장음표시 사용
141쪽
is se tumultus . qui δί-2 ιιν tanquam mia saeν. ν p. s v Vtide miseri peccatores dicunt. ciuiae nasu profuis
esse, M. Talia dixerunt in Inserno hi, qui peccauerunt, qηιniam es imi sanquam Iann eis, ct c. eiusmodi honoris,& fastus studiolos alloquitur Psittes. νs . iis, Vantimosiosi ametur is si ere, ut domum relliis quatis opulentam, sis sui sitis, pseram siderit is, statim atque in bastis, ιι, reen ratu panem at νί: non vacat dormitare tantillum, excitat vos stat;m sollicitudo diuitiarum ctim interim Deus Δάμνis elicto Aqui spes sua in illuni collocarunt num quietum, et e sare dias vim at f ων sunt res his An aras Di familiam amplam relinquere vel donum Dei est, vel eerte merces laboribus piorum In his in debita, cte. Nota. idem est fiuctus ventris , atque ii, filius. Sie itaque interpungendum: ecce haereditas' Domini, fili r merces, fructus ventris
dentiam, locum quietis sgnificat . atque etiam si
cen . s. lamen, n solationem recreationem.Vo auuque no . meo eum Noe Euens: Iue eo sti no aut leuabit, ab ope sui mantium no P artim Noe loco quidam vertunt. Non erit luctus propter eos,intelligentes per requiem sepulturam,atque exequias sunebremque pompam,neque abs re,quia vox huic cognata nu
Is D. p. io manoab, id signiscat apud Isaiam. Et erit requiescius gloria. pro quo Hieronymus reddit Eni epulchrum eras I ris um . quasi dicat, non merebuntur hunc supremum mortuorum honorθ,ut terrae mandentur corum cadauera cum luctu,& sunesta popa. stimpii ii eb Nora supplicii genus grauissimum,ut mortui careno graui is ant sepultura: est enim hoc nob:s inlitum a naturam , ut x. ' desiderium vivendi in perpetuum. idque conamur, Gaium .isi etiam aduerius mortis meustab: le Litum, ea, quapora Dpur, possumus ratione consequi si iis superstites revera, Et saltemin hominum memoria,maxime ciuium.Vnde honoriscum fuit antiquis in patria sua,atque insepulchro patrum suorum sepeliri. Vbi scilicet spes est,quanto tempore defuncti familia vixerit,etia nonar illius superilaurum. Sed de hae re latius iterum.
di se tensionem irae per hoe declarat: saepe autem id pro-
irati a ni nuntiat alliciens eos ad poenitentiam. Polyclaros num. nius Eadem assidue iterat,vt indicet iram cotra pec . cantes .proprium est enim irascentium assidua itera' ti exti,memoria ollansionum animi inflammationem augente, di verborum iterationem esiiciente.
ronyinus.N aturale est in possessionum emptione laetari,in venditione lugeret eum autem instet seruitus, atque captiuitas, & gaudium, Strii litia in utroque sunt vanar rationem dicti reddit statim. . ma ιν a s omne populia eius, vel multitudinem eiu et scilicet breui ventura est.
D spiras Me id est,cum reliquis senibus,qui lupe sunt, peterat produci adhuc vita, de detineri spiria
id si, tua ineus. Vitam ergo esse in viventibus, cli vitam vani Hi uia cura vizentibus trantigi. ut sensus orationis sit eius veta ς - modi Et ianis multot utino et ruperstites suerint,ad- L hi . ,1. u critque iubila lautia in quo, lege iubente om, . t os. nes au proprias redibant poscisiones; nihilominus
ipsi non gaudebunt ea facultate , cam In Babylonem sint ab lueendit propterea non est quod quis doleat agrum, vel domum viliore pretio vendidi .se: neque quod quis gaudeat minoris emptitasse. immo vero est quod venditor gaudeat, emptor contra tristetur, cum ille pecuniam comparauerit ex aliena posse one, iste pira aliena propriam expenderit . Verum contra lixe opponi pollet factum le- obiectio . remiae,qui ex Domini praecepto agrum in Anathot a em. 31. emit a consanguineo suo, sub hoc fere tempus obsi- . . dionis urbis, emptionisque instrumentum scribi sibi fecit,& obsignari,seruarique in vase fictili,ut termaneret diebus multis ; factique rationem exhil ci
ritur huic obiectioni, Ieremiam loqui de posterioresaeeulo post septuaginta annos captiuitatis ; Erechielem vero de praesenti, in quo imminebat captiuitas. ille de stiorum reditu intellexit; iste de parentum , qui nunquam redierunt ad propria. nam qui tum temporis erant patresfamisias, ut pluri muni triginta annos natos esse oportebat,quibus si addas septuaginta, centum conficies. ad quam ae talem palici imi, vel nullus fortasse peruenit. Duo hie milii obseruanda occurrunt. Primum, quando tam breui ρνὰ ens Igura hutas mandi, qui ganaeot,
quod monet Paulus. Secundo, qui vendidete om- nnia,ut c5mparent sibi agrum in patria aeterea beatitudinis tametsi in e esilio vitae pro sentis detinean- .eam ob tunsollicite curent obseruari chirographum regio ssitatum sigillo; hoc est, potestat elu,vel dignitatem adoptioni; filiorum Dei, spiritu sancto accepto munitam, ipse enim est, in quo signantur merces Deo
Hὸ in Hieronymus. Visio ct comminatio proph tali,quae ad omnem multitudinem vi bis dirigatur, e. 'thritia nequaquam regredietur,& irrita fiet,sed rebus ex- νedi Vita hi ebitur, viventibus adhue iis, ad quos prophetalis sermo dirigitur. Intelletiit Hieronymus phrasim , sed non explicuit metaphoram. Quid est quod visonem impleti vocat Scriptura,non regredi Θan metaphoram inuoluit sagittae, quae, eum non perserat scopum, resilit inani iactu cui similis sit praedictio imrita, quae scilicet non potuit implere, quod promiserat, vel ominata suerat Θ nam confviorum si I Fre i. idi. II. uti si ictitii in alum duis .atque apud p i i , Isaiam Dominus dicit: Sit eris τὸ tim Hesm, quod 3 egre fretaν de Me mee.non ν Dies γ hd me Lartiam sed ii jacies quae οροι volvi, γ' peragratiν insu, ad quam Had. an potius regredi, in ad os loquentis verbum reuocari,quod sacere detinor, ιι menricii a faunt de remi Hispani enim die imus 1 Molinetae lupalabra ala lacu me de utile. hoc est, ad singula verba aduersatur mihi, ut mendacem probete atque adeo non regredi visionem, erit non esse mendace,
non esse dignam, quae reuocetiir ad os praedicentis illam. Sed ciuid, s non reg-edi verbum, si idem , quod dici solet, irrevocabile, hoe est, quod nullo modo mutationem patiatur sententiam destiit i-uam appellant, a qua nec appellare datur, neque supplicare permittitur. Atque his secundum vulgati lectionem. Quoniam vero vox Hebraea, pan, ou d
rati,apprehendere,significatque apprehensonem, ii ivt apud Ilaiam on tim visionis aQ- , vel ' ι..,
apprehensionis per quietem; potest hoc loco usur- pari pro apprehensione posessionis. quasi dicat.
