장음표시 사용
261쪽
uiuere instituit, sed suorum seminum fructus per- .cipiet. Deinde argumentatur a contrario.
xiv figenis ris sirium, is uidelicet latro, quem
memoraui, Pirridens omnra petrata patro sus, feris, rima est,ct non steris ite es, &c ια non m Herar, dic. sed uiro time . Neque enim iussum est
ab hoe pro scelere iIlius exigi poenas. XVII. Ilarer ei ui calumn Mus est, o vim frit farri, ' O malam v rastis ela ivi med o dipatissi, palam, &sine ullo rubore, aut timore, eere monam es in in
εο υ esa, id est, propter iniquitatis meritum rae si dicat: Quemadmodum non proluit filio sceleri-ti .. rato parentis meritum, sic non ossiciet nepoti iusso fili tui sis' patris iniqui demeritumi haec autem non esse ver-m n i sce ba, sed res, quae partim gestae sunt, partim gercn-kr ' tur, testis in diuina Scriptura. EZechias enim ex l ti impio patre Achar natus non solum pro parente ex aduerso non soluit poenas, sed etiam propria pietate nobi- lismus euast. Manasses autem omnino contra
' riam paretiti uiam ingressus, nihil a patria pietate
utilitatis percepit: at ubi eum poenituit,lalutem est consecutus: δε Amon huius filius patriam improbitatem aemulatus, non item poenitentiam, malum habuit uitae exitum: cuius filius Iosas patris auersatus impietatem omni virtutum genere instructus in Sanctorum numerum adscriptus est, nullo ex iniquitate paterna contracto detrimento at eius si iij minime ipsum aemulati, sed omni impietate adstricti poenas suorum delictorum perloluerunt,nulla ex pietate patria utilitate percepta. Eu ipsa igitur sanctarum scripturarum historia vera ostensa sn od . sunt eloquia Dominii Haee Theodoretus. XIX. Ει dicti is 1 ara κων sanustitis inquiratem patris . Oppostum potius obiecerant: quare filiorum
dentes obstupuerunt ob parentum intemperantiamΘ Verum non repetuntur nune Iudaeorum v c
ba querula. sed per prolepsin siluitur quaestio, vin his,. ingeniose notauit Hieronymus, quam poterat auditor opponere , ae s dicat. Quod si rogetis. vel nunc rogabitis, cur non portat hie filius iniquitatem patris grassatoris e V ά heri quia stati οἰ- eis aer iuuitium operastis est,&ci quoniam non eamdem viam quam pater,insectatus est; sed mea praecepta parentis institutis anteposuit , dignum propterea reperit vitae exitum. Sie igitur statutum
apud me est 1 rXX. Am , qua ecraueris, ipsa morietur Ibus non Ilute decre- rasis iniqui aram parris, o prio non portatis imν Iaxo id ην ,- y. Patet huius versus sententia exsuperiori-Liqici stila bus; verumtamen illi aduersari videntur alia scriniae dicti, plurarum testimoniar nam in Exodo legimus: Ergo di quo ID.m ntis Dem ratis sonis, Ioles, vi sum iniquitae,ia, ' re in ' Mamuriiam. quanam generationem
si horam Grais isti eos e. Praeterea ob delictum Da populum percus ini legimus t di ob peccata Dathan, di Abiron, atque Sodomitarum v niue iam eorum familiam cum paruulis innocentibus esse deletam: quomodo igitur hae illis cohaerent λAu umnus Diuus Augustinus, quem Doctores Theolosi se- di quuntur, utramque sententiam ita conciliare niti-L., ' tur , ut secundum Exodi testimonium puniantur quidem parentum peccata in filiis poenis eor
rum, quae a parentibus acceperunt ι poenis autem
animae, id est, spiritualibus, quod Erechiel signiscat, filii non plectantur ob parentum delicta. Ceterum, ut supra ostendimus, anima apud Erechielem non sgniscat hominis formam, sed totum hominem neque mors significat mortem spiritualem, sed corporalem: neque de culpa sermo Prophetae est, sed de poena, de illa quidem temporali, quem admodum & Iudaeorum querela propter poenam temporalem, Vrbis scilicet ruinam, exorta est,& in
prouerbium relata dicentium t Pareo tomede una suam acersam, dentis horam Ampseos: perinde
enim est,ae s dixissent ob peccata Manassis nos luimus captiuitatis poenas. Si autem Erechiel de temporali poena loquitur, Moys repugnare videtur. Idem diuus Augustinus, diuus Leo Papa, atque Au me divus Gregorius se te spondent quaestioni: Peccatum Originale a parentibus trahimus, At nisi per gratiam bapti sinatis soluamiat, etiam peccata pa- epistola avirentum portamus, quod unum adhue videlicti su- Giezi dimus in illis: reddit ergo peccata parentum ins-lios, dum pro culpa parentis ex originali peccato Ut r. anima polluitur prolis r &rursum non reddit pe cata parentum in filios, quia eum ab originali cutipa per baptismum liberamur, iam non parentum , culpas, sed quas ipsi committimus, habemus Vmrum haec responso ex praedulis videtur insuissetens: primo quoniam tam ludaei, quam Vates deprena loquebantur, ut diximus, non de culpa. Praeterea de poena corporali, non de spirituali: deinde de pre 4 Ina in ilicta ob peceata actuaria proximorum pare tum .qui idololatriam secuti suerant, non ob peccatum originale primorum hominum, nam ab eo ex piati erant per circumcisonem. Non potest igitur Erechiel explieari de peccato originali esse locutus. Sed neque Moses alioqui divisset tantum in tertiam, &ouartam generationem visitari peccatum Adae in filios, sed in millia millium, cum vniuers,qui nascuntur ex progenie Adae,ex a quo peccatum ori nis contrahant.
Alii respondent, locum Exodi accipiendum de Aliorem s. poenis leuioribus, utpote facultatum, vel honoris, iuri in quibus merito filii propter parentum delicta , etiam ex dispositione humanarum legum plecti s lent, ut videmus in reis laesae maiestatis. Locum vero Erechielis accipiendum de prena capit ii, quibus sauet illud testimonium Deuteronomii. Deuti a Non eccMentur parres pro filiis , nec sy ns parri- ρ asbtis ita unusquisqueno peccara suo morariari atque exemplum legis praestitae, quod libro Regum reser- ..turr P nassu, Amasas rex inouassos, qui inierso ρ. s.
potius instauratio est quaestionis, cum ex libro Re- : . . , .sum sesamus ob adulterium Dauidis filium eius ' mortuum suisse: & iterum propter eiusdem elatio. nem in populo numerando multa millia subditorum peste consumpta. Non solum igitur leuioribus poenis, sed capitalibus alios pro aliorum delictis esse punitos,satendum eae Alii hoc argumento conuicti respondent, suppli Assismis iseia aliquando cile poenam, aliquando medicinam; spoesio. illam insigi in peeeati vindictam, hanc vero adhiberi ad animae remedium: atque Erechielem de poena simpliciter loqui volunt, quam nullus ob alterius peccatum sustineat; Mosem vero de mediciis nati eastigatione, quam multis ob ipsorum maius commodum Deus sape irrogare soleat Sed hoc est
eludere argumentum , non conciliare scripturas r .
