장음표시 사용
131쪽
victus urgente Inopia, propter quam vacui a cibo, ventres & animae cibos expetunt qui quidem conformius iretui videntur intellexisse . nam ideo le-
Ani pro ram non implebuntur. Praeclare confundit animam cum ventre. nam anima hoc loco est appetitus ci-PAL Ios. bi, concupiscentia, vel vis appetitiua,ut in psalmo. y ν- satiauit emmam i nem, croi , mra D rem Iarib. e. xurauit bonu. Vnde intelligetur locus Matthaei.
v xs. Ne sole ii suis anima ues , lurumanducerti, &c. id est,uentris indigentiae. Ma sicandatam hi Eratis in in . Iderabit illis ruina, & occasio scelerum. nam ex auro secerunt idola, quorum cultus suit eorum exi
II ornamensum moniliam Hream in sue sumps.fueram. Septuaginta. Electa mundi in supcibiam posuerunt. in qua versone idcio significat omnino mundus, atque monilia in vulgata.nam κga cicosmos, ornatum significat. mundum ue muliebrem, quo siminat exornari solent, nonilia scilicet aurea, armillas, &e. Vnde mirati subit, cur D. Hieronymus versionem Septuaginta enarrans dixerit. Porro quod dixere Septuaginta: Iilecta mundi in superbiam posuerunt: ad aurum argentumque reserendum est , quibus in mundo nil putatur esse pretiosus,&e. nam mundum pro orbe accepit, non satis aduertens hoc loco vocem Graecammon, ornamenta fgnificare, non orbem. cum respondeat Hebraicae my, gh adi, quae Ornamentum vestimentorum significat ubicunque reperitur in sacris litetis: est esempli gratia ille locus IH Aes.s esea re a sana tur H MIyro. Ergo ad rem talis est versus sententia. Aurum, de argentum, qua dederam eao in usum, atque ornamentum possidentium, ipii conuerterunt in superbiam, di arrogantiam. Nee hie sistit oratio,immo crescit.
,.O rum fecerans ex eo. Apollinaris , de Theodoretus . T Medor. Autum, & argentum, de lapides pretiosos habue-Aurum s runt superbiae simul& impietatis materiam, cum p* V itide sibi sumptuosa ornamenta compararent, de pleraque in idolorum consatione consumerenti.
Selicitiastes. simile iis est apud Prophetam Oseam:
legimus, detestationuiti. intelligit autem utraque voee idola abominanda, ct detestabilia. Deerat s cunda haee oratio in Septuaginta,teste Hieronymo, atque ex Theodotionis translatione additum est: de Offendicula eorum. Quae tamen lectio in Theodoreto extat. Verum is textum habuit ex exemplis Origenis correctum. nam sype miscet sectioni Septuaginta versiones Theodotionis , Aquylae, vel Symmachi, &c. P v re has d L eti istud in i unditiam. Hieronymus interpretatur ea pro illud referens idola euauro vel argento facta. Propterea, inquit, dedi eis Idol 1 7n ea a illa in immunditiam,& in stercora.pro quibus Symst cua' inachus interpretatus est, nauseam, volens idol
rum sordes exprimere. Es duis istud n Maam alienoram ad ripiendum,oim s terra is praedam. Septuaginta. Pestilenti sterrae in praedam. eo nomine appellat Babylonios propter eorum crudelitatem , de impietatem. atque impios appellat propter eorum superbiam in Deum ut Scholiastes interpretatus est . qui in Graeco codice, impios, leuisse videtur,non pestes.
ει eorum nutant ac ad . Hieronymus. Tradam ea
in manus hostium, ut diripiant omnia, & non tam
A contaminent quam contaminata esse demonstes, quae prius videbamur esse sanctissima. Catachressvidetur commissa, cum secundum vulgi errorem loquitur Vates , contaminanda praedicent idola, quia scilicet sancta habebantur a populo, de pres nata aestimabantur cum tractabantur indigne . Iix hoc loco colligitur aperte, adhuc instante obsdione,idolorum cultum perseuerasse.immo, immineh- te irruptione hostium, non destitisse non solum in Urbe, sed etiam in Templo Dei, ut videbimus capite octavo. Quare de Templi M idola contamina ti profanatione consequitur . Durelatans Me - - - . septuaginta Visitationem meam. Scholiastes. Sacrum dieit Tem plum,propterea quod in eo diuinae apparitione, se B rent. Theodoretus. Visitationem suam dedicatum sibi Templum nominati unde explorare videbatur Israel, & sua eum prouidentia disnari. origenes.
Babylonij ingredientur de in ipsa sancta sanct tum sine custode; quippe cum iam sint illa communia, nec amplius sancta. cum enim inde diuina adiparitio , de assistentia recesseritit, nil est in eis praeterea pretiosum. Theodoretus. Abique custodia, id est,non lustrati, neque expiati secundum legeis, neque prius circuncisi, sed una cum apparatu sanguine perfuso, bellicam induti armaturam, intus in ipss aditis etiam 2Ldacter occidentes. Et is ναέnnt in il P imisv, 3ec. Hieronymus . Emissarii, sue, ut Septuaginta transulerunt, temere sine custode, vel, ut Symmachiis, de Theodotio, irrumpentes & pestilentes. dec. Hebraice pro emissarii) habetur a , pharighim,
quas dicas,irruptores, grassatores,qui faciunt irruptionem violentam,ri clepra dentur,latrones suomodo vertit Hieronymus insta. si genueris fir amiarranem eandensem saviisnem. de in Isaia. Non eris,s, Ira, ct mala liliis. Hebraice.Neque irruptor be. stiarum, dee. ct in Ieremia. Nun 29 s linea Loo-atimsita ea Pomm tua vel irruptorti: & in psalmo.
ras . Hieronymus. Ego obseruaui vias latronis, id est, ut tuis mandatis parerem, obseruari faciebam semitas irruptorum, latronum depraedantium, dee. ut eos plecterem, dic. Verum non semper signifieat latrones,sed aliquando,iuuenes expeditos,idoneos ad quidquid audendum. ut ibi. Au Rex emis*Μώειν V. AI eam: Conti nimbri, Arini seire se od res Domina. Sensum explicat Hieronymus dicens. Violabans areanum metim, hoc est,sancta Sanctorum,
quo, excepto Pontifice , nullus alius audebat iii-trare. quod stimus de a Babyloniis, de a Rege Antiocho, Cneoque Pompeio, &ad extremum sactum esse sub Vespasanodi Tito,quandoTemplum captum, atque subuersum est, de omnia perpetrata, quae sequens Prophetae sermo complectit M.