142쪽
moniam apprehensio bonorum suorum ad om-wA humore. umimque timoris ex aequo signum est, ut
nein multitudinem eius non redibit. vel apprehenso ad omnem opudentiam ejus non iterabitur. ει- uet huic lectioni verso Septuaginta sequenti ver fur de homo in oculis vitae suae non obtinebit, dic. Cuius vice Hieronymus vertit.
que ita interpretatur: Non proderit homini inia quitas sua, neque ei piabebit aliquam sortitudinem, lec. eadem sententia , verum explicatior, habetur versu decimonono . Argentam raram, cratiν- eoram non valesu Aserare eos , dec. Sed simplicior sententia est,si ino sumatur pto, propter, ut silet sepe apud Hebraeos. λι υιν opser I gustate visa sevia Asa confomlιιών. hoc est, nullus stabilie. tur, obsi misit sese, vel resistet propter eorum ini- B uete. unde Virgilius notat Polychronius, ct Theodoretus. Hicron υ- weyci .mus Pavoris magnitudine zesna polluet oensia,nee Nero . Valebit prosuentes aquat vesica cohibere. Vtrum Nie M.que signum repetitur in Isaia . Confinis emotis P - γ 3
que a propheta nostro inserius capite vigesmopri
sed sidorem intelligunt i sed perperam quia sudor non est effectus pavoris, sed grauis angustiae; timoris vero proprium est,membra omnia gelare,di Ll-YIV.
quam vitam canuelusa , praeporenων omnes, mn est si v
dus alρνatiam. Ironia est in prima parte versus , ut ex secunda constat, immo sarcasinose Exhortatur Propheta Israelitas, vi omnes ad signum clangosis, es buccinae praeparentur ad praelium, ut venien ii Babylonio sese opponante Canite, inquit, tuba, conuocate, incitate milites ad bellum, quid cessalis 3 quin consoriamini nullus ne comparet arma tuse nullus se offert discrinum e Talis est illa irrisio Isaiae. Sorore Print pes. arripite est te m. Baltas Rex, vosque eius optimates arripite hasta clypeosque amplectimini: en murus Babylonius periosus est,irruit Medus:quid agitis λViud xv. frarrisis, σIamra intrinsecus. De his C cum, rasumque caput indicatur. haec enitia erant Extemplo Aeneis soluamur Irigora memtia. Quare Graecus scholiasses. Magnitudinem timoris sitit indicat, quemadmodum de manus solutae . de sane lumbos non consuere indicat urina, cum nolentiabus excernitur.& Polychronius .Quippe cum natu Nob Ariralis excretio repente, ac sponte proueniat, decissis activent se tundis . Magnae calamitatis s- XVIII. gnum est cilicium, ut patet ibi. κιδι omnis popa- Lugenti un
scilicet rex Achab obsessus , de oppressus ab hosti- Hi d ista ''bus. Polyclitonius de Theodoretus. Quando enim 4. Reg. o. viderint instantem malorum nubem, nullumque p. I s. usquam auxilium ostendi, tunc desperantes arma Pobc r
proiicient, habitu sumpto lugubri , quod per sae, XVI.
sortibus pereuntium supra latius. Sed nectitur se vellus a Theodoreto. Quomodo itaque bello comtendere poteritis a tot tantisque irratis undique circunsepti Is Iartia AEt , qui feterim ex eis. Historia ex.
nes ιν prae. Quidam existimant profugos comparari columbis , quae in convallibus quidem manent, verum metu aucupum ad montes conuolant. Alijs gratius est, columbis, quae in montibus circumuolitant. sed tempestate imminente ad convallem sese demittunt quasi in locum apricum. Notat Hier
nymus pro illis verbis: Coumsae eonas quam omnesu ista
eo tem ore studia lugentium. Scholiastes. Accin- ,- gentiat saccis, scilicet ingressis hostibus,quippe omnino desperata salute. 1 ιιμνια eos finis do. id est, undique imminentium malorum timor eos inuadet: metaphoram habet psalmi. D v ν an ur sic ut d o de confusione μa , Hal. i. a. id est, largiter, copiose,undique ignominia perfun . p. xν. dantur,quasi duplicato pallio. Eι in omm sese tonsas . Hieronymus . Rubor I rion vultus pudoris indicium, de conscientia peccatoris lucet in facie: ipesque salutis est, quando delictum
sequitur verecundia. E. - --os' tapultis eorum calvisium. Hierm Lugemitiis nymus. Caluitium quoque capitis luctus est si ear ij ii/vidi: Theodotionem vertisse: columbae meditan D gnum, quando perdit decorem caesaries, dee. PIu- ρ tes, mussitantes omnes. 'idetur enim legisse primo tarchus. Quid est,quod parentes defunctos filii te- loco nunu, mahgoth,a uerbo nan,hagah,meditari, cto capite, tilia vero aperto, de sparsis crinibus in staci, rante Respondet: quia Graecis mos est, viros tonderi, seminis permissum nutrire comam. Si quid
vero acciderit aduers, viri comam nutriunt. iamianae tondentur, dec. Hebraei tam viri, uam siminae comam nutriebant unde signum est aduersitatis in utrisque calvitium. I de viris hinc aperte conia stati atque apud Ieremiam. Omne enim caput calu/- 1-- aliam, or omnia barsa rasa eris, o m cuncto misitas , , eost titio, o suo omne ἁorsum cilicium. & Iob. aac , ori u Ios, maeu visimora sis, o tonso rapite eo mens an reνν - ad auu . de Amos. Stipe, o κὶ ea. I Q DI CAMD- . De seminis vero extat testimonium musitare, gemere. quomodo etiam legit Theod retus in dice Septuaginta,& interpretatur, suspiarantes, vel gementes, &aptissime. Tale est illud Isaiae. M. aetasὼν is colamsai de illud: Cor um m d sub stir timorem, id est, prae timore cordis mussit bis, gemes. In secundo versu consentit nobiscum. nam verbum Hebraeum nun,hamat dignificat mu murare , sul utrare, stemere, tumultuare . quae pr pria sunt miserorum, quos aliquis inopinatus casus oppressi. refertur & ad animalia ab isaia. Ra e. mus Pasus omnes: & in psalmo. Et famem palum
quia cantus columbarum gemitus est. Unde Apollinaris . Plorantes enim, & lamentantes columbis meditabundis emetentur smiles: gementibus enim similes sint columbarum voces. Scholiasses.Non poterunt ne propinquis quidem enunciare calami tates, ut ex hoc ipso consolationem capiant,sed corde solo lugebunt vehementer columbas imitantes. Gmnes manas dis oraenoti σ omnia genua furet aquis. Septuaginta. Et omnia semora polluentur tiara, ct undere supersitios de Iuturum tauram, dic. Aet Iam eor- foris pro cistar, o raram X l X. insequutinram h LHieronymus.Fugain captiuita- Argentum te cogente , diuitias, & auri argenti'ue pondera proiicient in plateas, suas tantum animas saluare tu , nihil cupientes, ne sint ponderi, quae prius suere luxuia prodenom. riae. Theodoretus vero de Polychronius haec rese runt ad tempus famis, sic. Quam enim utilitatem ,
afferet ipsis aurum, de argentum, bellante sanae, & H, . victus
143쪽
idola in mas aui ccn ueriuntur.
victus urgente Inopia, propter quam vacui a cibo, Av intres & animae cibos expetunt qui quidem consormius textui videntur intellexisse . nam ideo se
ram non implebant . Protesate confundit animam cum ventre. nam anima hoc loco est appetitus cibi, concupiscentia, vel vis appetitiua,ut in psalmo.
sarratiis tinis. Vnde intelligetur locus Matthaei. Ne segnetis Dis anima ut a, qtie mendaresis, dic. id est,uentris indistentiae. ,ia se uarium inquitata raram fatim es. Id est, ibit illis ruina, de occasio scelerum. nam ex auro secerunt idola, quorum cultus suit eorum exi-
Et ornamentum moniliam Horem inspoliam ρο- B seram. Septuaginta. Electa mundi in sus obiam posuerunt in qua versione idem significat omnino mundus, atque monilia in vulgata.nam πισπις, smos, ornatum signiscat mundumque muliebrem, quo faminae exornari solent, monilia scilicet aurea, armillas, Sc. Vnde mirari subit, cur D. Hieronymus xersionem Septuaginta enarrans dixerit. Porro quod dixere septuaginta: Electa mundi in si perbiam posuerimit ad aurum argentumque res rendum eli, quibus in mundo nil putatur esse pretiosiu &c. nam mundum pro Orbe accepit, non satis aduertens hoc loco vocem Graecam si s cos. mon, ornamenta fgniscare, non orbem. cum respondeat Hebraicae gliadi, quae ornamentum vestimentorum significat ubicunque reperitur in C eris literis, est exempli gratia ille locus. iρνase
est versus sententia. Aurum, de argentum, quae dederam ero in usum, atque ornamentum possidentium, ipsi conuerterunt an superbiam, & arrogantiam. Nee hic suit cratio,immo crescit. Dima Res aseminassonam fusom, alathraram feceram ex eo. Apollinaris , di Theodoretus . Autum, ct argentum , ct lapides pretiosos habuerunt superbiae simul de impietatis materiam, cum inde sibi sumptuosa ornamenta compararent, &pleraque in idolorum conflatione consumerent . Scholiastes. simile iis est apud Prophetam Oseam: AG Iam eorum, G atio, raram fecerans Mi iasia , Operiam. Pro i muti oram in origine Hebraice DIegimus, detestationum. intelligit autem utraque voce idola abominanda, & detestabilia. Deerat secunda luce oratio in Septuaginta,teste Hieronymo, atque ex Theodotionis translatione additum estidi offendicula eorum. Quae tamen lectio in Themdoreto extat. Verum is textum habuit ex exemplis Origenis correctum. nam sirpe miscet lectioni Septuaginta versiones Theodotionis , Aquylae, vel Θmmachi, &c. Ino res e dei jῶ is ἁ in i anditiam. Hieronymus interpretatur ea pro illud)reserens idola e 2 auro vel argento facta. Propterea, inquit, dedi eis illa in immunditiam,& in stercora.pro quibus Symmachus interpretatus est, nauseam, volens idolorum sordes exprimere. Eo dato te M antis alienoram aάδ Eum,o p is terra in praedam. Septuaginta. Pestilentiis terrae in praedam. eo nomine appellat Babylonios piopter eorum crudelitatem, de impietatem. a que impios appellat propter eoru in superbiam in Deum vi scholiastes interpretatus est qui in Graeco codice, impios, legisse videtur,non pestes.
