장음표시 사용
121쪽
L , in is olorigis isti, se sua. & dixerat: Ecce A coniectari possum , esistimo vocem Hebraeam M
ssa in sti, &c. Quinto die protulit aqua utilatilia , ct pisces, lute quoque interimit peccatum: apud
ιιν, super Iumno, dic. Sexto die creantur quadrupedia, & homo: haec etiam absumuntur. eodem lorico Ieremiar allato. Vissi m iri, M. Onis erat L Mo, &e. S in Osea. 'us Metur Iteras, crix iar stia agri: quod est torte mirabilius in haeegniscare a lucum torrentium,vel riuorum . qui continet & coercet aquarum suuium, fossam ipsam demissam inter rupes, atque ex metonymia ripas ipsas, rupesque, quas inter labitur suuius: eodeinitaque recidunt omnes Hieronymi vcritones, atque Septuaginta: netin torrentium ripae selent irondosis arboribus esse opacissimae , sub quarum umbra erigebant Israelitae altaria idolis sacra. re ego rn aram sueriti Naaram, d perdam Meelsis aestra. Excelsa erant luciae nemora in excelsis montibus, aut editis collibus, vel umbrosis recessibus consta; in quibus sistebant gentes sacci la,& altaria erigere, atque Deos liuos Satyros &Faunos venerari. nain ab his sacella montium se.
animalcula Dominum lauir quorum habet pecu- B na appellata sunt,quasi Faunis dicata,quorum me
Iaarem prouidentiam: in psalmo. Proritens foum
Quid multa domum suam, di areem hostibus tr dit polluendam eruore, quod a s ceratoribus fuerit
maculata. Guram nare demam, O implere atria sn-ι sectis: quas diceret singuinibus peccatorum pollutam , cruo: e occisorum polluite; ne revereaminiquas sacram: & iterum : I rotinis arcaraum meam. idem habetur in Ieremia ibi: Consis erans araa paris,
id est,an:αnis ima Tempe viridaria,ci paradis de
liciarum i di diserat. Iadu aestir Dem ut eam omni
carne: hoe est, tam implacabili odio habet peccatum , ut neque sibi ipsi parcat, dummodo illud promeritis plectit, ut solent reges, aut non solum pro- minit Ieremias. Pu si haljra at ili, in Babylone scilieri redacta in saltum post ruinas , Foni, o Sa-ι salisabant, quos inque is & sylvis agere put
iis test ehim imitatio ritetorica . Hebraice dicunturn 22,bamoi,senatque excelsim, lucum scilicet, vel altare in altum excitatum, vel potius sacellum in loco edito erectum, ut in Numerorum libro. D xii eum ad extet a sol, es AH in uum s ex remum panem pepuli: ed in Ieremia. o. Prum de Moage serensis in exensi s. & iterum: ' infra rant re Oipsi, aras, es partias, est uos si Vν omnem GA Iem exul Em , o sitire oriri, dia rem fendas or& apud teremiam. ι .rem dares erant te ges, muLIraudo moraram, dic. Es quibus loeis constat,quid sit
ste Pirue di ditorem damnant neci, sed etiam arcem propriam, C excelsum, sanum, sellicet, Diss erectum in iugis
quam proditori commiserant custodiendam, fiam mis addicunt ; in exemplum tanti sceleris est illud. Repti Ir Dem ntis atrare μ'm , Mahaia r sisi L Dari nasii, id est, Templo ad instat arcis munitiissimor& in psalmo. Et is se iustor vicera tim , ad instar palatii ,sanctos iam sitim an rens, dic.
biti ova 5m. Non montibus serum,sed di vallibus indignatus est Dominus: quod in vallibus etiam sordes suas coluerint Israelitae. Talis erat Cehen- non ,ves vallis En non, quam antonomassicizs sacra Serim iura vocat Comiaileinscilicet Cedron inqua immolabant filios Molochi ubi etiam excelsorum in montibus est memoria, quae aediscauerat Sal montium , vel colliuin sub arboribus sondos, . Nam in libris Regum diserimen fit inter excelsum, ct altare ne putaremus excelsum altare esse atrare, in it, or resim rans Qu. Eiusnodi lueos in montibus consitos apud omnes nationes fuisse constat in honore r nam Homerus, ct Virgilius memianere sepultarcrum in nemoribus structorum , in quibus parentalia primum Heroibus secerunt populi , mox quas Diis sacriscia esserte coeperunt: in simili honore habebantur a Cananaeis,quos ne imitarentur Israelitae, diuina lego cautum est. Susae rise omnia Iocuis quisu colae, argentes, quas possess - νι estis, Deos flos suo monus eaera s, o cognico susto omne tignum sonas m , d separe a U Gram.
in Genes. No spueras otira toni nere Ioseph, VN-bale autem varie redditur ab interpretibus pro locorum exigentia. Hieronymus vertere let, torrcntes , ut in Iob. mens rorares, qui raptim transae in Erechieler o ritis. de iterum : msns bis, eo miras, omnisί n, Ie. Aliquando vero, rupem, trans seri , ut in collem Erechiae e . In tiniae oti νυμ- bos serra: R in praesenti liaco aliquando, iugis,ue tit, ut in eodem propheta, ubi sic habet. D eram sistis est a sis, regis se vastitas. Septuaginta hue loco verit rei ac, napas: est autem να , nam, vel νάπιή,na ς,saltus, locus sylvosus, viretum, clivus, rece lus intra montes, ubi siores optime proueniunt. Vnde Napeae herbarum , & eorum
Hieronymus per Napas intelligit loca nemorosa. Plutarchus , οπι σκοροι, napassi eras, dimi, id cn , lucus opacos. Sophoclea pro rupibus accepit. quantum ea locorum omnium collatione
bis non solum prohibet, ne Deos vanissimos gentium colerentsed etiam, ne Deum verum ritu gentili ven crarentur: ne ex similitudine rituum rcliagio confunderetur, di pro Deo vero falsa aliquando Dei cultus subreperet. Propterea in Exodo praecipit Dominus: Arare de serra fuere is Mil , non lapideum , ut scilicet solent gentes Diis luis sabrie re nulla si conuentio luci cum tenebris, Deo cum Belial. Verum, temporibus procedentibus, ct s nioribus Israel defunctis, gentium consuetudinem imitati sunt: & multi Deos earum coluerunt in ii cis: Religios vero ceteros secuti, ritu, non men-E te, Deo vero immolabant, tametsi in lucis. Nam& Gedeon sub quercu sacrificium obtulit, acceptum Domino qui tolerabat, inolita iam consuetudine,inuectum sacrificandi in montibus morem: &Sa in uel laetificium peregit in excellor di Salomon sacrificauit in erectili, Cabaon, id est, in altari v teri meo, quot coanstruaecrat Moses, quod ineκ- celso colle Gabaon st dolis arboribus consito extabat: nam aream attulerat David in ciuitatem suam, tabernaculum Mosaicum in Gabaon mane
Tum cultum pro bet, vexum eorum ritus in vera Dei cultu artiseeri non patitur. Exos. Σα
122쪽
bat fi m. Deinde euaedigeato Templo lapideo a ASalomone,quo omnis videbatur sublata suisse Oeeasio celsa adeundi ecquem enim non inuitaret, . di cogeret ad sui celebritatem irequentationem,& cultum,Templum illud tam illustre,splendescenti marmore sillum, aureis trabibus tectum. tam laxis porticuum ambulationibus miro opere tessella tis cinctum, tam spatiosis areis subdialibus disti cium,tam inaudita harmonia constructum,&,quod caput est, tot tantisque signis, & prodigijs nobili tatun nihilominus radix amaritudinis, quae alte fixa erat in cordibus Israelitarum tune potissimum auidius pullulans germinauit sel,& absynthium. Nam primus Salomon in uxorum suarum gratiam idola erexit, sana aediseauit, plantauit lucos,&, quod omnem superat admirationem , illis ipsiss- Bmulachris genua inexit, & adorabundus procubuit: eiusque exemplo permotus populus ad excelsa it rum conuersus est . quae Reges Iuda vel approb set 'runt, vel perini serunt usque ad Erechiam, qui e t mi a1 . cessa dimpavit. Sed ea deinde Manasses filius re stituit: denique Iosas funditus aboleuit.