stitnum. H eronymus ..Verbum Hebraicum p mn, haratioq, Aquyla conclusionem, Symmachus de Theodotio , cathelosin, id est, confiκi nem interpretati sunt: pro quo Septuaginta post re , phymon, quod nos imperturbationem vertimus, deci Septuaginta ditiere & sacient) perfuturum pluralis, non uae per imperativum singularis, ut habetur hodie in Hebraicis, de Latinis codicibus. Hebet aleam vocem Rabbini Omnes cum Chaldaeo interpretantur, catenam, quas iubeatur Propheta catenam sacere, eamque ostendere Israelitis in signum captiuitatis. Verum non hoc agit
Propheta praesenti sermone , neque postea quid- qualia adiungit de captiuitate, sed potius de lili
Instante eiasidione de umptio vitiis. adhue
132쪽
surore. & depraedatione. Cui contextui gratissima Aest verso Septuaginta: Et facient inquinationem. Sic enim interpretatur Theodoretus Crarcam v cem dicens . Hoc enim declarauit eum dixit: Et inquinabunt ea,& facient inquinationem Fauci huic versoni quod sequitur. Iisoniam serra lena ea ιω-
detenim culpae dirati supplici j deformitas. Et e-
- , , Di nim tinguinibus signiscare solet Scriptura eno ei, deseri . mia quaeque ilagitia, praesertim vero turpia. Lιsera . . me de sangui s , ait psaltes. Talis est idolola- - sς tria, quae ideo adulterium, I rnicatio dicitur . si uti x Sed obstrua Prophetae phrasm: non ait: plena est itidi itim terra tinguinibus, sed, iudicio sanguinum, id est, Bra'. ' damnatione sanguinum, vel sanguinibus damna 2 tis, iudicatis quia scilicet sanguines, hoc est, elera ista enormia per se ipsa damnata sunt , ipsa tacum seiunt iudicium, ipsamet contra se serunt sen- rentiam . immo non solum iudices sunt sui, sed is aba es etiam ut testes, clamant contra se ipsa: quare etiam aeuu- .a clamores solent appellari in sacris literas. D/Ieb mias
peccatoris: locum Mam Sodomam) es quod increuerit clamo e
rem coram Domina. Vel iudicitum sanauinum est,me mis s. i,. ritum sanguinum, ut in versu viget imo septimo se-ix querul. Porro editio nostra hune habet sensum: se conclusionem, hoc est, si licia omnia, δe comminationes meas contra Ierusalem breui sermone con- Celude, &c. Es adduci pes ab H Gentibias. Seholiastes. Babylonios dicit, qui omnibus praestabant saeuitia, de
improbitate. implentur maledictiones intermina nod. , . tae transgressoribus legis in Deuteronomio. Ad - ς. O era DomiMas Iapore genum procatis am,qua non δε- 3 o. ferat seni, ore. Maenis en Et quiescere faciam superbiam priori . Id est, santia Templi. Marui in euertam, cessabitque occasio contra me superbiendi nam Iudaei Prophetarum minas negligebant dicentes: Templam Domina, Templum Ia m n ΦII. Vel ipsum Templum vocat superbiam potentium, id est, arcem potentissimam , superbissi-Dmam, magnificentissimam, de cellissimam i ut si hoc quasi epitheton perpetuum Templi Hieroselymitani. sie enim Scholiastes habet. Sacrum dicit Templum,in quo gloriabantur Iudaei.
Ea n desuris,maria raram . Non iam amplius mea, ex quo sunt innocentum cruore, de id lorum sordibus seedata. gama se memore. Id est, cum maxime astigentur , & coarct ibuntur. Re a rentpaeem, se non erat Scholiastes. Etiamsi fiagellis eruditi veniam petere velint, non erit qui audiat, neque qui a malis illos vindicet. Vellier Etiamsi ad Babylonios,inquit,confugerim,& suin Eplicatione pariter,ac pecunia pacem petierint, non erit qui concedat. Com4HMio sapere orba ionem venies. Scholiastes. Alia ex alia eos occupabit calamitas, di exci-
t bol. piet malum rumorem malus rumor. hoe est quod sequitur. G aassisus Δρὸν itiduum. Nam libenter Hebraei usurpant aetiis pro obiectis. ut Habacuc . Dramneauda ais Donem stis, , id est, saniam di de Matthaeus . Maiori en- e nisi, dr opiniones prati rum Graece, auditus, vel auditiones praeliorum. Et Parens visionem de poplesiae onsulent vates, an aliqua a Deo insinuetur ratio euadendi tot mala : sicut secise leguntur apud Ierentiam,sed si
D lex podis is uia te o esumtim semor sus id est,non inuenient in ore tu Glam meque in ore sapientum consilium, quod prodesse possit, hoc est supremum exitium miserae urbis, vi l laias prophe
ra a Ierusatim Iad rem, σ pophetam, arulam, o 6-κem, dec. principem sivὸν quinquatura , o constanum , se sapientem de a=H rectis. ορναλκι- ero ραν miri, id est, non erit omnino qui ulla ratione succurrere post labenti patriae, neque oraculo di uino, neque humano consilio, neque bellico strata- gemate, ut silent Centuriones,neque mathemati ca machina, ut silent architecti . neque orationis virtute erga Deum , vel eloquentiae vi erea lim
RG ugebis, o princeps indue ν marrare. Vel pallio moeroris, nisi idiotismum esse niauis,indui moerore , id est, large atque undequaque moerore cireundari, de operiri. Hoe reuera contigisse constat apud Ieremiam. Et manus populi terris eoaludatumvir, vel dissoluentur, ut est in Septuaginta. Trepidabunt milites cum ducibus, ®e ipse, neque audebunt arma capere desperatis rebus patriae. Populus terrae dici solent populares , vulgus promiscuum. Tutique papalus terra Datha sitiam Iosia, deciser dum viam eoνum faciam eis. Viam vocat ubuendi rationem,consuetudinem. Ea seriandum is era eoνum itide so eri . Iudicia sunt merita, secundum quae iudieatur,fle sertur sententia. Scholiasses. Hoc ait, ut ne quis tanquam in humanum Dominum criminetur .Origenes. Ex iudicijs peccatoris iudicat peccantem Deus. Si quidem illa vera sunt: ut iudicati iudieabimini, de illat Quo enim iudicio iudieas alterum , teipsum condemnas; eadem enim facis, qui iudieas. Poly-ehronius. Hoe est, nihil alienum ab illorum sententia peragam. saepe enim videmus eos prophet rum tarditatem exprobrasse . Simile quid dicit Oseasi de sensus est. Quomodo ipsi iudicantes secerunt , ita etiam ego faciam. desilauerunt, de
labuntur: non audierunt, non audientur : repulerunt legitima mea, repellam eos a legitimis meis. Et triens quia ego Dominuri Scholiastes. Calamitates instituent eos,ac docebunt, ut sciant quis sinatura Deus.
Calamitat erudiunt homines, ut sciant verutumum
133쪽
Propheta raptus spiritu in Ierusalem videt nesarias abominationes ab idololatris admissas in Templo Domini. τ famis es in anno sexto, A Et ingressus vidi, O rere omnissimilitias re-
in sexto mense , in quinta pntium, ammatium Mominatio . uniue
Et mid , O ecce simili do quasi a praui ignis: ab Urim lumborum eius , in deorsem ignis e in a lumbis eius, o sursum, qu si V Eius sponderis, ut ursio etiam. Et emi a similitudo munias apprehendis me in
cincinno capitis mei: eleuaust me Spirittis snter terram, O caerum: O adduxit me in Ierm Ialem in et Ume Dei. xta ostium interius, quod 3 terrum
Et septua nia viri de semeribus domui Ipraetos e mas filius Saphan stabat in media
eorum , stantium ante picturas e G unu ui quo habebat thuribtilum in manu sua: in Tapor ne bulae ἀ thare consurgebat. Et dixit ad me certe vides fili hominis, quae senioris Lucis Israel aliunt in tenebris, unusquisique in ab idio cubaetis sui r iucunt enim e an mirit DoMinas nos , dereliquit Dominus iv.
res nebat aὰ Aquilonem , ita erat satutumido iam .h ad prouoeandam aemulationem. Et ecce ibi gloria Deo IsraeI secundam misi nem , quam ferum in campo. Et dixit ad me: Fiti homjnu, levia oculos rassau emam Aquilon s. Et titiam oculos meos ad vium Aquilonus o in ecce ab Aquilone portae
esturas Idolum era in ipso introitu. Et di xat ad me: F h louinis, piatasne , vides i. quid si faciunt , alominationes magnas Ex dxit ad me Adiae canuersus videlis ab minationes maiores, quas isti faciunt. Et sntroduxit me per ostium tortae doreus Do mini, quod respiciebat ad Aquilonemr in ecce ibi mulieres sedebunt plangentes AHAidem. Et dixis au m/r orte vidinis1 hominis: ad
huc eo resusvirilis abominationes maiores his. Et antroduxit me an atrium Hreui tomni imieritis e in ecce is otho Templa Domini inter v
stibulum in altare , quasi vigintiquinque viri quas domus Israel facit hie , mi procur recedam C Lrsa habentes contra Templum Dominu , in fia sanctuario meo ρ Q adhue conuersias miri i
Et ιntriauxit me da ostium atrii: O viai, me e foramen unum in pariete.