Ercontum Destim ELI. Hieronymus. Tradam ea
in manus hostium, ut diripiant omnia, de non tam contaminent quam contaminata esse demonstret, quae prius videbantur esse sanctissima. Catachressvidetur commissa, cum secundum vulgi errorem loquitur Vates , contaminanda praedicens idola, quia scilicet sancta habebantur a populo, & profanata aestimabantur cum tractabantur indigne . Ex hoc loco colligitur aperte, adhue instante obs dione,idolorum cultum perseuei asse.immo immineλ- te irruptione hostium, non destitisse non solum in Vibe, sed etiam in Templo Dei, ut videbimus c pite octavo. Quare de Templi bb idola contam nati profanatione consequitur. De relatum a cannm meam. Septuaginta Vistationem meam. Scholiastes. sacrum dieit Tem plum,propterea quod in eo diuinae apparitiones fierent. Theodoreres. Vistationem suam dedicatum sibi Templum nominat: unde explorare videbatur Israel, &sua eum prouidentia dignari. Origenes. Babylonii ingredientur 'in ipsa sancta sanct tum sine custode; quippe eum iam sint illa communia, nec amplius sancia. cum enim inde diuina apparitio , ct assilentia recesseritit, nil est in eis praeterea pretiosum. Theodoretus. Absque custodia, id est non lustrati, neque expiati secundum legem, neque prius cireuncis, sed una eum apparatu sanguine perfuso, bellicam induti armaturam, intus in ipss aditis etiam audacter occidentes. D in γει ni in E ad emissu, 3 c. Hieronymus . Emissarii, sue, ut septuaginta transtulerunt, temere sne custode, vel, ut Symmachus, &Theodotio, irrumpentes de pestilentes. dic. Id
braice pro emissarii) habetur z mi, pharighim,
quas dicas,irruptores, strassatores,qui faciunt irruptionem violentam,ut depraedentur,latrones: quomodo vertit Hieronymus infra. Si senareis Iliam Iaraonem esu demem sus Mem & in Isaia. Abn e siti leo, est mala ι stia. Hebraice Neque irruptor bestiarum, dee. de in Ieremia . maesto inris Ius iam sacri ela Pomm ma vel irruptorsi: de in psalmo. opso et epsa iusto uisum ego octo Pti iras duras . Hieronymus. Ego obseruaui vias latronis, id est, ut tuis mandatis par brem, obseruati faciebam semitas irruptorum, latronum depraedantium, dec. ut eos plecterem, dee. Uerum non semper smisseat latrones,sed aliquando,iuuenes expeditos,idoneos ad quidquid audendum. ut ibi. Au Rex emissus,quirino Mari eum: Consertim n/, Hri s Urile sat ἀ- res Dom- . Sensum explicat Hieronymus dicens. Violabans ananum meum, hoc est,sancta sanctorum,
quo, excepto Pontisce , nullus alius audebat intrare. quod scimus & a Babyloniis, & a Rege Antiocho, Cneoque Pompeio, &ad extremum s ctum esse sub Vespasiano de Tito quandoTemplum captum, atque subuersum est, de omnia perpetrata, quae sequens Prophetae sermo complectit M. Fac conclusionem, quoniam Ieraa plena eis radicis san antim. Hieronymus. Verbum l lebraicum n, haratioq, Aquvla con lusionem, Symmachus de Theodotio odi, - , cathelosin, id est, conssionem interpretati sunt: pro quo Septuaginta posuere , phyrmon, quod nos ininerturbationem vertimus, de c. Septuaginta ditiere de Acient perfuturum pluralis, non fae per imperativum singulatis, vi habetur hodie in Hebraicis, de Latinis eo-dicibus bHebaaicam vocem Rabbini Omnes cum Chaldaeo interpretantur, catenam, quasi iubeatur Propheta eatenam facere, eamque ostendere Israelitis in signum captiuitatis. Verum non hoc agit Propheta praesenti sermone , neque liostea quad-
quam aditans:t de captiuitate, sed potius deriossili
Instantesidione deae rupti e vi
144쪽
surore, At depraedatione. Cui contextui gratissima Aest verso septuaginta: Et facient inquinationem. T, odeν. Sic enim interpretatur Theodoretus Graecam v cem dicens. Hoc enim declara est cum dixit: Et inquinabunt ea,& faeient inquinationem.Fauet huic versoni quod sequitur. moniam seras Hena eas
r in detenim culpae faeditati supplicii deformitas. Et . Lisi . nim sanguinibus significare solet Scriptura eno
ci detormi. rrua quaeque flagitia, praesertim vero turpia. L. HM' . . me de sanguia Am , ait psaltes. Talis est idolola πώ -sςσ' tria , quae ideo adulterium, de fornicatio dicitur . huli se obserua Prophetae phrasmenon ait: plena estiua elum terra sanguinibus, sed, iudicio sanguinum, id est, Blla ἀή dymnatione sanguinum, vel sanguinibus damna tis, iudicatis. quia scilicet sanguines, hoc est, scelera ista enormia per se ipsa damnata sunt , ipsa si cum serunt iudicium, ipsamet contra se serunt sen-rentiam. immo non solum iudiees sunt sui, sed
His tiari cziam x t testes,clamant contra se ipsae quare etiam aetis o ea clamores solent appellari in sacris literis. Deles is peccatom: Iscam anam sodomam) eo quod meraueris clamoν e . ti ram Domino. iudicium sanguinum est me OhU. i,. ruum sanguinum, ut in versu vigesimo septimo le-
quenti. Porro editio nostra hune habet sensum: fuera,clusi em, hoc est, supplicia omnia, & comminationes meas contra Ierusalem breui sermone con- Celude, dic. Et adrisum p stari de Gonsus. Seholiastes Babylonios dicit, qui omnibus praestabant saeuitia, &improbitate. implentur maledictiones intermina-Dὸιt. 1 g. tae transgressoribus legis in Deuteronomio. Ad s. 4ς. es Domi stupore genrem procacissimam,itia non de 3ο. ferar seni, D. Narnificina quiescere faciam superbiam potentiam. Id est santia Templi. ctuaruim euertam, cessabitque Occasio eontra me stiperbiendimam Iudaei Prophetarum minas negligebant dicentes: Te piam Domi ι, Templum D
mim in. Vel ipsam Templum vocat superbiam potentium, id est , arcem potentis limam , superbissi- Dmam, magnificentissimam, & eelsissimam i ut sit hoc quasi epitheton perpetuum Templi Hieroselymitani. sie enim Scholiastes habet. Sacrum dicit Templum,in quo gloriabantur Iudai.