nam luee Varius Moses de poena, ut poena est, ob eulpam
262쪽
culpam scilicet, illata loquitur dicens: Vissans in
quitarem parram in filios in se Iram, o Panam gen ra Ionem eorum, sar aderans me. id est, puniens pCena
communi sitos cum parentibus , quia me non sinium despexerunt, ut peccatores reliqliriolent, sed etiam oderunt,& ex corde irritarunt. EZechiel contra de poena, ut medicina est, aperte sermonem instituit, cum dicat statim: s autem ι ius egens par
ιμ. Mederi certe volebat supplicio, qui poenitentiam suadet, & veniam offert. Quod si ea distinctio rationis duplicis poenae locum habet in hac quaestione , necesse est fateantur, poenam ut pinnam inflios transte; poenam ut medicinam ad alios minime derivari. N et, solutio Diuus Hieronymus praefatus se ex verbis M
iis alioqui scandalum esse passum , ex praesenti Prophet ae testimonio illa interpretati nititur, quasi
dicta sint per parabolam quandam: quod scilicet
aliud soris sonent, aliud interius retineant: atque sese explicans ait: Non ideo si ij puniuntur in tertia, & quarta generatione, quia deliquerunt patres eorum,citin patres potius,qui fuerunt peccat res, puniri debuerint; sed quia patrum extiterunt aemulatores, & oderunt Deum haereditario malo , di impietate in ramos quoque de radice crescen
te, &e. Idem fere seribit Gregorius loco praedicto: addit enim post alteram locorum conciliationem traditam in hunc modum ; quod taliten intelligi, aliter potest. Quia quisquis praui parentis iniquitatem imitatur, etiam ex eius delicto conari situr; quisquis autem iniquitatem parentis non imitatur , nequaquam parentis eius delicto grauatur, dic. Horum Patrum sententiam aliquot pripositionibus explicare libet. 1. Propos- Esto itaque prima propositio pro quaestionis s Iutione. Cum filius innocens est, nullo modo ple- initur ob delicta parentis . Hanc presse proponit Deus apud Erechielem, & exemplis additis pro
L mposi Secunda. Cum uterque noxius est,pater se ilicet, iis . & filius, uterque castigatur ; sed unusquisque e rum pro meritis, & pro merixorum ratione atque mensura; haec quoque constat ex vatis sermone.
tio . . sed etiam deiura filiis tradunt, cum scilicet omni pudore , & metu de lito peccatum suum praedicant, ita ut silijs pectandi exemplum existant, filii quoque imitantur delicta, quae a parentibus didicerunt; tunc utrique puniuntur, patres Ob exemplum, filii ob imitationem; unusquisque scilicet ob
Poenae pa- peccatum suum. Ceterum sacrae literae cum de sup- plicio eius peccati, quod a patribus ad filios quatia miluiti dam traditione permeauit, loquuntur, tamets tam inducunt pcenae, quam culpae consortes sint utrique ; deliticae si . ctum adscribunt parenti, quia ab ipso tanquam a sente manavit ad filium; & Eunita vitionem exe ceri dicunt in filio,quia in illo magis elucet poena, quam culpar culpa enim in filio imitatore patris leuior est, quam in patente inuentore: poena vero in filio minus noxio grauior videtur, quam in parente sceleris auctore. Praeterea quia poena in filio
duplex supplicium est, quo scilicet & pater videns castigatur, & filius sustinens torquetur. Itaque tametsi delicta , ct supplicia sint reuera utrique
communia; parentis peccatum merito dicitur puniri in fili)s, quia in illis grauius punitur: alioqui
neque patres sine poena evadunt, neque filii citra noxam existanti neque unus alterius, sed unusquisque, ut Deus per Ezechielem prostetur, portat iniquitatem suam: atque hoe mihi intellexis e videtur Hieronymus, cum dixit Moysis sententiam esse prouerbialem, di figurate accipiendam,ne scanda- turn ingeneret in Christiani, cordibus, si abiblute pronuntiatum audiant,pro parentum delictis sitos eastigari. Haee de adultis intellecta volumus, non de paruulis, quorum est iudicium tecretius, di prouidentia sublimior, quique existimari possunt aliquid parentum: atque adeo nillil repugnat simul cum parentibus communi aliquando inuolui lupplicio, ut in excidio Sodomorum Dei una videmus vel viuentibus patribus immatura ereptos moneot filio Bersabeae accidit ob Dauidis patris delictum, dicente
Scriptura: Dom κω quoque ιranstulis tecta Itim suam, - i
onerar: quae quidem sententia aduersus patrem potius lata videtur , quam aduersus filium: iste enim vix mortem sensit, cum non dum plene vixerit, ille autetia bis mortuus est, filio moriente: nam quo innocentior erat,qui pleetebatur ob patris delictum, eo si auius cruciabatur proprii sceleris conscietitia noxius parens. Ceterum de paruulis nutulus sermo neque Iudaeis erat , neque Prophetae r
quare stat firma Dei sententia di aequitatis legi
ιυ en o Mantiam operum estis fer ei. M autem ι Ius eram prenuo iam ab omniam pre. XXI casis si , quae speratus e P, est. Graeci: Tantum abest, crinia
inquit, ut ab alio pro alio poenas exigam, ut etiam ipsum mei legis violatorem,quamuis innumera facinora patradit; si tamen ille poenitens respiscat,&iullitiae vias persequi instituat; libens eticipiam, &vita dignum iudicabo. Hieronymus apertius : In nis . tantum, ait, peccata patrum ad filios non redundant,neque iustum filium sceleratus praegrauat pater, neque alii pro aliorum sceleribus puniuntur,ut
ipse unus atque idem qui prius impius fuit atque peccator, s postea egerit poenitentiam, di ad meliora conuersus pristina peccata deleverit. non iudicetur vetustate peccati, sed in meum suscipiatur gregem innovatione virtutis.
Ommum infruunum eius, quas operatus es, no re- mite aut . Mira poenitentiae viscacia, quae non tam Miritum e conseientiae tabella peccata delet, sed etiam tentiae essica
ex breviculis diuinae iustitiae, in quibus gestorum cia
omnium rationes continentur: de quibus in Deu- Devr. 31. teronomio. None sae e aera si s aptid me, o F 3 .gnarum usuuνίου meis e & iterum. Recensus, vete. 3. as. res commentarios scrinis mei reuoluens, qua n- 'que feras Amareth, oe. Pa noe, P Laetore sis: βὰ marmore Iasis. poenitentia vcro peccata in marmore sylo ferreo
cxarata exedit, excavat, atque omnino delet. In es vi a Itia. quam speratus is iura. De qualitate uitae iusto promissae in lege, agemus capite vigesimo. μηριιd veloraris mea es mors D m - XXIII. κ u Dem,Sec. Hanc sententiam enarrabimus in fine capitis. Si autem auerteris se Luctas a iis P r ascia, o feram XXIV. Diquitasem. Hieronymus: Sicut iussum antea pec- Πισο catorem non praegi auant antiqua desieta sic peccatorem
263쪽
se hortuatorem, qui prius iustus fuerit, non iuuant vel Ares iustitiae, unusquisque enim in quo inuenietur , in eo iudicabitur. Polychronius: Ita, inquit, iuste definio pro cuiusque renus gestis; ut di iis, qui multa peccant, di ex animo resipiscunt , veniam trisbuam ; I ab iis,qui recte aliquando agunt,ac deinde moribus commutatis insanabiliter peccant , poenas exigam di neque eni in paulisper bonos nos este oportet, postea improbos fieri. Videmur enim etiam superiori tempore non ex cura, ct studio h nesti virtutem coluisse, sed potius temere, di consuetudine quadam. Neque nos moueat quod ait δε--- νεω, tim en to paraptomati, in lapsu suo se legunt septuaginta, ubi Hieronymus posuit m pratiar euruκe, Hebraei vero 'hra, magi alo) lapsum enim, ct osensionem vocat permanentem auerso- Bnem ,& immutabilem habitum in malo, dic. eandem vocem explanans Theodoretus, sic habet, Et
sciendum est non simpliciter dixisse, si peccauerit, sed si conuersus fuerit a iustitia sua, & fecerit iniustitiam, secundum omnes iniustitias,quas seeit iniquus r quandoquidem ostendunt etiam ex piis alia qui ; sed resurgentes eadem rursus incedunt via, &poenitentia salutem consequuntur; atqui prorsus ab hac recedunt contrariae viae fructus percipiunt rhoc est petrasum admonem , quod vocat Ioannes, ct pro quo orare non consulit, & in quod negat ille incurrere Dei generationem, hoc est, praedestinatos, & electos. 1ι ὰ aestir Non es aqua usa Domini. ad te ergo domus Israel: Nangard ura mea Asa ea aqua , o non Cmagis vita vestra praua sum p Polychronius i Hoc est: non est bona, neque recta, neque respondens pactis, quae a Deo est compensatio . Viam appellat actionem, ut in psalmor In aia pectauram non Iriis rat Dominus non punit indienabundus, sed crimen elementer ex aequo animo distatuit. Scholiastes. Quo me, inquit,criminamini quasi non recta,& iussa iudicia seram Viam enim appellat actionem , quae sit in ultionem improbi. Quoniam igitur lixe dicitis, audite quid ego dicam, de quod dico, iu
