장음표시 사용
281쪽
sere. ut res ad voluntatem, & prospere fluerent: Anee intelligebant se in calamitates propterea in eidisse, quod a Deo recessissent. Dicit ergo eis, non ut dixistis fiet , sed regnabo , inquit, &d
minabor in vos cum surore atque ira, quoniam regi humaniter noleiates , ad idola dicitis desecturos. x XXVI. ' Mis. 6., δοι Dere nis Deus, uoxsam In mann seri aer νιν chro ex emo o inserere est o regnetose νιιπρη M . Hieronymus. Non vos relinquam, inquit, neque contemnam, ut sugaces seruos Domini negligentes solent contemnere, sed ad meum retraham imperium, & brachio extento, ac percutiente, ac furore effuso in pristinam vos redigam seruitutem,®nabo super vos, ut velitis nolitis me Dei proui- habeatis regem , & sentiatis regem ira una, cuius 7' clementiam neglexistis. Hic obserua ratrem diui-B.bis. ειν ἰ nae prouidentiae in electos exemplum et, nam cum leae iote . alioqui soleat seruos ob peccata domo sua ex-k s.fugiς pellere , & diris tradere , ut apud Ieremiam.
to. 3. sta Nihilominus populum Iuda , quem sibi semel' elegit in sortem , non modo non exturbat domo , quin potius sponte discedentem abire non permittit ; sed quasi Laban manu armata fugientem Iacob persequitur , ut retrahat ,& suo mancipet seruitio . Hae e P νηeratio Dea, qtia non Ieccat, neqae peccare potes, quia semen Dra manes in ιL a. hoc est , non permittitur a Deo recedere
omnino, quia semel electa est ad salutem. XXXIV. Et is, am uos is potatis . o cong=egati os de Cterris . in quibm δ et is , in man, et aliau, Om fruosis extenso , o in serrare essus regnato super θ' - . Apollinaris. Non vitaturos eos barbati m nus minatur. scholiasses. Non ad spem ullam boni pertinet responsum , sed ad grauissinum supplicium: quoniam enim cum a Deo recessissent ad multos confugerant populos, ad Aegyptios, in quam Sidonios, Tyrios , Moabitas, Ammonitas, ut Ieremiae liber narrat, Hopterea denuntiat nihil eis profuturam fugam , sed nihilominus vel Aristi sebo tanto praesidio munitos in Babyloniam ductumii Uri. iri. Idem repetit scholiasses alius e Nullum , in- Abussiaes. ciuit , vobis erit auxilium ab his , qui nunc ubr ' dentur vobiscum sacere. Item alius Scholiasses e Vim, inquit, iracundiae signifieati atque Them Ddoretus dicens e Deinde etiam modum eastis, tionis docet , cum subdit . O edatam vos depopu-Πlaron. Iis este. Diuus autem Hieronymus his vobis di. uinam potius clementiam , quam iram declarori existimat, neque Israelitarum fugam ad vieiunos populos , sed potius captiuitatem Babylonis enunciari r se enim habete Nec vos, ait, patiar esse in gentibus, nec aeterna captiuitate retia neri, sed educam de populis , ct congregabo deterris , ad quas vos hostilis necessitas adseruiendum huc illucque dispersit: haec autem sectam nonh, ro . vi perdam vos, ct deleam, sed ut Rex vester sim taetraderitate quo lintelligimus,etiam eam quam appellant Ha tetit ca u. tici Creatoris crudelitatem senare clementiam,
dum ad hoe irascitur, di desaeuit, & totum effundit Esirorem,ut retrahat eos ad regnum situm, qui D monum tyrannidem ad seruiendum elegerunt. Favet Hieronymo quod sequitur. XXXV. Ei adricam vos o desolam populorum, or iis tabo mafiam us facie ad fatum. XXXVI. Sittis iis uis comoda ad rasus paues Minos ii Pso Triodor. is ureis Aera i , se iud raso sos, HesI Dom nas Dos. De M um ubi Theodotetus r Desertum populorum vocat
: a 'F gentes olim a Deo destitutas. Verum sesellit iu
lum Hebraea phrassinam desertum populorum n nsignificat desertum inter populos, sed potius deser M. 3, tum a populis. Talis illa est Paulii εω ν ινγιλικὰ
mor oram, idest, a mortuis. Aptius ergo Hierm Hiero.