Et dixit ad m/o Ingred)re , G uide abomina
pomet pessimas , quin si faciunt hie .cies ad orientem: adorabant ad ortum Sotis. E dxii ad me: serti vidui siti hominis: nunquid hae ou hoc domu Iaua, ut jucerent abomia nationes fas, quas fecerunt hic: quia replentes rerrum iniquitate conuersi sunt ad irrisandum me P in ecce applicant ramum ad nares suas. Ergo O ego faciam in furore e ncn parcet ocu
lus meus, nec misereber: in cum Humauerint ad aures meas uoce magna, non eaaiadam eos.
134쪽
liora sperant stileia I a. cap. 38. y. 14.
II mk- 63 - is asexu. Intellige a transmigratione Ioachin Regis Iuda,a qua tempora vaticinii sui computat Propheta,ut vidimus capite primo. In sexu mense, numerando a Nisan,qui est caput mensum, vi supra dictum est . Vocabatur sextus mensis Hebraeis Elul; respondetque nostro Augusto. In Pinta mensis, die ilicet. Interio his igitur annus est, atque menses tres inter priorem. & istam prophetiam,vt notauimus in Commentario capitis quarti . Tramesam in domo mea.Completis iam quadrintentis triginta diebus decubitus, atque ieiunii. Usenes Iuda odelans e a m . I olychronius. In summo rerum discrimine ad eum confluebant aliquid noui seire cupientes. solet enim ignoratio.& obscuritas maiorem afferre perturbationem,& qualecunque responsum calamitosis consolationem. Theodor tus. Perseuerabat veluti quidam puerorum magi sereaptiuos instituens , es ad diuinam voluntatem eos adducens,quod declarauit,cum dixit. senes Iuri sed Ians coram me. Non est hoc nou una vel in desperatis rebus de Dei bonitate meliora semperspectare fideles ; atque ideo Vates eius consulere iterum atque iterum. Sie faciebat Sedecias. τι u
prophetiae, fle virtutem diuinam vocat manum, ut diximus capite primo,& ipse Vates declarat capite decimo. st ιν is aper me finius Domυυ Hebraice.Cecidit super me. Ex quorum locorum collati ne constat minum esse spiritum, atque cadere,esse irruere, aut lapsiim esse desuper cum vi, de energia more fulguris,quo illuminatus sinu l,atque excit tus est Propheta non secus quam s su)gure repente
tangere tuta septuaginta more 1uo vertere Facta est
manus Domini super me.quod idem prorsus valet. U Oid se rece=- Drui qua H Eros ignis: A astem iambo elatio deorsum unu fra lambis ejus, se DA LU Nasias Παι θ id is, τι visio etiari . Eamdem similitudinem Dei intuetur, quam eapite primo viderct, in solio sei licet imaginem homini; cκ electro consatam, quae pedibus usque ad lumbos veluti immersa esset camino ignis, cetera splendescens;quae quidem species auri splendentis,& ignissam mantis repraesentabant Deum amatorcm, di relotypum. nam color ille aureus pectoris,amorem cordis vehementem significat;ignis circunstans resum de indignationem qua succensus est sponsus videns dilectam sponsam sibi praeposuisse Baal. ideo enim hoc idoliun vocatur reli, quia prouocabat Deum ad amulationem: de domus Israel toties insuperiobus dicitur exasperans, quia scilicet idolast colendo, pr redureum s aflixerunt spirio, sanct .ms, ut habet Baias. Et in psalmo. Et in seu ii stis
sis ad amaturionem eum praviorauerant, o sanctam Israel, quem unice venerari fas erat, exacernae νικι. Idem habet Oseas. Ad irata diam me evocatias Ephraim in amaris dis Assisis, id est,idolis, qua vocantur amaritudines , quia accendunt bilem amaram in ore dulcissimi sponsi, ut ipse Oseas se
explieat iterum dicens. Pereaι Samaria, quoniam ad mur Iud nem eonei uviis Deum m. Et in Deuteronomio. Ne serie simo vos νώια germinum IM, amari ad nem; O absumas ebria Diensem, o mmianus novi unaserat ei, sec. Id est, ea uete ne reliqua sit inter vos aliqua idololatriae species occulta, quas C radix sub terra, quat deinde germinet absyntilium sellis amarissimum , quae scilicet accendat bilem meam, de ebullire faciat sel, ita ut nulla sit remisso: nam bilem sequitur stis, de stim ebrietas, at. que furoris etaso. hoc est quod sequitur. EI UMmus e tu sti arem, id est, consequatur ebrietas Glim, ut vertit Chaldaeus. Hoc iplum repraesentauit Dominus ista visione prophetae; se stilicet vehementer esse indignatum, quod impense amans non reda metur; reijciaturque potius , anteposto sibi Baal, quas illud repeteret Cantici. Fertis ovi on Des o, o Ara setis infimas aemularis. Quorum verborum antithesm libuit paucis explanare, quod si multiplex, & elegans.
Spolias quem vis. III. Et emissa si ili uri manus apprehendu me in cim E ruisset assumptum . Rapitur autem vates e cin-Inersom. emno equIsme .Hieronymus. Similitudo manus, Deus quasi non ipsa manus erienditur . neque enim in Deo
' aliquid corporale est. videturque manus, ut memne temeti as bruin humani corporis,atque consucti nequaquam sua p:um. terreat eum, qui astumitur. Si enim in eolubri, vel
in qualibet alia bestiarum s militudine tetigisset Prophetam , ipsa dissimilitudo membrorum te cinno. seu rapillitio suspensus, vi aliquanto post
Habacue. Qua quidem re de energia,spiritus offen- Dum ditur, di mentalis potius esse raptus, quam cor- 33. poralis monstratur. Er eleuauis me spiritus is re terram cr calam. Ad instar volucris medium aerem secantis videbar mi
135쪽
Hemiram in porta Aqua triniri luerit
m aduri eis m/ in Io ia τι Me D i.Hierony Amus.Ostendit se non in corpore, sed in spiritu esse translatuin.Theodoretus.Non igitur translatuin est corpus, neque oculis carnis contemplatus est, sed domi sedens inter seniores Iuda hanc totam videt visonem,quod post eius enarrationem perspicuum iaci cum dicit. DIumta es a me vis oci
Euidens est Prophetam describere ipsuma emplum Salomonis quod adhuc stabat: nam gesta sunt haec
anno sexto transmigrationis Ioachin, ut patet primo versu capitis: atque adeo sexto regni Sedeciae, cuius regnum cuin transmigratione Ioachin coepissec niuat. t cmplum autem dirutu suit anno vndecimo Sedeciae. In Templo itaque Salomonis sui se ostium interius palam est, ct consequenter aliud exterius, Bnam interius non dicitur nisi respectu exterioris.
