장음표시 사용
191쪽
bum, in filiam nor liberabunt ι sedi iustitia
si quattuor iuricia mea pessima, gladium, Q δε-
mem, ac bestuas malasa in e Blotiam mms ro in Ierusalem, Ni ιnterficiam de ea hominem ,
Tamen relinquetur in ea saluatio educentium filios, insilias: ecce i ingredietatur ad uos, in
rum , in consolabimini se per malo, quodindu x in Ierusalem in omnibus, q&ae importam μ-
Et con aluntur vos; cum videritis uiam e XXILrum , O adiuuentiones eorum : in cognossetis quod non fruΠra fecerim omnia, quae jeci in ea, ait Dominus PeM.
aduersu hypocr.tra . quo umm --, delegit Deus pitipheta.
T V ποικι ad me . seniore, AIsrael. Cum exo, inouit Propheta, in pseudoprophetas, &pseudoprophetissas tam acriter essem inuectus,atque etiam aduersus populi prasides &magistratus, coarguens illos adulterati verbi, hos vero religionis violatae uod scilicet suo exemplo inuitabant, ct trahebant stultam plebem ad salsos vates considendos ; tunc aliis quot seniores venerunt ad me. Sorores. Nomen hoc non tantum aetatem senificat, sed etiam dignitatem notat: nam ut plurimum in magistratus creabantur viri aetate prouecta; sed oui non solum Beanis, sed sensu seniores merito habebantur . eandemque vim habet hoc loco: nam praesides populi Israel creabantur singulis annis, etiam in tranimi- gratione Babylonica, ut patet in Daniele,vhi legimus iudices ereatos duos senes in peecatis inueteratos. Magistratus itaque populi videntur suisse , qui ad Prophetam venerunt. Ει lederans Grais me. Venerant quidem ad rogandum per ine Dei responsum, ouod suis consiliseiset consentaneum,atque ut se ab imposito crimine purgarent 4 hoc satio religiosos se, di ueri Dei cultores mentientes: sed interim hunc animum c labant silentio, &quasi a meo ore pendentes au-Cscultabant. Dominus autem eorum corda mihi de
Hebraice, ascendere secerunt, id est, statuerunt rquod apertius est interpretatus Aquylas apud Theodoretum, dicens viri isti dedi earunt idola in corde suo,&c. Immolabrias vocat idola sordida. &spurea, ut diximus. sie enim verterunt etiam Symmachu α Theodotio, posuerunt idola. Chaldaeus velo cultum idolorum,hoc est,idola venerantur ex animo: secerunt ex cordabus tuis altaria idolis somdidis: ves,in testas habent in corde abominandos idolorum est usi tamets se sinulant cultores Dei, diverbi eius discendi cupidos.
ciem sitiam. Septuaginta: Tormentum, vel IκYnam iniquitatum suarum. quod sic interpretatur Orige- ο se cnes Tanquam desperantes omnia peragunt,parum laborantes de supplicio, quod comminatur Deus. Scholiastes vero,& Theodoretus impudenter pee- sciat cant neglecta supplicij cominatione M. qui aucto Theod. res illiud statuere contra iaciem signiscare putantidem atque ob oculos habere,& negligere.uel nosse, & paruiducere. Ceterum quae netligimus,despicere solemus, non aspicere, neque ob oculos haberer ante oculos vero habemus ea, quae diligimus, ct Aspirere M quorum Oblectamur aspectu.Vnde aspirare Hebraea bra aphrasi aliquando est, obieetari, ut in psalino 'ai- 2 in t
lum, ut supra explicuimus , idolaque ipsa die untur M.th scandalum iniquitatis Israel, quod oecas fuerint delictorum,quae adnailit, atque causa vel unica, vel maxima ruinae tam forentis Reipublicae r etenim iniquitas & eulpam, & poenas significat, vi alibi . solet: visensus virtusque orationis siti Viri isti id la colunt pro Dijs ex toto corde,atque eorum a spe elu, cultu, fanis, ct ritibus oblectantur, ingente
que capiunt voluptatem.Ea sentcntia apertior ex tat versu sexto . Reriaraeas idolis a Bὸ Θ as a mersis conram nationisti. Ut is uenite facies sistrin. Duo haec crimina memorat Ieremias. Heruum Iaris aesta I m. a piam ea Io feries in magae ada mino, exurarum I. ν Iustia em cretas eis m, er is cornuus ararum
eorum, &e. Idolorum cultum, hoe enirn vocat peccatum, impressiam est in adamantinis cordibus e rum, de sculptum in marmoreis altaribus . haec est unica eorum voluptas, haec oblectatio, idola medi. tari, idola aspicere: quod idem Ieremias iterum di- Ieri s. '. a. lucidauit. Expandente ossa scillari idololatrarum, ad j iam ct iamo, cromnem mutirum rati, qua ae . lexo si
192쪽
interrogatus interrogabor id est, etiamsi roget ab eis, iudicari potero rogatus, atque ad responden- Iris,o.'. 3 duin obligatus sic infra. Viso ego, Dra non Ho Ad Phrasis HG L Oosia. Hebraice non interrogabor: nam cum duo arati. f., connexa sunt, & sc consequuntur; alterum pro omisis . altero, quod consequi solet,usurpatur in sacris Sie
tis, o AD Gaudent serram, id est, ego re vindebo'. ' caelis, eos nubibus complendo; de caeli responde'. ai. bunt toraestienti,pluviam distillando:& hoe ideo dicitur,quia auditum consequi solet responsio. Sed obserua dixisse Deum, nullatenus se teneri nam hoc significauit per interrogationem illam) ad e-
spondendum , etiam cum rogatus fuerit: nimirum quia simulata erat interrogatio; atque adeo coram Deo perinde putatur, atque s facta non fuisset. .esta is quae enim ex corde non sunt,ut te in animata, ni-rit i hili aestimantur: apud Ilaiam Dominus ait. Non Me
muta. v sesinu,&c. Origenes: Iudicium Prophetae, vel n
V. 3. Ra, struin exquiret Deus: an ne aequum est, inquit, eis oleo. respondete, cum sint sinu latores, cte. decet ne me,
ut isti sibi persuadeant, mihi, vel tibi illudere ρο- tuisse ξ
demus accidisse impio Achab, ut obseruauit Hiero --, nymus, qui cum es peditionem faciens audire nol- nimis. Relet Mictaeam prophetam,sed pseudoprophetarum consilijs acquiesceret, Deo ita permittente,& vltro Offerente, linino sollicitante etiam spiritum erroris , ab ipsis deceptus est. m capra ν δ mti. Iseae in ανδ si quo ne egerunt V. a me o cunctis su is senis. Cor hoe loco affectum de voluntatem significat. Illud, is etineris idolis, valet propter omnia idola: nam a Deo quidem mente recesserant Israelitae ob idolorum cultum sequendum. Verbum dian, thaphas, significat capere, apprehendere , tenere: daturque laqueo vel reti: supra. Et capies ν m fugera mea, de infra. inretieO- p. e. a MB rum captus est. quomodo etiam in praesentivsurpa p. 33. tur hoc sensu: Respondebo illi, prout merentur ip- ι - c. 9 sus animi sordes, videlicet attemperando se nem ad eius voluntatem de affectum, ut suo ipsus desiderio& voluntati aequiescens quas in laqueo De ui ad nucapiatur. Hoc est quod in a psalmo dicitum C. H- succedefendansaν In eoAsitis, qudias eo iram: idem enim ver bum, eademque sententia ibi repetitur. Obserua lii, rapiarii
desideria, appetit usaffectus uenil esse aliud, quam laqueum, & decipulam: in libro enim Iudith habetur. Capra ν Iugaea Malara tiora , id est, des ' detio: de in Prouerbiis. Velut si avis fessimi ad I p, .di. queam , dcc. atque de eiusmodi laqueo legimus , , ibidem. Ini3atiatessa rapiant Impium , cst furui- Ibid. s. e. s pereatoνum horam e Bringior, iis quoque de- aa. 4, ..ihili vir, est, singuli, quicunque: ut in Psalmo. H. , C cipulis traduntur superbi, qui Deo cotempto crea- ά,-- o homo Aartis es π eis, hic&hic, vel singuli ex Eth- turas venerabantur. Prapto quod, inquit Paulus, ia
16.R8. e. s nicis, qui Christo nomina dederunt, indigenae re- Micion3- putabuntur, & ciues Sionis . Hieronymus notat . ti h. quod ex Origene sumpst) bis repeti homo, ct ho nem, intelio mo, ut duplex fgna ficetur hominis facies interior, rem de me di exterior, per u quiturque troliologiani utriusque in .esiti, eleganter, , copiose: eandemque legere lidet in. - . Chrysi stomi homilia , quam tamen praeterimus . in pta hoc . quod non si loei praesentis.ch UEL M o Ma/νιι ad
r metit, . in . in suarum. in valet, iuxta, vel secundum, quo sumitur pis modo usurpatur in psilino. Ita autem in malis ad
secundo, prophetas falsos diei laqueos, ct decipu- laquei Naas populi,quod eius desderijs morem gesserint ut d Nipuix poin Threnis. Fιν-ιλ, s ea formidabilis, o I
ereami Scilicet piaculis vescuntur, id e ue ani ς mabus suis anhelant ad errata populi, ut plus stili- . , nymus: respondebo ei iuxta es, di immunditias D cet emolumenti inde sibi cedat, cum pro expiatim tum op si suas. Hodie legimus in Hebraeis codicibus particu- ne errati offeratur victima r quod plane erat in via 3; α sui iactimi sacere decipulas. ctimas. - ι - s mode domo Israel, o ae prosel is γλ VII.