o pes Mais I maria eorum . Non iam amplius mea, ex quo sunt innocentum cruore, & id lorum sordibus sedata. An uia δε νueniense. Id est, eum maxime ani-gentur , & coarctabuntur. Re arrent patem, o nori erit scholiastes. Etiamsi ilagellis eruditi veniam petere velint, non erit qui audiat, neque qui a malis illos vindicet. Vel lic rEtiamsi ad Babylonios,inquit confugerant,& sum Eplicatione pariter,ac pecunia pacem petierint, non erit qui concedat. xxvi conturbatio supercorariasionem venies. Seholia ι.ε. . ' stes. ex eos occupabit calamitas, & exci
s HIpiet malum rumorem malus rumor. hoe est quod sequitur. Et audistis βρὸν audi a . Nam libenter Hebraeivsurpant actus pro obiectis. ut Habacuc . Dommeaucis avduronem ι - , id est , fanis in i & Matthaeus. Auditari en1m e hs praehu, cse epicrones pratio ram. Graece, auditus, vel auditiones praeliorum. Et quaνens sigionem de Popheia.Consulent Vates, an aliqua a Deo insinuetur ratio euadendi tot mala . scut Deilla leguntur apud Ieremiam,sed si
Ei lex peris,li sateias /Ar es, Iram asenioribus, id est Hon inuenient in ore ritu solamen neque in ore sapientum consilium, quod prodesse possit, hoc est supremum exitium miserae urbis, ut Isaias prophe
nem , deci priscipem suo qainqua ara , ct consiti nom, o sapientem Hari eri o prudensem Asia ραν mici, id est, non erit omnino qui ulla ratione lueeurrere possit labenti patriar, neque oraculo diuino, neque humano consilio, neque bellico strat gemate, ut solent Centuriones,neque mathematica machina, ut solent architecti . neque orationis virtute erga Deum , vel eloquentiae vi erga hinstes, &c. Reae tigesu, se princept indiari ν moenis. Vel pallio moeroris, nis idiotismum esse mavis,indui moerore, id est. large atque undequaque moerore circundari ,& operiri. Hoe reuera contigisse constat apud Ieremiam. Αι mamra popuIι uisa e redis mur, vel dissoluentur, ut est in Septuaginta. Trepidabunt milites cum ducibus, ct rege ipso, neque audebunt arma capere desperatis rebus patriae. Populus terrae dici solent populares , vulgus promiscuum. Tutuque papalm rerea Ioatha sitiam Iosia, dic.
set dum isam e vim sciam eis. Viam vocat vi uendi rationem,consuetudinem. Eι secandum judera eorum Laetati eri . Iudicia sunt merita, secundum quae iudicatur,& sertur sententia. Scholiastes. Hoc ait,ut ne quis tanquam inhumanum Dominum criminetur .Origenes. Ex iudieiis peceatoris iudicat peccantem Deus. Si qui dem illa vera sunt: ut iudicatis, iudieabimini, & illa: Quo enim iudicio iudicas alterum , teipsum condemnas; eadem enim facis, qui iudicas. Polychronius. Hoc est, nihil alienum ab illorum sententia peragam. saepe enim videmus eos prophetarum tarditatem exprobrasse . Simile quid dieitoseasi di sensus est. Quomodo ipsi iudicantes fecerunt , ita etiam ego saciam. desolaverunt, desolabuntur: non audierunt, non audientur e repulerunt legit ima mea, repellam eos a legitimis meis. Σιρ ι γυ-Dsmiam. Scholiastes. Calamitates instituent eos,ac docebunt, ut sciant quis sit
pant actus pro ebiectas. Mahae. I.
Cati rate erudiunt homnes, ut sciant verum Deum
145쪽
propheta raptus spiritu in Ierusalem videt nefarias abominationes ab idololatris admissas in Templo Domini. T snam ea in anno sexto, Ain sexto mense , in quinta mensis: ι bam in Lina mea , o senes I ιδεμ luna
ignis: ab Urictu lamborum eius , Orsim ignis: oe a Iambis eius, o Fursem, qu su tatis sphndoris, ut usi electra. Et emissa simili do manas apprehendis me in
cincinno capitis mei: eleuatist me Spuritus ιm ter terram, O crium e . atauxit me in Iermialem in misione Dei, uxta Viso interius, qued vrspitiebat ad Aquilonem , vis erat saratumi iam ob ad prouoeundum aemulatiomem .
Et ecce iti IIbria Dei Israel secundum miss-
nem, quam et rueram in campo. Et dixit ad me: Ah hcm nis, leua octilos tuos ad mlata Aquaunis . Et leuatis oculos meos ad
viam Aquilomi r in ecce as Aquilone porta altaris Id vim iis in ipso introitu. Et dixis .d me: Ah hominus, putasne, vides tu quid si faciunt , abominationes magnas , quas Amus 4st et facit hie , it praeia reledam Ca sanctuario meo ρ . adsue conuersias ιδ σ
Et introduxit me ad Grium arede in viai, metae foramen unum in pariete.
Et dixit ad me: Ingredere, in uide atoαι -
ἔμηςi Ies mas , quas si faciunt his. Et ingressos vid , oe rere omnis similitudo re
ptilium , G animal um alominatio, in uniue
s id la Histis Israel depura erum in pariete
ει 'taaginta viri de fruoribus domus Isiae οἱ eqsuius filius Suphan stabat in m/dia
eorum, stantium ante picturas: o Mn quisquasub bus rhamniam in manu sua: in Napor n lati H thure consurgebat. Αι δ ι is mer certe vides fili hominis, quaesis ores Huias Isiael Iaciunt in tenebris, unus qui que in abscondio cubiculi sese deum enam rct On midet Dora nus nos , dereliquit Dominus
Ex δ tud me hae conuersus videbis ab minationes maiores, quas si faciant. Et introduxit me per olium tortae do us Do , mini, quia res ciebat ad Aquilouem: O rece ibi mulieres sedebunt plangentes Ad idem. Et diit ladmὸ Certe v d i Ωι hominis r ad
luc conuersus delis abominationes maiores his. Et introdaxit me in utrium domus momini imursus e oe ecce an ostio Tempti Domim interve
Abulum G altare , quasi viginti quinque viriares habentes contra Tempsim Domini, in δε- cies ad Orientem: in adorabunt ad ortam Silis. Et d, i ad me: serti v d isti hominis: nun quid hae eLI hoe domώι Iuda, ut furerent ab L nationes istas, quas fecerunt hic e quia replentes serrum iniquitate conuers snt ad rritandiam me p in ecce applicant ramum aurares suas. Ergo ego faciam in furore: mn Drcet rem
146쪽
tu retias semper de Dei bonitate me hora sperant adere Iere. 3 .st. I a. cap.