nymus interpretatur: Faciam, ait, vobis qui estis in Bathlone, di nune semitis idolis, quod ieci patribus vestris in Aegypto, ut educam vos in desertum populorum. Allusionem itaque iecit u tes ad desertum Arabiae , in quod indueti sunt Israelitae egredientes de Aegypti finibus, ct in quo
quadraginta annis errarunt. Significat autem per . '.
desertum libertatim, quam cti parte quidem donauit Cyrus , omnino vero Redcmptor humani generis Christus Dominus, idque aptis sinariqumniam desertum opponitur ciuitatibus muratis , castrisque conc lusis, in quibuς ciues omnes,& mi
lites vitiunt sub dominio Principis, vel Duci n G, isti in deserto vero qui degunt libere vagantur , di sim titi,
pro arbitratu vita in instituunt. Quare desertum est bellam symbolum est appositis, imuin libcrtatis , ut cautum struitutis . Utitur ea lim metaphora Ο-ὐ 'seas Pri plicta dicens. Iops rhoc ecce ego lactato os .s i
rim t. o, in ipsi, deserto, o Diti m Achor adus νι-Zm θ - , Oci allusione secta ad iustoriam, cuius mentio sit in libro Iosue, excitat populum in UM 'spem certissmam haereditatis cal si is adeundas. Legimus enim ibi ob delictum Aeliam bonam
exercitus partem nulere corruisse coram adue
sariis, eaque strage turbatum populum haesitare coepisse de diuina promissione, ct terrae Clianaan cxpugnationem sere desperasset a quo euentu in positum est nomen Achor, id est turbationis valli ipsi, ubi contigerat claues. Eam igitur lii storiam di timente repetens Oleas ait: Non continget pu lo meo perturbatio qualis olim accidit tempore Iosue, a qua Vallis ncmen accepit, sed potiua irsa Vallis qtiae tunc suit Israelitis offendiculum,erit Iudaeis, di redemptis per Christum ostium spei, id est, initium confidentiae 1 quare apte subditur: Dra es asi sax a 2 M itiaentisi s sa , o rexta Hemascens onus de Aensio. Vide in Exodo canticum rata. II. Israel: δ: obserua quod initio per allusionem signi- .scauerat obscurius , iam per similitudinem apertius disseruisse, vi merito nos ab Osea edocti praesentem Erechielis locum illi quamsmilliiniim, addita similitudinis particula in hune modum ex ponamus . Quemadmodum olim patres vestros ex Aegypto redemptos in desertum Arabiae ii duxi , hoe est, libertate donaui, & sui iuris Rempublicam seci, se vos postquam,in Babylone d bitas delietorum poenas solueritis,inde eductos delibertate donatos in patrium solum facia in remigrare . Quod vero additur: Iad elabo vaseum ui acie ad Iarum, dissicilius est explicatu. Apollinari, A pis S Theodoreto iudicare, est plectere, se enim ha- ib A
bente Ut in maiores, inquit, vestros cum argumen ta inulta meae potentiae experti essentiatque ingra tos se praebui sciat in s blitudine animaduerti, e dem etiam vos ratione tractabo. Scholiastes. Vt s Iesiast
igitur cum patribus vestris disceptans insolitudine vario illos interitus genere mulctaui, sic etiam vos varijs mactabo suppliciis. Ceterum neque id fgnificat verbum passivum, iudicari, neque sequentia: ittunt,quae fauoris,& gratiae sunt plena. Hiero ni forinymo,iudicari,est iudicio cotendere: sed quale suerit id genus iudieii non explieat Hebraeum verbum ureta, nisipat, est iudicari, in ius vocari, litigare,
282쪽
in iudicio, eontendere apud iudicem: ideo apud IeIere a. st remi a m Dominus ait. Eredera sude o conrena mu- ά cmm, eo quia Lxeris, non peceaui. Valet etiam, eum, . o hia qui Vocatur in iudicium, rationem reddere suae in adere eum nocentiae,causam suam dicere verbis, vel agere rebus ipsς. Sie sum tur in libro Regum. Iudiris eo - sendam aduras, uri risum Osinins r atque in hae si-