eisque ariem fueris in Israel. Hebraice, de per Qui stierim coulda. dine, Aec vel ut Chaldaeus vertit: Reseondebo ei. grinis, 3 e. qui erant conuersi ex gentibus ad Dei Husi γ i, cultum , atque per circuncisionem incorporati populo Dei, appellantur proselyti a Matthaeo. Vt δε- item adue e istis tiatim prased rum. de in actis Apostolorum . I nae δει quaque proselyti,dec. Dicebantur etiam nomi - 3 ne honestiore, timentes Deum: necentin dignati sunt nomine Israelitarum,ut in psalmo. Domus Israel .
' suas. Hodie legimus in Hebraeis codicibus particu Iam ri:,bah,insertam ante illam orationem, o malti,dun Quae videtur posita esse pro Macia,id est eniens: hoe sensu Respondebo venienti in multit dine, Aec vel ,ut Chaldaeus vertit: Respondebo ei, quamuis veniat ad me plenus idololatria, &α C letum si addenda st particula, quam Septuaginta,
ct Hieronymus non agnouere; satius cli, vi nectatur cum pronomine, ei ne sensum variet contextui
gratum, scilicet, respondebo ei venienti ad me , prout merentur scelera sua di neque enim placet Chaldaei eonnexio. Septuaginta loco eius crati
in iis,in quibus tenetur mens eius: quod se enarratori nes: Hoc est, is i s quibus delectatur, adhaerescit mens: sunt autem haae eiusmodi, quae remi sx de distatutis occasionem praebent corde declinandi a Deo, &e. ergo secundum Septuaginta sensus
erit riplicatior: Respondcto eis ad voluntatem,secundum eorum desiderium, prout astectos eos viis dero di in eam partem attemperabo responsum, inruam eos pendere aduertero. 'nde Theodoretus c explicat eandem sententiam Permittam,ut propheta vocatus ea respondeat, quae interrogantis Ε Dicam nune quι timent Domitum. dec de in Actorum e
libro. Visi Israe , O q. rimoris Dram, id est, filii et 'Abrahae, de qui ex gentibu Deum colitis Israesta '
tis adiuncti: nam timere Deum sere semper est colere. Dicebantur etiam aduenae, vi Hebraice legibtur, quas aliunde adirentantes, ct quas hospites, non vero inquilini: ad quam appellationem allust
Paulus dieens Gentibus ad Christum conuerss. DLI. .is Iam κια edas hospites, σada a dedetiis ciues sact rura, conciues electorum, or domestus Des, deci non solum
193쪽
solum ei ues Ierusalem, sed etiam de familia Regis A missionem solet consequies xi tanta est enim Messia r iure , & immunitate pari gaudetis cum Israelitis, atque potiori iure, quam olim siuebatur regia familia.
p. b.,M Esa exis ad inulam, ut is erroget per eum me, etstratu, Dera Tomotis respondeso ei per me. Non per prophetam ,
quem rogat, sed per me,quem despexit; non per os ρὴν. meum sed per manum meam; non verbo,sed factoῶ non sermone, sed sagello. VIII. Et pomm faciem meam supra ho iam Agam, o
ponere tia feram eam is exestam. Diximus supra ponere , rem, seu ob vel obstinate saciem super aliquem esse idem .at
di quia E que toruo vultu respicere cuius oppostum signifi- pnificet. cat ponere oculos super aliquem , est enim silari yd . s.3. vultu intueri, ut ibi exposuimus ex palmo. cristi Py.33. , io D mo svo resos, o aures hominis fragilitas, &ad malum propenso; tanta rursum Daemonis sollieitudo, di versutia in decipiendo i ut annuente Deo statim nobis viterator imponate propter connexionem itaque permissi nis,& deceptionis, alteram facienti altera quoque tribuitur. Et exundam marim m/am svo ilium, de seueris. sine eum plectam, est istilo, Septuaginta exter minabo, eum de meae paptiti mea Israel, aduersa scilicet morte de medio sublatum. Idem est exterminare, di delere: quoniam nomina mortuorum dele utem quod bantur de libro vita , seu catalogo conciuium ipso. occido rum, qui vocabatur liber viventium, seu liber vitae. IJe medio autem populi deleri, est de intcr pin remtiles ri justa prius Gram. VH- B pulares deleri, ut supra diximus non semel. Porro ttit de carastis aureis Domini stillo fuci Ira mala: ille gestus est de libro vitae commodioli fortasse loco dabitur M. indignabundi ,hie gratantis animi indicium: est ear, i , se , phrasis infra. Ponam faciem meam m eos. EYemplum Et seιum eum in exemplum. Hebraic in sgnum, itera quid sis. id est, tantis aerumnis consciam illum,ut relinquatur quasi diuinae irae sinulachrum, de primarium exemplar, quod traducatur, ' assumatur pro diris alicui imprecandi Talis suit Sodoma, quam prophetae in exemplum usurpant extremae desolati Isa. i. e.st. nise Isaias enim ait. Tuasi Sodoma si e , &e. Ieri as. Item Sedecias, de Achab, de quibus Ieremias. D
easo disserendi. Et ponabunt mi uirium suis. Vterque scilieet consulens,&consultus sustinebunt poenas suis sceleribus debitas. Obserua, supplicium de poenam in sum sacris nominari pondera, quod talia aestimentur: L
quare dici solet portare poenam, id est, dare. Sed
haec metaphora extat etiam apud Latinos, cum diiscunt ferre, sustinere supplicium,pro Dati. Iaxsa misti Iarem mureMahiis, se inquiras P ps ra eris. Diximus sepius iniquitatem significare Iniquita de
ex aequo culpam, de poenam illi debitam, quarum T r u
acceptionum nulla est ab hoc loco aliena: nam de culpa egregie explicari potest haec sententia.Par estium, dec. Atque hune eundem sensum habent illa C ut subdolo,& impuro consultori mendax oraeulum
cis . 1 o. verba Geness. Versa es in susuam salis, id est, in sinulachrum , imaginem perpetuo mansurainnam sal symbolum est perennitatis, ut alibi diximus, videlicet inobedientiae, vel rebellionis ,&e. G in pnae, sitim, vel parabolam, seu fabulam rversabitur in ore omnium: eius calamitatem nubtus non repetet. Et Propsera ta- eouae finio Ius fueris uolam: ego Domini decepi propheta Etam . Scholiastes.