38.y. a Iam ea in anno sexu.Intelli- Age a transmigratione Ioachin Regis Iuda,a qua tempora vaticinii sui computat Propheta,vividimus capite primo. In sexu mense, numerando a Nisan,qui est caput mensum, ut supra dictum est . Vocabatur sextus mens s Hebraeis Elul ἐrespondetque nostro Augusto. In γinta mensis, die ilicet. Interiectus igitur annus est, atque menses tres inter priorem, & istam prophetiam,vt notaui mus in Commentario capitis quarti . δρά sum in imo mea. Ompletis iam quadrintentis triginta diebus deeubitus, atque ieiunii. Us es Iuda siduos earum .Polychronius. In summo Brerum discrimine ad eum consuebant aliouid noui scire cupientes. Solet enim ignoratio & obscuritas maiorem afferre perturbationem , di qualecunque responsum calamitosis consolationem. Theodor tus. Perseuerabat veluti quidam puerorum magister eaptiuos instituens , & ad diuinam voluntatem eos adducens,quod de larauit,cum dixit. Senes Iuri sed nisi coram me. Non est hoe nouum vel in desperati; rebus de Dei bonitate meliora semperspectare fideles; atque ideo Vates eius consulere iterum atque iterum. Sie faciebat Sedecias. Gliten , o interroratiis eam an Lms sua assicoad se, od rara Messe s a Domin Et iterum. Insereogo ego te sermonem, ne abscondas a me ali istin es e. Core id sibi super me rarus Domini Des Spiritum prophetiae. D virtutem diuinam vocat manum, ut
diximus capite primo,& ipse Vates declarat capite undecimo. D irauit permes istis DonMni Hebrai re Cecidit super me. Ex quorum locorum collati ne eonstat manum esse spiritum, atque cadere,esse irruere, aut lapsum esse desuper cum vi, & energia more fulguris,quo illuminatus sinu l,atque excit tus est Propheta,non siccus quam s fulgure repente tangeretur. Septuaginta more suo vertere Facta est manus Domini super me.quod idein prorsus valet. ει - 12 crure uiris, qx aspectis uris: isb HAU rigas ea σι θυx Pori , τι tam et Ari. Ean dem similitudinem Dei intuetur, quam eapite pri mo viderct, in solio stilicet imaginem hominis cκ
imaginem lelectro concitam, quae pedibus usque ad lumbos veluti immersa esset camino ignis, cetera splendescens quae quidem species auri splendentis, ignis
fiammantis repraetentabant Deum amatorcin, & Amorem te zelotypum. nam color ille aureus pectoris, amorem xlum cordis vehementem fgnificat ignis circunstans re-lumst indignationem,qua siccensus est sponsus vi. . . 'dens dilectam sponsam sibi praeposuisse Baal. ideo enim hoc idoliim vocatur Teli, quia prouocabat Deum ad aemulationem: ct domus Israel toties insuperiobus dicitur exasperans, quia scilicet idola colendo, prostoream 3 Uyiae GH pistram sancti Isim q.: eos, ut habet Isaias. Et in psalmo. D in f, illulis 'Ir .ν. 13so .d maturi em eum pratis uaerans, o sanctam Israel , quem unice venerari fas erat, exster re
amaram in ore dulcissimi spons, ut ipse Oseas se
nas κω gnosias ei, M. Id est, cauete ne reliqua sit inter vos aliqua idololatriae species occulta, quasi radix sub terra , quae deinde germinet absynthium fellis amarissimum , quae scilicet accendat bilem meam, & ebullire saciat fel, ita vi nulla sit remis. sor nam bilem sequitur sitis , ct sitim ebrietas, at . que furoris es)so. hoc est quod sequitur. XI a ,-
mat euia sinorem, id est, consequatur ebrietas stim, ut vertit Chaldaeus. Hoc ipsum repraesentauit Dominus ista visione Prophetae; se scilicet vel, menter esse indignatum, quod impense amans non reda metur; reiiciaturque potius, anteposto sbi Baal quasi illud repeteret Cantici. Fortis ea vi can. s. . s. sola timo, er dura scat isseratis aemularis. Quo. rum verborum antithesim libuit paucis explanare, quod si multiplex, & elegans. BILger H
Pori ν N. Auria. Vitiam necas.
Dura seu ut infernas. Infernus cociat. segnis iueraciundo, ne perimes Demis innocendum ridet. o, iat ignobiliter. υχomitia est non redamari. Dolores gemmiat. Vtramque eripis amanti. En corporis . . anima crueiaras. Spes a detrahit.
Inique Iudiciat. I crae as i eas. Spalius quem vis.
D emissa similitari manus apprehendi me in ei, EHieroum. Anno curru me Hieronymus. Similitudo manus, Deus non ipsa manus extenditur, neque enim in Deo huis '' aliquid corporale est. videturque manus, ut memne teri eat si brum humani corporis,atque consteti nequaquam comptum terreat eum. qui affirmitur. Si enim in colubri, vel
in qualibet alia bestiarum similitud: ne tetigisset Prophetam , ipsa dissimilitudo membrorum te ruisset assumptum . Rapitur autem Vates e cine inno. seu eapillitio suspensus, ut aliquanto post
Habacuc. Qua quidem rede energia,spiritus Osten- Dan. a. ditur,ct mentalis potius cile raptus, quam cor- 33. porali monstratur. Eselevia r me spiri usi, trie 'amis eis m. Ad instar volucris medium aerem secantis videbar mi
147쪽
m adiuvis - in Ier alis in visione Dei. Hieroni Amus Ostendit se non in corpore, sed in spiritu esse translatum Theodoretus.Non igitur tranitatum est corpus, neque oculis carnis contemplatus est, sed domi sedens inter seniores Iuda hane tota in videt visonem,quini post eius enarrationcm peripicuum facit,cum dicit. Hyastita es a me
Euidens est Prophetam deseribere ipsumtemplum Salomonis, quod adhuc stabat: nam gesta sunt hae
anno sexto transmigrationis Ioachin, ut patet primo versu capitis: atque adeo sexto regni Sedeciae, cuius regnum cum transmigratione Ioachin coepisse constat.Templum autem dirutu suit anno undecimo a. I. as. Sedeciae. In Templo itaque Salomonis iise ostium ierem. I a. interlux palam est , di consequenter aliud exterius, Bnam interius non dicitur nisi respectu exterioris. b ejus Asaram stolam reti adfreMeundum . 13. D A. -- septuaginta. Statua possidentis.Theodo et biodori ti Columna imaginis acti.Theodoretus utramqueleetionem complexus est, imaginis zeli possidentis.
Hebraici codiees habent, idolum reli possidentis,
ui raum. Vel possidens. pro quo Hieronymus vertit,idolum zeli prouocantis ad a mulationem. quas idem sit Cp, ainali,& mpo,maqneh.Sic enthii habet Hieronymus. Porro quia relus,& possessio, quod Hebraice dicitur map, qinali, eodem appellantur nomine pro statua Zeli. Septuaginta,statuam pol entis interpretati sunt, De. sane cognata esse haec nomina,& verba,a quibus oriuntur, scilicet MI, qana. de nap.qanali mullus negabit .eadem vero esse nomina Cradicales literae verborum abnuunt. nam alterum 'habet in sine M Jeph,alterum n, he, illud relate signiscat,hoc possidere. quare si in rigore vertendus sit locus,vr hodie habetur Hebraice, ita efferendus R, iri ob videbatur: Ubi erat statutum idolum 1eli possiden- - α tis,vel possessoris, aut Baal. nam idem omnino ii nant napu, maqneli, & ,ra, bullat, scilicet possidentem , dominum, herum, dic. Atque hinc soluitur illa dubitatio cur Hieronymus ,&ceteri in te pretes hoc idolum dicant esse Baal, cum tale n men non usurpaverit Vates quia scilicet sub nomine , possidentis, Vatem intellexisse Baal recte iudicasse videntur.
labrum pris Sed restat in ut stiganda historiae veritas qua confra in Tem- stet idolum Baal in Templo Domini tunc temporis Dplo esse collocatum . Et quidem de Manasse Rege scri . ptum est, posuisse aras idolis in Templo.Et iterum . . ' b construxisse aras Baal im, dee. Verum de his sermo h 1 PM. 33. non est Prophetae:quia iampridem c ablatae fuerant' 3. ab eodem. Iosias item d omnia idolorum vestigia deca a 33. Templo Domini erasit. Quare ad tempora Ioacina,
. . ib, vel sedeciae haec reserenda simi, de quibus legitur, 'o secisse V malum coram Domino iuxta -- , qtia fece-
M. V. 3 s. aperte constat inter cetera, immo ante cetera gen-I3 --3 - tium idola Baal quo ue simulachrum ab his Regi- bus erectum in Te inplo Domini,quippe idolianti. Equissimi,& venerandisiuni omnibus gentibus: qua re a Propheta videtur in ipso introitu Templi eo l-Rm..um4 locatum.Quod s roges, quorsum ad eam potius rol emplum. Deinde quoniam iea regione o serebantur holocausta, de piacula, vidisseritur in Commentario de sacrisci s. Quod voro sentinui ;. Mir Ocaadam a Lirinem: idcua est , atque,prou antis ad aenivriationem, seu excitantis zelotypiam de indignationem. Polychronius. Id tum reli dicitur transatione sumpta a seminis,quae viris relictis cum alienis miseentur, de ad Zelotypiam viros concitant. Scholiastes, de symmachus. Imaginem zeli dixit, vi etiam in Deuteronomio Moysi dixit Deus. me potio auratius ad manu lationem in eo, νι non eris Deus. Atque id interpretans subieciti unt erum me is corras lus idolis
fati,deci eadem repetit Hieronymus, de Theodore tus: de qua re nos supra versu secundo. D ette ιι gloria Des Israel secandum visne' iam
et Modo in campa . Id est, ostensa est milii ad c stium Aquilonare eadem Dei sacies, quam videram in valle iuxta illauium Chobar . Sed quorsum iuxta Baal constiterat Dei nutestas 3quae conuentio lucis ad tenebras Dei ad Belia se utique non delectabatur tali viciniar sed ut ostenderet se iam egredi de sanctuario,& Templo sim eiusmodi sordibus polluto, atque ad gentes migrare, ut ex capitibus deeimo, di undecimo fiet niani seu uin.