Cum enim asotois se tuam a iusti a sa, o foriri inquiratem, moriri in eu. Hebraice: Et fecerit iniquitatem, & mortuus fuerit super eis, in iniqui late sua,quam secit, morietur. Pronomen plurale Deis refert iniquusaus, quas subaudiuit seriptor sacer ex versu superiorii nam ita dicturus erat i & secerit iniquitatem iuxta omnes iniquitates, quas opera' tur impius, morietur in eis, &e. Vbi obserua nihil
aliud sibi velle illud, & mortuus tuerit super eis,
quam quod Hieronymus vertit, meritiar in eis:oratio enim sequens repetitio est praecedentis. Nihi- Iominus Graeci literam sequentes nam eodem modo transserunt Septuaginta) alium sensum indie ri credunt: nam ita habet Polychronius i Intelligit vero hic eum , qui sine poenitentia labitur hoe enim fgnificat illud, ct morietur in illo. ae si dicat: per totum vitae tempus in illo morabituri qui eius. modi est immenitens , mortis supplieiuna seret . Eadem sere ieribit Theodoret usi in quo sensu vi- Euere, & mori, pro vita, & morte aeterna accipiantur necesse est. D tam ationeris se impius as imp erare sia, quam operastis est, o secem is eram, ct restitiam; ipse am-mum suum a Meab ι, vitam tuebitur suam , dici
Scholiastes: Ergo,inquit, improbum reuert Etem ab improbitate sua, ct iustitiam faeientem absoluens inique ago Θ at iustu in , qui iustitiam deinde nestisat, di incontinentcr, atque indesinenter se in sc leribus volutantem puniens non recte iudico 3 at non habetis , inquit, quod iusse opponatis ad hanc orationem, qua causam, & rationem reddo. En igitur, ut mea via, & sententia, quae in vos se tur, est iusta; vestra vero oratio iniusta, & omnis impietatis plena .Polychronius &Theodoretus.I'sa res, inquit, et amat iudicia quidem mea recta es se, ac iusta;vestrum vero institutum steteris, & inbquitatis plenum. Mirantur hoc loco interpretes quidam, di me, Quaestio. rito rogant; quid est quod, cum hoc versu Deus respondens calumniantibus suam iustitiam , atque causam propriam dicens,prostratur rationem reddere aequitatis iudicis, ersa iustum,& impium nutilam omnino exhibeat , sed simplicem sententiae a se in utrumque latae tenorem repetens, eausam se vicisse dieati quasi argumento euidenti demonstrasset sua iudicia recta esse; illorum autem querimonias, & criminationes iniustas . Cui quaestioni nes haesis ex parte responderunt Graeci iam citati, dicentes Graeci. rem ipsam clamare pro Deo aduersus criminato res . Ceterum locus hic nobilissimus amplius illustiari desiderat. Respondemus ergo , idcirco Deum repetendo ν spotitie sententiam suam illam declarasse quidem,nec con auctor. firmasse,quoniam prima principia explicatione indigent terminorum, non vero probatione,cum c
gnitis terminis, per se snt euidentia: talia sunt de- ἡ- , creta diuinae aequitatis, de quibus aliquando du- sues quas bitamus ignorantissimi homines, quod ea non peris prima princiealleamus. Vbi vero eorum pleniorem assequi in- telligentia in datur, non secus illis mens acquie- issata mscit, quam peometricis principiis. Itaque repo se ipsa si et untur, & declarantur a Deo iudicia sua erga impium, & iustum exercita, quod id satis superque a u. erat. Deinde quoniam etiams explanatio non suffecisset, nulla omnino ratio illorum reddi poterat r nam quae maxima sunt, sibi ipsis tantum comparantur. Quam bene Cicero, vi crimen parricidae exaggeraret: Matrem, inquit, tuam occidisti quid dicam amplius ξ matrem tuam occidisti: Extenuasset Acinus eximius orator,si alteri quantumuis grauissimo comparasset r sbi ipsi conserens summe amplificauit, & extulit. Praeterea quia maxima quaque, & vastissima non ab alijs, feci a se ipsis dependent , & sibi nituntur; contra minora ala alijs . Pendent quidem sacra Templi anathemata, ut hoe exemplo utar, a summo tholo, tholus nititur testi di ni ista fornicibus, fornices muris, & perastadibus suleiuntur: muros substinet substratistio, haee terrae insdeti terra vero in medio aere pendens , a quonam sustineri dicas Θ a se ipsa seut videre est in psalmo. 'αι furui terram supra sutitis remsam,
non inetinabuών, commouebitur, in faeculam oculi. ,. Mare vero terrae imminens a quonam contineturne orbem inundet quomodo non disiuit unda suid1 3 quomodo non descendit ad inferiora grauis aqua Quid caelum axibus ne voluitur in gyrum at axes ips quibus sulcientur polis, cum emtra supremum caelum nihil si materiale sbi ipsnititur moles tanta, in seipsam concamerata quas sphaerica testudor ideo enim vocatur .rpn, raqi agit, firmamentum, quia in se firmatur, nulli bi in eumbens, ut in psalmor rarendens e I spe Ibid p. a. Iem, ut tentorium, qui regis, concameras, aquis δε- per Iora eam. Si ergo in creatis rebus. quae sibi ipsa catena illa,quam Homerus ingeniose finxit a summo Ioue per Diuos & caelestes orbes ad mortalesvsque demissam, connexae sunt, & aliae ab alijs pendentes; aliquid reperimus independens; immo in
264쪽
cor nouum talem uoluntium. spiri rus autem Nouum T.
his inferioribus, quae natura, ct conditione caduca Asunt quaedam inuenimus adeo firma, de stabilia, ut se ipsi firmentur; quid mirum si diuina veritas si binitatur, de diuina aequitas iustitiae suae nullam praeter se ipsam rationem habeat 3 sed illi credere oporteat, quia ipsa dixit: hule vero sidendum sit, quia ipsa decreuit. Ergo h ee est causa, quod nulla iudicii diuini datur causa. sed eius institutum declaratur, ut aequum esse eo ipso iudicetur. Persistens itaque in sua aequissima iudieii lege iustus tu dex non secus in posterum se ficturum cum filiis statuit quam, cum parentibus Olim fecerate ait enim r
mira Istae iis Dominis Dein. Atque ita minatus, iustaque prolata sententia ad admonitionem orati nem conuertit. Bona νιι-nsio asse paenisentiam. Scholiastes iCum sit bonus natura Deus et lain suum iudicium cavillantibus peceati obliuionem, di veniam prinponit, si ipsi mores veteres,de saeta praua poenitentia deleant, de in meliora commutent. Polychr nius Hoe est Etiam s in ipse Templo statueritis idola, etiamsi sanctuarium pollueritis, etiamsi legeinviolaueritis;iam tandem resipiscite, de mutate consilium. Blanda haec atque vere paterna adhortatio ad meliorem frugem satis aperte deci arat diuinam iustitiam non contra homines saeuire, sed contra peccata: quandoquidem quos peccatores decreu rat punire ad detestanda peccata amice inuitat ne pereant. Propter unum Seba toto impetu dimi ea bat Ioab eontra Abelam, cuius capite per murum C demisso destitit ab oppilanatione Vrbis sibi alioqui carae Ioab,& obi jeienti sibi semina prudenti. .Q-νeρν tiphas hirad suum Domin respondite asia hoc a me e non praecipiro, neque de bl se: Non sie ses rare se hsmo quidam in monte Ephra m sua nomin quem vos protegitis manum siuam con Daregem David r Iradue istam solam, o riterimus a
Aitate. Similia obiectantibus Iudaeis eadem sererespondet Dominus: Abst, absit hoc a me, ut moristem velim impiorum, urbemque ierusalem mihi multis nominibus rari sinam demoliri tu animo habeam: contra abominationes vestras bellum gero e peccatum impugno; tradite illud solum. Conuertimini ad me poenitentiam agentes; sequare
moriem - λει furite nobis eis nosam,ori ritam notium. Ces x, Datim est noua voluntas, nouus ascius. Spiritus nouus estnquus ardor animi, & desiderium nouum,ut
alibi diximus, & dicemus. Origenes: Quomodo id
stξ si emamus veterem hominem cum actibus suis, ct induamus nouum . qui secundum Deum creatus est in iustitia,de sanctitate veritatis veraci,interna, non ficta, neque hymerita). Scholiasses: idololatriam cum pietate commutate, de prauos mores cum bonis. Sed hie obserua, tantum opus,quantum
est iterum renasei,cum alioqui sit digiti Dei di deuterae excelsi; nihilominus hominibus adscribi, ad declarandam liberi arbitrii potestatem, quod gratia Dei adiutum potest, posthabitis desideri s etr ris, noua voluntate, atque altero animi ardore pi
tatem colere , de virtutem consectari. Sed hane theoriam tractauimus capite undeeimo , ex diui Prosperi sententia.