Scholiastes. Declarat non sore illis auxilium ab idolis, irato ipss Deo, neque Daemonum illis pro suisse cultum. Theodoretus. Ex legis praescripto cadaueris tactu polluebatur non modo ara, de Tem Iosa V.
ehamanim , smilitudines, imagines , smulachra scilicet Deorum , utpote Baal , Astarthes, Me chom, Chamos deci de quibus fit mentio in libris Regum vel potius solaria,hoe est,simulachra soli de .
dicata. nam nun , chamach, lem signiscat ab ar- ia. dore. Vnde a adin, chamanim, statuae solis. nam &in Africa filii: celebre templum Ammonis, id est , solis simulachro nobile, teste Macrobio. Hierony- i .sa a. a inius loco vocis huius vertere solet, delubra, ut hoc uiem m. Ioco secit ,& apud Isaiam. Non stabam Iari , se δε- ID. a 7...ς. Iubra. Aliquando, sana,vt in Paralipomenon libro. Turrit, sistam aras, ct faria. Aliquando etiam simulachra, 'ut in Leuitico. Deti a m Me sis velara, ct alauia ' '
Sic appellantur Dii a vatibus saeris per irrisionem. Sic Ii,ias. Fabre foraritis lina speratus es: n prunis, M. Moιn mali os uari his, ede. Et Baruch id repe--itit centies. Polychronius. Omnis, inquit, idolo- 2panua lerum inuentio peribit, sue simulachra ab ipsis eis. e cta significans, sue cultum ipsς impensum. Schosiastes. Non erit amplius sacriseium, quod offera 'tur in excesss. Uscitiis quia ego Dominias. Nomen Dei pro- VII. prium nramellovah, a verbo nin, haiah, esse, sub- De s : sea sistere, signiscat substantiae pelagus, ens per se, de ti'ης ηφ plum. sed& homo ipse illud tangens. quare cumu- a se subsistens, primum essentiae&subsistentiaeptin Mψ lare aras cadaueribus interiectorum,est illas pollue cipium di sentem, atque adeo veritatem primam ,
Eι dabo cadaueras oram Isiael. Haec eadem comminatio est pronuntiata in Leuitico iuxta Septu Iata. Ponam cadauera vestra super cadauera id rum vestrorum. Et alibi. Iosas rentnaιι ι,.s, succidu Leos ripleuti ae leta eorum o pus mstnaoram, dec. ει ratis es de septiliaris, e busti ea super atiare, 'ριILD A d. sed illud nouum, non ossibus mortuorum , sed potius cruentatis cadaueribus polluere aras: ex ea enim re non solum idolorum ludibrium, sed idololatrarum ipsorum pernicies mana bat . Nota. ubi nos legi nus inrefel tis, Hebraice este , , n, chalalim, quod ex aequo signiscat inters ctos, & cruentatos, quia virique profani sunt,&tilluti nam polluere significat , et bum 8, n, chal) eum sint foedati sanguine per vim effuso.
Nom&mor Sed unde est, quod tactu occisorum contamia; . 'ii' pu nentur altaria 3 nimirum quia cruor, vel eadauer, vel ossa sunt signa mortis . quae filia peccati est, at
peccati λ- que adco horrenda, faeda, turpis,inuisa, exosa mones sunt. tito iudicatur.
0 6 e frint ιυνδε te abans idola et ema.Idola Herdola voran braice Hi,a, gelulim, sordes, stercora, volutabra, imvir a galal, volvo, quod illis polluantur cultores non secus, atque si super stercora volutarenturi &in Deuteronomio , tamei s alia voce trudi , mu-mam, hoνdes vocat maculas, vitia, negotiar neque enim dignatur idolorum nomen ore a uiuere, sed eorum vice probrosis utitur vocabulis , idque dignissime: nam ut fidem di religionem veram comi.
C quae in dictis, & sectis constantissime subsilit , &
perstat: ut in Exodo. ni ea misi me isdon, ero qui raedae a. ero: vocor Deus, verbi sui executor, praestans pr a missa. Ergo hunc habet sensum locus praesens. Sci iis, eum calamitas ingruerit, me non locutum in Deu, vum ventum, non frustra, aut vane comminatum fuisse, cognoscitur sed quae opere praestiturus eram praedixisse ut corri- '.
seremini, & flagellum a manu mea extorqueretis. comitariatae.
Vel . scietis quia ego Dominus solus sum,& Deus verus de ceteri, quos colebatis,uaniis nai erant, qui non potuerunt saluare cultores. De hac re Isaias. ha. 6 p. . Cons satis est EA N. Est sarcasmox mirabilis. Vel. Scietis me esse Deum sinctsi,' iusium,qui odio habeam peccata,quando eorum supplicium senseritis. Ea retinquam ιn vos s. Scholiastes. Ostendit non VII LD sne delectu habitatores perdere, sed dignos quia scho p. dein gladio perituros qui tales non fuerint,liber tum iti. Et νeror istin ην mei liberari vos ad est,qui eua- IX. sei int necem e vobis, captiuitateque oppressi suo. Poenirent aerint inter gentes. Quam utilis est disciplina Dei, quam efficax tribulatio, poenitentiae irrater, me . moriae salinum. Homo natura sua obliuiosus Enos scilicet propterea appellatus . quod, prosperita te arridente, Dei sui tolet obliuisci) tribulatione et citi iri saeuiente, Deum in memoriam reuocat, quem a sese R
in tribulatione memores erunt tui, vistabunt te, latur vitae honestas, ct motum candori se numinis E & sundent murmur orationum,i e gemituum; cum ignorationem consequitur luxus, & spurcitia m-mumque vitiorum sentina .reecarum uti, bans ara et M. Hebraeum Σπη , asam, iri eritis, di in ultionem delicti desolari,ct abominationi e desolatio. poni. Pereas Samaris,ait oleas,hoc est, desoletur: de e. 4.y. Isaias . Maleae La ν ιιιι ιerram, Opeccabant, dorso. q. - ε, solabuntur, hastilioris eius : &in psalmo. Non d ars a 3 A, . Qui si Mas ιn eo. id est, non descicnt,
non patebunt ludibrio ob delicta.
aduenerit acti ictio, scilicet disciplina tua eis:& apud Oseam Dominus. In saltatis inquit, ALM trahatis q. et . . . eos, In Mn As tamaris. Funis dolor est, quo ho. ei mo constringitur, & arctatur, ut in psalmo. Dol
Prima, D. Et in Actis Apostolarum. Solutis δώ- celar. 1.nbas i,sona, id est, vinculis sepulchri: nam op- st. 1 positum illud toti is respondet egregie vinculis , quae stringere solent . quas dicat. Non potuit I citi
123쪽
detineri sepulchri carcere, quae sunt vincula mor- Dolores te tis. Ergo ait Oseas: Vineatis A im, quae scilicet
12 - .i, a patente suo Adam haereditarunt, nempe dolo-
Adam. ., heu ribus & talictionibus ad me traham, quae sunt metu caniam. erga illos amoris pignora. propterea addit: In -- catis caritatis, id est, quibus soleo ad me alliceres .is. p. carissimos filios. Hoc est illud Sapientiae. In mea a. moria sermonam tu tim examinas πιών, id est, ut recordarentur praeceptorum tuorum castigabantur. Verum hic totus contextus sapitis elucida- Uriar'. s. tur ex Ilaia . mi νώγουν -'o a Iacob, sora
sequenti sti, O germi, ιιι is aeI. id est, radix, scia trun-ι- cus Iacob, tametsi emortuus videbatur, ramis amputatis, suo tempore ressorescet,& virgulta proferet magna vi, di impetu. ει ι titias faciem his Ieraa. Non enim extirpaui , non multi radicitus, sed castigaui aliquatenus inmensura conistra mensuram: parce, & cum pondere, & mensura metiendo, & remetiendo quosdam corporis huius pilos trucidaui, & combussi, quosdam seruaui superstites. Misimus eis in o M a sus AN pe u em a s , id est, in rema ι τι eoumba . Tametsi olim duro corde , de pertinaci fuerat pectore, quod comminationes , de terrores ad prenitentiam emollire non valuerunt: iam vexatio dedit
intellectum, de tribulationis vis flexit rigentem animum, iam gemit, mussitat, atque singultibus, de suseirijs interclusum spiritum vix trahit, ut fieri solet stante subsolano , vigente ue aestu.
