet opes, diuitias, stipendium, commeatum, dic. vestrae multo tu runt ampliores opibus gentium; de tamen in pra ceptis meis non ambulastis, &α habetque eundem
Mesto a satur Ierusalem magistraveritatis
pectore, ex cordis intimis recessibus t Ieremias. D sensum, quem editio nostra, scilicet; quia humbo
ria prae ceteris gentibus a me fueritis cuminati, videlicet , qualia decora decebant mundi caput, de regni sedem, ut ijs prouocati in vestrum benefactorem essetis grati; Uos contra :n tam munificum
largitotem fuihu non ingrati lum, sed etiam in
iuriosi. Eiusmodi querimonia extat apud Isaiam. ν Irta ect Ierea eius arto o, es auro, se replerus sora ejus iuuis. Ex aequo abundabat delitiis, didi uitiis, luxu,& luxuria, atque scortatione id lorum. D iis pracepsit m is kou ambulastis. Apollinarius. Id est, non coluistis me, nee meam seruastis legem. Non stitiis, via d:citur lex Dei. VIas tuas D Priorum Iada fert um ea n No series , in Ungua adamans no exurarum siver lati Haem eoiais , id
est, in medio corder haec frequens querela est contra Irael. ora severastis Cenies. Septuaginta. Quia sorma vestra, characte vel exemplar vestrum ex gentibus. Theodoretus. Induistis characterem gentium,& ad instar eorum instituistis vestram reli gionem , de Deos vanissimos, gentium exemplo venerati estis. Polychronius. Quoniam illos, inquit, estis aemulati. Scholiastes. Imitati illorum perditos mores, nilque inter vos di illos intersuit, cum vos quoque sitis idola venerati. Supponit haec querela, Ierusalem non tantum fuisse caput mundi, sed exemplar verae pietatis , de eruditim E -ine dema ira mihi: quod dirigat in destinatum
nem, immo scholam disciplinae, ad quam gentes
omnes ascenderent , dicentes . Vere me-aritim passe erunt par es noI ri, vel haereditarunt mendaces Deos a patribus suis, dee. Venite O asteri mus ad mandem Domi , ct ad domum Des faeos, o Mutis mus sis si tris eius; γ a dr Sua exisse lex,
o tergam D. im de Ierusa m. Hoc est, quod sapientia saepe praedicat . In his o sius re aere qaissus, regnis scilicet, te regionibus, nec inue finem , ut solet via regia dueere in viliem sine bagibus, & erroribus. Qurendoque via dicitur non lex, sed vita nostra. quae ovas iter est iiilceptum perviam legisia Hispanicei et riale es xvel H 0rater os et eam Wo. Huius analogiae ratio est, quia vita nostra semper propeditur, immo currit, vel potius volat ad pernicissimum motum caelestis rotae Omnes morimur,o auau a tia . ut ιν verteraam: quam amplius, o Rex, ultionem sumere expectas a lini
112쪽
ne- mortem ne 7 at iam moritur, iam sere expirate Aomnes enim iugiter senescimus, ct deficimus,qua s sumina praecipiti cursu deuoluimur in mare mor-
Meles idi. iis, quaerimus est semita u. Vtriusque viae mensi s. tio est in psalmo. Irura ιmmariatisi in via, vita, qui
Nar. I 33- amlatini in lege Domini, id est, qui iter vitae suae fa-i ciunt per legem Dei. I' Et tu i a iudi agentivam. Iudicium hoe versu est consuetudininstitutam: versu vero sequenti est e iura hie s. stigatio. e in cinuisa veris stiri non es s operati. scat: se- sie enim legendum videtur cum negatione, ut ha- . bent codices Hebraici, Chaldaici, Mei,Hierony-Mae . mus, ct alij tractatores eum codieibus Latinis manuscriptis quam plurimis,& coi tectioribus, & cum Vaticano Sixti: tametsi capite undecimo sequenti, versu duodecimo, eadem legitur sententia, nega- B
te Uans esta verari. Sic etiam legit Hieronymus, eodicibus Hebraicis, & Chaldaici, illi suffragantibus: ergo si negatio subtrahitur, ut capite undecimo, sensus est planus: quia moren, & consuetudines Neque t m gentium secuti estis, idola venerantes. Si vero ad- q Dur, vehementius urget litera, Iudaeos coar uens risi is uti Rentibus sceleratiores, ut idem colligatur sensustae in s 4- huius versus, qui superioris: quia superastis genus. ω - Septuaginta. Neque iuxta iustificationes gentium, quae in circuitu vestro sitiit, fecistis. quod se expli- γ 58. cat Apollinaris. Ne impiorum quidem erga idola religionem in me colendo imitati estisi illi enim in errore perstiterunt suos colentes Deos, de neque horum informitas, neque materiae vilitas, neque C quod ab hominibus facti sint, neque quod nullam eis opem, aut usum praebeant, aut periculis illos liberent, ab illorum veneratione reuocauit. Vos at se sed a tem contra, quam illi omnia fecistis. Scholiastes. Propterea quod getes Quent, de ornant suos Deos ii vero ipso relicto sinulachra muta venerabantur. is secto Alius Scholiastes . Neque, ut illi. de quibus 1ei V. remias. Sa matum gens Deos suos λ neque ut Ninia uitae respuistis. VIII. ras hac d cir Dominus Deus: Nee eis ad se , O ipse Deut ipse ego suo. In med o tui odnia, id est supplicia . Tam ' nefarium facinus ego ipse viciscar; tantam labeme meo nomini inustam ego ipse expiabo; non agam tecum, ut solebam, per vindices, diministros irae
meae, blanda sunt ilia supplicia, ego ipse tecum D
moi 4. e. congrediar. Simili naso pronuntiatur illud Amog., Postquam autem haec fecero Πιi, prisparare is oeta Dei bellum Gis Dei tui. Si haec supplicia leuia tibi videntur, s
. hos eontemnis satellites: si cum peditibus pugnare
dedignaris, en ego eques inuadam cataphractus, hastam contorquens diram: obfirma pectus, clypeuni apta: fortasse ictum dexterae Dei declinabis,
aut sustinebis ρ Nee absimili phras utitur Isaias.