i.s seriis Miscatione videtur sumi in praesenti. Meti iseri, saete, faciem aliquid fieri, est mutuo. vicissim, inter pares,4 anis . . ς aquo di bono aliquid transigi, hoe est sublato
omni timore, aut reuerentia minoris erga mai . i. rem, uti auctoritate, & maiestate maioris erga minorem . sic in Exodo. Is uelutar acitem Dominus
ad M, en furuis sitem neque enim signiscat Deum clare videre, ut multis placuit, sed considenter loqui,& familiariter nam statim se explieat Histori lcus dices: Sittias es loqui homo adamitum si mr de inmur. L, Deuteronomio. Facie is sucum lora οι Hs nobis Do minus ita l. iudieari,vel iudicio contendere Deum cum Israelitis sacie ad faciem in praesenti est, omni auctoritate abdicata,rebus ipsis suam tueri causam, aes ipsi pares Deo essent eorum Iudici,immo iudicio sisti, & rem omnem examinandam committere, iustitia superare. non potentia , Actorum rationes palam reddere , suae iustitiae euidentia fgna , de testimonia monstrare, ut sensus sit: Quemadmodum olim in deserto Arabiae a patribus vestris
toties in ius vocatus cum meam criminabantur
vel potentiam, vel prouidentiam , rebus ipsis , hoe est signis stupendis , atque beneficiis innumerabilibus respondi, de meam causam tutatus sum , palam ostendens illos suisse scedifragos , me autem in dictis ,& iactis mihi constantem reodem pacto eum tempus a me praestitutum adueneest educam vos de Babylone , atque libertate donatis ostendam rationes meorum iudicio- rvin: res enim ipsae loquentur aduersum vos , atque vos ips , qui nunc meam iustitiam criminamini , tune iudieabitis , de testabimini merito traditos esse Babyloniis, gratis vero a me redemptos e meam itaque iustitiam, prouidentiam,& bonitatem commendabunt, tam captiuitas tolerata, quam parta libertas i atque haec in cor-tiee historiae, inquam ex parte,& vix secundum umbram veritatis competere videtur vaticinium, exhauriri vero, & eompleri minime potest: quor sum enim Deus ipse , oui dux erat exercitus a Babylone redeuntis, inducatur surore plenus aduersus populum suum brachio extento librare ii stam de cur non potius in Balthassarem desaeuiret, aut in eius duees, s id quod reuera contigit , praedicere voluisset Propheta niaxime cum sciamus in ea peregrinatione populum alioqui contumacem humanissime acceptum a Deo Fatendum est igitur praesens vaticinium non exhauriri Babylonica liberatione , neque de illa conuenienter posse declarari r neque mirum est si non ita apte eoliareat historiae prophetia , quae maior est ipsa historia i vel f non bene intellectum si testimonium . quod est adhue s gnatum. Ergo Propheta eius temporis histo- triam tractans diuinitus euocatus est ad posteri Tempora re ra Messiae tempora , atque sub captiuitate Ba- liber as ςs bylonica . Sathanae captiuitatem , sub liberta-
Κ'd se, te Cyti , redemptionem Christi sbi repraephelia. sentatam significauit , in qua de exitum , de lueem habet hoc vaticinium, alioquin obscuris- sinum . quippe quod multa sibi aduersa continere videatur e nam illud , regnabo super usi ,
dignationis diuinae est : illud vero, is manus
Α ιi , o brauis extento , o I His ossis' regnaso a indignationis est potius e praeterea illud , eua
cum vos de tetris , o quibus d se se estis, o indu- cum ιn desinum ρvntorum , clementiam prae se fert. Verum quod subditur , subqeram vos sce ιυ meo , vim inserendam demonstrat di deinde illud, iis rassν - βο- , benignitatis summae est, sed jud talo is , seueritatis: denique, andatum ' vos in vineatis oriris, humanitatem sapite cet rum eluam transiris res, DON. iustitiae rigorem. Haec autem omnia in spem sibi obuiantia in ad Christi redemptionem reserantur, admirandam si 'eiunt harmoniam. Cuius intelligendi gratia obseruandum est documentum ad varios sacrae Script rae locos percallendos in primis necessarium,vide: licet, moris esse sacrorum scriptorum redemptimnem Christi duplici nomine , de sere copula- Redemptioto fgnificare , hoc est, strage, atque salute ι vlia Christi da