Manifestum est Prophetam ese ab Angelo dimissum in area Aquilonari atri j liraelitici, vel mundorum : quandoquidem respicere iubetur versus Aquilonem, vi videat Idolum zeli in porta ipsus
atris constitutum . nam sequitur. Et ecfe ab Aqtistine pom aharis Id um rati in i , ιareo, ti Hoc idolum statutum erat in ipso introitu, seu vestibulo portae Aquilonaris , atrii interioris, quae conduplici mi to circumlata introitum respiacacias ad atrium cxterius, erat a parte Aquilonari ipsius portae, in quo erat idolum . Pona ahans. Quidam putant,non loqui Prophetam de altari aeneo sed de alio, in quo situm erat Gmulachrum Baal. Ceterum statuae non solebant i cari super altaribus, sed super stylobatis erigcbantur:neque si luper altari postum esset idolum,ab eo nomen liimpsisset porta, cum aliud esset illo cel brius , scilicet altare holocaustorum, quod crat in medio atrio domus Domini. Quid ergo Respondemus, ab Ioc altari holocaustorum aeneo,quod struxit Salomon, portam atrii lsrael Aquilonarem denominatam fuisse portam altaris a temporibus Achaz, qui a fare aeneam , quod erat coram Demmo ira vitii de fatis Tem,ti, se de Isto aliaris, de loco Templa Dom/nι, fort3se Eu9M Iaroe ahans , noui,
quod ipse struxerat, ad Aquilonem, or. nimirum transtulit de loco suo, ubi esse solebat e ram facie sancta arii in medio atrio in medioque Templo Domini,ad portam Aquilonarem atri; in tei loris.ergo quia altare holocaustorum 1alomonicum locatum fuerat in Aquilonari plaga atrii interioris , lucrito porta Aquilonaris ipsus atrii dieitur porta altaris.
i fati in messi sinus, pro videsne ξ nunquid non obseruasti quomodo etiam leuitur Hebraice. Sed Hieronimus actetus eiusmodi phrasi, quippe familiari scripturarum, eandem apte usurpauit. Pr culdubio aderant aliquot Israel irae adorantes id lum zeli, quos demonstrat quasi digito Deus, cum ait: Vian qaia i iri faciam e
Indicat Piophetae stetera istaei , ut cognostat de praedicet iustas causas indignationis diuinae,& ill
rum punitionis. νι praeia recedam a sancio ν io meo. Non eo animo
patrabant steleta, ut Deum fugarent, sed consequens erat, ut Deus recederer tam grauiter olfen-tis,
Iuxta id Ii' stra Deus. os naens propterea velle dimit
Poris altaria qui dicatur. 4. V.
148쪽
su , tamque indigne aeceptus in suo Templo. ergo A nisque gentium hucusque perspicimus, q iod emparticula ut sitit pro ita ut causalis pro conssequenm,llage L tiae ad uerbior enallage usitata sit cris scriptoribus, praesertim in ea phraii Euangelistarum. VIImplo rur,quod dic um est,id est, atque ita impletum est: Os non cons istetis ex eo, vel quid simile. Rectra Deu Dpro ut recedum. Hebraice est, ad recedendum, faciunt tece quod vel ad Deum referri potestat sentit Hieronygere mus vel ad ipsosti aelitas,utSeptuaginta intellexere vertentes,ut recolant. vel abstineant ipsi a sanctis meis . quam versionem se explieuit a fleo lo- retus. Vides, inquit,vi ipsi propri s sceleribu ad se trahunt supplicia nam impie agendo,& meum cultum contemnendo procul erunt a sanctis meis secundum prophetiam David. elongans se a Ie
m. τρ ψωnia genera bestiarum adoret stulta religio. Vnde &Virgilius ait: Vir id. M. O genum se Deum monstris, o lis uto, Antilis. s. Aeneid. quas non de illa sint monstra. quae laudat:
Possumus & in nostri Templi parietibus idola mori Nola depinstare dep:cta,quando omnibus vitiis subiacemus, g in in ' -&pingimus in corde nostro peccatorum conscientiam, i nuginesque diuersas, te quibus& in psalmo ruam se ledicitur. Dum ne oratii ardua magistis ipso M adisi x a 3 co:
sitim ν diges; quod sellieet nullus sit homo, qui aliquam imaginem non habeat siue iunctitati, , sue R' peccati.Quamobrem de furiosis dicitur, di iracundis. Iniis itiis secuis sm Euadne v i , N. r. p. s. HAM. Verum ae mmodatior est Hieronymi B se tasti surdan .borantis Messici I Et dehoversio,vi ego recedam a sanctuario meo, ut scilicet me abluant a Templo niihi consecrato Interpreta
tur di suam versionem I lieronymus dicens.Neme, inquit, Deus putes iniuste Templum deserere, di subuertendam relinquere ciuitatem: aspice,quae in Templo saetant: cumque illa conspexeris, non pu tes finem esse scelerum.
braice. Adhue conuerteris,& videbis:id est iterum videbis . nam hoc verbum ais, sub,cum construitur immediate cum altero verbo,idem valet, quod ruraβν. p. v. sus,iterum, denuo, ut in Iob. Non ν enetur Maias
'st .st. . meus, vi videar bou. Et in psalmo. Deus o conuersus bar. a. ora 1 us a nos. Et Deliarias ait. Sic contiosius coetu minibus nequam Lucas ait. Geuime, viperaram. Lxea 3. r.
modi multa. Et sema in uim in semio sus domus Isia f. Sa- XL cerdotes isti videmur suisse, quando thuribula te nebant,& in gazophylacijs latitabant. quae non nisi hebdomadariis Leuitiei generis ministris ad liabitandum assignata erant,ut videbimus suis locis.
lychronius . Opinor Ieroniam esse filium Saphan, quem Ieremias Sophoniam appellat. Is igitur Smphonias ex teremiae voce sacerdos erat Hiero bly- ui. Id est, non .idebit iterum bonum: tu rursum V, C mitam Templi,ad quem Semeas misi, ut disponem
uiseabis: denuo cogitaui,&c. Et iis raduxit me ad ostiam abir otiae π e resora men unam is pariere. Per primum introitum Aquilonaris portae atri j interioris ingreditur, atque a lateribus vestibuliogendit terna garophylacia, quae thalamos portae vocat cum eae proselso de Templo
agit, di suladit. Ieris uuam4 ponis tres linc cr ires mi , quorum unius anterior murus praetoratus vi
debatur, quippe,neglecta religione non admodum curabatur a taeerdotibus ruinarum Templi insta ratio, in parietem perfodere iubetur Vates. E uiae, homu , de panes . D cumfod siem parietem, apparati sanis inam . Videtur ostium garophylaeis obstruetiim suisse,atque aliunde patuisse secretiorem aditum ad ipsum, quo idin D lolatrae elaneulum subibant eultum exhibituri ita lorum imaginibus nam idcirco sibi ungit. Te δ ι -- i, redis o ovi abom nationes pef a quas i r si .Ostenderat Vati Dominus publiea Israelitarum scelera,eultum Icilicet Idoli Zeli ostenδit iam quae in seereto designabant.. x Di res istius creede mors sim Dudo ν Istium, o animatiam aἴι Baiis , animalium sinu lachra abominanda, dri uersa ita a Lmas Israes de etir, ore vi erantia pam te incoctii per forum. Theodoretus. inuehitur in Praeter impietatem ingens stultitia exuperanti ni ianum . ouidenim stultius ijs. qui venenatorum serpcntaum, de rationis cxpertium iumentorum adorant imagines illo enim ut noxios atque insdiosos oecidere consuevimus: haec vi nobis scruirent, ae mi-r L s .s nistrarent Dominus attribuit. Eoi producis enim, inquit, in mini itis faenam. herbis servitari homi nom. Consideremus igitur quantum a ratione ab horreat , si quis famulorum, tervorumque adoret imagines. quare Dominus iure succcnsens ait Pr phetae: Viris, hom n saec. De reptilibus mentior a. Σ.ν.ro. est apud Issa iam . νι adorarer Iahus , oves νιιδε aes,dec De idolis domi Israel inCommentario age
Biritimis Hieronymus. Hoc in delubris idolorum, faret quae ad Ieremiam pertinebant, cte. Histori quam memorat Polychronius, habetur apud Iere- D e., ,. stamiam fides si penes auctorem de cetero. 1 f. sea. Stansium anu pictaras. Stare habitus est orantis. Orantes la pharisisti, Pans hae apud se orabar. Et iterum. Iris ' .