V. .a .r.s. Id νeo se per hoc dimitietur in gais titia, ct icte est mnis seu us, tribulationis , τι an eraυν petea me us . campo eris amara Iapides altans sitas lapidoc ne is arti . , non fusam siet, o delessis. Si t men ipsa non modo idololatriam abieeerit, sed ita abominata sit, ut lapides altarium, in quibus da , ,:. monijs os serebat thura, in calcem redigat, ita vitiae, non pec- non restituantur amplius luci & delubra . Nota earum Osis signum verae poenitentiae non odisse modo pecca sed di . rum , seca Omma irritamenta, & occasiones peccania irrita ti sunditus ablegare, di ita delere, ut nusquam
ouas p - mens cor angit, & premit quasi pondus graue. - ἡ Hispani poenitentiam, & dolorem vocamus pesari moll)enices quod pQndere suo aggravat animum: quo allust durum . illud psalmi D si cui onus gruae graua a sunt s. m. 37. .s. ρὰ, Eadem ergo ratione dolor hic vocatur contritio: quia quas pondus, vel malleus eonte rit , de comminuit cor peccatoris lapideum, emolialitque, ut diuini verbi impressionem quas eoru . blanda suscipiat. Verum quid sibi vult conteri oculos icon oculos , o oculos eorum fomit Ies , quia dolor, . . , ' eiusmodi torquens cor, humorem eius exprimit, do di qua. qui in cerebrum iublatus vi caloris , de cerebrire . frigiditate temperatus in lacrymas resoluitur oculis manantes: ideo contritio non cordi solum, sed oculis etiam tribuitur. in Threnis . oculus mi sδυν duras est an am meam , id est, sexit ,exhaust cordis mei succum, de spiritus I lacrymarum vim
uberti mellando ob villas populi mei direptas. demerito oculi moerenti corde illacrymantur quando specie delectati boni commutabilis, cor seduxerunt, vi posthabito summo bono de pulchro,am
plecteretur sordes creaturarum.Vnde oculis tribuit Petrus adulterium . Ocales halenses plenos aduLιρον , Oc. I apud Ieremiam . Ocatis Iomu ses
os idola legimus; quia ipsi fuerunt internunetiris, , , ρ. Mi ij, atque idololatriae. Cuius rei testes sunt, senes Danielis, qui Susannam iusserunt faciem
A de egere, ut explerentur eius forma. Vnde spiritualibus ovoque oculis fornicatur, qui recedit ab inspicienua veritatis pulchritudine, ait Origenes: ex quo sumpsit Hieronymus. Hebraice legere licet. Quia confractus sum, vel moerore assectus ob eor eorum fornicans, & oculos fornicantes: in hunc sensum Recordabuntur mei, qui euaserint, nosne dolore,quod me ad amaritudinem sirpius concatauerint,& moerore assecerint corde s uindi oculis adulteris. Sed nostra transsatio multo magis quadrat contextui.
U Eriphlestias im t. mp. qui, est dissecari, exstimulari cum Oeensone, taedio, di dolore. quas dieat of nsoni erunt illis mala, quae secerunt, ips sibi sordeseent, & taedio erunt, taedebit eos,
B vix meminisse sustinebunt corum, qua fecerunt. Sic usurpatur in psalmo . tauadraginta annIs proximas , vel tisnsus μι se legit Paulus geno rum sale. Idem autem utraque vox fgnificat. scilieet,cum o sensone illos coram me tolerabam.Vel, si dissecari vertimus. senius est. Erunt ipse mala i , quae secerunt, quasi carnifices, qui corda eorum discerpent. Hancphrasim linitatus est Lucas .ns γ- cibum.ν in eoia Assura: & iterum ad primam allust acceptionem. is ua isti, andri sum corde.
Aetus iste contritionis est sui ipsus displicentia, tus ex displicentia peccati, quae est contritionis es sentia. vi vel ex nomine appareat quam stolide fingant Ha retici poenitentiam non amplecti peccati odium, sed tantum resipiscentiam . quis enim C respiscit, di corrigit se, nisi male egisse animaduertens ZQui autem potest resipiscens non odisse malum, quod deinceps praecauere statuite Septu sinia. Et caedent faciem suam ; vel plorabunt ante faciem si iam . Scholiastes . Solemus enim in magnis, de immens s malis manus nobis in oculos imponere: videlicet non solum gement, ut solem viri ; sed lacrymabuntur, quod hominum est; atque insuper lamentabuntur di plangent ouas seminae prae doloris acerbitate, qui animos adimit,&robust silmos enervat. Uscunt qaia ego Dominis non fastra locarassam. Theodoretus. Ipsa experientia discent a me neque
iniuste,neque sne sua utilitate se huiuscemodi supplicio affectos. impietas enim iustitiam ostendit, D utilitatem poenitentia. Scholiasses. Non ex iracundia stet, sed peruersae eorum actiones haec illis grauiora incommoda pepererunt. Per se manam Itium t. Sic legunt correcti codices Latini, Graeci, Chaldaei,di Hebraei, in auferendi casu,non in accusandie subauditur enim, semur, vel quid simile. Hieronymus. Magnitudinem peccato. rum iubetur Propheta manibus,pedibusque,ac se mone monstrare, ut gestu corporis ac indignatione vocis habitum stupentis, mirantisque, di plorantis ostendat. quomodo enim si qua do nouum aliquid, mirandumque conspicimus,lam corpore quam animo perhorrescimus,ita ut complodamus manus, &pedes allidamus ad terram, & vocem inclinemus ad netum;sic nunc,&e. Eadem sere habet Origenes. E Iubetur Propheta, inquit, no modo voce, sed etiam corporis gestu lamentari,ut manus prae stupore multorum scelerum collidantur, pes vehementius solii feriat. ut sonitus reddatur. Illud vero: Eι du Euge, paraphrasim iaciens Symmachus reddidit indignare. Polychronius.Hoc est super his ingemisce, de edesebilem vocem, dolens super lus, qui calamitatis magnitudine patiuntur.Eoeni in improbitatis procellerunt; ut quodammodo attrahant etiam. & extorqueat a Deo vindicem poenam,&c.lsti auctures,
deleti me cator di in dio est ine narrabilia
Consura tui haeretri negantium contritio. nem continere peccati odium.
iam eorum pCenam lsudueagoia'. Nem nempe
124쪽
ut idemus, manuum collisonem, & pedis sonitum: atque interiectionem, I , olunt esse dolensuper magnituatne mali impendentis Isi aelitis
Quoniam vero interiectio Hebraica nie, aesi, a Smptuaginta conuersa eiis, euge, atque etiam a Theodotione; Euge stutem magis est in ut Iantis, quam plangentis; aliquot interpretes Graeci hossessus ad admirationem reserunt propter euerso nem idolorum. Sie enim habet Sch'liastes.Euge, Euge ob euersonem idolorum ponitur, ut situs cuiaque tribuatur locus r compiloso manuum tanquam indolentis, ct ingemiscentis ob lsraelis calamitatem; at Euge, Euge,cum si admirantis adverbium, propter eversionem, quae abominationem Israelis A snt . consecuta est , cte. Alius Sholiastes. Hebraice heach habet, & recte: si enim idolorum dumtaxat audiret eversonem, recte videretur exultare: cum autem hominum etiam calamitatem admira me . sceat, videtur lamentari potius . Theodoretus.