tione δε redemptione ι indignatione , de pacei; '
sanguinem incolumitate ι pretio , de victoria a eon unctoso idque fortasse quia utraque labertas temporalis , in manari, quae spiritualem generis humani praecessit, nimirum Aegyptiaca , 3e Babyloniea non sine tingui 'ne , de strage hostium parta Diti sed prophetae
nulla distinctione secta inter hostes, de ciues. Christum Dominum uenientem ad redimendum homines inducunt quas ducem catafractum , qui surore diuino actus in homines irruit atque obuios quosque deturbat, proterit , ia trucidat, interfectorumque sanguine stim extin-- guit, ut in psalmo . Dusa tibi genses hised ra
noctis. Idem habes iterum. Iurisivi qui reis de Edon rubeus, cruentatus quas de progenie Edontus tinctus υ suus de Rosia ubi succo singuineo viret
nigrae inficiuntur ealeantium vestimenta,Me mos, is stola sua, ridem mmulsi ad nefari rudinis A. quidcilicet a praelio reuertit tantam praeseserens maiestatem, tantam animositatem ostentans λ ego, respondet ille, qui loquis ioci ita , onus usoν sum ad saltiandum qui scilicet iustitiam δε salutem,quam promis propugnando, & expugnando comparaui .
mema mea is quinam. Dies enim ultion/s moria mea, annus redem ionis mea uenis deci& iterum . contis ea
ratem eorum , id est , sanguinem , in quo robur est animalis . In iis di similibus locis pro- 'phetae copulare iselent cladem cum salute, praelium
283쪽
eum victoria allusione scilicet sacta ad diem Aegyptiae , vel Babylonicae cladis, ut supra diximus, ct quod mirabilius est, hostes ipsos ducis cum militibus confundunt noua dicendi ratione, di nouum atque s ne exemplo Acinus praedicentes, in quo
ijdem essent suturi secundum naturam hostes, &amici,debellati & liberati, enecti atque redempti:
rectar ita tarnetsi ingenio, moribus,& affectu dissimiles. Et-e Mis enim peccator duplicem refert personam, di dupli-
homini, in clot ita dicam,natura substitit,nominis,atque D
Damo- monis a illa es militis, ista hostis Christi. illa erat li- beranda ista debellanda ; ad illam pertinet annus remissionis, ad istam dies vindictae; illa comparatur
Istaelitis redemptis, ista Aegyptiis, & Babylon ijs
trucidatis. Vtramque faciem obseruare debemus
in verbis Prophetae supradictis: In ma sex isto bra. bis ex oro, crs Me essus νegnas saper vos. Nam vis armatae manus, & sutor effusus contra Daem
nem militat, regnum vero Dei in homine collocatur, postquam deuictus est tyrannus & foras eiectus, ille iudicatur a Domino, ille vero inducitur in desertum ab hostis ditione remotum, ille constringitur vinculis serreis, iste ligatur vineulis foederis. Denique quoniam utrumque saeinus patratum est non serro, nec vi hostili earnalibus illata, sed sanguine ipsus ducis,qui mortuus triumphauit,effuso aptissime dictum est, G ad easιν ι Asitim ibi fatis adfatiem. Etenim Christus iudicatus, damnatus δε neci addictus, iudicauit causam nostram, ' Patris tutatus est iustitiam, hostem quoque communem damnauit, veteremque hominem, qui gerebat Sathanae imaginem secum erucifixit. ιι isso faνco Ihii 3 ν 3 ρMρὸ eri , is Vira non simu mis peccaso. iudicatur itaque nobiscum Dominus cum H pertara damuauit peccatam in eum/. Quod vero additur ne is a-
ρ.s emis allusonem habet ad illud Eesodi. - illi e e fiet, is s erant in excessa . Vbi Chaldaeus Paraphra- ω hrie est his stes leait, capite aperto, hoc est non clam, vi sugi-elam, sed pa tiui, sed palam, & in media luce egressi sunt de Aegypto; non se subtraxerunt noctu, sed videntibus Aegypt ijs, non trepidante , sed confidentes