. . I, 2 Pseu L prophetam prophetam dieit communi ab
DEuides utens nomine: ait vero, ego decepi eum, non quasicipere, & in hoc Deus cogat, sed quia supplicis sinulatione, de magna longanimitate in eo condemnando Has ea. Simile iis, quae dicuntur in exodo. Ego indu ita.
reddat insanus pseudopropheta. Condignum ergo feret suae improbitatis responsiam, si meo nomiane deludatur a sinu latore. De poena vero hoc se sui Non minor erit damnatio vatis fatui, quam simulati consultoris. utrumque par consequetur interitus,quos pares secit communis simulatio nam populatis Dei se oraculum quaerere mentiebatur , eum potius id ratum seri cuperet quod modis omnibus sibi faciendum statuerat. Propheta vero Dei nomine responsa se dare iactabat,cum somnia
mera Eutiret. V non erati uora ἀ-- Israel a me. Prolepsis est , qua litae occurritur obiectioni. Durum videtur Ob noe Dradu
XL. O populi peccata Deum permittere prophetas dec, suppliciorabo pharaonemr etenim quia non statim repenti. D pi, & alios deludere , magnumque ex ea re detrinam illi damnationem infixit, sed paulatim illum correxit, durior eius voluntas eis ciebat ur,xe. P 64c .er lychronius. de Theodoretus paulo insetius idem Theodori obseruat dicens. At non est aequi iudicis proprium, di prophetam decipere, & deceptum punire: non igitur secundum eis caciam dicit se prophetam decipere, sed secundum permissionem: hoc est, cum possem statim redarguere mendacium , longantiam iter espectans sino uti deceptione, quam cons.lio& voluntate, non necessitate instruit, di me cemdcirco par supplicium comminatur S male in-n , ,h. terroganti, de male respondenti, deci Hieronymus quoque in ea est sententia dicens. Quodque sequitur, de videtur sacere quaestionein, Hophetamentum in uniuersam Ecesesam redundare. Re--ispondet enim Dominus: hoe ego consilium in Eo consule Tclesiae commodum suscepi ; tantuin abest, ut in eius nocumentum vergere possit: etenim pauco r ' dirum, qui decipientur, malo admoniti reliqui, v rum deinceps prophetam syncere consulent,& corde sinplici, quid facto opus sit, non quod sibi arriserit, interrogabunt. Polychronius.Non frustra,in- το M.quit,hane istis inseram poenam, sed per illorum interitum populo meo benefaciam, illum a fallorum
vatum impietate liberans. Tora tum peti eris . Scholiastes &Polychro- ses Iasis nius. Ad aliud argumentum transi, hoe est, ut Pro- Tobar.
phetam conlisictu quod cum saepe pro populo supcum erea ex ι, &c. non putemus de vero prophe- E plicasset, non esset exauditui, ostendit illi populita dici, sed de pseudopropheta, qui συνωαμῶ , synonymωs , prophei' appellatur, Sc. Quod si roges, cur huiusmodi opera Deo indisna illi tribuantur Respondeo, quoniam talia fieri permittit, atque adeo vulgo ea voluisse, & ordinasse iudicari ponet: humano enim more loqvcndo remo- ipere. & uenti prohiben essecta adscribimus i non in scho- Q la certe in seroi s acta autem scriptura de Deo humano more loquitur. Secundo, quoniam Dei per-
odiecti ita quare Deo attribuatur
mentem obstinatam,& impoenitentem, de in exemplum adducit viros sanctos, cte. Alius Scholiastes. Altas se Vt Prophetam consoletur, hos tres viros inducit, unum ante legem, alterum sub lege, tertium in captiuitate: docetque eos, qui in peccatis persistunt, non posse iure alienis precibus liberari a calamit tibiis . haec illi. Velum nexus huius versus ex seisquentibus pendet: propterea inserius commodius
194쪽
Terra ea prelao rit. Origenes . Mos est diuinae A & filiae eonsumptae videbantur superioribus plagi quomodo igitur denuo illadio necandae traduntur quia non omnes istae plagae super eandem re i scripturae saepe domum nominare loco habitat rum, di contra, habitatores loco domus . Cum igitur ait: si terra peccauerit, terrae incolas intelligit: non enim diei potest hanc terram , quam calcamus, esse rationis participem, atque peccare, ut quidam commenti sunt. Si enim hoc dabimus, dicendum erit, visibilia omnia esse animata, &as. sentiendum ijs, qui transmigrationes animarum introducunt, ere. Haee Origenes manu scriptus,5 H. E C Vaticanus, Ex cuius verbis adiuuanda interprobi impos o latione est homilia illa quarta in Erechielem, quae
uas credis eius nomine circumfertur typis mandata . Vbi ex dictiter η aliorum opinione videtur asserere, terram hic a cipi pro ipso elemento, capacemque esse animae,
quia non omnes illae plagae super eandem regi nem immittendae praedicuntur,sed super varias variae,in illam sames, in aliam gladius, &c. nec enimbis punit Deus in ipsum Secundo respondet Orige nes, hos tres viros hie induci quas personas san
ctorum, qui in variis regionibus variis aetatibus re- minentui hi periuntur. Quicumque, inquit,non corrupit viam tresviri.
suam super terram sensbus earnis obtemperando, sed fulget tanquam luminare in mundo in medio nationis prauae, vi ab oraeulo diuino audiat Gompa.
est, quaeque de illo narrantur, ad hunc reseruntur: instituto enim ambo sunt pares. Quicunque podi rationis,&c. quod mihi persuadere non possum B suerit in corde suo, ut non polluatur eibis, es poti- somnia se Origenem 1 quis enim vel sensu non de
prehenderet tam crassum errorem Terra campereati νιι mis/, - ita ut) praeuar tuu uaricam. id est,regio, aut gens quaecunque,cum
legem meam sunditus abiecerit,delictaque delictis cumulauerit: nam Septuaginta vertunt,delinquendo delictum vel delicto delinquendo. Hebratem adra praeuaricandum praeuaricationem 1 quae geminatio siue fiat adiuncto nomine verbali,sue repetito par rii ticipio verbi, quod Hebraei esserunt per infinitum, affecti in semper exaggerat vel opus, vel assectum i quales il-
t.' mus , essitam, de aliae id genus, quas
i ita. i. etiam apud Homerum legimus, ut currendo cucurvi sim siti rit; veniendo veniebat. &citi e tum pa- conseram vistum panis eius. Id est, sulcimentum,
ἡ,- πὸ,' sustentaculum panis, panem scilicet sustentantem, tari . a. de Hebraico idiotismo, de quo diximus supra.
otia phian Et inreseiam de ea hominem, ramosam. In tres
, classes Alet Scriptura partiri animalia sei licet in iumenta,reptilia,&bestias, ut in Genesi . Iam ara, seMal. . s. re itia Mo beatis.Et in psalmo. Remis,se iuersa pe-9. ι o. cera, serpenus, se volucres,cte. Iumenta, vel pecora, ut Graeci vocant, hominibus seruiunt i appellanturque ideo seruilia, ut in alio psalmo. D hrabum serti rari Lm a. , vel seruit ijst bestiae immites sunt,s ras nos vocamus: reptilia dicuntur reliquae serpentes, pisces, volucres, &c. si δερ Λι ιν stiri icii in med orius, Me, Daniel,
iii icii talu hoe loci est vita, salus,ut apud Ioannem. Eata tit ae 3p vir. ., M μνδει G-Θe Vel est ipsa persona, uti in Leuitico. arara tum ossatiris alat --. Et ite. x . . e. 1 rum. Amma quae me auerit, M.td est,persona,quicun eis. que homo,&ciac si dicat, ut Polyehronius explicat, Theodori atqueTheodoretus. Si nationem ob peccata punire
voluero,ae sam esse, bello, atque bestiis necare, volueritque ad poenitentiam adduci, nulla eis dabitur venia,nee s Noe quidem Iob,& Daniel inter ipsos reperti fuerint. Verum ij quidem iustitiae suae nuctum colligent,& salutem adipiscentur,illos vero a constituto supplicio non liberabunt. m. 'ad si mas pes mas induxero supeν serrum. s Mia . scholiastes. Bestias pessimas quidam Babylonios bus inuisibilis Nabuchodonosoris , sed animam suam astigat ieiunijs in hae Babylonia:talis est Daniel,& quae de illo narrantur,apte poterant de hoe quoque dici Quicunque vita fuerit innocens, at que in Dei cultu vera2, ita ut abstitieat ab omni malo, & ita ut illi inuideatur a Diabolo, di dum
omni genere tentationis oppugnatur, ne uno qui dem verbo labiorum suorum peccet; talis Iob aster est. Idem habet Scholiasses alter. Arto selo. Si isti eis σ ρυλtinitam immissero. Septuaginta XIX. mortem. Origenes mortem repentinam interpreta cierari. tur,quae ex aeris vitiati corruptione eueniat, vel ex contagione aliqua. Quoniam autem haec est postrema plaga, quae in omnes ex aequo desaeuiens re C giones silet vastare . adiecit Dominus rLι usadera indvnusion m meum.quam scilicet eo usque non nis guttatim stillabam , pereem msam guine. hoc est, in carnificinam,ita ut in ea saeiam lanienam. Sanguis enim non solum fgniscat esse- santui tra. sum cruorem, sed etiam quamcunque mortem truculentam, sue patretur talis o sanguine, sue secus:
Iatia , o sitiis noes It Hlam. In ceteris plagis dixerat stiri, &s , in peste vero, quae s- nuin est essus iuroris diuini, magis premit. aesi diciti Praedicti iussi non liberabunt a grassante lue ne unicum quidem filium,aut si iam unice dii ctam; sed ira vix eripientur. Atque hac de qua tuor plagis. Nune inuestigandum est, quare cum Abraham, Dii Num Isaac,& Iacob, Moses.& Samuel, ct ceteri Patriar. nomia. chae,5 Prophetae iusti fuerint,tantummodo fiat meu DI
propositae quaestioni accommodat ex Hebraei cu- autem ali, iusdam mente. Noe ante diluuium vidit mundum ori e lintegrum, quem postea vidit naufragio consum 's h ptum, & post diluuium vidit iterum restitutum.