I leti ab I signum In Misenibus procul, dee. Vere ipse Dominus erit antesignanus,ipse tuba clanget, conis uocans milites ad bellum, ipse praeibit du2pr xiij. Us.1 3. p. de apud eundem. Dominus racepit m ιι a s h. id est , recensuit milites: & dixerat : us manduat seses ratis meis, id est, militibus sacramentarijs, cr moraui ferus meos, cohortem coegi electorum, Equi latus meum claudant, quorum gloria est, tanti ducis esse stipatores. Hac periphras, de dicendi forma signiscat Dominus,bellum hoc futurum este sanguinai tum, & truculentum, videlicet quale deeet dexteram Dei, qui omnimodis magnus est Unde bellum Dei oportet esse graue, ct dissielle. Quemadmodum enim cum aliquid eximium λgnifieare volunt sacrae literae, Deo tribuunt, ut apud Italam . Dabis Dominas ipse sis , --;
se cum aliquod si ellum leuetismum signifi
dant, diuino nomini accommodant, ut in Genes. Hujs D - -ι a Domino, id est, ingruit de caelo vehemens, &horrisona vis grandinis, sulphi ris,&c. Et fariam in re quia non fri. Etiams in hune sensum veniant computanda supplicia Diluui , s domorum, Aegyptiorum, Chanaam, dec. Et mur es.cta est nimias Da popul mei necato Sodomoram, euas laris est in momento id est, multo seuerior c stigatio supplicio Sodomorum, qui subito descenderunt in profundum, nec'vacauit periculum timere, aut calamitate tanta commoueri: obruit illorum incuriam repente pavor, pauorem disiecit an sustia, angustiam praeripuit mors cita. At Hierosolyma sensim caesa sunt: millies mortem imminentem exhorruerunt, tardam expectarunt, toto
at etia implorarunt, nec senserunt prius, quam prae dolore, de luctu contabe erent: melius fuit occisis gladio,quam intersectis same,' das milia Urra nan fueram. Aduersari via dentur haee prima facie verbis Christi: Eris enim
usque modo, neqtie dec Ceterum sbi consonant mirifice utraque oraeula; nam Erechiel non de s la obsidione, de ekcidio terusalem prophetat saetis per Chaldaeos, sed etiam de postrema vastitate inuecta per Romanos ob inexpiabile scelus, quo se astrinxerunt Iudaei Christum Domini agentes in crucem: quod eonstat ex dictis nam illi capilli, qui in ora chlamydis seruati, in ignemque proiecti inflammaverunt uniuersam Vrbem; significabant, ut diximus, Iudaeorum posteros, ex.qu ibus egressa est pestis di lues suprema Hierosolymorum . quare conloquens est, vi de utraque vastatione loquatura referaturque pars versis prior ad Chaldaicam i ad nos est posterior vero ad Romanam, o PLA, AD Ufra noscium Nam,ut idololatriae peccatum maius suit reliquis,propter quae Deus eo usque exercuerat in homines supplicia ; se caedes christi truculentissimum facinus suit omnium,quae sngi possitnt,vel excogitari. Quare in parentes Iudaeorum animaduertit Deus stipplicio sine exemplo: in posteros vero mitio sngulari,quale nee a ditum est,nec audietur in posteriora saecula . Irio pasνes comerinistis . Noe in utraque obs-dione reuera patratum est: nam de Babylonica scribit Ieremias . Manus matiotim miserico omeoxerant flos suos, ct . atque idem commisse Reminam,a Tito obsessa Vrbe. auctor est Iosephus. Quod si matres, quae solent diligere tenerius, i lia ausae sunt, quid minus expectandum erat a patribus, qui solent esse seueriore; in filios ἡ Quods victus caritas ad tam horrendum facinus parentes coegit, ut illud exhorrescens Propheta eum Deo quasi expostulet. Feto ne comedem mulseres Iram sam, partiatis ad moseram par quid non filiorum pectora cogeret, quorum est in parentes acclivior dilectio , de rarior pietas praesertim attestante de eadem tempestate Isaia.
Tam δε ιιιών pura contra so- , o Cno tis eoarea notitim. Ergo existimandum est, talia non solum admisse parentes, ut testantur monumenta,
sed Jd filios. Sunt qui hare figurate usurpent, qua s parentes si ijs, fame exagitati, cibum praeripe
rent, nam hoc est, ac si comedere ,& vorare is sos voluissent. Ceterum non sunt adhibendi tr pi in s aera historia, vel prophetia, ubi literae s ries contextum habet,& sensum minime absum
supplicium Ierusalem suoplici a M
113쪽
stimulante. parentis prae same moribundi viscera A liar. atque hoc videtur sapere vulgata editio, non
Iinamento confirmatu decretum arreum dis
Ianiaret ,& carnes comederet . Sic enim scribit Theodoretus. Hoe accidit in obsitione Babyloniorum,& Romanorum,incredibili vi famis ad hoe nefarium facinus, de impium impellente.
ucurto virus era, aeris D m nus D vis: n si ira eo quia s Aam metim υιM. I . Iuliurandum adhibet Deus ; ne sententia prolata comminatoria vide turin non potius absoluta, a qua non sit euaso, aut subterlagium: nam iuramento firmare solemus, quae rata de firma haberi volumus e neque simplicem comminationem iuramento confirmat, sed decretum,& statutum immobile addito iureiurai do magis corroborat. Nam ubi Latinus legit: DL is D. istis Deus, Hebraice legitur Exa, naum, desne elegantibus antithes, di paronomasia. Cet rum potest alia figura non minus grata hoc loco subesse, immo tanto fortasse iocundior, quanto superioribus dignior . Verbum enim a , garagii, s-gnificat non tantum confringere, detrahere, adimere,sed etiam abradere,ct delere.in Numerorumlhbro. Cur oliuar nomen ilios λ familia 6 vel alta oletur, aut raditur : de apud Isaiam, de Ieremiam. Omis , sarsa radesar: atque in hae sgnificatione usurpatur in praesenti, protenti allegoria, quae supra coepta erat de novacula ego quoque abradam. qua voce non allegoriam modo texit , sed allus nem feeit ad caput sextum Numerorum, in quo Nd meri dpraeceptum est, ut Nazaraeus Domino sancti fie
cretum Domini Dei. Signiscat ergo sne preniten- B tus id enim sonat vox ) ab omni immunditia, delia, aut venia vlla decretum iudicium executioni M. t. p. mandandum foret quale illud psalmi. Iuravis D Α' mucis, o non poenaselu rime id est, firmis me apud se statuit, ac s iureiurando confirmasset: idem scilicet, quod superius enuntiauerat : Dixit De istis D Ino meo. Hebraice ENI, natam, dictum,pronum
ciatio, decretum Domini de Domino meo Christo, &c. Ceterum iurandi forma haee, tamets virudeatur absoluta, aliam includit execratoriam: suo Vs, de peream, m ino eo, quia .dec. Sic enim s lent homines loqui cum se deuouent, nisi praestiterint fidem.ceterum talia verba nefasta, sicut de turpia, solent reticeri in sacra Scriptura, atque abiriis,qui iurant religionis ergo praetermitti ut ibi Mnseide alienus sit. quod s sorsan, homine coram i so repente cadente, pollutus fuerit, radat caesariem capitis, atque ita sactificetur. de in Leuitico etiam. Qui purifieantur a lepra radunt pilos corporis sui. Ad hane ergo respiciens caeremoniam legis, ait Dominus 3 Sanctuin meum violassis sordibus vostris, ego quoque legem meam seruabo; illud radendo purificabo, de sanctificabo. Utraque translatione usus est Dominus in eandem sententiam, ubi ait: Ex redam super Iertis e sare tum fama na , o predas perpendiculum domin Athas, o P us eam, si eaι ueloi solens Iustila: delens virum, ritum crurias B Iam super serem ejus. Ol. id est, non tantum urbem demoliar, sed fundamen-
Nararam, hoc est, D mino san seruus
i roratam a se Deu,remplum quasi lotiam arutatim.