exierunt: nam capite nudo aliquid facere,ut est in prouerbio, fgnificat intrepide, confidenter. Vel secundum Vulgatum nostrum , --nu exul a , id est, erectis syis , sublatis vexillis, instructa acie, in manu sorti,brachio extento, armisque instructo Isint,va' Talis vero fuit redemptio nostra,de qua asaias.Πατ
dem enim exitum respiciebat Propheta, in quo tametsi timor egredientium non intercessit; ninilominus non potuit vitari tumultus, ct festinatio cogentibus Aegyptiis. & neque farinam sermentari sinentibus . At vero in egressit de Sathanae potestate neque timor,neque fuga, neque tumultus fuit. sed
iudicium & iustitia: examinata enim causa, audita actoris accusatione, atque vadis cautione secta pro reo, lata est ex summo rigore iuris in fauorem humani generis contra Daemonem sententia, quam pronuntiat Apostolus, dicens. raro nune Pan nationu ect ys, Pisant in C ID Iesa, ore. Iure igitur nostro ex quo Christus est caput nostrum) de
regno tenebrarum eruti sumus, palam, aperto capite, in manu excelsa, in media luce, vidente diobmutescente aduersario: atque hoe est saeie ad faciem iudieari Christum nobiscum, vel nos cum illo iudieato, di damnato redimi, di liberari. XXXVII. Eu subjeiam vos sceptra meo. Hebraice & Graece: Trans te iaciam vos sub virga, more scilicet past , ris numerantis pecora. ae s dicati vestri curam Numer: geram sngularem, nullum patiar in deserto perire, omnes in numerato habebo, & ex nomine ap- sto
pellabo quasi dilibens pastor, quia magni vos duco, & magni Acio. Alludere videtur ad factum, ius memoria est Numerorum libro: Numera mihi χἰη. r.e, a.
summam filiorum Israel per familias, ct cognatio
nes suas. Veritas autem prophetiae comprobata est apud Matthaeum . Cum vniuersus Orbis numea Matis. ratus est Christo nascente, qui legem nouam serebat, videlicet ne quis deesset tantae sollemnitati, vel a tanto benescio se alienum existimaret: volebat enim noster fremanuel omnium hominum n
mina habere in promptu , ut illa scriberet in libro
vitae,seu familiae suae,quam aggregare venerat Angelorum cognation:bus. Es inritam vos in missatis fuderis. Vel in vine
Iuni foederis, ut Hebraice legitur, id est, pactum nouum inibo vobiscum, di illius vi adstringam vos
mihi: retricat memoriam veteris pacti, cuius me tio est in Exodo,ut nouum promittat, cuius umbra THL M.
fuerat illud antiquum. Sed rogas: quomodo adducuntur ex vi pacti,& volentes ij,qui ante reluctantes, di praemetu brachii extenti, atque sagelli e gendi dicuntur e Respondeo, ut supra coepimus d clarare, duplex est homo, terrenus, & caelestis, vetus.& nouus: duplex lex, membrorum, di gratiae; peceati, & iustitiae. Vetus homo δε terrenus censeta sevi homo tur membrum Daemonis figurabatur in militibus Balthailaris, qui repugnabat Cyro liberatori. NO- uti, utariuus vero per Christum natus, membrumque illius quam lubens factus, assertori suo sponte nomen dat, & libenter ψς t. militat sub eius vexillo. Ille victus est, seuta Cyro Balthas ar, non vi armorum carnalium, sed viti
te mortis in resarrectionis eius qui potens est subiicere sbi omnia. Iste quas Israelita a Cyro alle eius est, ct Christo confoederatus: & seut sacinus Cyri e tra Babylonium patratum, suit insigne
Israelitarum beneficium: se Christi victoria δε potentia,qua Daemonis tyrannidem subuertit, ma&imum luit beneficium. quo sibi genus hominum de meruit, ad se traxit omnia, non coacte, sed spontanee, ut dieit ipse apud oseam. In funiculis A m os ii.