lectionem complexus est, imaginis reli possidentis. Hebraici codices habent, idolum reli possidentis, vel possidens. pro quo Hieronymus vertit,idolum zeli prouocantis ad aemulationem. quasi idem iit n. p,qin ah,& rapa in aqneh.Sic enim habet Hieronymus. Porro quia Zelus, di possesso, quod Hebraice dicitur miop, qinali, eodem appellantur nomine pro statua reli. Septuaginta,statuam possidentis interpretati sunt, dic. Sane cognata esse haec nomina, di verba,a quibus oriuntur, scilicet M p, qana . de nap.qanali nullus negabit.eadem vero es e nomina Cradieales literae verborum abnuunt. nam ait rumhabet in sine ν,aleph,alterum n, he, illud relare si-nnificat,hoc possidere. quare si in rigore vertendus sit locus, ut hodie habetur Hebraice, ita efferendus videbaturi Vbi erat statutum idolum χeli possidentis vel possessoris, aut Baal. nam idem omnino stanant napci, inaqneli, & rim, baphat, scilicet possidentem, dominum, herum, dic. Atque hinc loluitur illa dubitatio cur Hieronymus , ct ceteri interpretes hoc idolum dieant esse Baal, cum tale n men non usurpaverit Vates quia scilicet sub nomine , possidentis, Vatem intellexisse Baal recte iudicasse videntur. Sed testat in uestiganda historiae veritas.qua constet idolum Baal in Templo Domini tune temporis Desse collocatum . Et quidem de Manasse Rege scriptum esto posuisse aras idolis in Templo.Et iterum b construesisse aras Baal im, 2 Verum de his sermo non est prophetae:quia iampridem ς ablatae fuerant ab eodem lolias item ii omnia idolorum vestigia de Templo Domini erasit. Quare ad tempora Ioacim, vel Sedeciae lixe reserenda simi, de quibus legitur,
aperte constat inter cetera , immo ante cetera gentium idola, Baal quoque simulachrum ab his Regibus erectum in I cmplo Domini quippe idoli anti. Equissimi & venerandisiuni omnibus gentibus: quare a Propheta videtur in ipso introitu Templi collocatum.Quod si roges, quorsum ad eam potius regionem idola erexerint impij Respondeo, quia ex Aquilonari parte, utpote minus acclivi frequentius adjbatur in Templum. Deinde quoniam in ea regione o serebantur holocausta, & piacula, vidisseritui in Commentario de saetisetis. Quod voro sequitur; . Pinaccandam amasti timor idim est, atque, prouocantis ad millationem, seu excitantis relotypiam & indignationem. Polychronius. Id luna reli dicitur translatione sumpta a seminis,quae viris relictis cum aIienis miscentur,& ad Zelotypiam viros concitant. Scholiastes,' symmachus. Imaginem reli didiit, ut etiam in Deuteronomio Moysi dixit Deus. IDMe provocavieram ad aemulationem in eo, qui non eras Deus. Atque id interpretans subiecit: Ira Darasar me in tantiaιι sus idolis futi,dic. eadem repetit Hieronymus, & Theodor ius: de qua re nos supra versu secundo. D ecce ιιι gloria Des IsraeI secundum Osisne rimam
mi ν- - eo s. Id est, ostensa est mihi ad . pium Aquilonare eadem Dei facies , quam videram in valle iuxta fluuium Chobar . sed quorsum iuxta Baal constiterat Dei maiestasΘquae conuentio lucis ad tenebras Dei ad Belial ὸ Vtique non delectabatur tali viciniat sed ut ostenderet se iam egredi de sanctuario,& Templo suo eiusnodi sordibus polluto, atque ad gentes migrare, vi ex capitibus decimo, di xndecimo fiet manifestum.
Manifestum est Prophetam esse ab Angelo ditiai sum in area Aquilonari atrij Israelitici, vel munia dorum : quandoquidem respicere iubetur versus Aquilonem, vi videat Idolum reli in porta ipsus atrii constitutum . nam sequitur. H ecce ab Aquitine ρινυ istians Molim e/ti in ipso inuos . Hoc idolum statutum erat in ipso introitu, seu vestibulo portae Aquilonaris , atrii interioris, quae conduplici muro circundata introitum respici cns ad atrium exterius, erat a parte Aquilonari ipsus portae, in quo erat Idolum . Pona atrans. Quidam putant,non loqui Prophetam de altari aeneo, sed de alio, in quo stulti erat simulachrum Baal. Ceterum statuae non solebant imcari siper altaribus, sed super stylobatis erigebantur. neque si super altari positum esset idolum,ab eo nomen sumpsit et porta, cum aliud esset illo cel brius , scilicet altare holocaustorum, quod erat in medio atrio domus Domini. Quid ergo:Respondemus , ab hoc altari holocaustorum aeneo,quod struxit Salomon, portam atrii Israel Aquilonarem denominatam fuisse portam altaris a temporibus Acbaa, qui aliare inram , qtioderas coram DomIno aras Iu δε sere Te-οι, se de loro aliaris , o de isto Templi Domin/, isitque ιIudex lusere ahans , noui, quod ipse struxerat αἱ 's Ione , est. nimirum
transtulit de loco suo, bi esse solebat coram sacie sanctuarii in medio atrio, in medioque Templo Domina ad portam Aquilonarem atris interioris.ergo Quia altare holocaustorum dialomonicum locatum fuerat in Aqua lonari plaga atrii interioris , morito porta Aquilonaris ipsus atrii dicitur tribria altaris.
i fici isti Hebraismus , pro videsne e nunquid non obseruastii quomodo etiam legitur Hebraice. Sed Hieronymus assuetus eiusmodi phras, quippe sa- miliari scripturarum, eandem apte usurpauit. Pro culdubio aderant aliquot Israelitae adorantes id lum zeli, quos demonstrat quasi digito Deus, cum ait: Vivis θ iam faciam e Mominarunn magnas, qvis domus Israel fatis su Indicat Piophetae scelera lsrael, ut cognoscat de praedicet iustas caulas indignationi, diuinae,& ill
rum punitionis. νι pro I recedam a sanctu ν 1s meo. Non eo animo
patrabant seeleta, vi Deum fugarent, sed consequens erat, vi Deus recederet tam grauiter Disen
ostendent propterea velle dimittere ramis plum. Porta altat aquae dicatur.
136쪽
su , tamque indigne aeceptus in suo Templo. ergo A.nisque gentium hucii ue perspicimus quodem particula vi)stat pro ita ut caulatis pro consequenm Me s- tiae adverbior enallage usitata sacris scriptoribus, praesertim in ea phraii Euangelisarum. νι amphora quia δ Iam id est, atque ita impletum est: Os non cons interis ex is, vel quid simile. Rediti mu Vt procul recerim. Hebraice est, ad recedendum, sicium rece quod vel ad Deum referri potest,ut sentit Hierony mu vel ad ipsislsraElitas, utSeptuaginta intellexe qum', vertentes,in re iant, vel abstineant ipsi a san- Neod . res meis . quam versonem se explicuit Theod retus. Vides, inquit,ut ipsi pro ijs seeleribus ad se trahunt suppliciatiam impie agendo,& meum cultum contemnendo procul erunt a sanctis meis se-νtil. οἱ cundum prophetiam Dauid . taui elongam se a te, 'ri ρὸν AH. Verum accommodatior est Hieronymi B μνι 'idi surda, otia uir saries vis decis idelionia genera belliarum adoret stulta religo. Vndo de
quasi non & illa snt monstra. quae laudati
Possumus & in nostri Templi parietibus idola mori depinstrare depicta,quando omnibu et vitiis subiacemus,
-&ping 1mus iti corde nostro peccatorum eoni lentiam, imaginesque diuertas de quibus di in psalmo imara, stere
h tim re ges; quod ilieri nullus sit homo, qui ali quam imaginem non habeat sue sanctitatis, sue peccati uamobrem de Liriolis dieitur, de ita n-dis . νον Itis secanu stiria rara serpentis, r. p. L .