'. r. vis Dominus, qvita non cadis in es Itis My Ius supra ter C ta refodiam, ut nullum sat reliquum vestigium,
ram. Et apud Ieremiam. IrisI Dom avis, Mestro te,dec. nos vero subaudire debemus, peream , mcntiar, &c. Eadem phras efferunt scriptores iurasse
Deum. ut videre est in Amos. Iuramι D -isus in se
presiam Deos, si ostios suos, cte. id est, iurauit per Templum, quod erat gloria, de praestantia Iacob smentiar, s onlitus fuero: M.Eadem forma iurisiurandi est in psalmo. Misel oravis ras sancto meo o Di
braice 'empti, mi qdas, sanctuarium a d p, qadas, quod est sanctis re, At diuinis consecrare vsbus. Vnde domus Dei dicitur sancta, id est, Deo sacrata . secundo valet. firmare, stabilire . tertio purifi- neque delineatio prima illius, non secus ae fieri solet, cum tabellae ceratae, lineae, vel characteres delentur. Hebraice vero se effertur : Abstergam Ieiusalem , ut mundari solet caldarium abster sone , de verti super iaciem suam, id est, ut silet, cum prCbe extersum est. conuerti deorsum in faciem, ut nil lustramenti fiat reliquum; sic mundabo Ierusalem, eam a iundamentis euel tens. EI non parcer oratis metis. Parcere animi est, triabuitur vero oculis, quod verbum. Hebraicum urn, Hios, non tantum est misericordiae interioris, sed gestus exterioris, qui a misericordia promanat. Signiscat enim oculos claudere , connivere ex commotione animi: super Licuius persimae, vel
plum est apud Erechielem. Non pepereis Horru α Ius , tis Iacoet ιι an m de tis, id est, nullus praeteriens gestu indicauit misericordia commota saper
s. Nee δι-tia is quia nam desuestimis aestra. Hebraice, non parcat oculus vester, id est, non d lenis relinquere pretiosa utensilia vestra. de alibi Iarcem si es mere Pe omlos, es Ee batissa, decid est, misericordia motas super nece ovium suarum.& in Prouerbiis. ur parcum Ua, o u stitim , id est, qui prae indulsentia erga filium abstinet a sagello. de apud Erechielem. Peperia nomine uncto eo. id est, cta dicitur, quasi stabilis in perpetuum, atque me rito suo mundissima. Ad tertiam acceptionem alluditur in praesenti an m meam,quod mundum es se oportebat, si umidolorum sordibus. extat historia in libris Reguin de idolis illatis inTemphim. In area Ius usen sonitus mis. rpet, seqais, significat execrari, detestari, ut rem spurcam , inde rpe , siquis, idolum execrabile. detestandum, senso, id scilicet,quod octendit visum: in libris Regum. M. o Siri oram, sensi m Moab b Et iterum. Cum vide
Et in ranct s abominari ibas. I; , taghab , est avertari,abominati: unde naxin, toghebah, idolum abominandum: in Deuteronomio. Tr ικ aik--ution As aά ara nudam hanc Iacio I. Et iterum. δε- E dolui illud exponere ludibriα Paulus item. Ego isti. eundem id a genimis, Hebnaice abominationes.
Ego volae consis a . Videtur alludere ad secundam sancti significationem, quasi dicat. D mum hanc destinaueram nomini meo sartam, te ctam di incolumem cussi ire dummodo a vobis visancta seruaretur: cum vero illam sordibus idolorum conspurcatam videam, ego quoque non sanctam seruabo, sed potius ut saecularem, mundanam di temporariam conitingam , euertam, de dem se Aus parco. id est, liberos vos dimitto non sne misericordia, de animi mei sensu vehementi. Sie Cicero. Parcite oculis saltem meis Ergo sensus est Etiamsi vos videam vi oues occisionis macella d simatas , ctiams iugulis vestris animaduertam adactos gladios , etiams miseram Ierus leni sactam contempler carnificinam, non parcet, non conniuebit oculus meus super tanta strage remissνι-,nec animo commouebor. Atrocissimum fuerit facinus id, ii fia
114쪽
Dcinus necesse est, quod blandi parentis oculos, Ade viscera misericordiae claudit, ne super magnit dine tanti mali rem moueantur. Hoc reuera conti M. s. gisse constat ex Psalmo. Deus nounigenus in si
tando . Quid hoe est Domine ἡ uniuersos ne Israediri sitas nihili vendix nee dum vendere dignaris, sed gratis donas hostibua nullum eximis, super nul- Blo commoueris ita ne tam extrema miseria non U-ειν. exulcerat tam pia viscera e Isaias se Deum inter a. pellat. G ura ad Masinis Mara versa stim is μι-nus e Nun uita apo sis eortae r te, Da me. lacribis, is a pietes nos i semento Videlicet iuramento se constrinxit Deus , ne parceret: di ne par ceret, faciem auertit, vi eodem capite Isaias quersiaia zm ritur r Assisnaetii farrem Iaam a nolis , ese ali Di nos in manu sne i iiij no is , id est , tradi-M disti confringendos , comminuendos, & redi gendos in puluerem ; ut Vrbia , di regni nostri
aboleatur memoria, de nomen sunditus pereat.1 b, iis Hieronymus se explicat hane orationem. Vt clero. ν. mentinimus medicus incidere cupiens putridas Nora parcit earnes,& cariosa vulnera adurere cauterio, non Cisi . . I parcit ut parcat, non miseretur ut magis misere eo dis omm tur ne quid putridum , vivasque carnes sui vici- inna est ip- nia corrupturum remaneat in corpore . Percutit -- M p Π autem Dominus quem diligit, & flagellat omnem ista ''' Ν - , quem Hrapis. Ego, inquit Deus , percunam,
e λα- XIII. D completi stirarem Meam, ese requiescere sciam indiguationem meam in eis eo Masar, vel consummabo, consummate ei undam, ad rem rese- Dram furorem conceptum, deflagrabitque ira mea, . v &solatio afficiar. Suppcnit uersus iste illam Pauli
Item 1.ν. s. sententiam. T. autem secundum imaenisens υν tua
is a nos tisa iram is disima: peerata enim quo magis ac magis crescunt, de quasi in thesauros compilantur diuinae iustitiae; eo magis accendunt bilem, & indignationem Domini, & prouocant eius iustitiam, ut vici statur tanta facinora . Hic
est ille clamor sanguinis Abel,& scelerum Sod
g v meti is e mitarum, qui ascendebat coram Domino. Deus ram ω interim , ut patiens, ct longanimis, expectat, is i silit , tacet , temperat iram , O .s 4riau, multi--, fimo plicauit, vi oenora ira saam, id est, lapius aue 2, d --φ tit reuocauitque iram suam iamiam sese everentem: continuit torrentis impetum iam effasum,
v dij. extinxit fiammam iam accensam, O non aetendu,
st. 13. permisi accendi de seruescere, omnem iram fiam, comprime, Hoe autem non fit sine lucta, & agone mole- , stissimor angitur enim cor, dum iram comprimit,
aere, nori non secus atque tormentum meum, quod confisae πια cepto igne, nec displosa passa, rumpitur: exem Ο plum est in Psalmo. Dμι ca Iod amisas meas: e m 1 - a. martia cY sitas a sonis. c cauu eo meum intra me, 9. i. θια mia ratione mea exard sies ignis. Et iterum.