nes, foedera, lex noua, quae aureis ligat compediabus, quae libere cogit, quae volentes trahit. Et Argam in vobis transgressisti. Vt olim in de XXXVIII serto Arabiae increduli periere, neque omnibus.
qui educti sunt de Aegypto fas fuit in terram ii
trare promissam, teste Apostolo. Omnes Mare I coriam
serunt, sec. I dxon in plurisas eorum leneptirium eis Deo, sic omnes a Christo vocati sunt, pauci vero
electi ut ipse in parabolis Virginum , ct sagenae s-gnifieauiti alioqui si historiam sequaris, hoc conari
probari non potest: nam omnes, qui cum Zoroba-dele, Esdra, & Nehemia ex Babylone sunt egress , fausto itinere peruenerunt Hierosolymam, ut ex utroque libro Esdrae constat apertissime. Bene igitur notarunt Apollinaris, &Theodoretus, per iri. hos electos fgnificari Apostolorum chorum, &il- Τε Morilos, qui diuino per eos praeconio crediderunt Poly το γλαchronius ista de Ieremia, Baruch δε Godolia in te pretatur, qui soli euaserunt communem calamitatem inuectam a Babylon ijs re ipsa docente quantum sit pietatis lucrum. Ceterum non latis apte: nam neque Ieremias, neque Godolias egressi a Babylonia in terram Israel reuersi sunt, quod factum
oportuit, ut de illis hoc Vaticinium intelligereturu
284쪽
Theodoret ut nobis consentiens ea verba impleta A quam a mea religione recedet. sed togas , qui seribit post Christi Crucem cum Romani Iudaeos in seri potest, ut, abaliena seruitutem redactos in omnem terrarum orbem disseminarunt. XIX. Is an domus Israes, oe sis isti post id la vela ambulare, sese ite eu. suo ses in Me κon avidum
Septuaginta proprium, ut inquit Hieronymus, explicant sensum hoc modo: Unusquisque adinventiones suas austrat vel auferte in es post haec, si vos audieritis me, & nomen meum sanctum non pollueritis vltra in muneribus vestris, &c. Hebraicus co-de, hodie se habet j de vos domus Israel unusquisique idolis suis ite, seruite, & postquam non estis obedientes mihi.nomen sanctum meum non prosa- fieri potest, ut, abalienata domo Israel a cultu Dei, domus lsrael Deo adhaereat Dicerem, bona parte domus Israel a Deo recedente, maximam nihil
minus illi estitisse fidelem, lutita illud lsaiae,& Apo
stoli: Si βινικι Νν IsraeIsior orena maris, re imae fecuarim etiitionem sal, fra . Ceterum hoc responsum non patitur sequens oratior omnes, mquam, In Duplex do
rora se qaa platebam mihι. Ex vi cuius sateri cogi - R '. mur de alia domo Israel sermonent institui. Ergo l.