Daniel ante captiuitatem in patria fioruit nobi . tita '
litate, & deinceps Babylonem translatus , eu- Dam et E nuchus factus est: vidit etiam reuertentem popu- nuchu
lum in patriam. Iob primum locuples siit, dein de si ijs de sortunis orbatus est , demum postea
ad priorem sortunam rediit. Quorsum autem haec tendant Origenis verba, ipse non explicat. Qui is in aeceperunt, essetque probabile, nisi generale esset E Sed Hieronymus sic commentatur . Alii autem n ε --, g bovi' exemplum, e Fateor dissicilem esse inuentu in sa- dicunt Origenem intelligit) quia ij tantum tres inter et eris Scripturis plagam bestiariam immissarum super o tur moenia regionem aliquam, nis de profugis tantummodo sermo si, qui scilicet a gladio fugientes,vagantesque per saltus a seris coniecti sunt, ut diximus capite quinto,extrema periodo .c ius pro Es duae, aludis: Transi prerorum. Id est, praecep
viri & prospera,& aduersa, & rursum prospera conspexerant, idcirco pariter nominatos: & hoe latena μμ 'ter significari, ut quomodo illi de bona & mala, &rursus laeta viderant.se & populum Israel,qui prius bonis fruitus fuerat. di postea captiuitatis sustinuit tu in s si egerit poenitentiam, redire ad pristinam felicitatem,&c. Ceterum haec Origeni vel Hebraei responso non diluit quαctionemmam reliqui etiamo Patriaris
195쪽
qui initi esses ni libet a re no pini erum ab ira Dei suo, fi
Patriarcha' prospera viderunt. Re aduersa, rursumque post tristia experti sunt Irtiora, qua optabant. Sed neque facit ad remo neque enim in capite promittuntur poenitentibus poli tristia laeta , sed lex inuiolabilis proponitur diuinae iustitiae, quam P triarcharum inerita reuocare non possent. Hier nymus cum quaestionem instruxisset Facile, inquit, hoc soluitur: Noe enim imminens orbi terrarum diluuium prohibere non potuit, sed sitos, qui se stan eiusdem virtutis erant, de ob seminarium humani generis, habuit reseruatos. Daniel quoque, cum imminentem captiuitatem populi ludaorum nullis fletibus mitigauit. Sed de Iob non ob peccata , sed ob probationem, nec domum, nec filio, liberauit, deci Eadem explicatius Polychronius, de Theodoratus: Horum,inquiunt, mentionem facit, quod valde ijs,quae dicta sunt consentiant ea, quae illorum tempestate acciderunt: nam de Noe in impiorum generatione inuentus, laud quaqua potuit eos a diluuii eqitio liberare, qui noluerunt ad poenitentiam adducie de Daniel similiter cum captiuitatis tempore vigeret alios propter ingentem ipsorum impietatem ab illatis malis non vindicauit sed ipse bello captus, hostium tamen potitus est. Nec
filii, Iob parentis iustitia prosuit,sed ipse solus oppugnatoris insidi s superiore se esse demonstrauit,&c. Sentiunt itaque Hieronymus, Ac Graeci, tres istos viros in praesentiarum a Deo propositos in exemplum constantis seueritatis diuinae. quam ipsi ali qui iusti experti sunt in suismet fili:s, similiaribus, .es tribulibus,ac si diceret Moris mei est,cum in regionem aliquam irascor, uniuersam ita delere, ut ne iustorum quidem, si qui sunt filii, parentum precibus evadant interitum, utopere praestitum est cum Noe, Daniele, de Iob, quibus iustitia quidem pro fuit, sed intercessio pro aliis irrita fuit. Verum aduersus hanc solutionem militat argumentum explicatu dissicile. Namque Noe ex diluuii periculo iustitia sua se ipsum, ' meritis filios, 3e familiam totam eripuit. Hieronymus huic argumento respondet, filios paris fortasse virtutis cum parente fuisse ; vel non suis meritis,uel patris, sed quia ita expediebat ad uniuers conseruationem, inundationem euass.se. At vero haec responso non satisfacit propostoargumentor nam filiorum Noe virtus in Lacris non est expressa, ut meritis propriss incolumes euasse eredantur. Quod autem seruati sint in seminarium mundi, prodest quidem, ut dispensaretur in hae lege, quam Dominus promulgat a se perpetuo obseruatam; sed nil iuuat, ut exemplum Noe non stextra propositum argumentum: neque enim adduia ei debuit exempli gratia Noe,cuius seruati sunt si ij, utcunque seruati fuerint, ad monstrandum tantam solere esse diuinae iustitiae in nationibus pumedis seueritatem, ut ne iustorum quidem filiis pareat. Sed neque Daniel in exemplum eiusdem rei videtur adducendus esse, qui nec filios habuit, cum eunuchus suisse videatur: neque preces eius pro auertenda eaptiuitate es sacris constare possunt. De nique comminatio Domini contra nationes ener' uatur hac interpretatione Hieronymi. Quid enim tam sormidandum minaretur Deus , s diceret ἐnulli se genti peccatrici parciturum,etiams deprocatores intercederent Noe, Daniel, de Iob, qui suis temporibus non potuerunt Dei iram a conciuibus auertere e quanto autem magis languescunt minae,tanto extenuatur promissio facienda istae E-tis,ut in versbus se luentibus videbimus. ,
Diuus Ioannes Chrysostomus se praesentem l cum tractat Vide minarum grauitate di quales tu A stos in medium adduxerit quoniam de illi suis temporibus etiam alijs salutis causa fuerunt.Noe enim cum terribilis illa diluuii tempestas terram occupasset,& uxorem filios saluauit de Iob smiliter alijs salutis aueior fuit e de Daniel multos eripuit a mo te,quando Barbarus ille inquirebat quae supi a li manam sunt naturam. de interimere volebat Chaldaeos,& Magos,&e.Cht ysostomi solutio seruenti rem absque dubio sacit Dei orationem, minas grauiores intentat.& Israelitarum Iriuilegium impendio exaggerat: quippe concellum praeter tenorem legis tam sancte obseruatae,ut neque iustorum precibus pro filiis intercedentium. qui alioqui nil non impetrare solebant,violari potuerit Ceterum obest Chrysostomo, quod Hieronymo proderat, Uini B tum Iob neque filiis impetrasse incolumitatem,neque ciuibus salutem: neque enim tale quid in sacris legimus, quod Chrysostomus memorat. Crediderim hos tres viros in praesenti propostos Avan non quidem in exemplum obseruatae legis,ut Hie- ν ronymus sensi: neque quia suis temporibus alijs nuntur iam reuera salutis causa fuerunt, quod Chrysostomus 'R e2istimauit . sed quoniam fuerant iustitia insignes, & hri
de oratores seruentes, quorum auctoritatem Deus seruentes.