vos puniendos adducitis, quibus licebat, si legibus
obtemperaretis, omnibus frui bonis, de beata vita. Non mortem, inquit, iniqui, sed poenitentiam cupio neque enim vi punirem hominem ipsum crebui, sed ut cum eo vitam communicarem: alioqui quorsum prophetas meo nomine afflassein, scriptas leges tradidissem. pollicererque bona, de gehennam minarer, si punire cuperem e potius homines permisissena eo ferri quocunque vellent: nunc autem omnia haec sacere perseuero, ut ab his calamitatibus , quas minatus sum, creaturas meas vindicem , atque bonis, quae promis accumulem. Qiiodsi ego, qui sapremus Iudex sum, in vestram putem inclino, de sententiam damnationis ferre omnibus modis recuso; si ego ipse, qui actor sum vel a vobis laeesuus vindictam non expeto,sed sponte noxam condono, si sani estis,neque vitam propriam despicitis, o ροὰνe mora mim domus Isiue cum pro acto- Dule a mare habeatis aduocatum, de pro iudice patronum homtio ad Moriemur, quia lex ministra mortis transgressores ρο - - damnat . Sed ego paenitentes abolituor diuare igitur moriemini λ Quia patres nostri peccauerunt,nos morimur. At vivo ego, quia filii non portabunt
iniquitatem patrum . V quare monem na domus
M a le Quia secimus pactum cum morte , de foedus cum inferno. Sed in vest a potestate est dissoluere foedus percussum risu I. -m, o umire. diu re mυ e Ins , domu, I se Quia lege membrorum grauati in mortis harathrum deijcimur. Sed sas est, ii lubet,facere vobis cor nouum. Ela quaνemsνiem me
Quia arduum est ad vitam conati per legis culi diam. Atqui facile est vobis comparare spiritum,&animum nouum, quo ad coelestem vitam rapiami ni . I-are mMisiai, filii G ueti Quia iam neci traditi simus a diuina iustitia. At ego, qui nolo mortem morientiri ab ipsis faucibus mortis et lain deuoratos eripiam. mare igitur monem na ρ Quia l .ominus oblitus est nostri ob peccata Regum nostr rum Acha1. de Manassis, ideo morimur. Sed oblia uisei non possum Abraham litiae, Israel, de Dauidis obsequia: eorum memor,vobis, o domus Israel,misericordiam exhibebo, de Hementiam. Et quare mo nem Λι Quia diuinae potentiae obsistere non valemus , quae nos Babyloniis venundedit. At licet vobis , si ad misericordiam confugiatis , contra Deum series esse, quod olim Israelem patrem v stum fecisse non ignoratis: Atiara ergo moriemiani Illud unum est, quod vos accusat, quod deprimit, quod damnat, de morti adiudicat,nimirum quod resipiscere non vultis,quia quid sit vivere nee dum nostis. Sed ego vel phrenesi tam periculosa
laborantes non desinam admonere , de ad sinio ra constia' cohortari. rauara monem n aomu, Isaese
265쪽
Deplorat miseram sortem stiorum losae Regum Iuda.
τ ta assume planctum super Αprincipes Israel,
Et dees: aetiare mater tua leaena inter leones cubatiit nmedo leuncutirum enutrivit
Otulos suos PEt eduxit intim de leunculis suis, O ,ο δε-ctus est e G d ducit caperepraedam, iam nemque
Et auderunt de eo Gentes, O non ab que uul- Bneribus stiis repertine eum: O adrixerunt eum in eatenis in Terram Aegypti. quae cum uidisset quoniam infirmata es , per-e expectatιo eius: tutis vinum de tiunculis Dis , leonem consiluit eum. Aut inradiat inter leones , satis estior in didralpraedam capere homines deuorare. zideis uiduas facere , O ri tates eorum in desertum ariticere : O- d luta est terra,-Cplenitudo eius a more ruisus illius. Et conuenerunt aduersus eum Genus tina que de prouincise , O expanderunt super eum rete suum , in uulneribus earum raptus es. Et miserunt eum in caveam, in catenis aiam Inxerunt eum ad regem Iabylonis r miseruntque
eum ιn carcerem,ne audaretur vox eius ultra smper montes Israel.
Mater tua quasi uinea in sanguine tuo super naquam plantata se Iructus eius , o fronao
eius creuerunt ex aquιs multis.
nantium, cν exaltata es tura eius inter frondes: in uidit altitudinem suam in multitia ne palmitam suorum. Et eausa es in ira, in terramque proiecta , m.
O tiratus urens Acamtyructum eius .marcu rant , O arefam sunt uirgae roboris eius e ignis
Et nune transplantata es in desertum, in rem vir ra invita , in stienti. Et egressus est ignis de Mirga ramorum estis, qui frustam eius comedi do, non fuit in ea ui ga Isuis ,sceptrum domanantium. Iunctus es, tesin erit in sanctum.
266쪽
Graeci. Theodori Mater regis Iericalam
tur Libanu 'ua rati ne dicta etiam
T sua me tinctum. Nebraice. ALeua lamentationem , de qua phras diximus supra. Septua ginta r Accipe lamentum, hoe est, ordire lugubre carmen,quo denunties illis calamitatum magnitudinem. Super prant pes Is M. Sic vocat tres Iosae filios,
Ioachar, Ioacim, Sedeciam, atque Ieconiam Iosiae quidem nepotem, filium vero & succisorem ipsus Ioacim, qui omnes post Iosam in Iuda imperarunt: neque enim per principes Israel eos intelligit, qui pridem in Samaria regnauerant; cum Samariae r gnum a sexto anno Erechiae sublatum esse constet ex historia sacra, sed antiquo nomine atque ante tempora Roboami communi uniueriis tribubus, set Blicet Israel, appellat regnum Iuda, quod supererat adhuc: & principes Israel voeat eos, qui Hierosolymis iura dabant.
Hebraice n mali, quid, quorsum, quam ob causam,ruare, di quomodo significat: hoc autem loco vietur accipi pro, quomodo. Ad domum ergo i fiam, seu familiam Dauidis conuertit sermonem
vates exorsus carmen lugubre, quod canere iube batur: atque eam rogat,vi amice reserat quomodo
mater ipsus, hoe est,ierusalem se gesserit in creandi, regibus losae filiis. Scio alios per matrem principum accepisse regiam domum. Ceterum orige. nes, Hieronymus, sholiastes Graeci, di Theodo- retus ipsam ciuitatem malunt eo nomine appella- Ctam,quod contextui gratius esse videbitur in serius. Theodoretus: Matrem autem regis Ierusalem nun cupauit, cum illinc Reges proficiscerentur, & leaenam ipsam vocat non solum propter Vrbis regiam nobilitatem, sed etiam propter morum audaciam. scholiastes .Matrem illius Ierusalem dieit & leaenae similem facit propter incolarum saeuitiam in medio vero leonum esse ait, leones uidelicet appellans s nitimos gentium reges: Illud vero κυι ius euratis sos, reges dicit, oui in illa regnauerunt. Pendet huius capitis intellemis ex vigesimosecundo Ieremia,quod est eiusdem prorsus argumenti: med eis Damous stipera mam ν gis Mais,ait Ieremias, laudia mila caput Labant: ubi, interpretibus Hieronymo, di Theodoreto, Libanum vocat Propheta urbem DIerusalem:Galaad vero palatia regia,quae paulo inserius appellat quoque Basan: Ascende, inquitis Ll-
interius: a sedes in Idano , o nodoseas ιn reis urct merito quidem regiam Salomonis appellat Libanum, Galaad,& Basan: cum enim tota columnis cedrinis sulta esset, ut supra diximus, non secus visebatur cedris scatens, quam praedicti montes Erat& montuosa, hoe est, in collecello constructa a potissimum vero quia feritate & truculentia reges luia da referrent leones Galaad, di Basani nam in istis . nemoribus ob sylvarum denstatem,& asperitatem leones alebantur semeissimi: morantur enim in eadem metaphora Ieremias, di Erechiel, leaenam facientes ciuitatem,catulos autem principes: at vero Galaad & Basan, saltus scilicet nemoroses, in quisbus serarum erant frequentes caueae , regiam Iuda appellantes,utpote in qua nutrirentur Principes fi-Ii regum, quos leaenae catulos, & leones nuncupa
eam regimpra Iosa ρον M. Vbi obiter aduerte , quam bene supradicti auelares intellexerint ciues Ierusalem per leaenam matrem catulorum, cum ipsa adseribatur electio Ioachaz e etenim populum porti virer terrae dixit idiotismo Hebraeorum, ae s ciues urbis is s. dixisset more nostro: Porro de loachar hoe loco loqui Uatem sne controuersa est ab omnibus inter- .ibis. pretibus receptum: meminit etiam praedicto capite vigesino secundo teremias,eiusdem Ioachar,di IeriM. . ia
detur Propheta Ioachar. Cuius rei gratia obse uandum est, Iosam quattuor suscepisse filios, ut in libro Paralipomenon legitur in haec verba: FII, i. minae. 3.