doctore Apostolo nouimus duas esse domus Israel, li, altera. carnalem alteram, alteram spiritualem, unam n turalem, alteram institiam; unam progenitam ex semine Iacob , alteram eκ Ger non enim amnes, ait Paulus, quι ex Uriel sans, 3 ham Israelisa; nerae quis, in L netis vltra in muneribus vestris. Symmachus, ap- B semensans Arahi, omnes si ij. Mais Isiae osca is probante Hieronymo,locum manifestius interpre. tatus est. Unusquisque idolis suis euntes seruite , quia noluistis audire me, nomen autem meum sanctum nolite ultra polluere per muneravestra. Aquyla Symmacho ex parte consentiens, & ex parte discordansrite, inquit, post idola vestra, di seruite eis, quia indigni estis meo imperio, nec me vestra cultura delectat: quod s & in hoe nequaquam audieritis me,sed nomen sanctum meum pollueritis, dum mihi offerte simulatis,quae osset tis idolis,& nomini meo tantam blasphemiam seceritis, ut qui idolorum cultores estis, meos vos esse dicatis. hoc sciatote,&e. Variae sunt, & in speciem aduersae lectio
nes ceterae a vulgata nostra: omnes enim addunt
Dysmpromiseri nu ammuaeris in simiae , Oci ergo carnali domui Israel comminatur Deus, nisi sibi dicto audiens fuerit a se amandandam omnino, atque in eius locum vocandam, & inserendam spiritualem domum Israel, hoc est, nationem gentium, ex quibus potissimum constat Eccles a . Eadem T. cendi ratio extat in Isaia ubi moniis etiam excelsi, di sancti mentio est Meris in notissimis aenus praepa--yrartis, stabilis, firmus, mons domi Domini in tienice montium, oci Christi religio, quae dogmata, di instituta habet a sensbus temota, & supta humanum
captum eleuata, ct staret ad eam omnes, cte. Ei P cens e Venite ascendamvis admonIem Domini, cr addo negationem verbo, polluatis,quae videtur in Latina Cimum Dei Iacob, cte. Domiti Iacob venue,se a latimis
L iniuria a sata. qtiam alienis.
Rouocat ad mutatione Iudaeo , ad
missurum sei, re turrim licitus
desiderari.Ceterum eodem recidunt uniuersae nam
in Latina subaudiri potest negatio illa per reugma exoratione praecedenti si opus esset. Sed multo elegantius eundem sensum explicat absque negatio ner nam in ceteris prohibetur quidem nomen Dei pollui,in Latina iaciendum damnatur: quemadmodum ti in versone Aquylae,quem imitatus est Hi ronymus. Aquylae igitur paraphrasin lector habeat pro vulgatae interpretatione. Atque obseruet Deo multo esse ignominiosus a suis, quam ab Ethnicis vilipendi: nam illorum peccatum iniuria est creatoris , sed ignoti r horum vero crimen ignominia est nominis diuinia niti,&despecti. Eadem que rimonia huius versus extat in libro Regum. V ae
Inmisi rem, &c. Vel Deo soli, quem pro numinebetis, cultum impendite, vel Baal, quem mune ribus veneramini, mundi conditorem fatemini: ita enim fietivi minus nomini Domini inuratur conuicium,s ab exteris non colatur,quam si a populo tuo habeatur despectui,dum munera,quae illi debentur idolis offeruntur ab iis,qui de nomine suo gloriantur & lege e non quod Deo noceri possit, ait Polychronius, sed quod in eius vergat iniuriam, s vel appellatio , vel cultus ipsius communis sit rebus
In more sanna meo, in monte excelso Israecati Dominias Dem, is fraus mihi omnis d. s Israel: omnes , inquam, in Ieria, in qua placesunt m L. Vt adis limine Demoι, oe. Vides, gentes inuitate domum Iacob carnalem ad domum Iacob spiritualem , hoc est, Ecclesam Christi te praecedebant it que gentes in itinerξ, ct Iudaeos cunctantes cohortabanturm eque segnius conscendebant per arduas acclivis montis semitas , quam selet torrens Cedron per eiusdem montis decliuia sese pracipitare.
Fruent, inquit Vates, ad eum omnes σenso. Fluere vero, Hebraice 'm, nahar,torrentium est proprium, eum se demittunt per montium praeruptae cons nant itaque sbi Prophetae utriusque carmina. Sed his consentanea tractauimus supra. In feriis. sincta scilicet, aut promissa, hoc est,ri- sup .e io. cles a quam illa altera praesignabat. σι a. In qsa pluribuni mihi. Hebraice ibi occurram eis, accurram ad eorum amplexus: ibi eos beneuolentia prosequar , vel amantissime amplectar se in Isita. C adibit sponsus super pansam, o gaudebit su- is 4r. p. s. per te Ditis sum, id est,scut sponsus, sic Deus. Hebraice pro gaudebit est , ,baghal, quod fgnifieat
adamavit, ardenter amauit,duxit in m, ut ea frueretur, stultim est, potitus est optatis nuptiis, indelieii, habuit. Obserua Christi amorem ardenti christi ai sinuant erga Ecclesiam, propter suam reliquisse di dentissimiscitur patrem, & matrem , ut ad hareret uxori suae. Hebraice, pcim,vcdabaq agglutinabitur,qum dilui. modo etiam reddidit Matthaeus προκολλ θη,ετM, Gen. a.