Ignis surrensis in iis cora mes . Luciam deserti neu . a. bit Isaias. Nin in semisonum tisigati, neqviems
3se ad finem irascis, ero indignabundus, quia ιμ- ritus a facie mea ex editiuν , erueritis ero faciam, id est, essendam surorem cum fatu, & saliuis. Talis depingitur facies Domini ab Isaia. AMens Isa a. p.
furis eius, vultus x. aph , grauis is portandiam: a r. Iulia rivis rapti a sum inae is sis , vel fremitu , linqua eius quasi ignis deuorans .ssimus eras, status, metis υννοι Maiaan . Eadem etiam lucta in th sauriχando, & e cipiendo surorem, & effuso irae habetur in Genes . N.n pomanesu ' ritus meus coesa
in homine in Hemam, quia raro eu . vel non lucta- p.3.bitur, non litigabit, non erit sicut in vagina, non disceptabit ira mea eontra hominem concepta 1, non coercebitur in perpetuum , non patiar hanc litem tandiu durare, inter meam iustitiam, & mi sericordiain: angunt me,& discruciant tanii confictus sbi aduersantium esse viri,furore Dem - Iesem. s. m plenas δε- a Lboraui s mensi non dissimulabo. y. D. non patiar ultra, non erit coacta ira mea, do illi habenas, non continebo in vagina ensem amplius, distringam illum, & essundam naso fiatum, vultussammas, manu hostium meorum sanguinem. Vs 1 γ .is. aertio adhae e subaudi , eontinerem furorem: 'ν ., m sau qaas ignem induritionem sciom. Haec ira Threm a F.
est illa alti se /ns, vel ebulliens, seruescens, de 4 e qua idem propheta: Eere in gnatu -ra eo Dιών, vel essunditur quasi eonnatum argentum, 1e. CG '' a terum de hae metaphora latius suo loco in capite 'vigesimo secundαEι eos ab ν . Humno more loquitur, id est, vindicta sumpta de vobis, quiescam, ct solatio a sciar. Solet enim esse vindicta leuamen acceptae
ineis. Vnde Ecclesiasticus ait. που, - fans ins λι- Ecesi. as. ea dia, quae non possunt nisi experientia cognosei, ν '
Et seneca. Liquido melle dulcior bilis eordi meo in Ruite dum scilieri animo verso vindictam, & in Psat 3 di ri
ntia suas Duasu in ornepere roram. Hispanice di Quomodo cimus: Serananti m . Sed quomodo Deus solamen percipere dicitur ex vindicta, cum qui ita solit potius laetetur benefacies,& contristetur puniens ξ inari evia
nam & misereri, lebraice est consolari laetari ut in I ηος
Deuteronomio. Iasemissati Heresuar,vel conseia D/M. a , . bitur.& in Isaia veradolestentutis euas non Iarebitis p . 38D-mas, id est, non miserebitur,non erit elemens, Vas. ν. r. neque misericordia mouebitur, non benefaciet, non parcet. Respondeo ex Deuteronomio. Sarar Respondet an /iaraus is Dammas super vos bene visu faciem, ,
υνι matriptioni; scia usi ν ά ZMenj xios, as M' subuenens, eis. Videlicet illud ex animo capiebat solamen quas pater; hoc quas iudex coactus, cuius per uam induit. Sed vide quam cito sepim D in ipsi dat vel in ipso arore patrem: Heu, Inquu, cons Ias,. Heu dolentis est. Solarium ergo, quod vii dicta essene solet. ipse eum dolore percipit,vere pater etiam in iugicio.
Vel ex reio,id est,non comminatori ut vane haec pronuntiaui,sed cum stomacho, instigante Eelo, quinetat parcere Zelus est indignatio ex amore prose- Dhsa; .cia qua pater pignoribus caris succenset, vel sposus a G. dilectus sponis ob accepta iniuriam; crescit proinde, vel decrescit zelus ad amoris mensuram. virum
115쪽
Hierono Complere indignatio ne quid s .
98 EXPLANATIO IN PROPH. EZECH. CAP. V.
que amitam claudit zelus: unde Ilaias ait. Zetra A ne vindicat. Unde symbolum est memoriae aeternae:
DomIns exora iam faciet hoc, id est,amor ingens e ga Eccletiam, di indignatio aduersus hostes illius. Inuoluit etiam sortitudinem, di vim; quod relus leat edere facinora memoranda,ut in Exodo. Ego
lo,vel ex isto loqui Deum,est sententiain decernere irrevocabilem, truculentam, anguinariam. Num Pras, o sero viri non parari is dbe Gaaedri. Sed de hac re iterum capite decimo sexto.
nymus. Aliorum mortillus, suisque miteri s sentient Deum iratum, quem clementem sentire noluerunt 1 tunc intelligent me haec supplicia praedixisse per Prophetas meos helo commotum, o dinde enim estpaeti se .id est,aeternum, di statuatilis emoriale di exemplum reliquis. Hispanice, e res sono sal en tu malleia. 3 cas uti a cons eximp r. 5tapor, denique, inquit, eris; id est, miraculum, quod intuebantur quasi alienati a sensibus printereuntes; qui dicebant illud Deuteronomii. Σ - re sic seu Do jatis ferais Aue o Pa es hae ira δε- νου eos i mensa - Haec comminatio multis retro eulis facta est. Cam fecera o se su Diu, extrema supplicia, AED
na: in flatu, in excandescentia, vel aestu, di in cor-rcptionibus suroris: nam vox na acali,increpatio est, correelim & castigatro qua fit coram testibus.
me relicto, alienos Deos colerent: loquitur Deus B Hispanice. conlaι narietes It Hada ,eon eira Ilo edice Ri- eum illis,qui dispergendi erant in omnem ventum. O, con rei γ de do. Porro complere indignationem, est plene omnino effundere,non amplius iras detinere,non temperare furori, quem iustus dolor in sponsi derelicti, &posthabiti corde excitat.
Et dabo ie is deserium . Vnde Isaias. DerA - νιιών Νιa Sion. Et iterum. Pruser moriem Lon, quia disperdit, vulpes ambalatieran in ea. Et tertio. Via sun lasses, vel herbidae sunt: & apud Isaiam Cum sam Ira, O arca segrediemur aliae ; quas in saltum stilicet. Et M v oanum Coritas, qua in ebrisisti os stimis consp/ιIa emu 'Horanus. Miserum est bonis omnibus nudari, sed haec casus auferre solet in iam Iuando M sera Minus smis Dimar. Sic umcat locustas, eruca; brucos, ct alia inlecta messium
exitia,quae erunt mortior vel quae sunt ad vastandum, hoc est,quas ego quasi in ilitum phalanges ducere soleo ad vastandum populos mihi rebelles. Sic
Ioel. DomMas λδt vocem stium an e faciem exerrarussat, quia mulsa fiunt nomos e Bra etas ; Forte tiarum sagittarum sermo est in psalmo. Anim sitim Ieten PII, parauit Eum,om eo rasu vis Morris,instrumenta lethalia, ni uas fisus edideri sus es scit, vel carbonibus ignitis muniuiti idem est enim cum eo psalmo. SVIIIae potentis aeus , eam ea orbas des
latreri, id est, cum prunis ardentibus loco aculeo centibus,ut sanctissimo Iob contigisse videmus: mi- C rum instructae. Quamuis liae sagittae latius fortasse serius fortunis simul & gloria spoliari , atque insuper vita; ut Alent perduellionis rei: quam n tam totis viribus Iob conatus est auertere a se,suam protegens innocentiam. Verum hie ludicis leueritas leuamen est; nam vitam cum bonis ponentes non amplius exponuntur ludibrio. illud est miserrimum omnium, iudieis sententia bonis omnibus muletari ob nesarium aliquod iacinus, at ue ludibrio ciuium prostitui hominem alioqui illustrem,& ceteris racellentem: nee enim tam esset durum pati contumelias exterorum, quibus sueris ignotus, vel magnatum, qui infimatibus, praesertim tam miserae sortis, misereti solent potius, quam illudere : verum a conuicinis, di subditis, aut vecti patent, quam sag:ttae semis. ambiunt enim omnes comminationes, ct terrores, quibus Deus eminus, ct a longe perterresaeit peccatores, ut res piscante unde Iob ait. Sagina D -- - mesam, quaeram mm
ει -- uuis in ems famem, b iis pessimas. Frequenter harum bestiarum reperio in sacris literis mentionem, in comminationibus propheticis; in historiis vero nullam. ergo ut prophetiae respondeat euentus, figurate sum accipiendae, pro hostibus Israel, Nabuchodono riς scilicet ducibus, &militibus, qui quasi ferino rictu,& unguibus sanguinariis miseras oves discerpebant. Eorum truculentalibus gentibus illudi Urbem clarissimam, domi- D tiam,& rabiem apposite depingit Isaras. a omnis σαν. v. s.