tim Iosia serum, primogenitus Iohanas, Arennaeus i . a s. Ioaris, tertias sedet Ius, quantis gestam. De Dacis naia
ius es Ieraniau, O. Horum quis fuerit Ioachar ni rito dubitatur, aliis eredentibus esse eundem qui Iohanan dicitur, quibus fauet quod Iohanan primogenitus est, & Ioachar primus eligitur a populo terrae in regem: quod temere, di contra ius priamogeniturae tacti m esset, nis IoachaZ esset natu . maior filiorum Iosiae.lii hae sententia suit Hierony- Hierou δε- mus: nam per Sellum quartum Iosiae filium aedi-s ieripit Sedeciam : quare necesse est sateatur Ioa char appellatum Iohanan nee enim alius superia
est lolii filius, sub cuius nomine historicus intellexerit ipsim Ioachar , quem liber Regum patrisueoisse tradit. Ceterum Hieronymus eo loco ex Hebraeorum traditione loquebatur alioqui enim qui potuit assirmare, Sellum esse Sedeciam,cum disertis verbis citato libro Paralipomenon dicatur tam in codice Hebraeo, quam in Graeco Septuaginta, transis, filius, Starem, quanas Setia Ergo abs
267쪽
e dubio censem ut Laeliar est r.eundem. quem AG filias appestat Sellum; quemque liber Paralipomenon quartum sacit inter Iosiae filios. In qua Theodor. s. sententia est I heodoretus in eremiam, di ex iupo Ietem. nioribus alij immolpse Propheta tantum non protulit nomen Ioachar, eum Sellum dixit : cetera enim adiacentia,&sgna quibus illum describit, tam sunt euidentia , ut digito miliis iu6nstrauerit hominem,quam verbis descripserit. Sed rogas, quonam pacto neri potuit, ut qua tus filiorum Iosiae primus si Hecius in regem a populo Hierosolymitano Respondeo, Ioachaa non tuisse quatium ordine natiuitatis, sed potius secundum: nam maior erat natu Ioacimo, tametsi m. a. minor Sedecia , ut constat ex libris Repum, ubio γε, Ioacim viginti quinque annos natus suscepit re- Bgnum: Ioachah vero viginti trium annorum erat cum rex crearetur,tribus mensbus ante fiatrem Se
decias autem post annos undecim eligitur in re seni natus viginti unum; ut in libro Paralipom non quarto loco Sellum, qui ct Ioachaz, recenseatur, non quidem ordine natiuitatis, sed regni diagnitate, videlicet, quia prae ceteris fiatribus min ri tempore regnauit, id est, tribus mensbus, in postremum locum reiectus est ab Historieo. Et
cius autem in regnum creditur non ex iure, cum sminor esset Ioacimo, sed a populo tumultuante, di propediem expectante Pharaonis irruptionem in urbemi quod fortasse animosor esset, di in armis tractandis dexterior neque enim seu stra ab Aegyptio depositus est, in eiusque locum Ioacimus na- Ctu maior sit sectus, nis quod minus sibi a Ioacimo, quam a iuuene bellicolo Ioachar timendum sore putabat. Ergo Ieremias cum ait: Nolire flere ms ream, intelligit Iohanan primogenitum cum patre in bello extinctum; cum vero additi plangite serti eam qui egredior, est 'loachra desgnat primum a militibus regem creatum, & postmodum a Pharaone in Aegyptum abductum, de quo Propheta noster scribit: Edaxis tintim ri letinctilis suis, chartam. INDAM /v. Vbi Chaldaeus: Euexit unum de fi- iij, suis , rex fuit.
Apollin. Apollinaris & Theodoretus. Ioachar dicit, qui Theodor. patri in regno successit,& erga numen impius suit.& erga subiectos iniquus: sed ab hoc Pha - Drao Neehao Aegyptius iniquitatis poenas exegit. A quibus nam didicerit capere praedam, constat ex . a 3. libris Regum, ubi habetur: DIecis malum coram Dommo Iuxta omnia, Poeterant parres rim: hoc est,id
Iolatriam fouebat, ct caedes innocentum faciebat, quemadmodum audierat secisse Manassem , &Tam prona Achar eius superiore . Et vide quam prona st ad
hismatia .ri malum humana voluntas, quamque cito proserat lumi innui conceptum visceribus venenum, cum propens
lis neque Ie ni suppeditat occasonem potentia . Tribus tantum mens s tenuit principatum Ioachar, illumbusti erratia- que non pacatum, quippe in lingulos dies oppe. tua uua s. riebatur Aegyptium, qui losam & lohanan fra- trem interemerat; nihilominus tam exiguo tempore, etiam hoste sbi imminente, sacinora pntrare Etanta atque tam grauia & potuit, & ausus est, vimini mea maioribus Achar, di Manasse impiis- .sta. . is degenerasse credatur . Praeterea obserua et iuperi quam sit exemplum prauum escacius ad permo. ad nutum, uendum, quam bonum. Habebat de in Ioachar qum ad bo Gempla pietatis paternae sne exemplo rara , &ημ ' inaudita, quae oculis viderat, manibus tractauerat, e contrario autem vix auribus acceperat impietatis proauoruni monimenta, eaque iam oblia
terata Iosae distis religione, At tamen impii seri,& effetatum esse didicit a maioribus. quos ignor bati domestica autem disti; lina nihil omnino pri fuit . Tertio non minoti iure eius, cuius moresimi atur, quemque dicendum esse situm, quam eius a quo genitus est: cum scriptura de Ioachaz qtiem misti filio religiosissimi principis Iosiae dicat absolute, di im raturRua
in uniuersum: peris matum coram Lemmo itima e
ηia, qua fecerant parari eius; nimirum pores intelli gens auctores scelerum , non carnis progenit
res ratio ui enim quid mali patrauit coram Domino inclytus princeps Iosa immo vero quid non fecit boni, cuius memoria relicta est Ecclesiae Dei pro odorata compositione, nomen in ore prosa uo, de in aure pro suaui carmine, ut refert Ecele- Ecclesis. siasticu, Sed de hae re egimus capite decim
ptii,illum,icilicet Ioachara regem esse creatum pro patre,atque aduersus eum dimicantes vulneratum ceperunt, &c. Licet enim ex historia hera non constet, commissis praelio loachar esse superatum, ex Prophetat verbis luculenter colligitur. Quae diuus Hieronymus se inierpretatur: cepit eum non D. Hi amabsque vulneribus, sue in fovea, ut proprie in Hobraico eontinetur, ut conseruet tropologicam captionem leonum , qui semper in sciues s eapi s lent, deci Hebraea vox nno. Lehath, significat sinueam, sepulchrum, interitum, corruptioncm . . Septua inta sere pro illa vertunt, corruptionem, ut in psamo. Medusis soctam suum vitarae cere Ni s.',4ρtionem aliquando interitum, ut in alio psalmo. Psa . r. esse derant musa utentum L aes βλAlias foueam
transerunt, vi in alio quoque psalmo . Deneef Iarpueaurifaeu. Hieronymus secutus Septuagina H ta, qui hoc loco vertetunt n eorruptione suas; stat non ι que vulnerit,i significans illum ad instar Ieonis in fovea laeulis sauciatum vix suisse ab li stibus captum. Qua oratione non modice commendatur bellicosi iuuenis serocitas. Porro de ipso scribit Iosephus a Pharaone accerstum in Emath, atque vinctum deductum esse in Ae Dis 4 ptu in : quod ego post commissi ina proelium acti disse interpretor. cum vidi sies quoniam insemata est, oper ι em V. pectatis eras. aa leaena, hoc est, Ierusalem, videns expectationem, quam de regno filii Achar recens uncti conceperat, infrinari, aegrotareaanguescere, atque omnino perire, hoc est, spem, quam in nouo rege collocarat, esse fallacem. Septuaginta: Et vidit quoniam ablatus esset ab eo,& perhilet suta . . astantia eius. Graece ἰ που atrici hypostasis, quae vox substantiam subsistentiam, sortitudinem, certitudinem, di fundamentum stabile, cui aliquid nititur signifieate solet apud saeros, ct profanos auctores. Ea usu; est diuus Paulus in eodem sensu, quo a Se- ptuaginta in praesenti usurpatur. Fiara, inquit , ea Πebr. .s , δε-- stiluani a raram ; hoc est, firma persu so eorum, quae speratur in futurum; expectatio tam firma promissorum, ut ea non iam sutura putentur, sed subsistentia quae sua fidelitate ita roborat animum , ut sibi merito persuadeat, non sperare amplius , quae des ieret. sed potius eerner , quae manu teneat: atque ad huius fidei thesauros quid
enim ea spe ditius esse potest' voeari fideles scribit
abisti Iosia Menarrabiti, or glorificaris , repertaeus fatis
268쪽
inquit, in hoc exilio per fidei constantiam fruimini quodammodo caelestibus bonis. gaudio scilicet digno vel ipsis beatis, atque salute animarum.