Me, inquit, declarante,& sententia decernente omnis generis supplicia, tu plaude de admirare sententiae iustillam , &c. Itaque Origenes fugiens septuaginta lectionem , & Symmachum appellans, ceteri ad Hebraicam recurrentes ,& Graecae particulae, Euge, sensum interpretatione temperantes, latentur ingenue H ieronymi lectionem esse contextui germanam, ut Heu legamus, non Eu- se. Quod si ex linguae proprietate loqui volumus nullo modo potestreddi, Euge, sed Heu .iqumniam Euge respondere silet Hebraicae interiecti ni naen, lirach, ut patet insta capite vigesimo quin-. to. Pro eoaaod Fan Bi niana, operias ibri peri , θἀxim nκn, heaeh, id est, aute, &c. Nunquam vero respondet voculae na ,ach, quae sempertii d sentis
A Fι eam leti DP rarionem Hram in eis . Poly- XILchronius . sinem imponam verbis , sis inserendo Pob.hri supplicium. Cam serins res fem De i in miabo idolorem me- XIII. frorum. Hieronymus. Perspicuum est iuxta lite- Duron'. ram,& interpretatione non indiget , quod in monia ubi peccaueribus Israes, & in excelsis collibuι inter ipsΓ idolo Miserum altaria, lucosque, qui appellantur ligna nemo- mutitur. rosa, tir e liticus se caedendus exercitus;ut ubi peccauerant, ibi punirentur. Ad foro russa M. Aieronymus. Tunc exten- XIV. dammanum meam, quae suerat hucusque contra- Hieronymcta, & redietam uniuersa in terram hi et in sol, B tudinem a deserto Deblatha , quae est in terra Emath,quae hodie vocatur Epiphania Syriae in cunctis habitationibus eorum; ut omnibus pateat, nil esse inter solitudinem, & mare magnum quod non hostilis mucro consumpserit ulti putant eundem esse locum . de qsio in Ieremia scriptum est. ει V- Ier.
Fabi is in Rutii siclisa si Disa 5. Poteli de ob vicinam smilitudinem n , dalet, rese, He Nodestis-A 1 braicarum literarum, quae paruo apice diuinquuntur, vel Deblatha, vel Reblatha appellati Q Hre iam
Hieronymus: cuius commendanda venit modestia proponiti C in sententia proponenda , quae est ipsa veritas. P hebra lychronius. per haec Iudaeae longitudinem deseri nius Medit bit: nam Deblatham usque protenditur, quam esse aiunt Antiochiam Syriae. Eius vero modo memi- otendi us nit , ut ostendat se in omnes pronuntiare senten- que ad
tiam, eamque praesentem, cum consset in hae Ba- : .r:
125쪽
V M . Prophetat Iamiam imminentem vastitatem uniuersae terrae Israeliticae. τ fassi es sermo Domini ad A visio enim ad omnem multitudinem eius non rome, d cens e gredetur: in vir in iniquitare vitae suae non eon. Et ius h hominis, haec diste uersutitur Dominus Deus terrae Israel Faras Ῥὸvir , venit finis super quattuor plagas terrae. Nune fimo super te, O immittam furorem
meum an ter in aua calo te iuxta Mas tuor inponam contra te omnes atominiatisnes tuas.
Et non parcet oculus meus super te, in non mia serebor: sedetrias tuas ponam super te , , a vim nationes tuae in me a tua erante O Fieris quia ego Dominu .Haee deis Dominias Deus: Ulaio ina , - BD Ao ecce Nevit. Fanis verat, venit finis, euigilauit aduersum
Venit contritio stiperte , qtii habitas in terra ovenit tempus,propes dies occisionis ,-nonglo
Mune L propinquo egundam iram meam μ.
per te, com ebo furorem meum in ter o im dicabo te tuaru Mas tuas , Cy Imponam Πόι --nia sce era tuae Et non parcet ociatis meus , nee miserebor id Cisas tuas imponam tibi, er abom nationes tuae in medio tui erunt: in scietis quua ego sum D minus percunens. Ecce des, ecce venit: egressa es contritio, μruit Urga,germinatist superliae Iniquitas surrexit in virga impietatis e non ex eis , in non ex populo, neque ex semiti eorum ro non erit requies an eis Canite tuba,praeparemur omnes ,'non es XIV. qui dat ad praetitim: ιra enim mea stiper α-- uersum populum erus.
Et salvabuntur qui fugerint ex eis r in erunt XUL in montibus qtiasico ambae eonuassum omnes trepid, NnMsqurique m iniquitate sua. Omnes manus A tientur, o, omnia gentia XVILstient aquas.
Et accingentse cilicii in operies eos semidis, XVIRO in omni facie conjugo, e in mumuersis capitibus eorum caluitium. Argentum eorum forasprojeietur, o aurum XIX. eorum in sterqua nitim er t. 4Argentum eorum. auriam eorum non vatis i liberare eos in defviraris Domini. Anima iam non saturaiunt, in ventres eorum non implebuntur: quia scam desum in qtiitutis eorum factum est . Et ornamentum mon I - s. oram in stipem XX. ιιam posuerunt, in imagines alom nationum suarum, ersmatic oram fecerunt ex eo: o pter iae deae eιs iliud in immuna trame Et dabo illud in mantis asenorum ad disipiendum, in impiu terrae supradum, in contamn
Et avertam faciem meam ab eis,m violatum arcanum meum: O intro lunt in iliud emissa-Vemi tempus, appropmquauit dues e qua emit, D rij, in contam nabunt iliad. non Iaetetur: in qua vendit, non lugeat: quia Fac conclusionem e quoniam serra plena est ιώ- XXIII ira super omnem populum eius. Ercso sanguinum , in tiuitas sena iniqu- aeuia qua vendit, ad id, quod Mndde, non late . retiertetur, in adhuc in Titientibus vita eorum. Et aiaticam pessmos de Gentilas, sia XXIV. ' - Lbunt
126쪽
EXPLANATIO IN PROPH. ET ECH. CAP. VII. to
Zebunt domos eorum . in quiescere faciam fu- A propheta, O lex peribit a sacerdote, in con 'rtiam potentium , in possidebunt sanctuaria lium a senioribus.
eorum. Tex lugebit, in privieps induetur maerore , XXVILATu Basserueniente, requirent pacem, O crmauus populι terrae conturbabuntur . Seian uerit. cundum viam eorum factam eis , cr secundum Conturbatio super conturbationem Nniet , in indicia eorum iudicabo eos e in Icient quia ego
auae tui seper auditum: . qmerent visionem de io m M.
, τ factas eir sermo Dismini uae med reus. & mecum locutus D minus dixit. Ei rasti se in s. Subaudi a
roris Israel. satis produnt lia everba, Deum non fuisse oblitum pacti. quod cum Patribus Iudaeorum pepigerat, daturum se eis terram optima in,neque exosam habere vineam suain, quam in peculium sibi elegerat. Verumstiorum seccatis coactum delere non tam illorum, quam iuunt ipsius paradisum. iuxta illud
ceret.Testentur agricolae, quam grauate eradicare soleant arborem propria manu plantatam, praese
tim si olimspeeiosa fuerat, de stuctifera. Eiusnodi ego sensu tangor. dum olivam meam speciosam euello, sed ita expedire iudicaui, ex quo fidia est
Intelli se Israes,ut supra declarauit. nam sacra Seti-ptura semper,cum plagarum meminit respectu te rae sancta . vel Ierusalem eas partitur, ut alibi diximus de constat ex Cenes. Recesu ab Orieme. Loth Gl suauis is Dei, Diaun s is sodomis, ori Orientem vocavit eum terrae tractu in , qui respectu Sodomae magis Orientalis erat,non autem respectu orbis habitabilis Hebraice.Super quattuor alas terrae, lummodo etiam Septuaginta reddidere. 'bi origenes. Alas vocat, quod essent maxime conspicui Iudaei, de eleuati prae ceteris gentibus. Hebraice legimus. Finis, venit finis. qua voce absoluta repente prolata magis terret. Deinde eam repetendo declarat timoris legitimam causam, exitium scilicet patriae totius iamiam impendere de ne putarent in longius tempus differri hanc comminationem, ut aliae prophetarum quandoque solent; addit tertio Nunc sinissa rui prope est, post tres scilicet annos : nam haec prophetabat quinto anno, vel sexto transnigrationis Ioachim in nono autem anno O,sessa est urbs. Sti ν te. Super vos, inquam, qui nunc vivitis, te adstatis, non super vestros posteros haee ira de laeviet. Diadu so uisaerasius tuas.Id est,animaduertam in te pro meritis.Origenes. Obiicitur oculis arcana diuiniorque sententia.in vijs tuis,inquit,vindicabo te .nam iniuria a sciuntur, qui peccant, neque abal:o vllinquam a seiplis: de cum alij non sint, atque ij,qui violantur iniuria, puniuntur qui iniuriam socerunt , at sunt i dein qui vindicantur, de qui plectuntur. Dum ergo Deus viassicat eos, qui sibi in- A iuriam secerunt, punit eos quatenus iniuriam secerunt. δ: supplicio quidem tolluntur qui secerunt iniuriam : relinquuntur vero quibus est iacta iniuria, non habentes amplius eos, qui iniuriam secerunt, scilicet vitium,de eius opera, dcc ria quandoque significat stratam regiam atque ita usurpatur pro lege Dei, perquam gradiendum est homini,ut in psalmis, & alibi. quandoque signiscat ipsiim iter quod suscipitur,& conficitur atque ita sumitur in sacri, pro instituto, de ratione v tuendi,consuetudineque inueterata, ut in ptu senti.