nam gentium, summae infelicitatis est. Verebatur Sedecias ne a Babylonio traditus subditus Iudaeis, illorum patEret ludibrio : quod conuald genus
morte ipsa acerbius existimans mori potius clegit, quam experiri. Lι eris opprobrium, se blasphemia, exemplam, is sapor in Gentibas: vel, conuicium, probrum, castis gatio,& terror . scilicet quam Omnes praetereuntes irrideant f hoe est esse oppriιrram : MUM mra vero, quam conuiciis 3c maledictis prosequantur. Sie Paulus. Amraem Mesphemare, id est, maledicere, conuiciari. Et iterum. Blasphemamur , o et e ramΛs . exemplum esse , est ab omnibus inmemoriam adduci pro infelicitatis, atque imminbitatis simulachro e nam exemplum Hebraice est Eritici, musari distiplina, castigatio, doctrina. Gr ce orit .u,t aedia, Hispaniceis D, ea tri', esea mi κι' ut ceteri ipsorum malo discant , Deum non exacerbare . Talis suit Sodoma, quam sacra Script ra ponit in exemplum. Domus hae erit o exempla c& uxor Loth, quae versa est in statuam salis, id est, in marmor, quod in exemplum dicastigationem voluit Deus existere in inessio itinere: nam sal sua siccitate memoriae prodest, & corpora a corrupti
sanga Ae, M. neque nouum cuique hoc videaturena in Assyrium. & Chaldaeum leones vocat Iere
tur I heodoretus bestias, Babylonios: atque Scho liastes uterque: nis malis de Israelitis hae intelle era, qui effugerant Babylonios, latitabantque in
montium cciuem is , de quibus Propheta noster. Hae iacu D- nas: Mus ego, quia pri m ramosis basi Iam, Nadio cadent; es sal o agra est, Misis tradetur ad deafraxdam. Vide caput quartum decimum. sinu . id est, eaedes, metonymicri. Ego Domaris Ioetius stim. Sie deeerno, ct statuo his seriptis , di monumentis aeternis: Ego Do--ntis more Regum roborat instrum e tum prophetiei Vaticinii, rata habens praedicta omnia,& qua
116쪽
Q o C capite re ipsa praestatDeu , AO M i . R quod apud Oseam se serere s litum dicit manu pνephela-νο- ἶ--- sam. id est,ministerio nam id fgnificat manus)Vatum meorum per similitudines locutus sum , eos ipsos facio verborum , quae reuela , parabolam , di exemplum , &ci Nam postquam superiore rapite per d cubitum inophetae , Vrbis obfdionem praedixit, nune quid de ciuibus suturum si tempore belli atque Ut De capta, exponit. praecipit enim Ezechieli, ut ariem suam, di barbam radi iaciat, pilos trutina examinet, in tres paries aequales diuidat, tertiamque panem igne comburat in medio ciuitatis in latere dest iplae: tertiam partem circum la- Bleris muros concidat: tertiam in ventum spargat, di aduersus eam dictrictum gladium vibret. ex quiabus pugillum colligens in ora chlamydis listet, a que ex iis aliquot ellos igni tradat, animadueriatque quam ingentem saltimam excitent, quae scili,cet totam Vrbem lambere, & incendere videatur. Hane autem parabolam detegens Dominus ait r
Quae verba nil videntur facere ad proposti aenigmatis exulicationem. Quorsum enim commem ret, erusalem esse postam inter nationes,ad declarandam rasuram capillorum, & harbar nam quod diei solet, id extitisse insigne Dei beneficium, atque insignem ciuitatis ingratitudinem, meritamque acerbissimum supplicium ob tantum crimen , cDub rat qua quia neget e Illud rogamus. quanam sit proportio inter eiusmodi vel peccatum. vel 2pplicium ad rasuram barba e videntur enim non apte cohaerere verba ista cum praecedentibus. Ceterum si altius inodiantur. inuenientur esse totius molis fundamentum . Ergo principio statuendum est,Prophetam seipso repraesentare totum uniuersum , quod
maximus homo a Philosophis dici solitum est , di
merito. Cum enim cons et hominem esse mundum paruum, consequens est, mundum esse hominem maximum. De qua re nos iustum comment rium suo loco faciemuet. Hoc dato, oportet hominem maximum G analogia cum minore, sin hab re membra praecipua, utpote caput , pedes, nonus , M. Et quidem mundi caput, quod ad pra-
ctim ratira capiIIorum. Respondet . Propheta re
cens attinet argumentum, ea terra pars iure a 'pellatur, quae situ, honore, & munere eminentissimum teneat locum. Talis est Ierusalem: nam insupercilio montis Sion aedificata erat, qui regionis totius erat celsissimus . nam propterea dictus est Sion, seu specula, atque Moria, siue Iocus conspicuus, quod undique videretur ob ingentem sui altitudinem: ideo in Acris literis cornu dicitur, quod est in animalibus eminentissi nuun membrum . Isaias enim ait. Dum facta es dilecto meo ιn conus olei, id est, in loco edito, ac pingui. Verum non solum situ excellebat ceteros regionis illius montes, sed honore dc ossicio praestabat omnibus totius uniuersi locis; quippe Deiasmplo gaudebat, a quo tanquam a capite in uniuersum defluxit sensus omnis, motus, scilicet Dei veri notitia, de lex, quae dirigit gressus nostros, ut iure caput mundi dici possit Ierusalem. Quoniam vero caput non sinium eminentillii mum locum in corpore obtinet, sed etiam inter humeros medium : inundi in serioris, seu hominis terreni caput erit regio, quae in loco terrae medio, de eminentiore sita tuerit. Talis est Ierusalem in medio gentium posita, quae ideo ab ipso taechiele vocatur Vmbilicin terra : nam umbilicus centrum est humani corporis, circulus vero extrema manuum, de pedum tangit : &in psalmo medium terra dicitur, quod sit in ciuarto climate ex septem, in quae diuiditur terra habitabilis. ideo etiam in alio psalmo additur. Fundatur exurratione uersa terra mons Sion , dic. Hcbraice clima beneuolum, clemens locus, gaudium, & laetitia, s Iusque un:uersae terrae. id esticlementissimus, laeti Llimus. saluberrimus locus totius terra est mons Sion; latera sue eius aquilonas exposita fiatibus, ubi scilicet Ierusalem sita erat. Hanc regionem Iudaeae quali terra meditullium undique circundani gentes tab Oricte Asia,ab Occidente Europa, a Meridie Libya a Septentrione Asia minor, dcc. Hanc regi nem montibus asperam data opera elegisse ie Dominus dicit; ut, quae caput erat orbis, faciem ad caelum leuaret postulans pluviam, qua carebat pro pter sui eminentiam. in Deuteronomio . Sed montuosa est , de tarta expectos pluuias. Isaias ait. Tris