viis, ε. πιιι υaum de Ieseratissa s,ltionem eon ait eam. - , apud Vnam, id est, alterum: nam unus, ct unus H
-r braeis est . nux, ct alter,& significatur Ierusalem
si' i alterum filium in regem unxisse. Dubium autem est,an de Ioacim fiatre Ioachar. an potius de Iecmnia filio ipsus Ioacim loquatur Vates Hier nymus enim de leconia haec omnia interpretatur. itemque Theodoretus, qui se habet, His Ieconiam filium Ioacim deelarauit di de iis enim , qui captiuisuere ,& in aliena regione sortiti sunt vitae finem, verba facit: ideo Ioaeim in praesenti mentionem
dicatur: Iareddas λιὸν Iraris, eo sanus e T Dor at vero Ioacim cum Pharaone Aegyptio pactum secit , a quo scilicet regnum Meeperat, deinde a Babylonio appetitus bello cum eo pacis foedera celebrauit, ut constat ex libro Regum: denique cum /. V. 23. cireum uicinis Dynastis eonuersari potuit totis an- a . nis undecim, quibus in regno vixit. Diaura mitias fatere . Pontendunt Neoterici translatores vertendum esse ex Hebraeo, Ae cogno uit viduas eorum , hominum scilicet, quos necabat: atque ea oratione declarari volunt Ioacimi intemperantiam, scut superiori versu eius dem truculentiam. Ceterum oporteret animaduertissent
isti boni viri de rege sermonem esse allegoricum, sub nomine scilicet leonis, quem decet quidem lim
omist, quia ipse in Ierusalem interfectus suit. Bre- B mines trucidare, sed nullo modo mulieres violare. uiter igitur reeensuit Ieconiae scelera, qui menses tres,dies insuper paucos eum regnasset, iniustis caedibus Vrbem compleuiti& his a Propheta innui non Ioacim,sed Ieconiam sequentia testantur: Ioa-cim enim non fuit eaptiuut abductus, sed in Ierus
rem a. at lem interfectus, &e. Fauet Theodoreto Ieremiasse prophetans. med eis Domin , aE Datimstiam Iosa regem Iavi Non plangens rem: rastrio , ct vas rorinon eonere sam ex V Domine, se Oa inoluerispatruo Uni sepelierar, pare anas is proiectas evirapo ras Ierusalem. Fauet etiam eomminatio eiusdem sacta in naee verbat rivi Ha hae Pisis Dominas eonu Ioarim regem Iadar Non erit ex eo, qua sedeas supers Lam Daviά, eaduara etas ρνο cierar ad istam ρον Quod autem in ea metaphora moretur Vates , n
que ad veritatem historiae dilapsus si, patet ex verbis sequentibus: Eι ristara es serra, plenuias eras a voce ruisas it Tas : rugientem inducit belluam, non hominem sanguinarium: tamets nihil aliud eadem bestia repraesentare voluit quam crudelem principem, sed decorum translationis seruat Pr theta Quid ergo erit, cognouit viduas eorum Hebraice legitur nudi , almenoth, quae vox unico puncto variato s istare potest viduas & palatia: nam viduas significat in psalmo. Ia cis viriarum: Ffεν. 9.ε. palatia vero apud Isaiam. Et respondetans di utilis Is .ixν .a ars ad fas eras Hebraice est moti, κ,almenoth, in moenibus cnam & Arabes hodie almenus vocant pinnas die se ad gelu ν noctem, M. Ceterum aduersatur C moenium ) vel in muris, aut palatiis: qui sgnifica- πιν. 3ε. illi historia saeta, quae in libro Paralipomenon se
η. m. a . GM --oduxu in Rabrionem, M. Porro liber Re sum narrat vexatum fuisse Ioacim a latrunculi Chaldaeorum, Syriae, Moab, ct Ammon deinde mortuum illum dicit, sepulturam tacet. Neutri ergo sententiae patroeinatur historia Regum. Noster autem vates historiam libri Paralipomenon eicdem verbis narrare videtur, eum dicite di eis isa oratias eam ad Regem Babsonu, miserumgae eum in earcerem ne aia νυών vox eius ultra stipeν montestus maxime conuenire videtur sequentibus : nam subditur. Es Hai ases eorum ιn deseriam ad irae M.