ipse reuereri solebat, & preces exaudire: neque ad praesens argumentum quidquam facit, hos viares filios genuisse, vel eripuisse ab interitu, aut se-eu, i sed iustitiae splendore inter nationes prauas luxisse, vi luminaria in firmamento caeli, atque ' orationis assiduitate pro statribus intercedere s C litos. Et quidem de Noe iustitia, de precibus extat praelarum elogium in Genes ,& Eeciesastico . co
dia factas es Neone satis . Grme redemptio, de 3 s quasi redemptionis pretium: eius enim pietas in Ueum quas precium fuit, quo ab ipsius iustitia redemit suam familiam spem generis humani. Hoc
plicatur deinde, Mesae Usum ere es retiqviam re O , seu reliquum semen in terra. Vide quam eis-cax oratio cum pietate coniuncti extiterit viri huius, ut a Deo impetrauerit, vel meruerit, cum vni
uersum genus humanum funditus delebatur, e tua aleam esse, de eum uniuersa familia euadere superstitem. De Iob encomtu in legimus honorificum libri eius initio a Moyse adscriptum . Virrius ιΛ M se, an D rerra Aus nomin/ Iob est erat vis ille simplo : pedi sectus , ex animo bonus , aerectus aducrsus proxi- misee Lai, mum , at rimos Deum, hoc est, cultor Dei, religio- sus, qui Deum colebat, de venerabatur sacrificius, de laudibus: nam subditur post pauca. Sancrificabas stiss Io eo argentae Lutati ostio bas holocaucta persi malos,nesne lenia aerant oblociati suissent de Deo ....is eoia fas suis . Et certe magnum orationis eius seruorem, δe merita Dominus i nificat, cum amicis eius remittere noluit errata, niti Iob ipse pro illi, intercessisset. Ita sin m φὰν uisaea sunt, quorum putares noni erans, dicit Sapiens: legere possit- Eccle. o.
inus: ij sunt viri precum, hoc est seruentissimi de- ro.
precatores, oratores: nam eadem vox de preces
valet, de misericordiam, quae precibus confertur: E apud isaiam. Vin miserie dis tolliguntών. Et apud I ti s o. a Zachariam. Spirium grusia, de miserationis, ves
Admiranda sunt haec duorum Patriarcharum exempla, &eneomia; sed quod superest non admirandum modo, sed inauditum. Quis enim legit talia e quis simile elogium defuncti viri quantumuis pii unquam au diuit, nedum hominis supe sitis , de adolescentis encomtum te nam cum ista praedicta sunt de exarata, agebatur annus sextus a
196쪽
transmigratione Joachin , ut patet ex capite octa. A nram ho Hris Dominiis L eas. Particulano praecedenti , ubi se habet Propheta r E fu umea se anno sext. videlicet a transmigratione, ut ex capite primo liquidum erat) atque ex capite vis smo sequenti, in quo dieitur: Et factam es in anno septimo: ex quibus si, anno sexto transmigrationis prophetasse vatem. quae in praesenti capite continentur. At vero transmigratio contigerat anno primo Ioachin,qui a regno patris eius, 1cilicet Ioacim numerabatur duodecimus, ut patet ex libro Para. 1ε. lipomenon;ergo annus sextus transmigrationis cenν. a. sebatur duodevigesinus a regno Ioacimteum igitur Daniel abductus suerit Babylonem anno tertio Ioacim, ut videre est in Daniele et ergo ex quo Daniel captus est, annus agebatur decimusquartus: cum vero captus est , admodum iuuenem fuisse constat ex eodem Danielis libro, in quo vocatur pueν. Et iterum dicitur. Stis ivis m,otis o sum sanctam
vis r 2. ueri maioris, cui nomen Daniel. I tem ex testimonio
s. Diui Ignatii, atque ex Seuero sulpitio, qui Dani epi ' seni Susannae tempore puerum duodecim annorum faciunt.Quod si aliquot annis post Danielem abdurης ' ctum eontigisse dicamus historiam Susannae, minor duodecim annis iudicandus est, cu caprin dicitur a Nabuchodonosore. sed demus primo anno exilii secisse iudicium innocentis .estoque annorum duodecim , eum primum e patria translatus suit anno octauo Nabuchodonosoris: hoe anno sexto transimigrationis, in quo memoratur cum Noe, & Iob,
nia non reddit rationem praedictorum, sed connexionis gratia additur, valetque, porro, autem, &
quo sensu tam reperitur initio versuum, ut in psel.
famem, ac bestias Maias,ope emiam immores In I alon. Septuaginta vertunt,vitiones meas . Iis
eia voeat iudices, vltores, vel potius lictores, qui poenas exigunt de sceleratis: dicuntur autem pes.smi, hoe est. duri, implacabiles. Nam ut bonum in sacra Seriptura solet fgnificare delectabile, se mas tum valet quandoque aduersum 1 pessimum vero erit exitiale. Theodoretus ultiones malas intelligit,amaras,& molestas.De ijs plagis Echlesiasticus.
Sunsi inquit, θλιψ qtis ad modussim orari tuns. Erin furore Dorens aerunt sementi sis, vel furiose vibrant flagella sua, ct in tempore consummarumsessundo iustium, in tempore puniendi vim exerunt,oών - estis Pificu iussu lacaenas,consummant iram creatoris sui. Ignis,granda, sises, o mors, omnia sat ad via . um ιν ita μηι: MI aνam denses, osovj, repenses, o rem hia vindicans
laetabuntur. 8 super teream in necessisarem,cum opus erit , aparabunIών, vel accingentur, quas milites scilicet, o m Iemporibus sis non Dilemni Teia M.