ruris a Iorte sum . . it. O i3. Hi, p. que habebat uaniatim is mixti fitia. In De seima manu tenebant thuribula,non e manu suspensa, ut thinibuli, nunc moris est . Erant enim thuribula patellae ' ' 'aneae, vel argenteae, quibus prunae imponebantur, adolebanturque thuris grana de quibus suo loco. EI vapor xebula de Hare consti uas. Vetustissismus ritus thuris sustu numina colendi quibusdam etiam primus omnium existimatus. Volunt alii initio ab hominibus in sacrificio oblata in odoratarum arborum evaporationem, Graeci thymiasin die int, unde derivata si λογα, thysia , res diuina, sacrificiumve. Arnobius certe negata vetustissimis adhi- - l . bitum thus in sacrificijs; imo Heroibus Hetruseis Romulo, & Numae omnino ignoratam thuris opinionem; sed exta obseruata, deinde assa, vel elixa diis cremari solita. Nee mirum cum tam longo interuallo distaret ab Europaeis Arabia thuris tota serax. ergo inuentum otirendi thuris Deo, est Mosi did scribendum. Et iuxti ad se cine vides, hominis quas i ras XII
E deuenerunt idolorum cultores, ut existimarent, si
in abditis locis huiusmodi sagitijs impiis operant
darent,sere,vtDei oculum latere posen imile est illud Ecclesiastici. .sau me viata e tenes is emunduM rces.
ι simos. Theodoretus. Causa quippe impietatis est Neodori laei obliuio, qui enim sibi perluaserant nil eorum, quae ipsi committerent a Deo inspici, eo iniquitatis processerunt. Sed a beato David contra ci sun-Κ a rite
149쪽
.is. sta lite cloeemur' loqui: Pram sam enim Lamma , o u inquit psaltes, in is pecti meo semper. Origenes. Σή is i. Non erat indefinito aliquo loco, sed in i uiustiue cucubili ficti bili.& cubile certe appellat abditum,& secret a lodis usi t. cum,cum soleat Scriptura, quae ad nobilissimam animae partem spectant, absconditum appellare. Interdum etialia de cubiculum. tale enim est illud.
H o ratari siti. Non procul est ab his etiam, qui a stonditus dicitur cordis homo. Et verosintilius est, etiam de hoc abscondito peccantes suspicari, quod scilicet non videat eos Dominus. Inuitat nos nobilis iste locus atque eius explana ' tio tradita abori ne,ut illum amplius illustacinus, i an titi. theoriam tractantes de cordis humani profundita-
Sed quid mirum est a nemine iudicati,neque in- Homo sne uestigari pose cordis humani consilia, cum neque in ab ipsis homine exaela cognoscantur,nis diuino i
est,ut Gregorius expolitit, diuini actatus illumina- *ς tim cum in mentem hominis venerit, eam sibimetipsi illuminans ostendit ; quae ante Spiritus saneti sci
aduentum cogitationes prauas de portare pote- I s. e. rat, de pensare nesciebat, die. spiraculam itaque, Iera. i . y. te, de quo Ieremias. Iis m,inquit, eis , B seu spiritus nisu, nisi, diuina luce communi ata, o m cor, is, uti cognsfer ιί - Ego Domuntis, de vel vastum, seu mendax est cor supra omnia, atque desperatum, id est, inaccessum adituque dissicillimum, vel impossibile portus,nili soli Deo, cuius
est scrutari renes, de corda, scilicet a sectionem, de intentionem . nam per renes, assectus, per cor auteni mentem de studium significare solet Scriptura. aetati, inquit Paulus, ism nim sis, qua sani ho- nu, quae qialsari animo volvat, o spirum hemisu,
lucerna Do im ei Aiatur, obire quidem potest consilia, di cogitationes suscipere, sed eas examinare non potest. ratus inquit Deus, Iotistem in Iulo ηῶ:at ubi lucernae admouentur,tenebrae sunt, dial- 'ta caligo facibus indiget.Eapropter toties in sacris Dupita eor. mentio est duplicis cordis, duplicis animi ; damnaturque, in corde de corde loqui. usurpaturque frequenter ea phrasis,sacere veritatem,& commenda pacere vertis tur studium sapientiae ex toto corde, atque in verititate sineptum a quia videlicet tam abstrusa solet si esse ipsi homini mens propria, di animus; ut cum lioe reuera desideret , aliud sibi velle persuadeat. quod est mendacium loquiatque iacere,& sbi ipsi
impoCere, atque ceu duplex cor gestare in pectore, quam ipso de iterum. P uber isti m δε nam homo
uid ita Θ quia nullus hominum neque Angelorum rutari potest, quae in penetralibus humani cordis latitant, nedum iudicare, nisi iple homo sua prodat
nilli cogitationes,& studia. quare tibi commix I titur sui ipsus examen,& testimonium, immo&im C vel semicorde cogitare, di semicorde operari. cim Mi. dicium propriae causae eidem demandatur. Nam in uera mim, ait Dominus, scas in prosinrim recesserm . L. L. - - ἰν se: ris A. id est reuertimini es profundo corde, ex intini 3 afectu,toto animo ad Dominum,quemadmodum scilieet olim recesseratis. de Baal sectabamini ex intimo cordis affectu. quid hoe est, nisi admonere hominem, ne sibi ipsi det verba, ut solet, cum,aliqua aduersitate stimulante, ad Deum reuertitur Quod re ipsa contigisse t udae testatur Dors.
Asn eu rores aΨ- ρν suntur, se re in Iuda in 1eshm. σου cata Minis in me Pario. Dissicile est energume- io. ni verba iudieare,an ab homine oppresso,an potius Dilud eam a spiritu maligno proserantur . cum eodem Ore
prodeant ab alterutro edita.nee facilius est cogita- issetitiones aestiniare proprias, an a spiritu hominis, an tiqimio por: sum sententiam, dicens. Vivis Dominus, quoniam si' D aspirmi diuino proficiscamur. Diseretio spirituum x ο ς ς v. s. his m, , eis. Et ab Achab smili stratagemate ex- eapropter a Spiritu sancto Ecclesiae communic in tussim eordis humani Baslica tributiat continuit Deus
iii iis Σ' gesque in eius tabulis incidit digito suo, rationein
conlibitit creauit iudicelia,conscientiam aetorem, i cstes cogitationes,quae vel accusant,vel defendunt ipsum nocti stati . minem reum. hoc enim tibi vult Paulu, dum dieit.
. ipsi bi sim Io, qui ostendunt opus legis scriptum
s i Dei occalsa Iam nam , dic. Ad iudicium autem
hoc,ipsus hominis causas Deum retulisse legimus rnam I auidi proposita est causa propria sub specie
litis alienae, & rogatus iudicium tulit contra se ip- torta aduersus seipsuin mortis damnatio, illis ver-3. Reg. xo. bis pronuntiata. Hoc est iis ciuis ratim, quod ipse δε- p. ramai: de quorsum ista.rogabis aenigmataξ ne sciliacet humani cordis vestietes delictum suum eleuaret, & Dei iustitiam criminaretur ; data opera est, ut ipse reus peccati frauitatem liber ab affectu examinans contra se ipsuin pro meritis supplicium de-τsso. p.s cernerct. Atque hoc sibi voluit David,cum protestatur. T. stipereuur,lce. τι , Uteris I sermonibus ινὰ, or Acas Itiae ara seuerior : id est, ego fateor grauiter deliquisse, ut lucconsessione, tua r splendeat iustitia, &obtrectatorum oraclaudan
tuLMerito fidelis David,delictum si una palam sate
tur ; qua perioditur paries intimi recessus humani pies . an spicordis, ct abominationes in ipso abieriti ditae propa rinis uia 'iantur . Denique quam si profundum eor humata zy num, vel inde coniectari possumus, quod Deus ipse
gloriae ducat,illud intueri,eiusque arcana rimari,ut videre est apud Ieremiam. Ego Domnus scrutans cor, Ieri a . Erpretam xene circi de in psalmo. Accessithomsaae eo io. atium , c exaltas 2 Deus: id est, subeat hominem Psae si . cogitatio quantumuis profunda,& abdita: profundius subit Deus, ut eam intueatur de iudicet. deinatio psalmo. Eu finxti sigillarim corda eorum: νι - se a rasrethgis omnia opera eorum, obserua connexionem:
ideo sellieet intelligit opera ,&cogitationes, quia Cri, tur: audet enim aliquando cor humanum sagax E animas creauit sngulorum, alioquin ignoraturus , ii tali mentisi Velleret videre est apud teremiam. aT4- δερ δε dicis non sum fruti, pos Laus non aαλ-
Ici rem s. dum tuam, eo quod dixeris, Mon petravis , dec. Et Pe-
m. De Deo se bene mereri dicit impius Aesia et, quod nolit illum lcarare, in reuera illi potius di LIdem habes de in alio psalmo. Infrirexim cog Iι es νω. meus de longesemulam meum, cruent lum, studia, de p. a. circumgyrationes, consilia scilicet, meum mae υ- Iti, dec. sequitur : Tu f. m. - cte. Sed denis longius sertasse egimus, quam pro instituti rati ne e veniam dabit lector.