Porro ara adagh,id est, cognoscere hoc loco significat sibi vendicare,pro suo agnoscere sibi adscribere, vi in Genesi. Reae xitque Dominus domus Aera ij senes improp/ὸν Ioseph, . re auidquam aliud notierat, nise pa- e. 3.nem quo et Mesa Λν, id est, nihil omnino sbi es tam loeupleti substantia sibi a domino eredita usurpabat, heu vendicabat Ioseph,praeter necessariam vitae annonam ἰqui locus obseruandus est,ne sorte de hero. & non potius de Ioseph intelleetus nobis imp nat. Ergo ad rem,cognoscere moenia, palatia, vel domus occisorum, est eorum, quos contra sis damnauerat,domus & subflantiam usurpare,fisco adseri
Israel. Cum autem constet de Ioaeimo illam stria D bere regio, sibi vendicare, quod tyrannis maximeptam esse, non de Ieconia ;st valde verosmile de eodem Ioacimo Ezechielem esse locutum, praesertim id postulante ipsa retum serier etenim Ioachaz exauctorato successit Ioacim fiater, non leconias nepos, nis post mortuum patrem Ioacimum, ρο- stulante etiam contextu : nam verba Prophetae conuenienter explieantur de eo, qui proxime se cessit post captum Ioachare secus de Ieconia. qui post undecim annos regnum tenuit. Denique ex ordine, quem Ieremias tenuit in smili vaticinio, idem videtur confici: nam ille primum de Ioachar, deinde de Ioacim, mox de Ieconia,atque postremo de sedecia prophetauit capite vigesino secundovstatum est. Atque hie quidem sensus meo iudicio,& fortasse lectoris, tum vocum significationi, tum
orationis contextui admodum gratus est. Si autem legamus viduas cognoscere,sensus erit, impium regem vidisse miseras viduas eorum, quos per vim,&fraudem necari secerat,atque uxores damnatorum ad mortem ad pedes suos prouolutas eius implorantes opem, veniam ueprecantes pro viris morti adiudicatis,earum audijsse querelas lamentatione recquidquam commotum ad misericordiani Ceterum Hieronymus multo smplicius, & aptius transtulit Minoa. pro, cognouit viduas eorum, iud tu Urias facere, quod idem est. ει riaisares raram in Hs nam ad cera i is isset citato, quem imitatum esse Ezechielem credere par est. Postremo nos mouent verba sequentis ver- E ra es Disa, optinuari eos a vice rastas tuos. Inoacimo vatici- Prouerbiis legimus: suis se istis leonis ra o regis
ius, quae referre coeperamus, ut de Ioacimonium interpretemur,quae se habent: aliaria basia re tiones, mactas Hy Ira, o dirid eis pridam eaperi, is homoes de orare. Hoe Ie niae vix conuenire poteste cum enim tres tantum regnauerit menses, qui valuit commercium,& scedera habere cum reginus nam leones reges vocat , ut ex dictis palam est qui potuit strinum exercere ingenium ξ ut merito in illum quadrate
isi. Neus νιι suo Missis, ira o silantis eras Cim y. ia. ius prouerbii veritatem praesens Vaticinium confirmat: nam ut ros matutinus exhilarat sata, eaque facit virescere, adoleseere, di si um laeti si inum ferre ; se regis humanitas & sauor erga subiectos regnum iacit ilorescere, atque in dies dialatari . Contra tyranni indignatio formidabilis,
subditos dissipat, & fugat a propriis sedibus, non V , steus
269쪽
perba raro sine imus tristia ad turan nide adiu.
secus atque leonis rugitus animantibus ceteris terrorem incutit. Go ruis, inquit Amos, qu s non tam ut quid ergo mirum s terra Israel desoletur,sanguinario Ioaeimo in subditos lauiente ad instar frementis serae atque stabitatoribus,qui eam complebant i hi enim vocantur plemiud.) oinnino vacua relinquatur λ Enimvero Ioacimi truculentiam in populares Ieremias late prosequitur dicens: Vis qui ad ius domum suam tib inis ira, o ea a Iasiar non
rara liae dicis Daminas ad Duom, ori Vbi obseruarato superba palatia, aedesque magniscas construinis violata iustitia legibusque contemptis,oppres sis ciuibus operis defraudatis,atque eiusmodi aliis iniquitatibus admissis,quibus sumptus minuuntur, di pecuniae comparantur.Vide Habacuc se prophe tantem . tanta lapis is paneu ctimasti, o luxum,
di stas cutiate- insomni s pecuni' pauperum; nam tinguis pecunia est miseris mortalibus; θρυ-
clitonius. Recte vero illud in camo dixit,ut osten. deret vilitatem, quando enim sanum ac tumorem ante oculos ponere voluit, eum leoni comparauit, cum vero calamitatem demonstrare, vili exemplo dominantis in selicitatem ostendit: non enim ut sortis,ac virilis interemptus est. sed ut vilis abductus. Theodoretus Ieconias quae modo dicta sunt omnia passiis est,& iure tanquam contra leonem exercitus impetum retia nominauit, camumque di cauea iniecta ipsi vincula: eum enim per transsationem eum leonem vocarit, congruenter quoque ea,quaeips acciderunt, per transsationem appellati leoni enim & retia, di cauea conueniunt Eadem sere scripserat Hieronymus,ait enim Vt conuenirent aduersus eum gentes,& expanderent super eum rete seu, ct in fovea caperent, & mitterent eum in caveam,
di in catenas: non quod hoc Ieconiae factum si ipse enim se tradidit regi Babylonio , ct in Chaldaeam
asportatus est, sed ut leonis seruetur translatio, qui capitur in seueis, catenisque constringitur, & in caveis reseruatur: alioqui iuxta historiam hoc de sedecia legimus,qui post Ieconiam rex Ierusalem constitutus est,&c Fatentur Hieronymus, & Theodo-
retus haee verba nonnis translatitie conuenire posse Ieeoniae,hoc est,eatenus tantum, quatenus eius
modi casus accidere selent aliquando leonibus, non vero quod ipsi regi quidquam sinite euenerit: quare sateantur oportet, non exacte illi quadrare, vel saltem aptius explicari de eo, qui similia passiis esti is suit Ioacim, quem catenis ligatum rex Nabuchodonosor Babylonem deduxit, ut supra ostendimus . Quare valde nobis probatur de Ioacimo, non de Ieconia his versias Prophetam instituisse
Sed quid tum respondebimus Ieremiae testim nio duplici, in quo comminatur Ioacimo sepelie dum in ster uilinio quae est asini sepulturab extra
portas Iemlatem Respondemus ita omnino illi aecidisse, ut prophetauerat Ieremias: nam in Babylonis carcere mortuus proiectus est extra urbis mi A ros,atque astrorum sepulchro tumulatus,hoc est in sterquilinio exposi: us,praeda bestiarum,di auium rapina. Nec quemquam fallat illud Ieremiae extra per ras Ieru alem,quasi de pomeri s Ierusalem si dicti detenim extra portis idem valet quod solis, non iri
Vibe,non in sepulchro patrum, sed in aliena regi ne. Atque huius sententiae sint Hebraei scriptores insederosam,seu historia temporum,ubi seribunt Ioa
cimum in Babylonis custodia diem obijsse,indeque
raptatum, proiectum soris, neque meruisse in urbe
sua sepeliri. Conueniunt itaque Ieremias, & Eχ chiel eum historia Paralipomenon, nihilque obst
re videtur, quo minus praesentem narrat sonem de Joacimo potius,quam de Ieconia sinus interpretati. B Maseν sua qua' linea in I. abneras sapeν aqua planta a M: fractis ejus, sepon9es etas creuerant, Erc. Videtur nunc ad Ieconiam conuertere sermonem, quemadmodum iacit & Ieremias dicens. Locarus jam ad e, O Ieconia, in altiad ira inis,cy dyaei In Non
audia diri es ora sua ab ad testemia Scholi stes: Exemplis ostendit quanam esset terusalem, quam antea contueretur Deus di quomodo vastanda & desolanda sit, ubi ab eius cura,& prouidentia recessc it. Per aquam vero nimiam Dei munera, de beneficia declarat. Polyebronius. Haec,inquit,cu talia passa esset qualia nostra iam oratio persecuta cusnihil tamen a vinea fiuctuosa differebat . Hic ny mus Diuerss sermonibus una res dicitur,ct quomodo in siperioribus legimus. Ierusalem pulchrae in C lieri comparatam ct rursus leaenae,quae in cubili suo leones nutrierit; se nunc viti, vel vineae pulcherritimae comparatur, quae super aquas plantata sit multas: & idcirco humore nutriti palmites in tantum
creverint, vi unus palmes, quem Scriptura virgam sortissimam nuncupat, profecerit insev a domina Ilum, ut scilicet reges ex ea fierent. Tantae autem
erat ipsa vinea plenitudinis,ut splendor viroris eiussoribus mali punici coaequaletur: quod in Hebra, codicituri Quasi vinea in sanguine tuo rubore forum sanguine comparato, &c. hoc dicit Hierony, mus propter versonem Septuaginta, qui se tra sulerunt: Mater tua quas vitis, & seut sos in in logranato in aqua,&c. Translationis varietas nata est ex similitudine literarum , quibus vox Hebraea coalescit: nam s legamus ama, damechaol la D die repetimus scriptum ignificat,in sanguine tuo as autem rana,cherimon,vt Septuaginta inuenerunt suo tempore,valet quas malogranatum: est autem in tribus literis unius vocis cum totidem alterius maxima affinitas in figura: nam di, belli,est similis 2,eaph ',daleth est smilis ri, res ,eaph est smilisi, nun. Sed interpretemur utramque lectionem. MMoua quasi Hai anguine tuo.Multis rati
nibus homo viti comparatur, sed praesertim ob li, quorem sanguineum, quem uuae nigrae continent, qui etiam sanguis diei solet in Deutetonomio. Et
sangui a Lleres meracismum: proptereaque caedes hominu torcularibus comparantur ab Isaia. Calcam eos o sane meo, . Ex eadem ergo analosias regia prosapia viti generosae consertur, atque iam suis regius liquori uuae nisrae pretiosae: ergo se habet Vates: Mater tua Ierusalem γ Ieconia, quas vibtis ad aquae suenta plantata mirandum in modum .excreuit potentia Aiuitijs, ct floria; nimirum propter sanguinem tuum nobilissimum, stirpem scilicet regiam Dauidis retenim fidelis Deus ut ratam saceret promissionem Dauidi olim factam, urbem hane tametsi omni supplicio dignam , non tum conseruabat , I tuebatur , sed ad miracu, dum usque prouehebat. ne regno unquam spolia,
270쪽
et .ss.y. I. retur similia electi sui, cui iurauerat. Aate nam pra rasa , stabiliam , lemo tuam, o Mι- faba id generas one o gooarronem sedem Iaam.