summu in viginti septem annos natus suisse depre- id est, non desunt imperio ducis sui, eum dies ass-henditur Daniel, Gm a Propheta Ereehiele coae- V gnata aduenerit , &e. Obserus spimus appellatos plagas famis, pestis, &c. quoniam agiles sunt,& eseaees,quod est proprium spiritus,ut carni opponitur , ut in psalmo. Ignis, grando, nix, glacies, spinsus procellaram, qua furians versam eias: erci Existat quid simile in Ieremia. Fιτ salosver eos qualia rubis neus, vel familias bestiarum, iuris Domintis,
o fias . septuaginta. Et ecce residui in ea saluati sunt,qui educunt eti ea filios, ct filias. Pro suasio Hebraice legitur nutha, pheletali, euasio, persona, vel res, quae euadit ex periculo, reliquus, euadens, qui fugit, & eripitur,ut in libro Regum. Et auia nis iet aa. uo suo tam praeesarum audiuit sua pietatis enc matu anno mium, immo ab ipso Deo, cum illum comparauit
g et sanctis,imi, Patriarchis iuuenem senibus, supersti-
memoratur tem defunctis,uiris misericordiae virum misericora in , diae. Et quidε necesse est insignem pietate fuisse adolescente,qui tam praeesaris viris coaequatus sit. Sed illustris eius religio a Spiritu sancto late describitur tua initio suae prophetiae , atque ab Ecclesae Patribus Danielem celebratur, Hieronymo, Epiphanio, Dorotheo,
dg - Damasceno, qui testantur Danielem perpetuo se
mihi D, E, . uasti illibatu vire initatis florem,& illius merito in vi νοα con lacu liberatum a leonum saeuitia, atque socios eius real m. sornacis ignem pudicitiae rore extinxisse. Orati v ba - in autem eius seruorem, assiduitatem, Re pers uerantiam eu capite eius sexto licet deprehenderet D qae ν liquum seris de domo Iada, M. Et in Haia.ειν, nam contra legem a Dario latam non veritus ir Dum,s til. cundiam regis , neque optimatum inuidiam, &11. calumnias malevoIOrum , flexis genibus orabat in caenaculo tribus diei temporibus, apertis senestris i ut sellicet olim facere consueuerat aspiciens contra stum sanctuari j Hierosolymitani. Praeterea ex eapite nono, in quo ipse seribit ειρ
,3. sciem meam ad Dominam Detim metim νoeare , o
deprecari In usanys inaces, o einere. Cui Gabriel rAb exordio necam ιtiaram egre res sermi; in Dei curia expeditum diploma ad tuam voluntatem,
rari es, hoc est, vir desderabilis, Hebraieo idioti quis rint ad domo Iara . Erilentiamfrus,stias. En scopus, ad quem dirigitur hoc Vatieinium a versu decimotertio. Videlicet uni Ierusalem hoc priuilegium esse concessum prae ceteris nationibus, ct gentibus, vi cum alioqui peccatoribus scateat, mereaturque propterea funditus deleri, paucis exceptis, qui signati sunt T. de quibus capite nono nihilominus ira Dei, videlicet Nabuchodonosore in illam d saeuiente,ereptum iri non solum iustos T. signatos, sed etiam eorum filios, & stias, quo scilicet non dest seminarium filiorum Abraha, Isaac , & IMcob, quorum gratia tam rara,& inusitata immunitas posteris eorum conceditur: tum ut meam, invistisdomo, amabilis,dignus quem omnes carum habeant,
- & impense diligant, di cum voluptate intueantur. E quit ustitiam vindicent a criminatione obloouen, Li: .. Obserua verba hac tam dulcia, di mellita Gabrim tium, quod munus illi Gequentur dili etentissime. H. li, Archangeli ore ips Danieli sacta.Nota in id po Ecce νυ ι ν dumis .ά vos. Propeciem abdu-nis es , ἡ nimi,in Arnangelum a Deo destinatu utDanie centur eaptiui Babylonem, in qua vos estis. Gatium. Ii oranti notum iaceret, impetrasse se a Deo quid. M via is su viam eorum, o a viresiones euom. quid postulabat, quod esset iustus, inculpatae vitae. Agnoscetis improba eorum instituta, di ingentem suauissimis moribus, & dignus quem Angeli suspis impiciatem: neque enim latere poterit. cerent, es Deus ipse amaret ardenter, atque eius χι constit/m super malo, quia ι--i m tidiis
colloquio delectaretur: quo gradu dignitatis quis Iem. Illorum improbitate detecta, haud accusabi- cogitati potest sublimior te Sed de his hactenus . tis poenarum crudelitatem, quas exegi de impia o 1 ciuitate: XXI.
Non solum iussi eripiuntur ab ira Dei, ea pro
197쪽
168 EXPLANAT. IN PROPH. EZECH. CAP. XIV.
eluitate quinimmo habebitis eonsiolationem eo-A luendum , diruendum , de inflammandum: atque gnoscentes. quod non frustra secerim omnia, quae inde ansam ceperant criminandi diuinam proui- ieci in ea, id eii, non immerito Vrbem euerterun, dentiam, quae talia designasset, nihilo mitius se Templumque succenderim.sed gnatorum vestro- gerens cum Israele, quam cum ceteris nationibus rum impietate prouocatus . & coactus pervica- gentium, nulloque habito respectu venerabilium Ratio eonso ci dic. Ex his facile erit quaestioni,qua versu deci- capitum Abraham, Isaac, & Iacob, quibus iis Munnia est, molertio proposuimus satis sacere : quorsum vide- uerat daturum se eorum posteris terram illam in 'μμ ' μ' licet senioribus, qui venerant consulturi Prophe- possessionem perpetuam. Iss ergo respondet Do tam , huiusmodi responsum exhibitum sit: Vide- minus, multo elementius se exercuisse Iudicium mi ς , 3 i licet quoniain hoc unum illi in corde vertabant, Hieroselymitanos , quam in reliquas mundi na- an scilicet tanta essent demerita populi, ut prupter tiones: nam ex aliarum calamitatibus vix iussim'i-eaDeus Urbem cui nTemplo esset reuera traditurus B euadebant incolumes, ex Ierusalem vero euas lem Wro ua Chaldaeis , ut teremias comminabatur in Urbe, & ros non solum innocentes , sed etiam eorum filios Π Erecluet in Babylone. Durum enim illis videba- alioqui sceleratissimos: ipibrum autem mores, &iarii rad tur floretitissimam ciuitatem, Templumque sanctis vivendi rationem: testes se facere aequissimae semene iam eorum simum, in quo vniee Deus colebatur, ob ciuium tiat, quam aduersus Vrbem per vates suos pronum μ' 'demerita a Deo derelictum , hostibus tradi pol- tiauerat .
Sub parabola vitis praedicitur incendium Ierusalem. , T factas est sermo Domini ad C
gno π1tis ex omnibus tiguis nemorum, quae sum inter i gna suarum'
Nun uid relletur de ea lignum, mi fiat opus, aut fabricabitur de ea paxilus, it de 1 deat in eo quodcunque mari Ecce um datum est in scam: Utramque pam
tem eius confian t gnis, in med etas eius reis
ductas infaucllam nunquid utile erit ad opus'
Etiam eum esset integrum, non erat aptum ad opus: quanto magis cum illud ros deuorauerit,
in combusserat, nibit ex eo fer operis e Propterea haec dicit 'Dominus Deus: quom do lignum vitis inter ligna Uluarum, quod δεδum ad deuorandum ,sic tradam babitatores I rusalem Et ponam faciem meam in eos: de igni egredientur, in i mi consi met eos: in scietis quia ego Dominus, cumposeuero Iactem meam in eos , E dedero terram mulamet desolatam:eo quod praeueracatores extιterant dicit Dominus Deus.
198쪽
mal. i. 9. 3T: Facti e erim Demos as me, distens. In hunc modum me allocutus est Dominus.
Ahominis, qa Ues de ligno viris p Origenes se caput hoe praecedentibus neetit. Cum illorum mores incorrigibilex nosset, iam exemplo vult ostendere suam quoque depopulo prouidentiam, di illorum studium clarius in improbitatem, si cum finitimis gentibus comparentur . Scholiastes vero. Ad aliud, inquit, versus transit argumentum, per similitudinem ostendens ad nullam omnino rein utilem esse Hiero symae populum. Mid μι de Igno vitis ex amo sus Iunis deci lia gnum Hebraice im ghra, fgnificat sere semper ar- sid set lignum vitis ex omnibus lignis sarmen torum, quae sunt in lignis sylli vel sarmentis,quae sunt, &c. Hieronymi verso comparat vitem lignis sylvae in frugiferis. Chaldaei autem lectio & comparat vitem lignis, ct in strue lignorum constituit vitem uteronymus potuit per lignum intelligere vel
arborem vivam, vel truncum emortuum. Chaldaeus tantum truncumr neque enim de vite in vinea plantata dici potest palmes, qui est inter ligna sylvae: necesse est igitur, ut per lignum vitis intellia
gat stipitem eradicatum,vel praecisum: atque illum dicat Prophetat esse ostensum a Deo per visum instrue quapiam lignorum,quae ex sylva conducta fuerant pro igne alendo: quod vitis proposito maxime quadrat, qui inserius addit: Ecce traumqtie ps rem muconsums ignis, &c. Enimuero in utraqueborem viventem, ut in Genesi. Lignam pomiseram B Versone comparatio illa prae ceteris arboribus, velium genu utim. & in psalmo. Hirranquam tigntim quis arasam G. &e. aliquando autem smineat,
quod sonat Latinis tripeuni,stipitem arboris praecisae, ut in Deuteronomio. Seruiuis ligno. Ivrdi.& iter . Matidatis quo pendes in Iuno. Hoc autem capite secundo modo usurpatur pro stipite vitis eradicatae,& emortum quod ex eo patet,quia dicitur esse inter ligna sylvarum,scilicet congesta ad- ignem,ipssque comparatur: cum tamen,si viveret, quantumuis esset sterilis , non conserretur truncis praeeiss, sed arboribus. Nemorum,Hebraice rv rn ,haz rah, pro qua voce Hieronymus capite octauo vertit ramum, di- ex omnibus arboribus videtur praeserre velle in re aliqua vitem reliquis lignis: unde nonnulli ita verterunt. Quid erit lignum vitis praestantius alijs lignis palmes ille,qui est inter ligna sylus' Verum
nil praestantius viti dare vult, alioqui aduersare tur sequentibus : Nun34 d isne υν de illa AP - , vi fas opus . die. ubi extenuat vitem prae ceteris lignis, non exornat . quare necesse est dic
re, sub illa interrogatione laisite simplicem negationem , scilicet: nihil omnino ex vite fieri potest quae aequi ualet huic sententia , inutilis est prae ceteris lignis, atque in hac incommoditate praesertur lignis reliquis, visensus st: Fili hominis,cens: Ecce applieans rama ad nares suas: atque ita C quid putas fieri posse operis ex ligno viti, γ eum hoc loco conuertit Chaldaeus stilicet ου ebis thali, quod est palmes: item Septuaginta: reddunt enim αυνα -- Ninelematon sarmetorum Ruos incommodissimum si omnium lignorum in frugi serorum , nedum pomiferorum Origenes ligna ο erari.