G septuaginta vis sus domas Israel. sa- XIcerdotes isti videntur suille, quando thuribula te nebant,& in garophylacijs latitabant. quae non nishebdomadariis Levitici generis ministris ad habitandum assignata erant,ut videbimus suis locis.
lychronius. Opinor Ieroniam esse filium Saphan,
quem Ieremias Sophoniam appellat. Is igitur Sm ' O phonias ex Ieremiae voce sacerdos erat Hierosoly tii. id est, non Videbit iterum bonum: tu rursum vise C mitant Templi ad quem semeas misi, ut disponeret quae ad teremiam pertinebant, &c. Historiata, quam memorat Polychronius, habetur apud Iere- -,ν. am fides sit penes auctorem de cetero. verso,ut ego recedam a sanctuario meo, ut stilicet me ab ant a Templo mihi eonsecrato Interpreta tur de suam versonem Hieronymus dicens. Ne ine. inquit, Deus putes iniuste Templum deserere, de subuertendam relinquere ciuitatem: aspice,qua in Templo faciant: cumque illa conspexeris, non putes sinem esse scelerunt.
Adhare aersius videlis asomina isnes maiores si
braice. Adhuc conuerteris,& videbis:id est,iterum videbis . nam hoc verbum eis, subruum construitur immediate cum altero verbo,idem valet, quod rura br. p. . sus,iterum, denuo, vi in Iob. Non retiaene Moratis .s '. . metis, ut viaeas fori. Et in psalmo. Deus o conuersusticiar. a. iis fulti nos. Et Dinarias ait. Su contiosius cogita-
uisse isi denuo cogitaui,&c. Et inroduxit me ad se amis, foliae Hr ecce sor moviso in pariete. Per primum introitum Aquilonaris portar atrii interioris ingreditur, atque a lateribus vestibuli offendit terna garophylacia, quae thalamos portae vocat,eum ex professo de Templo agit, di subdit. Ioris thalami ponis tres hune cr tres ut, quorum virtus anterior inurus praesoratus Videbatur, quippe,neglecta religione,non admodum curabatur a sacerdotibu et ruinarum Templi inlia ratio,cum parietem perfodere iubetur Vates. irrae r uum j Fili homuis, pannem. TI cumfodissem parietem, appara I .Erim tinum . Videtur
ostium garophylaeij obstructum suisse,atque aliunde patuisse secretiorem aditum ad ipsum, quo idi Dlolatrae elanculum subibant e ultu in exhibituri idolorum imaginibus, nam idcirco subiungit.
publica Israelitarum scelera, euiluin se ilicet Itali Zeli,ostendit iam quae in secreto designabant.
Dis resis iii, creece e vis sim lutiae represtam, o animamis Asmuris o , animalium smulachra abominanda, o isero idola domos Israel a picta Theodore vi erans Apariete is errenita per rosum. Theodoretus. inuehitur in Praeter impietatem ingens stultitiae mul)erantia ti' quid enim stultius iis, qui ven natorum serpentium, de rationis expertium iumentorum adorant imagines iii H enim ut noxios atque ins diosos oc-
pluris vis Pans haec ad se .rabar. Et iterum. nil : ' 'euntis a longe sans,cyci Di Osrique habebas rhantalum in manu sua. In De sotitia manu tenebant thuribula,non e manu suspensa, ut thuribuli. N. nune moris est . Erant enim thuribula patellae ',
aneae, vel argenteae, quibus prunae imponebantur,
adolebanturque thuris grana, te quibus fio loeαEι τυον nebul. de scire consuVehu . Vc lustri si mus ritus thuris suis tu numina colendi,quibusdam etiain primus omnium existimatus. Volunt alij iiii iici ab hominibus in sacrificio oblatain odoratarum arborum evaporationem, Graeci thymiasin dicunt, unde derivata st θυαia, thysa,res diuina, sacrificiumve. Arnobius certe negata vetustissimis adlilia Arnobius. bitum thus in sacrifici ς; imo Hemibus Hemiscis Romulo, di Numae omnino ignoratam illuris opinionem, sed exta obseruata , deinde assa, vel elixa dijs cremari solita. Nec mirum cum tam loneto interuallo distaret ab Europaeis Arabia thuris sola fero. ergo inuentum osserendi thuris Deo, in Mosi ad libendum. o aevis acim e Cene vides, A famini Dis A es XII
Pomus II uel summo Ioians nusiis De iis assco διι α cati susti a cum ram . Asn wdes Dominus nos, derati , t mmmas ιυν-.Scholiasses. Eo dementiae set Ia Lcidere consuevimus: haee ut nobis seruirent, ac mi- E deuenerunt idolorum cultores, ut existimarent, s .i s. .s nistrarent Dominus attribuit. οι Hoducis enim, inquit, in m. r. las fenam,o he a si si vis λ, ianum. Consideremus igitur quantum a ratione abhorreat , s quis famulorum, seruorumque adoret imagines. quare Dominus iure succcnsens ait Pr phetaei sitias, sine. De reptilibus mentio Ua.dis.ro. est apud Isaiain . νι ad urer ralpas , otes eνtiti a s dee. De idolis domusIsrael in inmentario agesi mus. I Iieronymis. Hoc in delubris idolorum, sa-
in abditis locis huiusmodi sagit ijs impijs operam
darent, reo tDei oculum latere possent. Simile est illud Ecclesiastici. .etau Mem dest ien rae ειν nri, GH. a3. .
risi os . Thc oretus. Causa quippe impietatis est Neodo. Dei obliuio, qui enim sibi perluaserant nil eoruna, quae ipsi eammitterent, a Deo inspici, eo iniquit iis procellerunt. Sed a beato David contra ci su
137쪽
me, dicens IEt ius 1 sominis, haec δcit . Dominus Deus urrae Israel rnn sudiae, venis His super quattuor plagus terrae. Nune finis super te, O iremittam furorem
meum in ter in rutacalo te iuxta Mas tuas: inponam contra te omnes atomi nones tuas. Et non parcet ociatis meus seuper te, in non mia
serebor: sed mias tuas ponam super te abo
minutiones tuae in me o tui erunt: in sιetis quia ego Dominu .