tra rati mons domus Demms m veruce manuum,
117쪽
mano comparatur,' mundi caput dieitur. Hine est ' quod Isaias, & Matthaeus agentes de excidio Hierosolymitano, repente, de , ut videtur, incongrue prateruolant ad postremam Orbis vastitatem. Verum transtula istum facilem reddit analogia maci sima, quae reperitur inter Ierusalem, de uniuersiam,videlicet ea, quae est inter caput, de corpus: E isa , . . i. cem int . ait Isaias, di pabis terram, O ita. riis . o a petistitis eias , O Uerget habiratores ei m. Et exustar populus, sic se dos, dici deinde transit ad mundi consummationem: DUA O H - πιι serra, ct res maris, desaeu rasis, De. Subinde regreditur a corpore ad caput: infir uti satii ιδεμ litora, id est, populus alti simus terrae: Et Θ ri Usecta ela ab hub raso Assiis , &c. Apud Mat-
Mares. 1 . thaeum etiam rogatus Dominus, quod essetfgnum p. i s. Harerin ipsus, o consammatio saetis, dat signa desolationis Ierusalem, dicens. Cum G2entis alliam:ns uxem in solas raris in Deo facto, qui in Dd a sum fotiens admonetes, ede. de transi ad orbis consuminationem: Sol raras Iur, o luna non datu Ia- r- α , Dais, &c. idem videre est apud Lucam: quae duo eapita nulla ratione contexi possunt, nis in
dia hae analogia capitis ad corpus. Ergo ad rem. Pili eapiti x huius sunt habitatores, qui non secus
exornant urbem, atque coma ct barba caput.Vnde Calii ilum caluitium,& rasura temper fuit luctus, de moeroristitis alu- indicium. Isaias enim est. In eunctu ea Iι seim Γου calaurum, o omnis sarsu oderari sed hoc discrimi l . re nobili ne, quod coma insgne erat libertatis, & nobilita- raris,MEM tit, unde Absalon nutriebat caesariem; de Nararaei
Pici, ' Deo consecrati quasi filii Altissimi eapillitium in
V .is.st L. tactum uebant Barba autem virilitatis est sym- ,. R it . bolum: nam & barbam se ideo gestare Diogenes λαε, dicebat, ut se vim in esse subinde recordaretur. Vn- Hanon rast dimidiam barbam nunciorum Daritim barii. uid,quasi semiuiros, de etiam inatos illos reputans. ,. Reg. ro. Ergo caput radi. & barbam tonderi est, Ierusalem r. 6. orbis caput omnibus viris primarijs, ct robustis imuenibus spoliari: quod magnum luctum uniuerso corpori allaturum erat . nam ideo moerent luminaria caeli,&c. quia scilicet caput decore suo,& gl
Quae se no- Sed quaenam est illa nouacula,qua raduntur pili: μ' , capitis uniuersi Isaias eius meminit dicens: Radia
suillo uersitim, M. Septuaginta legunt, inebriata: potest legi, acuta,eodem sensu, modo tran- scas a veritate ad metaphoram: nam crudelem mgnificat aliquem hostem iracundia inebriatum siue 1erientem. vi pote exterum, de aliunde conductum.
vindicta Misericors enim Deus non alit domi istos lictores, aliunde vocatis indiget: sed iustus iudex ad cori a besties ripiendos sentes etiam pretio conductos accersit,
vix ato, mel ut faciant opus suum. Hic autem earnifex est N
da coadu buchodonosor, ut patet apud ipsum Ezechielem. ε-ὸ Α i, Fili ho I u, Nabuchorinosor Rex Milonis sera,
ιυι eim, &c. Vides quam apte conueniat Nabuchodonosori nomen nouaculae , de conductitiae ,
quandoquidem Deus se illum conduxisse dicit, de N se, mi ba bcrique illius operi mercedem, atque rependi. Sed
η'n tam n lite theoriam mirabilem obserua ; prouidentissi ζ'- mum Dominum in ordinanda, de disponenda suae
domus oecunomia, qui creaturis omnibus munera
propria est partitus, atque seritis sngulis talenta disribuit; in tota familia non inuenit se lictorem, sed opus fuisse, vi alibi conquisitum accersit, de
eris ab eo, sciit loquitur Isaias, sellicet. Deus morem I a . non feris, ait Sapientia, nec Dra ν In peia r e via noram. creau I ream. τι eisni, omnia: o sani tis, se a
ptuessa es, cy ι is alia , dici Christus fecit quo Ida .a.Lsuectum H Disistitis ipsorum mercantium. Asue- a s. Ius rex non secit crucem, sed suspendit Aman in
ea ipsa cruce. quam domi suae hie erexerat. Imphinanibus, de verbis accerserunt mortem , Deo iam connivente, iplaque fugiente. Quanta est Dei nostri lementia λ quanta est hominum stoliditas
porro statera, qua appensum est Vatis capilli- statera aeqtiitium, aperte sgnificat aequitatem diuinae iustitiae, di clementiae magnitudinem, quae non snit iram ii,
tam iuste conceptam contra sontes dessa grare, sed cat. modum ponit vindictae, ne excedat: quare in Pro Hotiem is uerbi;s dicit. Gndm , o Dareo itiducia Demias sum. de in sapientiae libro . cmma mensura, se κamem Sap. D. p.
lis Aegyptiorum tempore Mosis r non enim, inquit,
percit oeulus tuus de miserius es illorum: non ex
iracundia vindictam exigensi sed ex iustitia supplicium: emma enim iudicia tua in men βνu er numeo cryndere disposuit nam is, rationem fgnificat, Quia istima examen, de inquisitionem facti. m Uara seniscat'. mens iudicium de meritis causae. ρ dira vero est damnatio secundu in merita causa. Hoc constat ex Zaesi hi φria, ut vidimus supra capite secundo Ad damnai, Zachar. s.
dum enim Israel primum explicatum est volumen viginti cubitorum longum, decem latum, in quo rationes continebantur diuinae iustitiae, Decalogus scilicet,&cinen seu maledictio transgressoribus interminata decem cubitis superioribus, de scelera Israelitarum aduersus hae decem praecepta commis a decem inferioribus cubitis. Deinde apparuit mensura plena impietate, super quam imponitur talenti pondus eiusdem quantitatist na de ampli ra pedis quadri mensura est, ct talentum eiusdem est magnitudinis,ad signifieandum Deum ex aequirutate, de meta ἀν cI nu procedere ad supplicium inserendum, ut decet iustum iudicem: primo exa- ν. minando causaria,& accidentia omnia transgressimnis, quod vocat sacra scriptura n meram: deinde mensurando enae quantitatem, quod vocat mensarum et atque iuxta mensuram delicti plagarum
pondus imponendo, quod vocatur pes . Simile quid legimus in Daniele: ubi manus diuinae poten- , Atiae scripsi coram Baltassare. Mane, T seces , PH- Hs ; id est, numerus, pondus. diuiso. quas voculas interpretatus est Danielmumeratum fuisse regnum eius ; appensum, de inuentum desciens. nam sub pondere comprehendit etiam mensuram, quaeso.