150쪽
r. nisi ire is eoia sitis, non es Deus: atque illud. A erat adorare conseruum suum, Domino terga dania . 'νsa . . . Diis iuvi,stas, tristinguas Uemetipso, non est timar tes. Quam merito conquestus est Dominus de his.
Dei angeretitis estis. Id est, persuast tibi impius, quo liberius peccet,non esse sibi a Deo timendum qui
est terum adhue videbis maiora flagitia . XIV. imodaxume per octiam pona Gmus Domini,
quodH pie ebur ad Aquilonem. Inducitur Vates ab Angelo viae comite per ostium atrii intimi,quod appellatur Domus Domini, non secus atque ipsum sanctuarium clausim,quod in medio eius atrii erat, vi ex contextu historiae huius constat, & suo loco latius dicemus. Septuaginta. Ad vestibula ianuae
luserati sunt , c c. EιὰδMulum adorium sotis. Vetus religio Ethni- Moritarucorum fuit ut adoraturi conuerterentur ad Orien. antiqui aio eredati mutio es.Non in atrio intimo, sed ad B tem, Unde Mercurius Trismegissus doeet eum, qui ς --- ;riri, ἔ- adorare voluerit, oriente sole, in sub latium iri tendere debere ; occidente vero sole, versis Au strum,&e.ne scilieet Deum suum morientem videntes in eius cultu tepescerent.Vitruvius etiam.Tem- Vimis. A pla, inquit, eo pacto sunt constituenda, ut aedis s- ehaa. a. agnu in seu simulachrum spectet ad vespertinam caeli resionem: ut supplicantes signa quasi eum sole ex orientia intueantur, de suspieiant. quem ritum Iob Iu.eupat.
execratum se esse ut genti litium profitetur, dicens. l. ae. Δι vid istim e m HI MI, O Ianum saceriissem clare, o laesuram sis asserendus eis meam, or Ucalaetis su manum meum ore , v.Huius superstitionis extirpandae gratia Dominus praecepit, ut facies tabzrnaculi primum , deinde etiam Templi conuersa eL e Iet ad Orientem. Oraculum autem, in quo erat a ca,ad Oceidentem spectaret, ita ut adoraturi conuerterentur ad Occidentem. At vero sacerdotes Domini, quorum intererat legem vindicare, & illius ritus religiosus obseruate . legis immemores, Deique conditoris obliti . verterunt terga contra arcam Domini, atque ad Orientem conuers selem
venerabantur. Ei duis ad me Cene vi ai Nisominis r nunquid , , titie ej hoe domus Iari , ut jacerans asom nationes istas, quas fecerunt his: quia repleHes terram InsquLDie conuers simia ιννιιundia, mep Pro iniquitate
Hebraice est duri, chamam, vis, violentia, iniuria, tyrannis, ut iniquitas amplectatur iniurias omnes Iniquim ad proximis illatas; abominatio vero impietatem asatrii sacerdotum extabat . per vestibulum intelligit D uersus Dcuin, hoc sensu. An pro nihilo ducit Iuda hii hi ei. Iussi o. sitium ipsius atrii alius Scholiastes. Summa inquit cotemptio: quo enim ne Levitis quidem promiscue licebat ingredi, ibi seminae Adonidem lugebant. Serisaea plangenus Adsidem. Sedere habitus estrare. t. . . dolentis,ut alibi diximus,& patet in Threnorum libro. uomodo edristi cimias, M. De Adonide in commentario disseremus.Verum rei indignitatem Theodoreio Tlieodoretus Obseruauit dicens: Horum non solum, impietatem, sed etiam Luciuiam accusat. Thamur enim secundum Chaldaieam linguam. Adonis est. Venereorum igitur orgiorum lamentatio est lasciui Daemonis, ct propter incontinentiam cultum ad
. . mittentis. Et duxis admi cin/ Did a fili ho mi .l Vidistine subaudi, harum libidinosam superstitionem λ
huc rursum videbis abominationes detestabiliores. cum enim locus si ceteris sacratior: necesse est scelus in eo admissum, alioqui per se turpissimum, ex loci ratione reputari multo deformius.
Et in nriaeu me o Hritim domas Domini inseritis.
Id est, in atrium sacerdotum,quod exprimit dicens,
D rere is ast a Tempti nomini in re versatam es L.
tare. Septuaginta. In vestibulis Templi Domini inter ullam, sinter altare , &c. Symmachus xkIan. πύλια αν, propylaeon , Syrus carceres vertit, seu cancellos , telie Scholiaste Graeco. Altare victumarum aeneum demonstrat Vates, quod in medio praeambulum sanctuarii longum cubitos viginti,t tum decem. Aptissime vero Septuaginta , ct Syrus innuunt peribolum, & cancellos,qui ad faciem vestibuli Templi proeurrunt, terminantes aream quadratam atrii interioris: existuntque inter vestibulum & altare,vt videre est in iconographiis Templi appositis ad caput quadragesimum. Sunt autem &ra Γι ,. . alii loci sacraescripturae in eandem sententiam,qua tr. lis ille Ioelis Insem meadaiam, cr altare plorastinas
s. 33. atiare. Vetum de his sustus suis locis disseremus.
adorsum sotis. Vel ad orientem solem, ut Septuagintalia scelera designare, qualia in meo Templo pa- sti Deum iptrari vides ita ne leuia sunt hae crimina,quod audeat ea quas cumulum addere ad iniquitates ad missas 3 Vel ut si hysteron proteron hae ratione a. Tam leue erat aduersus proximos fuisse iniuriosos, quod superimponunt peccatorum lanci contra suum conditorem esse ingratos, impudentes, di contumeliosos 3 Quom Munque intelligamus apte nectitur sequens versus.
recta Septuaginta habet. Ecce ipsi quasi subsannan fieri his vet-tes. Verum in aliis codicibus additur i& ecce ipsi Mi ς' extendunt ramum quas subsannantes. testatur am n αtem Hieronymus illud, tendunt ramum,de Theo ivident nuta verterunt. Hos verosmile est fuisse sacerdotes, E dotionis versi'ne additum esse sie enim habet. Pro quoniam locus, in quo stabant, Solis sacerdotibus
oecretus erat: quorum ideo grauius peccatum censetur; quippe nouerant lege cautum esse, ne haberent Deos alienos eoram te, & sigillatim ne solem
ms i,m e ais solutis, cisus causant, oc.Quare extremae non solum impietatis, sed etiam munia eo quod nos diximus , eue applieans ramis, adiri ιι m res sim Septuaginta transtulerunt. Et ecce ips sub sannantes quibus de Theodotione additum este, Theodotio. tendunt iamum:vt se totum pariter.Et ecta ipsi e tendunt ramum quas subsannates. pro quo inter . pretatus est Symmachus,quas emittentes sonitum
in simul itudinem cantici per nares suas. & aliquam 'io inserius. Symmachi interpretatio scedum, ra cumque i itum de naribus procedentem in Dei Κ 3 con