Haee ἀcit Dominus Deus: Ag Ino inis , a fu i o rece venit. Finis venet, venit fims , euigilauit aduersum
Venit contritio super te , qui salitas in terra rvensi tempus ,ropes des occision ,-n glo
Nunc de propinquo egundum iram meum semper te, in complebo furorem meum ante : in s dealo te iuxta mas tuus , in ιmponiam tris omnia scelera tua e Et non parcet oculus meis , nee miserebor,sta Curas ruas Imponam tibi, O abominationes tuae in meaeo rus erunt: in scietis quia ego sum et minus percutiens. Ecce des, ecce venit: egressa es contritio, fi ruit Ua, germinauis superbiae Iniquitas surrexit in virga impietatis: non ex eis non ex populo, neque ex finitu eorum r
Venit tempus, appropinquauit Ens e qui emit, D non lateriare in qua venAI, mn lugeate quia ira Iuper omnem populam eius. aeuia quι vendit, ad Id, quod veta die, non reuertetur, in adtae in uentibus usta eorum. visio euim ad omnem Multitudinem eius non rogredietur: in vir in iniquitare vitis suae non conforrabitur . Canare tuba, praeparentur omnes , O non esqtra adat au praetitime fra emm mea super et uersum populum eius. Gradius friae est ipsis , in fames antram secus et qui in agro est , gliata morietur o inqui in civitate , 'HIentia , o fame deuoru
Et salvabuntur qui fugerint ex eis: O erunt in montalus qώψ Iumiae eonualhum omnes treliae, Mussit que in iniquitate sua. Omnes manus E FLentur, O omnia genua suent aquas. Et accingens cilicys, operiet eos Iormido, in in omni facie conjusso, . in umuersis capiti-
btis eorum caturarum. Argentam eorum foras esse etur, in aurum eoram In sterquatinstim erit. .1rgentum Grum.
aurum eortira non vatilis liberare eos in die furoris Domjn . Anima ιam nonsatur alunt, in ventres eorum non im ebuntur: quia famdatam in quitatis eorum factum est . Et ornamentum monitium suorum in superbiam posuerunt, imagines abominatronum suarum, er IsmΛJachrorum fecerunt ex eo Ipr pter Le Hae eas iliud in immtinditiam rEi dabo illis in munus ahenortiis addis plen
dum, O ιmpsis terra inpraedam, in contamina
Et avertam faciem meam ab ei in vi alunt arcanum meum e in intro sunt m illud emisse-νj, in contam nubunt iliad. e conclusionem: quorum terra plena es iu-dcιο sanguinum , in crustas plena Iniqu
Et adducam pessimos de Gentibus, in possiduunt
138쪽
E PLANATIO IN PROPH. EZECII CAP. VII. to
Angus asperueniente, requirent pacem, O
XXVI. conturbatio super conturbationem veniet, Oata tus sver audiam: in quaerent visionem diuisae L At, O princeps induetur maerore , XXVII.
O manus populi Ierrae conturbabuntur . Secundum viam eorum faciam eis, secundum iussicia eorura iudicabo eos e G scient qura ego
rerat cumlitael, eo estis pecca totum mulia
titudine P tradisum tua delere eo:
T s ms ea si mo Domini uaere direm mecum locutus D minus dixit. D tasti ho inis. Subaudi,vaticininti med eis Dominus Deus
roris siet. Satis produnt haec verba, Deum non fuisse obli tum pacti quod cum Patribus Iudaeorum pepigerat, daturum se eis terram optimam,neque exosam habere vineam suam, quam in peculium sibi elegerat. Verum iliorum peccatis coactum delere non tam illorum, quam naum ipsius paradisum. iuxta illud
ceret Testentur agricolae, quam grauate cradicare soleant arborem propria manu plantatam, praesertim si olim speciosi fuerat, di fructifera Eiusnodi ego sensu tangor, dum olivam meam speciosam euello, sed ita expedire iudicaui, ex quo facta est
oleaster. Vt quid enim terram o inpar Friti venis, lenis sinus si re quati,or pluras serri.
Intellige Israel t supra declarauit. nam sacra Scriptura temper sum plagarum meminit respectu te rat sanctae, vel Ierusalem eas partitur, ut alibi diximus,& constat ex Geneti. Reeesu ab Oriense. Loth, ssas ratiis iis locis Iordanis is sodomis, e . Orientem vocavit eum terrae tractum, qui respectu sodomae magis Orientalis erat,non autem respectu orbis habitabilis. Hebraice.Super quattuor alas terrae,quo modo etiam Septuaginta reddidere. Vbi Origenes. Alas vocat. quod essent maxime conspicui Iudaei, de eleuati prae ceteris gentibus. Hebraice legimus. Finis, venit suis. qua voce absoluta repente prol ta magis terret. Deinde eam repetendo deelarat timoris legitimam causam, exitium scilicet patriae totius iamiam impendere di ne putarent in longius tempus diiserri lianc comminationem, ut aliae prophetarum quandoque solent: addit tertio Nunc Dis svore: prope est, post tres scilicet annos : nam haec prophetabat quinto anno, vel sexto transnigrationis Ioachin 'in nono autem anno O,sessa est urbs. Super ι super vos, inquam, qui nunc vivitis, de adllatis, non super vestros posteros haeetia de laeviet. Diad cibo u lanasius tau Id est,animaduertam in te pro meritis.Origenes. Obiicitur oculis arcana diuiniorque sententia.in vijs tui inquit,vindicabo te .nam iniuria a sciuntur, qua peccant, neque ab
alio ullo tuam a seiplis: & cum alij non sint, atque ii,qui violantur iniuria,puniuntur qui iniuriam secerunt , at si int iidem qui vindicantur, ' qui plectuntur . Dum ergo Deus vindicat eos, qui sibi in- A iuriam secerunt, punit eos quatenus iniuriam secerunt.& supplicio quidem tolluntur qui secerunt iniuriami relinquuntur vero quibus est sacta iniuria, non habentes amplius eos, qui iniuriam secerunt, . scilicet vitiu ira, ct eius opera, dic. Via quandoque signifieat stratam regiam atque si ita usurpatur pro lege Dei, perquam gradiendum 3' est homini, ut in psalmis,&alibi. quandoque signi s ita scat ipsum iter,quod suscipitur,& conseitur. atque ita stimitur in sacris pro instituto, & ratione vivendi,consuetudineque inueterata, vi in praesenti.
Et ponam eo Ira re omnes alem nuto es Isias. Septua
ginta. Dabo super te,id estaues poenas peccatorum, metes quae seminasti, de digna factis praemia seres: iapaeut ea via me tiram P Isai,ens es ista vim ms M. Hoe Duus . B explicari potest ex Zacharia: ubi duae mulieres mu Z tar, s/nitae alis milvorum portabant talentum plumbi linpostum amphorae, quae vocabatur impietas: id est, luebant poenas peccatorum cumulo reli rundentem ad mensuram: nam de talentum, ' amphora continent pedem quadratum, sed amphora mensurat,talentum grauat. Erat autem haec poena exilium in Babylonem quare significata est in duplici semina, quae alis struthiocameli, vel ciconiae, aut milui non in altum sublatae sunt: sed prope terram non tam volabant. quam rem sabant,& remigio alarum nixae quas struthiones celeri gradu sestinabant. nam miseros Iudaeos properare cogebant Babylonio,cu rere, immo potius volare. rames sunt, e M. Id I i
est,uelocissime progrediebantur: nam partieipium γ' C illud vel infinitivus,vi est in orietine, addit at . id
significationi verbi,ut contra inferius remeNIes --, ὸnir signifieat subsiliendo, & sillando remearunt in propria. Quoniam vero non in migratione tantum versum Babylonem, sed multo acerbius in ipsis exilio poenas dederunt Iudai; addit Propheta. a M
s, o bis se ad est, in loco,quem meretur impi tas, quem quas columnae bali iure suo postulat. basis autem ad normam,di mensuram ipsus columnae solet fabricari: nee secus supplicium solet peccatorum respondere mensurae. idem repetit versu si quenti. sed ius tuas ponam sapor is abominationes tat iameaeo siserans. Id est. Hoc edittium sceleribus tuis D commeritum no vicinos tuos tantum peruadet,sed te mcd:am occupabit,& perrumpet intestinum ni tum est, non extraneum. Quod ii mediam pro corde
accipiamus, ut solet sacra Scriptura facete, sensus erit. Exuleerabit hie gladius, & di secabit medium cor tuum, dolore vehementissimo discruciabuntur viscera. Vel si de peccatis ipfs sermo est, ut Vulgaiatus innuit,tunc,ponam contra te,di in medio tu i
139쪽
p. II.raeses peceatoris. quam deformi
Christus erilci taxus raptim t quam deformi si peccati s cies.