Esponam conrea re omnes aues, nationes LM . Septua
ginta. Dabo super te, id est,tue poenas peccatorum, metes quae seminasti, &d gna factis praemia seres
B explieari potest ex Zacharia: ubi duae mulieres munitae alis milvorum portabant talentum plumbi impositum amphorae, quae vocabatur impietas: id est,
luebant poenas peccatorum cumulo respondentem ad mensurammam Ad talentum, de amphora contianent pedem quadratum, sed amphora ment urat,talentum grauat. Erat autem liaee poena edi ilium in
Babylonem quare signiscat si in dupliei semina, quae alis struttiiocameli, vel ciconiae, aut milui non in altum sublatae sunt; sed prope terram non tam volabant. quam rem:gabant,dd remigio alarum nixae quas struthiones celeri gradu sestinabant. nam miseros Iudaeos properare cogebant Babyloniscu rere, immo potius volare. me, isset, navi. Id est, locissime progrediebantur: nam participium C illud. vel infinitivus,ut est in origine, addit affecta significationi verbi,ut contra in rius. - Nitesve m/Hi significat subsiliendo, de saltando remearunt in propria. Quoniam vero non in migratione tantum versum Babylonem, sed multo acerbius in ipso exilio poenas dederunt Iudaei. addit Propheta. . 'os
sversa se iid est in loco,quem meretur impi tas, quem quasi columnae basim iure suo pollulat. balis autem ad normam,& mensuram ipsus columnae solet fabricari;nee secus cipplicium solet pece
torum respondere mensurae. idem repetit versu s quenti. sed justius penam apertrim atomisationes sua in meaeo rei e M. Id est. Hoe exitium sceleribus tuis D commeritum no vicinos tuos tantum peruadet, sed te mediam occupabit,de perrumpet intestinum malum est, non extraneum. Quod si messium pro corde
accipiamus, ut solet sacra Scriptura sacere, sensus crit. Exulcerabit hie gladius, de drosecabit medium cor tuum, dolore vehementissimo discruciabutitur viscera. Vel si de metatis ipsis sermo est, ut Vulgaiatus innuit,tunc,ponam contra te,de in medio
127쪽
rcrna I tea gniscat coram oculis tuis, scilicet lucrum scelerum
: :Ἐz manticaniatuam a tergo portare solebas, coram sa-
iam oeulis cie tua constituam ; in medium pectu suspendam:
ponere Cilistus erapeceari s cies. V.
reuocabo tibi in memoriam, quae admisisti Ragitia nefaria ; uae tu nihili ducens obliuioni mandasti. Ucti sic in psalmo. Argua te, o satriam contra facie
i. ' ι.. , scilicet stetera; vel tuam ipsus conscientiam
tot erratorum lituris denigratam, oculis tuis obuertam spectandam. Supplicii genus acerbissimum, Facies mera oculis peccatoris obhcere hanc deformem Meginrae Tartariae saciem,qua nulla unquam fingi potuit Dedior. Hibe obseruare est in Adam, re Eua mu dum in gratia Dei perstiterunt. sibi sermos videbantur:
mox, ut peccatum contraxerunt, seipsos vcrentur,
horrent, sugiuntque inter arborum latabula. Hoe specito deserini Deus Cainum ab impietate detem rebat. N axe brae egens rustes navit m male an insis buspeecus1m tuam adens vel cubat . hoc est,no poteris effugere, quin semper eius deformem spectes faciem Hanc delicti compensationem latis con. gruam offerebat David. 'Gaium meum contra in es I s. ν ἔν dieat Tinos dies, noctesque meae con
scientiae oeulis obuersatur spurcissimi adulterii δε- eies esto haec, obsecro, admissi criminis suisfactio. Verum lia omnes umbrae sunt Reditatis peceati magis ad viuii exprimit eius deformitatem illa imago. Christus suci xus cruci, quem vidisse se ait Isaias. Uxori erat aspectas, quast ab coadirus vultas ejus, vel
cru absconso vultus ab eo,id est,tam deformato vultu, et lixus tim ut horresteres illuna intueri, si quando respice- . 'R m. res, iaciem subito manu tegeres, atque auerteres '' ' os, i, addit Propheta. Et ne putes situra rursum tibi minitari,en monstro digito malum.
Hau. Id est, singularis quaedam calamita I incomparabilis, quod supra dixerat: Fac M id se quia non ficti, O adis Ma M. Vel una, id est, sola, extimina, atque adeo senestissima; utpote quae non egeat alterius auxilio ad desistandam terram ; semel uno isti quas fulmen omnia aduret, secundo opus non erit. Similis dicendi puralis est apud Nahum. -- si Munem ipse facies, Aon consarget di ex tristitin angustia prima haec,& potissima erit; unica assi.ctio vos omnino perdet mo erit opus altera. Vel ser tasse una pro altera usurpatur , vi solet non semeli42. in sacris: una ct una; id est,una de altera. Sid in praea tela. senti: nam legere posivinus Hebrisice, malum malum vnum; id est, unum di alterum. Sicque inter-cbaiati pretatus est Chaldaeus Paraphrastes. Calamitas ea lamitatem excipit, non vacabit respirare: altera enim aifictio alteram essequitur ut in psalmo. A se . i.ys. si ab ssem inascat,id est, ludiust luctum excipit, &c. Ceterum secundus lentus germanior est contextui capitiς, & menti Vatis: sequitur enim. VI. F ius venit, veni finis.Hoc est eximia,' suprenia pernicies. Nilauis ori/rstim I. . Verbum hoc Np,qor,in prima coniugatione significat compungi, vel horreicere, in terria ver a lignificat expungi,exit: ulari,cx-το. My. s. citari, expergisci euigilare in psalmo. LIM . Mis Et in Isaia. aaum Aeris e ratefactus, ora est
in dicta, ut scunt fiuctus. 'nde usurpatur protrusibus, vetaru- contiant sim rebus alii uis . D communiter pro sicubus aestiuis. Gaium naso pati Mom. Et iterum. Ecce υncinas po
visoni aestiuat unicum prophetia Z videlicet fiuctus
Nasu A aestiui maturi,sunt symbolum punitionis tempestis uae,& opportunae. quare illis ficubus ostens, significare voluit iam tempus appropinquasse decretum, in quo stilicet albor Israelitica dedit sus M itis, inalis. vatae, sed maturas vi collisantur, di conteran tui . quale illud est Apocalypsis. Mis est eis Dam,stion m a II messu terra id est,tempus adest Oppornurum puniendi impios. Hoe ergo verbo utitur in praeienti Vate, noster drcens: Eouilauituri sim is, vel maturo, di opportuno tempore surrexit, quas si uetu, aestiui in aestate maturi sunt,sic finis adest tibi': colliges eiii in fructum arboris , quam plantasti di siugem, quam seininasti, metes . Idem