let praecedere pondus. Atque Isaias ait. Προου in . .,
es e vel lutita interiectionem interscientium,id essi nunquid puniuit, ut solent, qui ex animo percutiunt nunquid caecidit, ut solent, qui interficere volunte non plaga inimici, non ex animo castigauit, sed corripere volens reddidit peceantibus p
nam tis mensura contra morarum, id est, semes de iterum
118쪽
Iterum mensurando: nam duplicatum verbum est Hebraeis e fingit enim iudicem perplexum, & anci-mem, qui secum adhue deliberat,quantum supplicium sumat de reo, quique iam addit, iam subtrahit ; iam rursus imponit, quod detraxerat; in varias sententias animum inelinantibus: hinc clementia, inde iustitia; qualem depingit Oseas. Idem Iers
silu- νeduas me, die. & in Apocalys. Qui sedebat super equum nigrum, habebat stateram in manu sua, dictu move est ei: siti is reice, do νio ino, oires bii Dei si des Aulano, critatim, otium ne Iaseris, dec. Hac statera capillitium appendit, de tertiam partem pilorum igne comburit Vates, intel- Iigens tertiam partem ciuium , qui consumendi erant peste di sanae: nam v tranque recte appellat ignem, quod inedia homines reddit squalidos, ct denigratos quasi igne essent adulti. in Threnis. D agrara es suo ea ora facies raram, dec. de iterum. ρὸ is nostra quasi ei sanias extim es a se e sempeBa- tuis famis. pestis vero ignita febri carnes adurit, serpitque quas ignis . Tertiam partem gladio di- idit in portentum necis eorum , qui aufugerant cum Sedecia. Vel lioqui fuga subdola suae saluti consulere tentabant, famem de pestem, quae intus massabantur , deuitantes , qui omnes gladio caessunt propter Vrbis moenia . Tertiam partem inventum dispergit, gladiumque districtum in eos vibrat: quod qui eaptiui ducti sunt ab hostibus , nusquam tuti esse poterant ab hostili crudelitate.
nem nosis a funesti 1 ιn deseris, id est, eum magno vitae periculo quaerebamus victum. Porro ex ijs in aera iublatis pilis aliquot eolligit, de in ora pallii ligat: deinde nonnullos educens in ignem mittit, quem in medio lateris accenderat, ex quibus subito fiamma sublata uniuersam urbem descriptam lambere ecepit, te delere. Ii sunt Iudaei abducti Babylonem,in qua fuerant a Domino seruati,quas in ora pallii, tametsi non in snu patriae, de complexu paterno Dei, ut olim solebant ibueri Eo amisA . ,n i mus Domini , quasi in rha amo rora die mora. bis , o oujsameras eius MDister, id est, in sinu eius . vel in medio complexu: at saltem in ora pal- iij i unde memoriae seniculi pendent; hoe est, in sua memoria de protectione custoditi,delieati in fasciculo viventium, seu in catalogo conscripti etiuium, de popularium . nam de catalogos huiusmodi, ne pereant, in fasciculum redactos colligimus t
contra eas,quas non curamus, chartas disicimus. quod eodem capite non tacet. Porro in Doram rus rem anima ratas Iar otius incire losndis. idipsum
contigit perduellibus Iudaeis, qui sugerunt in Asgyptum, vel perducti Babylonem gentium instituta amplexi sunt. a Dei enim memoria, de libro vitae popularium eius deleti , ubiuis vagari permissi B sunt, quo hostilis agebat furor, vel casus impes bati qui vero Ieremiam audierunt, dederunt oue manus Nabuchodonosori eum Ioacim, ij quasi in
angulo pallij Domini colligati, protecti sunt illius
prouidentia; sed non omnes redierunt in patriam rqui autem reduces incoluerunt Ierusalem,causa suerunt postremi illius excidii. nam propter eorum scelera traditi sunt Antiocho primum: de propter ne- sarium facinus in Christum Domini adinissum,e
rum filii cum vi , de Templo,gladio, fame, peste,
de incendio perierunt. Atque haec de aenigmate, seu implicata allegoria dicta sint. Ex quibus iam palam est,quid sibi velit versus praesens. Icta es Iriosulem in med ο gentium post eam, id est, ei illam caput orbis terrarum , in medio, de eminenti l C eo eam collocans, Resiam meam de solium in ea constitui: ut quaestu suo, de altitudine caput esse merebatur,terrenum caput etiam esset polliticum. Ex quo scilicet, suas ex naturali capite, in totum corpus uniuers derivaretur. sensus, de motus, stilliacet veri Dei cognitio, quae sensus est; atque vitae institutio , quar motus dicitur. sciat de vita gressus est, devia r illa vero suae dignitatis oblita abiecit Iegem meam, quae illam mundi caput secerat. propterea abradi faciam caes,riem,de barbam eius, omnes, inquam,nobiles, de robustos eius austram, eamque delinquam ostentui expositam.
119쪽
ad Me, dicens: Fili bovisis pone faciem tuam au montes Israel , O prophetabis ad eos, Et dies di Monres Israelatid te v/rbum Dom ni Dei. Haec dieit Dore nus Deus montistis, crinius, rupilus, O valh-lus o Ecce ego andriam super vos gladium , in sperdam excelsa vestra, Et d mohar aras N as, O confringentur aluitia ves ad G deiiciam inrerfectos ve- sis, ante idola vestra .