uti dicti. veconitant fractus scelera. .
gnificat coram oculis tuis, scilicet lucrum sceleremmanticam,quam a tergo portare solebas, coram s cie tua constituam; in medium pectit suspendam; reuocabo tibi in memoriam, quae admisisti flagitia nefaria ; quae tu nihili ducens obliuioni mandasti. sic in psalmo. Azaam te, σ sarciam contra seu r4am , scilicet scelera; vel tuam ipsius conicientiam tot erratorum lituris denigratam, oculis tuis obuertam spectandam. supplici j genus acerbissinum, oculis peccatoris obiicere hanc desermem Megaerae Tartariae saciem,qua nulla unquam fingi potuit Dedior. fme obteruare est in Adain,& Eua qui dum in gratia Dei perstiterunt. sibi formos videbantur;
mox, ut peccatum contraxerunt, seipsos verentur, horrent, sugiuntque inter arborum lat: bula. Hoespectro deformi Deus Cainum ab impietate detes
poteris effugere, quin semper eius deformem species iaciem. Hanc delicti compensationcm satis congruam offerebat David. Peccasum meam contra ine es omen quasi dicat.Totos dies, noctesque meae conscientiae oculis obuersatur spurcissimi adulter ij δε- cies esto haee, obsecro, admissi criminis satisfactio. Verum hae omnes umbrae sunt foeditatis peceati magis ad xiiiii exprimit eius detormitatem illa imago, Christus sunt iis cruci, quem vidisse se ait Isaias. D
non ἐυι aspectas, is quas ah cood os vultus eius, vel absconsio vultus ab eo, id est,tam deformato vultu, ut horresceres illum intueri, di, si quando respic res, iaciem sabito manu tegeres, atque auerteres ora. ijs dictis addit Propheta . Et ne putes futura rursum tibi minitari,en monstro digito malum. Hae is Domistis Deus ast Actio una. assctis evre irem Id est,sngularis quaedam calamita di incomparabilis, quod supra dixerat: Fac quod non feri, o m ira, cte. Vel una, id est, sola, exite ina, atque adςo senestissima, utpote quae non egeat alterius auxilio ad desolandam terram; semel viro isti quali fulmen omnia aduret, secundo opus non erit Similis dicendi phrasis est apud Nahum. -----asionem isse facies, non es arges duplex tribui ιa,angustia prima haec de potissinu erit; unica assi. io vos omnino perdet,no erit opus altera. Vel sertasse una pro altera usurpatur , ut solet non semel in sacrisi una & una: id est, una dc altera.Sic in praeienti: nam legere possumus Hebriace, malum malum unum; id est, virum de alterum. Sicque interpretatus est Chaldaus Paraphrastes. alamitas calamitatem excipit, non vacabit respirare: altera enim afflictio alteram essequitur,ut in psalmo. 'seso,ab -- Das i, id est, luctus suetiani excipit, dic Ceterum secundus sentia, germanior est contextui capitis, di menti Vatis: sequitur enim. Freis venti, ι ars in s.lam est eximia,de suprema pernicies. Em lanisada Gam se. Verbum hoc Np,qor,in prima coniugatione significat compungi vel liorrescere, in tertia vero significat expunei,exstimulari,cκ- citari, expergisci, iat lare in psalmo. De omis. Et in Isaia. his ualem uerit expot actus, vaeaa est an ma euas. inde Pp, qo , spina a pungendo, i& Pp,qotiriae stas,tempus anni,quo sol pungit,de maturescunt studius. Vnde usurpatur pro frugibus, vers u-ctibus aestiuis . de communiter pro ncubus aestiuis.
visioni aestiuatum cum prophetia) videlicet fructus
A aestiui maturi,sunt symbolum punitionis tempesthua,de opportunae. quare illis fi bus ostensis signin-
care voluit iam tempus appropinquasse decrerunt, in quo scilicet albor Israelitica dedit rus alis, malas vatae, sed maturas vi collisantur, ' conteran tun quale illud est Apocalypsis. Miste sal his Mais, Don amara I messis terra,ris est,tempus adcli opportununi punicndi impios. Hoc ergo verbo utitur in praesenti Vates noster dicens: Eti gitiuuiariosum Iri vel maturo, de opportuno tempore surrexit, quas fruetus aestiui in aestate maturi sunt .sic finis adest tibi': eolliges enim fructum alboris , quam Plantasti; de frugem, quam seminini, metes . Idem
ligam eos: non erit tua in vite , nec ficus in fi- cui quin de selium ipsum defluet, de omne, quod dedi eis, evanuit. Versis prior eandem continet metaphoram, quam Erechiel: posterior autem veritatem sine tropo detexit, quas dicat: visitaui eos in tempore suo, de neque si uetum inueni,neque Q. lia : vigor omnis exhaustus fuerat. Idein videte est in eodem Ieremia. Dus rati hi stim situ postra ante
tia respondet visom.supposta signis attone,quam C diximus, scitu. Symbola enim sunt vilitationis tempestiuae: nam ficeta in aestate vilitantur, cu maturae sunt ficus, de tunc colliguntur,de studio, asseruantur,quae dulces sunt,ec gratae,acerbae autem de cariosae proijciuntur. atque eiusmodi se factutu praedicit Dominus cum Iudaeis . nam translatos Babylonem sibi gratos sua protectione custodiet rebelles vero a se proijciet, de in sterquilinium mittet, dec. Sed pro hac metaphora vide in ira capite duodecimo in s-ne , atque huius capitis versum undecimum. I enu conrnira veν te. Sic enim legendum est cucodicibus correctioribus, cum Hebraico,de Graecornam Septuaginta legunt, complexio,vel complicatio. Hebraice vero habetur nNas is ephirali, id est, solliculus complicatus, qui in gemma erat contra D ictu de complexus,de suo tempore protenditur: Ucrtere licet,frondatio, germen. Chaldaus vertit c ronam, non significans resem Babylonis, ut multi putarunt,sed hoc eodem sensu coronam vocans ipsum germen: ex quo solet fieri corona aptissima propter caulis teneritudinem,de foliorum speciem, atque venustatem: quare apud Isaia in Aeni, e Liui omi significat. hoe autem loco in sua primaria sumitur significatione pro primo germine, quod egemma prodit, explicaturque. Verum sensum apori cmus inserius, versu decimo. mi hasuas m Ieraa. Ves, o habitator terrae lsraeliticae, te spectant ista mala, te occupabunt, & rapient hi turbines. V Λ τὸ ω, prope es dies occisionu, Ernen gloria E montium. .pi,hed,scut de n vn, hedali, a m),iedali, significat liberam vocis emissionem, carmen, laudem , Ouationem, celeusina vindemiatorum: pro quo vulgatus, gloriam vertit intelligens ea voce celebritatem, de laudem. alii vertunt, Echo, e dem sensu: quas dicat. Instat dies tumultus, non inanis, qualis reddi solet ex voce in monte res racta, sed cum strage, vel, audietur lamor, non latitiae, qui selet in montibus reciprocari ex consula vindemiatcrum ouatione; sed moestus planetus, de alte
140쪽
tere N. 4'. trucidantur. Idem habet teremias . Ne auruam calcator et a Gotirum re tima ea Iasu.