Iterumque . Iaraa e Domnus mard veritatem, σκιη frust aitur eum t de fructa veniris tas ponam sevo hedem raum. Et sequitur : Iuniam elegit Dominus Sun, eleis ram in hasuarionem fuit nam particula quoniam aequivalet, propterea; ac s diceret : propterea enim elegit Dominus Sion in
habitationem sibi, quod sedes si regni Dauidiaci decreta, vi scilicet eam Queat, ac tueatur. Nec nouum est harum vocularum in sacris seri permutationem r nam apud Lucam idem factum
videmus: Remis orti, es peccara mutia , quoniam δ-Iexis motium, hoe est, propterea multum diligitinam eiusmodi epiphonema expectabat pendens Bargumentatio Domini desumpta a parabola creditorum, ut legenti palam est. Eundem sensum accommodat Polychronius nescio an suae, id est, septuaginta interpretum,an nostrae lectioni,quam aliquando interpretari solet: se enim habet: Aes dicati ex tribu seeundum diuina oracula reges imperabant. Notat autem decem tribus, quoniam non ex diuino promisso habebant imperantem , alias ab alijs regnum accepisse solitas, non generis suecessione seruata, sed ut quisque insurgens regnum occupabat: at in domo David non blata,
sed di ipse virtute praeclarus filii,& posteris suis
regnum meritorum praemium transmisit,&c. Atque hac de vulgata sectione. Alteram vero Septuaginta: Mater tua vi vitis, C de ut sos maligra nati in aqua plantati fructus eius, &c. Sic tractat Theodoretus: Viti sutilis est, inquit, mater tua, & malogranato apud ripam nsto, de propter irrigationem aquarum virenti, &foribus ornato, multumque fructum producenti. Et illud adnotare oportet , non pulchrum fi ctum appcllasse. Per aquam autem omnis generis dona Dei declarauit, & virgam roboris regnum ipsum nuncupauiti est enim virga ad corripiendum apta. Illud autem , in tribum ducum sc enim legunt Septuaginta, ubi nos habemus: In sceptra M-m nantium) apposuit, quia non dominatus est uniuerso Israeli, sed tribui Iudae, qua dux crat terarum :& quod ait, Vidit magnitudinem' siam in multitudine palmitum suorum 1 superbiam illam Ddeclarat, qua ei accessit ex tranquillitate, &c. Enim vero collatioVrbis cum malo granato appostissima est, de elegantem habet analogiam: scutenim, ut Eucherio placet, in malo granato vno ex terius cortice multa interius grana uniuntur, scinnumeros ciues unitas politiae continet, quos in
tus diuersias similiarum distinguit: & sciat grana illa certo numero desinita in varijs quas loculis o dinata, solliculis quibusdam ab ali s seeemuntur, ita prorsus ciuitatis diuersae familiae domus, ct collegia certis finibus comprehensa diuers generis, professonis, di insituti quas limitibus dirempti a se inuicem distinguuntur. Vnde & Iunoni,
quae regnorum praeses habebatur malum punicum dedicarunt veteres, quod Jn eius manu My- Ecenis spectabatur, cum sceptrum altera teneret.
Atque in veste summi Sacerdotis Hebraeorum m la punica tintinnabulis permista unitatem Eccle si quod Eucherius,& Gregorius notarunt ex multis gentibus in eundem ibnum, hoc est, in eadem praecepta conuenienti uiri urdicant 1 seu vari tatem, & consenam iam virtutum, iudita illudi
mavia,ut obseruauit Hieronymus in libro de man
Heberius. Iunoni re morum pocli nialogra
sonibus . Etenim quam vocibus diuersis reddunt harmoniam tintinnabula, eandem resurunt malogranata admiranda illa, di ut Hieronymus ait meron. δε- quas geometrica compositione granorum in di- per ara. uersis inansunculis uno cortice comprehensorum; sed de hae re suo loco commodius agemus. Et facta sitim ea Getis stiri in sceptra d mmania XLtia . Alludit ad veterem consuetudinem Patriar. V et
charum,cum senior in familia sua tenebat princi
patum, di scipione, quo nitebatur, ex virga arbo ris facto suum regebat agmen; unde natum est, ut Reges sceptra manu gestarent, atque ut virgultis arborum principatus significarint. Chaldaeus enim char ra. apte transtulit: Et suerunt in ea dominatores, sortes reges, dic. Cetera patent ex dictis. Et alsa eam rea, in terra aeno Hri, o mortis XIl.
uirga ruens eos: ignis remiari eam. Rabbi Chimhi, Ricbi ει Magnam oportuit esse iram, quae tam validam, &excelsam vitem, tamque firmis radicibus planta tam euuls atque in terram deieci videlicet furor Domini indignantis ob peccata eoruni de quo scriptum est in Deuteronomio. Eis os de Ierra Ha ira Deat αλι a, in furore. o in isAEgnatione maxima, proiecis- is. quem serram arrinam. Graeci: omnia per transla- Graeci.
tionem, atque smilitudinem tanquam de vite, &malogranato i ventumque vrentem hostium v cauit incursum: ignem autem supplicium,quod eos oppressia diuina ita prosectum di virgas roboris eius exaruisse dixit , propterea quod extinctum fuit, tametsi non genus, certe regnum,& dignitas: deinde rursus docet, quae post Sedeciae captiuit
tem mala sint euentura. Eι nune trans oras. eis in d seriam, in ora im XIII. riori. Hieronymus. Significat autem ter- H.eron ram Babylonis, ad quam transati sunt, vel Aegyptum,quo confugerunt, aut ipsam terram Iudaeam, in qua pauci pauperes remanserunt, quibus praesectus erat Godolias, ut congregaret S regeret reliquias populi,&e. Graecii Post Vrbis, & Templi in- ω .cendium omnibus principibus partim interfectis, partim ili bello captis, & abducti , relictis ibi pa
peribus, abuzarden Godoliam principem praes cit Vrbs omnino deserta fuit, immo omnis Iudaea, muris scilicet dirutis, aedificiis incensis,& pli rimis incolis, aut caess, aut in seruitutem redactis, ideirco ait: Et nunc plantaverunt eam in deserto: sed ne se quidem permanebit, inquit, verum reliquiae quoque perimenturi subiecit enim.
Unael enim e regio genere oriundus Godoliae in- Theodori uidia stimulatus , fictaque erga eum amicitia usus, occulte insidiatur, de eotinii plurimos, qui eum si quebantur interficiti reliqui omnes Chaldaeorum iram veriti eum Ieremia propheta in Aegyptum se recepere, atque hoc declarauit eum dixit: Et egredietur ignis de virgis electorum eius, di deum
rabit eam Et non sis in ea virga sonis , si e rem dominimnaM . Idem sere vaticinatur Ieremias citra meta- Ierem. II. phoram dicens. Serale G-- ι Iu eratim , mram , qui ιn d Escissis non prosperat jιν nec eris de
resulem suseis Uua in uda. Chaldaeus consequen- ciata M. ter. Propter peccata superbiae eius oeciderunt populum eius,& non fuerunt in ea dominatores sortes, neque reges potentes ad subiicienda regna. I tinctos ψιθ eni In anctu .Septuaginta an parabolam lamentationsi est, ct erit in planctum. ubi V a The