Et dabo GHu ra horum Israel ante faciem alachrortim uestrorum : in dispergam ossa
syra cireum aras uestras. In omnrbus salitation ius uobis Vrbes E sertae erunt, in excelsa demolientar, O d sypabuntur: in interibunt arae uestrae , O comfringentur e G cessabunt idola uestra, O conterentur delubra uobis, in delebuntur opera uestra a Et cadet interfectus in medio ae Dir in fla tis quia ego sum Domanus. Et re inquam in uobis eos , quι fugerint gladium in Gentibus, cum d persero uos in terris. Et recordabuntur mei literati uestri in Genti-E M
A bus, ad quas eaptiui ducti sunt: γ Λ eontriui
cor eorum fornicans, O recederes a meso nem
los eorum fornieantes post iAla sua displiacebunt ιmetsuper malis, quae fecerunt in uniuersis abominationibus sau. De Icient quia ego Dominus non frisera L rus stim, ut facerem eu malum hoc IJaee duit Dominus Deus e Per te manum tuum , in algide sedem tuum , O der Heu, aὰ omnes abominationes malorum domus Israesequia gladio, fame, O peste ruituri sunt. '' i longe ess, peste morietur: qui autem V pe , gladio corruere G qui rehctus fuerit, σοι esset , fame morietur : in complebo ita grais
Et siletis quua ego Dominis , cum fuerint in terfeA uestri in medo id ortim ue Dorum , in circuitu ararum tisrarum , in oram colle exce se,in in cunctis summitatibus montium, subtus omne tignum nemorosum , in subtus unia uersam quercum frondosum, Iocum uia accend runt thura reuolentia uniuersis Mohs suis. FI extendam manum meum super eos: O D-
120쪽
Dominus in hunc modum. δε ham isti lone seram Iutam montes Isra/ . id est , obstina vultum toruuin aduersus montes terrae Israeliticae; videlicet contra montem Sion, montem Moriali, montem
Olivarum, de montem ostensionis, quod in eis sacrificia oblata sunt idolis , seu offensionibus potius sentium, quibus tam grauiter insensus est Dominus: Montibus etiam vicinis, & collibus urbem Ierusalem ambientibus indignationem animi vultus seueritate signiscat, in quibus smilla patrata
τ Factis, in sem a Domini ad A satia scelera Quod s montes ,& fluas immeren- med eras. de allocutus est me tes, quod os ensionisuerint peccatoribus alioqui pronis ad malum, Deus se punit: quod supplicium de eo accipiet, qui, ut sbi socios acquirat iniquitatum , alios incitat ad peccand im, vel scandalo est, ut labantur 3 An potius haec seueritas exercetur in Peccatum
montes, quod foedati snt , 8e sordibus idolorum et isti contaminati aequum enim est. vi non solum homo ζ
perduellionis reus puniatur atrocissime, sed domus eius de soletur, I sale sparsa permaneat in tum tum sempiternum: quia peccatum non tantum limminem, sed de elementa de creaturas omnes maculat in psalmo r dis en is terra insignini , se πο
enim legendum es, ut legit Regius cocleti de Com 33 plutentis, Graecus etiam, de Hebraicus, de Latini G vh labis ad eos, σdices ; Montes IsraHa- B aliqui cum versone Hieronymi. Idem patet in
sum , er spargent carnes , de e. Vbi notat Rabbi I R πλseph, locum illum dici per prolepsin, asperum, &incultum: quia scilicet talis futurus erat, quia reddebatur sacer . de maledieriis carnibus vitulae spa sue, de ibi putrescentibus: alioqui non semper eligebatur locu incultus, sed ipsemet, ubi cadauer ceciderat. quod si carnes utictimae pro peccato terram polluunt, quid faciet peccatum ibidem etiam habetur. Male de m a Deo ea otia penZs in i gno , deci Deus. a . non re anel ι m crare , ne polluat terram. ex quo p- *3 loco idem conseitur argument nati: ct in Numero- ιν.
rum librix Vas quod non habuerit operculum, tin- , . a I. dua V M- Domini, Tragica exclamatio per pros, ara iis su popoeiam facta indicat Vaticinis ponduri atque astor, non μ' vehementiam, irae scilicet implacabilis fia- itiin ses de rorem, quo non tantum hominibus, & animantiis iis, - bus , sed etiam montibus , de collibus extremam vastitatem denunciat, ideoque prouocat eos ad i dicium, ut decretam contra se, ct irrevocabilem sententiam audiant, tribuens insensatis creaturis sensum & irrationabilibus mentem; non solum eo exornationis genere, quo solent Rhetores, ut affectus permoveant , sed quoniam veraciter creaturae omnes conditori suo se obediunt ad nutum, vi parsis. st 1. r Ere videantur praecepto, mandato, Catieri'unt gloνiam Dei cursu suo uniformi, de indefessis. Dies dies v bum re Iat, & mandat; nox noctem eru- c mundum iudicatur,s in tabernaculo fuerit. ubi ali
dit . eumque loquelis careant, audiuntur uoces e ram , stellae vocatae respondent, adsum in t moeret
caelorum militia Deo indignato , di tripudiat ipso placato. Deo annuente mare utius es fa ι; Fluvius
eo restis re rorsam di ipse extendente manum via derant , est Eouerant manIes , Pretes aquarum ιν sit, Huit ab ses uocem suam , alliodo maum Itias Da--
πιι , μι o Iana attonita viae vi spectantia, de admirantia sortitudinem manus eius, Alc. Et quamuis reuera inanimata sint elementa, a lementa ad Prophetis vocari solent ad Dei verbum audien- 2- - dum, ut hac ratione prouocentur homines in sen- quis homo mortuus est. Utique non polluit eas a
uer, sed iudieatur polluere , quod peccati filiam
mortem significomam per pereasti mors,cte. Quin Romian. I.
niam ergo iniuersum hoc theatrum orbi; incol rum peccatis polluitur, propter pectata etiam ab ipso Deo maledicitur, qui quali poenitentia ductus, Globo is uit Omne quod feci. Hi ne illud Deu- so s. ν.7.teronomij. misera i nuαι, Ληoeperi si, ubi Clini durus vertit: ordines mundi peruersi sunt propter in eam , id est, uniuersi huius harmonia soluitur ob ecata. Sed discurramus per opera sex dierum.
primo die creatur lux . hanc fiagat peccatum, apud Genes t. Ieremiam. As is caelos non erat Iax m eis. SN . . la. - cunda die extensum est firmamentum quas tabe -- exclamationibus, de apostrophis utuntur Prophe- naculum, sese oscita fiensne . id est,ut ten- et s. i. a. piatodiri. tae. Atiare, aliare, ingeminat ille vir Dei, audiente torium. Verum propter peccata comminatur apud S . a.
. piriti En satis rebus stupidiores, de surdis creaturis contu-tur homia maciores. Vnde coram ipsis allantibus eiusmodi
3. Reg. is. impio Ieroboam. de teremias. Terra , teria, audas'. a. sermonem Domini. clamat, astante Ioachin. Moses rerem, a . quoque Aa re. incetiuit,e .c Io variisti I rora &c. quem imitatus Isaias. tragice exorsus est : dite. cis cir auribus percipe terra , quem sum Ddmotis L
1β. ζ. Q. ,. ias eis r inibus non deerat auditoruui frequentia. Ceterum ipsς posthabitis ad insensatas creaturas apostrophen faciunt,quasi dedignati homines perfidos Dei quaeretis onerare frustra. Sciebant enim Prophetae, quod ad nu dram concursem θ --; &homo inuidia stimulatus resipit. Quare consultius putabant seruos alloqui , dominos despicere, ut hac contumelia prouocarentur ad Dei verbum aui- adi dius eaecipie Ddunt. Sed quid ta um commerue- Ε ouisi unu . se mitras , ct fuer sumtura, ct se r 1ο.s silosos ruit' montes q uid peccaueriunt colles Israel ρ an Iunum H onn, o Gesper se es serra, dici quarto die ς' ' quod opacitate sua, di cel studine, at tum denti- ereantur luminaria , sed haec peccatum eclipsat , late, de virore idololatras prouocarunt ad 1uanc- Isaias enim ait. Munebrarus eci sol in ιnu Itio, o
Isaiam Deus complicaturum hoc suum tabernaculum, ne hora ines operiat . complicabor, Aeas tibis Vari γγ eati. Tert d e ve, ita est heruis speciosa terrae sa-cies ab illo Chao, is: aquarum abysso separata: sed peccatum ad primum nihil, in an de vacuum illam
redueit,propterea ter naias ait. Asprαι Ioram. se de Ier. a. .r acetaeua era I n L id est,inanis.nam est in origine . vox tolita, quae latine redditur, inanis. Inanis, O . a. de Isaias ait. Astrua es rinitas iis ratis. Iae Misael, aite totiu. id est inanis. & Ieremias, L. i,. r. I, e r redira , de infirmabitur bestia agri, id es quo usque erit inanis, & vacua, sine pabulis. de iterum.