on iam. Forte alludit ad choreas de saltationes, quae fiebant is montibus ab idolorum cultoribus. VIII. Nunc de prurnquo effanciam iram meam sivo v. Id irim inum est, breui effundam ; prope est, ut essendam. Porro irain eis der est laxare habenas surori,non tene- Q, in i , re stacundiam, non dissimulare, non continere in infidimi vagina gladium, sed funditus perdere sontes. Sed Supra c. s. de hae re supra egimus susus. Cetera,quae sequuntur sunt supra explicata tantum aduerte hanc tam crebram repetitionem non esse battologiam, ubi tanta erat necessitas adni nendi , & comminandi. Egress es eis ναι o. Prodiit solliculus,erupit gem Isma complieata, explicatur iam germen, protruditur frondatio. Flora I uosa. Supponit locus ille illum alterum
ium Muci, Iarus adme. inde nomen significat amygdalum, quae cM . arbor ceteras anteuertit in proserendis gemmis, de Pr foribus, etieellitque omnes in germinibus rectis,' di proceris emittendis: quare apta est ut ex ea scipiones senum, de virgae, atque sceptra principumax. excidantur,ut videre est in Numerorum libro. Dia L ε. a. rant Primi es υι asPs, &c. se turgenrisui gemmis reveran flores,ini, soli's d Iaratu, in amsatis isse masti seni. Hic est eadem vox Hebraea. ergo Iere-Cmias aptissime allust ad nomen virgae dicens: Virigam a Plantem ramum amygdali, stilicet antelucantem in proserendis floribus ego video. Significare volens, supplicium repente Occupaturum ludaeos imparatos. quas dicate multo citius, quam putatis, anteuertet timorem vestrum Dei flagellum: quod ideo dicitur virga, quod solet ex virga fieri. de quai ,. p. phras is alas. Ogam humen estis: & iterum 1 tomnia
p. 3. Ergo quod I eremias comminatus est euenturum. Euchiel iam iam impendens quasi digito ostendit dicens : Moou uiua, iam protendit dores, iam
rempus puratiora adaeust,iam tempus est aptandi in
flagellum germina amygdali. iam imminet casiga
adoleuit & factum eli virga atque flagellum . Tale est illud Iob. MI - ιὸrias ne ei a M, er de humo menentur desse id est,no frustra accidunt homini mala, neque, nisi serantur, sponte nascuntur ex puluere: sed oui seminant labores. metunt eos, &c. idem sere habet Isaias. In P plumaιuars Iua Lbrusca, Cr
piniam. Hos versus illustiat ille alter Threnorum.
conuolata sint, o ιm s. eolio meo.Pro igilauh,Latino,dit in Origine idem verbum 'p:, sa a ad ,de quo diximus veriti decimo. gum est synibolum di inlinae ct castigationis, quae continet homines in oti ticio, ut boues iugum quare respondet exacte virgae, ut idem sit vigilare,vel antelucare fugio'quod timrere GVam. Pro eontio usa est Hebraice verbum ano,sarag quod significat constringere. concatenare. inncetere fascem ex palmitibus. Vnde diu 'υ, sirigim, palmites. propagines, surculi, qui brachi lis sese innectunt. In Die sera propagines. de Ioel . Abisam lavi rami e w, vel surculi eius , ficus stilue cetr quasi dicat: oruit iniquitas mea,protulit tempestiue gemmas,& germina,atque surculos, ex quibus complexis secit Deus iugum, flagellumque eastigationis, de impoluit illud ceruicibus meis. Non ex eis.Vel nemo ex eis euadet intellige principibus, qui virgas gestabant de vere ferreas, quibus premebant humeros debilium: ex i s , inquit, nullus subterfugiet. Iι non ex populo, qui silet principum mores imitari , & seritatem induere Tyrannorum. Hcbraice vox de ,hain i ,sgn ficat turbam opiam, tumultum, de apparatum, unde verti poteste neque cx diauit iis eorum neque ex sonitu id est, latitios,tripudijs,' choreis eorum erit quidquam reliquum Septuaginta si e vertunt hunc versum. Et non cum perturbatione,ne rue eum festinatione quem se in te pretatur Polycl. ronius Non crit ei laborandumsatis es, vi vcniat. statim enim incolas perdet. Scholiastes. Circundabit te Babylonius quiete, di sine strepitu, non expectans a te bellum , neque quid, eis, . tio, instat Mabuchodonoseris aduentus. Origenes D suam graue se passurum metuens. tu enim illi tr Dravi sirga suo more haec interpretatur in bonam partem. so
tesse, inquit, quia post correctiones, Dei beneficia heri Liag resplendent, storere dicitur virga, hoe est, ut eoreseM. edere beneficia, quae ex correctione eius qui corripitur consequuntur. Et apud Isaiam. νώ e ν ω νών, est sus de radii e eius ahenderaec. ergo unusquis
que nostrum cum se sentit diuina percuti virga,c netur perferendo,norem ex radice proserre,&c. G--,sau sev d a. Non selum floruit sed ge minauit amygdalus, Se protulit germina citis me, ante lucem surrexit,&ante tempus germinauit. Vesum hia & stra,inquit,luperbi aut confidentia,qua nixi in bainiquitates culo arundineo meos sermones reijcitis,& mandata parvipenditis,non statim exaruit, non petiit, imo. S., humi sata est iam diu manibus utam eamque irritiones. gatis, de colitis studiose, atque nune demum fron. duit,& floruit,virgasque protulit, quibus pageli mini: sed crescit adhuc vis orationis: quitur enim. XL IMI as suo u tu aisga mperiatu vel iniuria in virgam,aut baculum excreuit nam surgere,cum ter 2 Iti re nascentibus attribuitur, igniscat crestere, adotia, imbuis testere, de e. quas dicat.Violentia de iniustitia, quae tur,sgn ' viti Istaei,cum pauperes opprtinebantur,dc iucat e uiri torque batui: tunc quidem amygdalum vi dbris. De eodem Babylonio intelligunt Graeci nostrum etiam cotextum. Florat is ad est,sceptrum, vel regnum Babylonia . Geminora fimbra; id est, Nabuchodonosor superbus auctus est regni ,' opibus. In eqviras β'exu In MVa purasti; id est, cum eptro utipii creuit iniustitia.Haec autem incrementa non ex eo proueniunt, neque ex multitudine populorum,neque ex strepitu,& tumultu exercituum,
sed e2 Deo, qui illum iecit pagellum vestrum. Et
ideo non eris ν quies ιn eus; id est,non quiescent, donec urbem depopulentur, ac diruant,dec. Ceterum sequentia demolirat iis relativis significari Iudaeos, praesertim versu duodecimo. Ira enim super omn/m popasti, GH r itaque nostra explicatio consormior E est contextui. Notanda dura haec comminatimquae in sacris sape repetitur contra peccatores, qui sibi promittunt longam vitam, de posteris suis a ternam cum gloria, & apparatu magia fico: atque in hune scopum dirigunt suos conatus, spoliant miseros, &iura omnia violanti sciant ii stultra se laborare quoniam ueν ι u-- per sui id est,conssa de spes incassum recluent & Propheta testat ur,quia posse me--ον su eoram ctim sonu ; id est, cum fallu, apparatu. non secus euanuit memoria eorum de fama, atque