Ramosae a botes in tu Quola sunt.
ea Iosecuti sunt Neoterici omnes legentes, palmes. S lus Hieronymus posuit n moram nis forte ipse scripsi, ramorum, cuius loco notariorum incuria,
vel inscitia inseruit nemorum i quod accidisse credibile est,neque sine exemplo intelligens her eam
vocem arborem neinorosam, ramosam, vel tarmen
tosam, quales scilicet in nemoribus crescunt arbo res infrugiferae: nam illa,cum fructu carent, luxuriant in ramis,& virgultis proserendis, contra fructiferae parciores sunt in e ma nutrienda:quod non tacuit oleas. Vtin I, 9 6 I HA, Hebraice sterilis, yluarum appellat sylvestria, cedrum , pinum, &similia r conserte aut tautem vult per hoc Israelem cum ceteris sentibus, ut vitem, quae legis cultura fruatur, sacerdotibus, prophetarum oraculis,
sancto Templo , & multis miraculis , cum ignis vltro sacrificia consumeret , vox in propitiatorio Cherubim ederetur, S alijs huiusmodi, &e. Pe dentem Origenis sententiam absoluisse videtur Pa Tobebrilychronius dicens Ligna saltus appellat sylves ria, ut cyprcssum , cedrum , pinum, & eiusmodi. Illa enim di ad aediseationeiti, & ad alia plura sunt idonea: at vitis ad fructus tantum serendos: quod vacua Israel. Focias adaeqarias eu es, id est,eum seu D nisi adsit,inutilis omnino ad opificium redditur: aectum tulit, quem promittebat sarmetorum & pam- s dicat.Gentibus quidem spes est salutis doctorum c
I. . . . H -phetarum verbis , Apostolorum pς
pinorum lasciuia, scilicet nullum. Porro vox illa,narmorali, legi potest cum Hieromymo in casu patrio, hoe modo: ex omnibus lignis palmitis,uel palmitum potest etiam legi in ablativo, incipiendo ab eo nomine aliam orationem. Quid fiet de ligno vitis ex omnibus lignisὸ palmite, qui est in lignis syl-uae Θ quomodo vertit Chaldaeus, se enim habet: In quo differt arbor vitis ab omnibus arboribus λ palmes, qui est in lignis syli verso Septuaginta ad utramque lectionem trahi potest: se enim habenti
praesidentia, prophetarum verbis , Apostolorum et
praeconi js, Christi oeconomia, & suturis miraculi S; bis i s vero nihil horum est relictum: etenim di prophe iitri statitae, & Patriarchae, de admirabilium magnificentia,& exhibitorum bonorum figurae,ae praedictiones nihilo meliores moribus reddiderunt,&e. Nunc coi fer cmum situdinem, expensas,anxium desiderium,' expecta tionem intentam in vineae suae proventu; ut videas.
quaesi vitis nobile germen, vineae commodissum situm, culturae assiduitatem, vinitoris sollici
199쪽
imo EXPLANAT. IN PROPH. EZECH. CAP. XU.
Quam india quam si indignum, talem vitem labruscas tulisse.
I; In P decudo, quam dignum reserat s litatis opera pre
s a. tium, cum arborem alioqui speciosa in, ct amoenam non si passus ad xysti umbram, vel ad horti sui ornamentum,vel ad propriam iocundita tein amplius lasciuire; sedilatim pricidi sterilem iusserit, quam Quam dipna ne frugiferis quidem arboribus conferre digna- ..i tur: neque amplius vitem, vel arborem appellat, sed lignum,utpote eradicatam, de iam emortuam. vi. Deinde cum lignis sylvestribus,quae in strue congesta erant ad focum, stipitem vitis componit, atque de eo pronuntiat,quod reliquis omnibus longe antecellat in incommoditate: cum neque ad opera externa diuendi possit,& se sumptus patrisfamilias ex parte resarcire.neque vero vinitori ips quacunque ratione usui esse, nisi ad ignem nutriendum. Matis. s. Godsi fai euanam is rassaturari ad n hium valust i 3. et ira,nis ad sterquilinium apud Malachiam Domi Mai. .p. s. nus ad sacerdotes ait. Pro M Podor es deae vas ceu ιι ι sis mitis omnistis pia scaenari se
Ioan .as. stis viis meas. Egosam visu, os palmura manere In me,
cte omnem parmue sis me non ην rem factum pater Meles, nΛη meus agricola Ioliti eum . Quid ita quia Ecclesaei uid Eu, non est viridiarium forum suave olentium, non est imis ta nemiis cedrorum procerarum,& quercuum Basam: Mi ' sed vinea, cuius plantis vita: tor ait. Q. Aeli ves, ese passi τυμι eatis, of actam asseram, M. hie si dest, siceidentur, de in ignem mittentur. AL n3a duΓιιών de ea tignam,is ι opus αι δειν ea Iιν .e rapax IIas, τι Pepoleat /n eo quod n ne j. Hieronymus. Cetera ligna sylvarum,ut de po- cmiseris arboribus taceam, quorum de Scriptura tuo . do nullam facit mentionem ; cum poma non habeant , succisa plurimam praebent utilitatem , de in omnem agriculturam, de in usum armorum proficiunt, dum attenuantur in scuta, raduntur in halii-lia cludunt soribus,continent arinariis risco, loculis, omnemque domus tribuunt supellectilem. Vitis autem s semel uuas asserre cessauerit,in tantum inutilis est, ut ne paxillus quidem ex ea pollit fieri,de merebri quo aliquid pendeat, &c. Polycronius. Ad nullam rem necessariam idonea planta, ne ad ullum quidem usum; ut fpnificet, non modo aliis non esse illos utiles, quod de uissent, cuin lege erudirentur; verum ne tibi quidem utiles esse. IV. X releni datum essu esiam. Polychronius. Nan-DHI, M. que ad fructum serendum inutilis, ad nihil aliud Iram compa nisi ad comburendum ab agricolis conditur. Ibis h. Et huici esca est, pabulum, nutrimentum. Solet enim , et tribuitur. plura ignem ex elemento fingere animal, de illi tribuere linguam, flammam scilicet eo nomine appel- a. lans; qua, non secus atque animal lingua, lambitast, st. 4. appostam escam: quare isaias ait. Leas deafra D. p. a puram tingua Unis, oe. Et in Actorum libro . Ana.