B scalae. Ei M EU B, Oe. Vel colligendo colligam eos: non erit tua in vite , nee seus in fi- cui quin & solium ipsum defluet, & omne, quod
dedi eis, evanuit. Versis prior eandem continet metaphoram, quam Ezechiel: posterior autem v ritatem sine tropo detexit, quas dicat: vista ui eos in tempore suo, & neque si uetum inueni, neque scitia: vigor omnis exhaustu; fuerat. Idem videre est in eodem Ieremia. Dus tala s. stini Mopsori ante
tia respondet visioni, supposta signiscatione quam C diximus, scus.symbola enim sunt vi stationis temhestiuae: nam ficeta in aestate vi stantur, cu nraturaerunt ficus, di tune colliguntur,& studiose asseruantur,quae dulces liane,& gratae acerbae autem 'cariosae projiciuntur. atque eiusnodi se iacturu praedicit Dominus cum Iudaeas . nam translatos Babylonem sibi gratosso protectione custodiet:rebelles vero a se pro ciet, I in sterquilinium mittet, &c. Sed pro hae metaphora vide in ira capite duodecimo in fine , atque huius capitis versum undecimum. Fora conιν ιυμ γ ιe. Sic enim legendum est cucodicibus correctioribus, cum Hebraico,& Graecornam Septuaginta legunt, complexio vel complicatio. Hebraice vero habetur m)aetasephirali. id est, solliculus complicatus, qui in gemma erat contra- D eius, E complexus,& suo tempore protenditur:vertere licet,srondatio, germen. Chaldaeus vertit c ronam, non significans regcm Babylonis, ut multi putarunt, scd huc eodem sentit coronam vocans idisum germen: ex quo solet ueti corona aptissima propter caulis teneritudinem,& seliorum speciem, atque venustatem: quare apud Isaiam seriti, exaLDιι ιι significat. hoc autem loco in sua primaria sumitur significatione pro primo germine, quod e Semina prodit, explicaturque. verum senium aperiemus inserius, versu decimo. tia luseras inserea. Vel, o habitator terrae Isiae- liticae, te spectant ista mala, te occupabunt, & rapient hi turbines. V u Testis,pνve es s ore sonis, Erno gloria E montium. 'n,hed,scut de nπ' hedali, a n ,ita , significat liberam vocis emissionem, carmen, lau-dcm , Ouationem, celeutiua vindemiatorum: pro quo vulgatus, gloriam vertit intelligens ea voce celebritatem, de laudem. alii vertunt, Echo, e dem sensio quas dicat. Instat dies tumultus, non inanis, qualis reddi solet ex voce in monte retia ita, sed cum strage, vel, audietur clamor, non laetitiae, qui solet in montibus reciprocari ex confusa vindemiatorum ouatione; sed moestus planctus, di alte
octa signiticatione coauettiant.
128쪽
iram esu Eere , estu rare habe. irai furori in vindictam. supra D 3.
alte sublatus in lum, querimoniae miserorum . qui A debatur dulce r ceterum id amygdalum satum est,
trucidantur. Idem habet teremias . Nestia viam
Monris . Forte alludat ad choreat de saltationes, quae fiebant in montibus ab Idolorum cultoribus. Nam de proporus e sanuam ream meam Iap/ν te. id est, breui effundam; prope est, ut effundam. Porro iram effundere,est lavare habenas furori,non tenere iracundiam, non dissimulare, non continere in vagina gladiuma sed funditus perdere sontes. Sed de hac re supra egimus susus. Cetera,quae sequuntur sunt supra explicata tantum aduerte hanc tam crebram repetitionem non esse battologiam, ubi tanta erat necessitas adni nendi , de eomminandi. adoleuit.& sactum est virga atque fragellum. Tale est illud Iob. που μ ι ria De cosa Ed sum ne ει ιιν distin id est,no frustra accidunt homini mala, neque, nisi serantur, sponte nascuntur ex puluere: sed oui seminant labores. metunt eos, &c. idem sere habet Isaias. In d 8 Morastinus sua Orasca, o
prviam . Hos versus illustrat ille alter Threnorum.
Egressa est eo risis. Prodiit solliculus,erupit gem B diximus veri u decimo. heum est symbolum discinti
cio, ut boues iugum quare respondet exacte virum ut idem sit vigilare,vel antelucare istam quod si rere virgo. Pro eontis uta est Hebraice verbum an ,sarag quod signiscat constringere. concatenare. innectere fascem ex palmitibus. Vnde dum: ,serigim, palmites. propagines, surculi, qui brachi lis sese innectunt. Int ite ινυ pnpagines. & I l. AH feri fori νami eiu vel surculi eius , scias scilicet: quas dicat floruit iniquitas mea,protulit tempestiue gemmas,' germina,atque surculos, ex quibus complexis secit Deus iugum, flagellumque castigationis, de impoluit illud ceruicibus meis. Non ex eis.Vel nemo ex eis euadet,intellige)prinma complicata, explicatur iam scimen, protruditur frondatio. Martior vij, . Supponit locus iste illum alterum
Ierciniae. Fugam tigilumem ego video. Hebraice
lare anteluculo,ante lucem surgere. cius Maae urgia
Lis ad me. inde nomen fgniscat amygdalum, quae arbor ceteras anteuertit in proserendis gemmis. defloribus, excellitque omnes in germinibus rectis,& proceris emittendis: quare apta est ut ex ea sci piones senum, de virgae, atque sceptra principum excidantur,ut videre est in Numerorum libro. Dede Mai Print pes virgas suas, dec. o surgensibis se misereperini ires,qui,solys duasaro, in ambutis isse mati seM. Hic est eadem vox Hebraea. ergo Iere- C cipibus, qui virgas gestabant & vere serreas, qui
1 mias aptissime allust ad nomen virgae dicens: Vo. gam mi antem,ramum amygdali,scilicet antelucantem in proserendis poribus ego video. Signifieare volens, supplicium repente occupaturum iudaeos imparatos. quali dicat: multo citius, quam putatis, anteuertet timorem vestrum Dei flagellum: quod
ideo dicitur virga, quod solet ex virga fieri. de qua
Ergo quod Ieremias comminatus est euenturum, Erechiel iamiam impendens quasi digito ostendit dicens: FI uti uieta, iam protendit ilores, iam
tempus puIationis adaemI,iam tempus est aptandi in
fiagellum germina amygdali. iam imminet castigabus premebant humeros debilium: ex ios, inquit, nullus subterfugiet.
Tι nou ex Plo, qui solet principum mores imitari , de seritatem induere Tyrannorum. Hebraice vox pzn,hamon,sgniscat turbain,copiam, tumultum, de apparatum, unde verti potest: neque o di viiijs eorum neque ex tonitu) id est, latitiis tripudiis,& choreis eorum et it quidquam reliquum Se ptuaginta lic vertunt hunc versum. Et non cum perturbat ione,neque eum festinationem item se in te pretatur Polychronius Non erit ei laborandum-saiatis est, ut veniat. statim enim incolas perdet. Scholiasses. Circundabit te Babylonius quiete, di sine strepitu, non expectans a te bellum , neque quid. γλου. . tim instat Nabuchodonosoris aduentus. Origenes D quam graue se passurum metuens. tu enim illi tu
suo more haec interpretatur in bonam partein sco h. rasse, inquit, quia post correctiones, Dei benefietati m Qti fi resplendent, forere dicitur virga, hoe est, ut forescu. edere beneficia, quae ex correctione eius qui corripitur,conseqMintur. Et apud Issaiam. Ego, ταν ωιν M. O flas de rad te ervi Mee Hr,dec. ergo unusquisique nostrum cum te lentit diuina percuti virga,c netur perserendosiorem ex radice proferre,&c. G/- au sup/dia. Non solum iroruit,sed ge minauit amygdalus, de protulit germina citissime, ante lucem iurrexit,& ante tempus germinauit.Vestra,inquit,sui3erbia,aut confidenti qua nixi in baculo arundineo meos sermones teijcitis,de mandata parvipenditis, non statim exaruit. non periit imo humi sata est iam diu manibus vestris,eamque irri- E est contextui. Notanda dura haec comminatio,quae
deris. De eodem Babylonio intelligunt Graeci nostrum etiam cotextum. Flora tu Cata est,sceptrum, vel regnum Babyloniae. Germinaxis spe,sia id est, Nabuchodonoser superbus auctus est regnis,' opibus. In Diras stirrexu n tis a s Iesar, i id est . cum sceptro impii creuit iniustitia.Haec autem incrementa non ex ora proueniunt, neque ex multitudine pipulorum,neque ex strepitu tumultu exercituum,
sed eti Deo, qui illum iecit flagellum vestrum. Et
ideo noν eris ν'u es m eis I id est,non quiescent, donec urbem depopulentur, de diruant,cte. Ceterum sequentia demostrat ijs relativis significari Iudaeos, praesertim versu duodecimo. Ira enim sap/ν omnemps LM erin 1 itaque nostra explicatio consormior
surgere cum frugi-ba, tribuitur tenui
uis, de colitis studiose, atque nune demum fion est,& si oruit,virgasque protulit, quibus flageli
mini sed crescit adhuc vis orationi, sequitur enim. In qu Ias Doexu in iurga a te alia vel iniuria in virgamaut baculum excreuit .nam surgere,cum terrae nascentibus attribuitur,sgnificat crescere, ad
rescere, dic. quali dicat.Violentia de iniustitia, quae viguit in liraei,cum pauperes opprimebantur,& iudicium torquebatur: tunc quidem amygdalum v, in saetis sape repetitur contra peccatores, qui sibi promittunt longam vitam, de posteris suis aeternam cum gloria, de apparatu magnificor atque in hune scopum dirigunt suos conatus, spoliant miseros, di iura omnia violant. sciant is fiuitra se laborare quoniam uo ι υνα- ρ usin id est,consilia de spes incassum tec:dent in Propheta testat ur,quia pense mensor a eorum cum lorisIa 1, id est, cium taltu, apparatu
non secus euanuit memoria eorum & fama, atque
129쪽
Ipse tumultus, qui infindeor tanquam mota aer. Αν p. . . , Vindemiseri peceatores dicunt. Iuraenobu p in
p. 1e. 4 alia dixerunt in Inserno hi, qui peccaue
runt, quoniam ora 1 yranquam Iann est, ct c. eius
modi honoris,& fastus studiosos alloquitur Psaltes.
U. ias. Visnam se et sis ani lue rus Vere, ut domum relin quatis opulentam, fur ist, iurgiis Ap Dilani Merse Iis, statim atque cui stis, , mentati tu panem Pol se: non vacat dormitare tantillum,excitat vos statim sollicitudo diuitiarum. Gim interim Deus a ti=- Bris/l myseu,qui spes suas in illum collocarunt, omnum quietum, eteo haeredis Len im Dy sunt: me, res his Ima uisi familiam amplam relinquere vel donum Dei est, vel eerte merees laboribus piorum sinistui on debita, die. Nota. Idem est fructus ventris, atquetri , Em xa, slius. Sie itaque interpungendum: ecce haereditas Domini, filii: merces, fructus ventris.
dentiam, locum quietis significat, atque etiam s
cenes. s. lamen consolationem recreationem.Vogauitque m y. . mes eiu Dei: me est,flui ιαν nos,aut leuabit, ab epensus M titim no raram Hoc loco quidam vertunt. Non erit luetiis propter eos,intelligentes per requiem sepulturam,atque exequias,sunebremque pompam,neque abs re,quia vox huic cognata nar Crsi a. p. io manoah, id signiscat apud Isaiam. Et erit requies eius gloria. pro suo Hieronymus reddit: Eris septi Aram mos m. quas dicat, non merebuntur
ipsi non gaudebunt ea facultate , cum In Babylonem sint abducendit propterea non est quod quis doleat agrum, vel domum viliore pretio vendidi Lse: neque quod quis gaudeat minoris emptitasse. immo vero est si iod venditor gaudeat, emptor contra tristetur, cum ille pecuniam comparauerit ex aliena possessione, iste pro aliena propriam expenderit . Verum contra haec opponi posset satium Ie- obiectio. remi qui ex Domini praecepto agrum in Anathotemit a consanguineo suo, sub hoc fere tempus obs- p. r. dionis Vrbis, emptionisque instrumentum scribi sibi fecit & obsignari seruarique in vase fictili,' permaneret diebus multis incitque rationem exhibit dicens. Haraeus D isos e saeps του vir demtis, si adii, est uti ea in Iora isto,gocat vero facile occur- Respectis.
ritur huic obiectioni. Ieremiam loqui de posteriore saeculo post septuaginta annos captiuitatis ; Eet ch ielem vero de praesenti, in quo imminebat captiuitas. ille de filiorum reditu intelletiit; isse de parentum , qui nunquam redierunt ad propria. nam qui tum temporis erant patresfami ἰias, ut plurimum triginta annos natos esse oportebat quibus saddas septuaginta, centum conficies. ad quam aetatem paucissimi, vel nullus sortasse peruenit. Duo hie milii obseruanda occurrunt. Primum, quando tam breui ρυ - ara haras mandi, qui gendor, tanquam nongaudeAI es, o qui gens, DisPam ηonflan da ititimi,
quod monet Paulus. Secundo, qui vendidere om- Ρ c , nnia, ut c5mparent sibi agrum in patria aeterna bea- , tuis
fg iris tim. quas hunc supremum mortuorum lionore,ut terra man dentur eorum cadauera cum luctu,& funesta popa. suννl; ii O Nota supplicii genus grauissimum ut mortui carenti, grauaui ant sepultura : cst enim hoc nobis inlitum a naturami, ut ca' desiderium vivendi in perpetuum . idque conamur, tuorun io, etiam aduersas mortis ineuitabileiatum, ea, qua pota sepul- post binus ratione consequi; si iis superstites revera, tu M at saltemin hominum memoria,maxime ciuium. nge honoriscum suit antiquis in patria sua atque insepulchro patrum suorum sepeliri. Vbi scilicet spes
est,quanto tem re defuncti familia vixerit,etia noillius siti et ruturum. Sed de hac re latius iterum. Desii Voli tempus, apyropo Maois atri. Scholiasses. Indi ri tensone in irae per hoe declarat: saepe autem id pro- ijditi an res nunciat alliciens eos ad poenitentiam. Polychr Q uim ni .Eadem assidue iterat ut indieet iram cotra pec: cantes.proprium est enim irascentium assidua itera
tione uti,memoria ossenlionum animi inflammationem augente, di verborum iterationem emeiente. eis sobon lares : se θυι aendi non I GLHieronyanus.Naturale est in possessonum emptione laetari,in venditione lugeret eum autem init et seruiatus, atque captiuitas, S gaudium, Sitistitia in utroque sunt vana: rationem dicti reddit statim. Aa ι a s polia, eius, vel multitudinem eius. scilicet breui .entura est X lis. Iota qui Me .u, adia sis naeuis , neu raueri se E
rs qualis alleliatae. Do ma/sse is in orati sui tuo iuris eis est,cum reliquis sen: biis,qui supe sunt, poterat produci adhuc vita, a: detineri spiriam do..i tua meus. Vitam erga esse in viventibus, est vitam Mai cum vivent bustrantigi. vi sensus orationis sit eius ut a 3 ς - modi. Etiamsi multo annos superstites sucrint,ad-I h. v eritque iubilat a unus in quo, lege iubente omp. a G1. nes ad icoprias redibant possessiones; nihilominus titudinis, tam eis in exilio vitae praesentis detinean- Mam ob , Ituris ollicite curent obseruari chirographum regio si ni nil
sinatum sigillo; hoc est, potestatem vel dignitatem adoptionis filiorum Dei, Spiritu sancto accepto munitam, ipse enim est, in quo signantur merces Deo
Hertiri Hieronymus. Visio' comminatio prophe tali cluae ad omnem multitudinem Vibis dirigitur, eri, rioti imnequaquam regredietur,& irrita fiet, sed rebus explebitur, viventibus adhuc ijs, ad quos prophetalis 'sermo dirigitur. Intellexit Hieronymus pnrasin , sed non explicuit metaphoram. Quid est quod visonem impleri vocat Scriptura,non regredi an metaphoram inuoluit sagittae, quae, cum non perforat scopum,resilit inani iactu eui siniti; si praedictio imrita, quae scilicet non potuit implere, quod promi
faciei quacunque votis, Op=oβerasturiatis, a2 quam sis ad an potius regredi est ad os loquentis ver
satinι ά eoum Hispani enim dicimus: Mobuetae lapa abra ulu becuane de minuti hoc est, ad singula verba aduersatur mihi, ut mendacem probet: atque adeo non regredi visionem, erit non esse mendace, non esse dignam, quae reuocetur ad os praedicentis
illam. Sed ouid, si non rexedi verbum, si idem , quod dici solet, irrevocabile, hoe est, quod nullo
modo mutationem pariatur sententiam desiliti-uam appellant, aqua nec appellare datur, neque supplicare pennittitur. Atque haec secundum Vul pati lectionem. Quoniam vero vox Hebraea, pro, Otila tracha n. pro qua ponitur, visio ,esta verbo, o cha- εί app-ς et ab ,apprehendere,fgnificatque apprehensia,nem, i qui apud Isaiam J ι -δε - τυ M a Iurna, vel 1 ., t.
apprehensionis perquietem; potest hoc loco viser pari pro apprehensone I slegioni a. quas dicat.