u I si extrensiates eius, Symmachus de Theodotio duas summit8tes eius, Aquyla duo nouissima eius inter
' pretati sunt. Septuaginta vero legentes uer, sane, quod punctis mutatis significat non duo,sed annos, Everterunt: annuam purgationem eius consumpsit ignis: ad eli sarmenta,quae tempore putationis an
nis sngulis praecidi solent, missa sunt in ignem, ede. Qua oratione sgnificare voluerunt Septuagintaia Hierosolymitas, qui absumpti erant diuersi calamitat: bus: nam qua dam purgatio vitis huius facta est a pharaone, cum Ioacliar intersedit; alia a Nabuchodonosere , cum Ioacina necauit;denique alia ab eodem , cum loachin pr edicti filium captiuum. transsulit in Babylonema in quibus praeliis necesse
sust, plurimos ciuium fame,serro, & igne esse com sumptos quae mala ignis vocabulo signi scat Vates, quod propter acerbitatem tormenti, quod inseri , surpari soleat pro omni graui calamitate,& perniacie. Nihilominus germanior est verso Hieronymi, quae non selum arsisse sarmenta amputata signifi- ea taed etiam ipsus stipitis eradi eati virumque extremum,utpote aridius ignem subito concepisse,&vis titionem sumatem e seco ereptum diuini agricolae prouidentia : qui tametsi multos ciues Vibis vel occidi, vel abduci passus est, multaque eius ornamenta ,& monimenta igne hostili succendi m mist Vibem adhue , ct ei uium reliquias cons rua- -.bat tanquam lignum semiustum de incendio sita
tractum: atque huic sententiae probe respondet, . quod sequitur. D meae laseias redacta es insati v vel medium eius: quod non potest necti eum versione Septuaginta. Etenim,amputatis palmitibus,& igne eonsumptis, non continuo extrema vitis pereunt, ut medium eius dicatur de igne erutum,immo tota vitis manet,quantumuis sarmenta clementur. Idem probat versus consequens rUium eam esset interram, non erus apum ad opus rquanta magis cum iri, Inis deueraueri atque eomtis
seri' nihia ex eo fies operis 3 Semel eradicata vitis in utilis erat ad operis quidquam ex ea faciendum. quanto inutilior erit cum semiusta ex incendio su . tracta est eradicationem vocat derelictionem Israelitarum,quod Isaias dixit. Non patus υνο non derem
d ruam macerram eias, Fe. Quod ad Aeli & Mati,s ss tempora referendum exit manius quibus licuit peccare quantum libuit. Incendium autem vocat hostium expugnationes, de eaptiuitate, eiulum ignem vero iamem, pestem de gladium, ut diximus aes capite quinto, ex quo igne vitem dieit sibilatauu nam tametsi uniuersa ciutias illis calamitatibus sibiecta fuerit, non omnes corripuit ciues,neque omnes fame,aut gladio perempti sunt, sed aliquot partes illius, ut eo capite Vates vatiei natus fuerat subparabola capillorum. atque hoc est quod sequitur:
Momodo I gnam viris isto Lenosi ars quodd ala d orandam, i tralaum sas rasores Ierusiati . Parabolam applicat suo instituto. Vites, in- ciuessu quit,sunt cives Ierusalem; ipsi vero est vinea cuius
sepem toties perrumpi ab hostibus permis, vitiumque bonam partem eradicari,& igne pestis, famis, digladii, vel etiam seruitutis absumi; qui reliqui sunt, titiones potius, quam ligna vocandi.
retus. Liberati quippe a fame,obsidione perabunt, aut captiui abducentur.5holiastes Excipiet eo , in quit, malum ex malo es fame & obsidione gladius. a
Utigenes vero aliter. Ex captiuitate Nabuchodono eo tantiati
ser reuoratos alia ipses Vespa sani excipiet videlicet per hoc calamitatum continuationem indieat. R Uscutis, quia ego Dominus, cum posiero faciem Meum m eos. Id est, vultum iracundum, atque terri bilem,ut supra diximus.
dem in seruitutem redigi permittam, & occisione
consumi; terram vero ab ipsscultam, desertam reddam, Ic a cultoribus vacuam:a que haec patiantur, poenas e
rem,quae in me deliquorunt , per lue
200쪽
Heus pro possession diem msilia stantia sumi
ROPONITH quintodecimo Aeapite Dominus Vati quaesti nem de ligno vitis cuius disi lutio pendet ex intellectu similitudinis, quae versatur inter vitem,de ciuitatem Ierusalemtista autem smilitudo in anologia vineae cum Ecclesia fundata est. Quapropter visum est utramque breui commentariolo explicare. Notum est ex sacris literis populum Israel electum esse ex omnibus terrae nationibus in peculium, seu populum peculiarem Domini: unde sic loquitur ad eos Dominus in Exodo. Erisu mιιι is petatio: Et in Deuteronomio. elexu Dο--D-ιum ursiti ed B popuIus peculiaris, dec. qua dicendi ratione nil aliud signiscare voluit, quam Israelem futurum dein ceps uniuersam substantiam suam , atque diuitias, tametsi pusillus esset grex: nam Olim cum in tent rijs habitabant mortales , praeter pecora nullam aliam possessionem habebant, ut patet ex censu diuitiarum Iob. Vnde pecus pro possessione usurpari solet,ut in Iob: Pestem pro peste,&c. pecus omne, hoc est,quidquid possidet homo, ut versus sequens declarat . Idemque videmus in substantia Abrahae , quam recensuit Moses in Genesi. Cum vero successu temporis homines in urbes congregari,& finitimos agros colere coeperunt,ac- Ccessit ad peculium praedium. & substantia dieta est etiam sors di pars, nimirum quia singulis elui sex agro circumuicino per sortem pars cedebat rquam ideo vel sortem vocabant, vel partem. item . que suniculum, quod dimenso fundi,& partitio su-niculis extemis neri soleat quibus nominibus suum etiam populum cohonestavit Deus,ut plane cognosceret, tametsi gentium omnitam esset Dominust, Israelem singulariter elegisse in gentem sanctam,&populum sbi earum: se Ieremias. Sane in Uraia D
a. d. aeuia vi Altissimis senses, quando sepaν ab as
ra suram Israesi tantam terrae partem selegit, determ: nis definiuit, quanta filiis lirael tussicere possse videbatur quoniam pars Domos popuI- ώ, D- δε-rtilis sis aetatis e M. Adiecit de supradictis
nomen aliud non minus splendidum, testieet hae: editas, quo significauit tanti se facere IstaElem, ae si haereditas esset sibi a parentibus legata: quam nulla commutatione, vel pretio a se abalienare induci possint haeredes,ut videre est in historia Naboth. Enimuero inter priuata praedia antiquissimae sunt vineae r nam ct de Noe legimus post diluuium
primum plantasse vineam. Captique Noe ara agricola exercere seream , omniauu ameum: quare in sacris
literis vinea pro possessione, dc sacultatibus usurpari solet, quemadmodum de pecus, de quo supra di
dam spe hoc est, totam etiam vallem Hierico, in qua olim Israesitae desperabant se possessuros ter ram promissam ob peccatum Acham, dabo illi pro ianua spei; id est, pro primitiis eorum bonorum,
quae postea acceptura ei de in Deuteronomio. D .ens tus, doc vincla cse Moera, qai non pluaructi , id est oliueta de ceteros agros. & in Canticis . meafvit parisies. Item: Vinea mea coram me est . quibus i cis non tam pro vineto, quam pro liareditate, pocsessioneque sumitur nomen vineae, quod scilicet vinea esset potissima, de utilissima possessio, sinusque iocundissima, quippe medium quid inter hortum,& fimdummam iste,quaestuosus est; ille,delieiosus ivinea autem, quaestuosa pariter de delieiosar nulla enim arbos vite seracior pro sui tenuitater nam de vinea quaedam olim Catonem scripsisse testatur Plinius,denos musti culcos reddere solitam ex iugeribus singuliς eilieaci, inquit Plinius, exemplo non maria plus temerata conferre mercatori,non in rubrum littus. lndicumue merces petitas, quam sedulum ruris larem, dee. Neque desunt eius rei in sacris testimonia satis idonea: nam in psalmo. Femina filiorum secunda viti feraci consertur: καινι μιι α ιυ ab dans.& Sapientia se ob eandem rati nem comparat viti: Ego, inquit, a a uiris fomFMai. dec. ut non immerito ab arboribus in regem postulata dicatur in tabella libri Iudicum: atque,ut alia nune praeteream, quid sibi voluit Iacob, cum Iudae filio benedieens hane de sorte terrae eius intexuit prophetiam L pans ad timeam, Hebraic vitem, pastam suam, ese ad auem, palmitem uuae, a M. Mi ,
8am soam i nisi bonorum Ecclesiae Citristi abundantiam declarare sub typo sortis i udae e quae tam