130쪽
Quoniam apprehenso bonorum suorum ad om- A humore. utrumque timoris ex aequo signum est, ut i. -- notat Polyehronius, & Theodoretus. Elzonv- bcbr. XIV.
nem multitudinc ni eius non redibit. vel apprehenso ad omnem opulentiam eius non iterabitur. Favet huic lectioni verso Septuaginta sequenti ve sit: de homo in oculis vitae suae non obtinebit, &c. Cuius vice Hieronymus vertit.
que ita interpretatur: Non proderit homini inia quitas sua, neque ei prabebit aliquam sortitudinem, &c. eadem sententia , verum explicatior, habetur versu decimOnono . ingenium Gram, o aurem raram non latebit Alo raras , &c. Sed simplicior sententia est,s in) sumatur pro, propter, ut let sape apud Hebraeos. λιτήν propter Imqti rate uua si Asa confriatiar. hoe est, nullus stabilie tur, obfirmabit sese, vel resistet propter eorum iniquam vitam. Canise Iuba , pν ren αν emnes, O non es Ps
das ala ρνὰ m. Ironia est in prima parte versus , ut ex secunda constat, immo sarcasinos: Exhortatur Propheta Israelitas, ut omnes ad signum clangoris, & buccinae praeparentur ad praelium, ut venienti Babylonio sese opponante Canite, inquit, tuba, conuocate, incitate milites ad bellum, quid cessatis 3 quin confortamini: nullus ne comparet arma tus nullus se offert diuinum , Talas est illa iniso Iniae. Stigue poni pes. araque es eum, Balta sat Re vosque eius optimates arripite hasta clypeosque amplectim:ni: murus Babylonius per
iussus est truit Medus quid agitis
λ Iamra intrinsecus. De his C cum, rasumque caput indicatur. haec enim erant mus Pavoris magnitudine urina Polluet oenita,nee Taedia valebit profluentes aquat vesca cohibere. Vtrum Ilieromque signum repetitur in Isaia . Corinuum in se Io a , c genua desila risorate. Et in Paulo. o. pter quod solvias manus, est ν emisia gentia eri u .at- que a Propheta nostro inserius capite vigesimo pri
nua suent aqua, dcc quae verba eodem sensu interpretatur Hieronymus. Alia per aquas non urinam,
sed sudorem intelligunt; sed perperam quia sudor
non est effectus pavoris, sed grauis angustiae; timoris vero proprium est,membra omnia gelare,& sol-B uete. Vnde Virgilius. Metil. Extempti Aenea solatin ν Di re membra. Quare Graecus Scholiasses. Magnitudinem timoris sibilindicat, quemadmodum fle manus solutae. & sane lumbos non consuere indicat urina, cum nolentiabus excernitur de Polychronius. ippe cum natu- sol, rasis excretio repente, ac sponte proueniat,&e. Eι accivem se cati s . Magnae calamitatis s- XVIII. gnum est cilicium, ut patet ibi. κιδι omnis ραρο- Lugentium.
scilicet rex Achab obsessus , & oppressis ab hosti- π::''
bus. Polychronius & Theodoretus. Quando enim η. Reg. σ. videtini instantem malorum nubem, nullumque st 3ο.vsquam auxilium ostendi, tunc desperantes arma Polychr.
sortibus pereuntium supra latius. Sed nectitur se versus a rheodoreto. Quomodo itaque bello contendere poteritis a tot tantisque malis undique circunsepti λI ι DLalam , qui feterineae eis. Historia ex. tat apud Ieremiam, dic.
κra traprae. Quidam e istunant profugos comparari columbis , quae in convallibus quidem manent, verum metu aueupum ad inontes conuolant. Alijs gratius est, columbis, quae in montibus circurnuOditant. sed tempestate imminente ad convallem sese demittunt quasi in locum apricum. Notat Hier nymus pro illis verbis: Coiamsae eona IIam omnes eo tempore studia lugentium. Scholiastes. Accingentur sacci scilicet ingressis hostibus,quippe omnino despcrata salute. Et perire eos foris A. Id est, undique imminentium malorum timor eos inuadet: metaphoram habet psalmi. ει vo anιον sicut Epo de confasione β- , Nut io a. id est, largiter, copiose,undique ignominia persun a p. dantur,quasi duplicato pallio. λι in omni facie eoQUA . Hieronymus. Rubor moenia
vultus pudoris indicium, di conscientia peccatoris lueet in facie: spesque salutis est, quando delictum
sequitur verecundia. Ei in tin res rupti sus Gram ea uitium . Hi erm L. tium
nymus. Caluitium quoque capitis luctus is sita ealumum ιν ii: Tlieodotionem vertisse: columbae meditan D gnum, quando perdit decorem caesaries, &c. PIust
te mulsitantes omnes.Videtur enim legisse primo loco nunci, maligotha uerbo nan ,hagah,meditari, mussitare, gemere. quomodo etiam legit Theod retus incodice Septuaginta,& interpretatur, suspirantes, vel gementes, & aptissime. Tale est illud Isaiae. M. alis it eoLmia: & illud: C, tuum m duas stir a mori , id est, prae timore eordis musitabis, gemes. In secundo versu consentit nobis. um . nam verbum Hebraeum ruri,hamati,s gnificat murmurare, susurrare, fremere, tumultuare . quae pr pria sunt miserorum, quos aliquis inopinatus casus oppressit. resertur & ad animalia ab asaia. Ragie. mm Das ins .mnes: & in psalmo. Es famem partem ιών Λι cora. Hebraice,murmurabunt, frement, &c.
tarchus. Quid est,quod parentes defunctos filii tecto capite, tiliae vero aperto, & sparsis crinibus effe- .rante Respondet: quia Graecis mos est, viros tonia in deri, sae minis perinlisum nutrire comam. Si quid
uero acciderit aduers, viri comam nutriunt, Aminae tondentur, dic. Hebrai tam viri,quam Aminae comam nutriebant , unde sgnuin est aduersitatis in virisque calvitium. I de viris hine aperte comstati atque apud Ieremiam. Omne enim capra calui- 1, --, iram, cr o u baiba ras eris, o in can As manibus,, , DE Iasio, o suo omne dorsum cilicium. & Iob. ait, L I , o Hae ι Iob, o sic, ι - II menia sua, G tonso raptu es
pas Catauo . De seminis vero extat testimonium '.
te cogente, diuitias, & auri argentique pondera di, ' μ.
proi cient in plateas, suas tantum animas saluare cupientes, ne sint ponderi, ouae prius fuere luxu- priae hom-riae. Theodoretus vero di Polychronius haee res quia cantus columbarum gemitus est. Unde Apollinaris . Plorantes enim, & lamentantes columbis meditabundis efficientur similes gementibus enim simillas sunt columbarum voces. Scholiastes.Non poterunt ne propinquis quidem enunciare calamistates, ut ex hoe ipso consolationem capiant,sed corde solo lugebunt vehementer columbas imitantes.
quis. Septuaginta. Et omnia famota polluenturrunt ad tempus famis, sc. Quam enim utilitatem Aineret ipsis aurum, de argentum, bellante sanae, di vis hiri victus