proseolletheselae,sumpta metaphora ab iis,quae glii Marthaeus. tino sic committuntur ut putes unu esse. Sed de hae aemulationem prouocet degeneres , & sistidiosos E re superius multa. Vide quae eodem capite Isaias
Iudaeos, protestatur, illis egredientibus domo alios legitimos ingressuros. Ne putetis, inquit, me v stro indigere seruitior ite, colite idola, ut coepistis, o domus Israel, illudque felicite vestram rem agi, non meam. Etenim recedentibus vobis a meo cui tu adhaerebit mihi omnis domus Israel, atque a me liberata e Babylone,in patriamque remigrans ite tum eradificabit Templum in monte sancto meo Sion, gratasque milhi offeret holliati, neque .n-
praedixerat: Vocibos astanIas mea in ea .c terra Iaa ansas rara. qu a complacuis Domino in te terra uamsalua ιιν, O. nam delicias suas in hominibus loeat qui seipsum contemplans felicissime viuiti
therumoth est autem therumali in singulari eleua tio,ieuanda oblatio, luam quis Deo dicat, in Tem tui. plo eleuanda id est donarium,anathema in Tem
285쪽
plo suspendendum i vel quod dum offertur, cleu
tur eoram Deo. Vulgatus primitias, vel oblati nem solet vertere. Ia ι - λι---Hebraice, primitias donorum: nam nes diu masah, est munus,triata M. a 4 butum, census,debitum veluti in libro Paralipome non inne de Ioda, ct Iosialem peram Mina e I iι, a a Moyse sim D mi Hebraice.onus,census, a .u mutili, Moysisi idem in Prouerbiis.Σαι es pros msis, idest debitis.& in Genesi. Materque pari ueo se Mis Fo mi dest portio, munus.Pecunia haec eraeo l. semiselus, didraesimus, quem pendebant stigii lirium. 3 o. per nomina recentiri, ut habetur in Numerorum li-2lώθ. ao. bro,' in Matthaeo: de qua in Commentario de nu, mismatis Hebraeorum. Latius itaque patet nomenn Non, mas ah, quam decima r appellatur autem a Hiero , Hieronymo deeimae nomine, quod si tributum im positum, sicut & decimae, non vero spontaneum denarium,quales erant primitiae.
uno ricatio sanctitat,uel sanctificatio late patet mam & sanctuai fium signifieat, de oblationem Deo factam, item seni uitatem sacram, & quidquid diuino cultui dedicatum est, ut alibi oportunius dicemus. Hoc loco pro Drijs saeris videtur usurparidi superioribus ne-elanda est oratio,hoe sensu: in uniuersis festis di sollemnitatibus vestris primitias, ct decimas, donaria de tributa a vobis vel oblata suscipiam, vel offerenda curabo. Si autem subsequenti periodo respon deat haec sententia, tunc sanctificatio oblationem. munusve in uniuersum signiscat, quia Domino sante tr. Ist, ct scatur, ut habetur in Leuitico. Fructus tribus se Α, annis immundi sunt, quarto Deo sanctificamur ,
xo. ad quem locum videtur allusile Propheta in praesenti, quoniam superius dixerat: Saseriam vos scurro mea . vel transire sectam sub virga: id est, quas pastor proprius numerabo gregem mihi carum a nune addit: Non decimum quemque tantum mihi sanctiseabo, sed fingulorum decimas, de v ta, &ci ut is sit loci sensus, In omnibus sacriscijs, Ivotis,& oblationibus vestris eritis mihi grati quas incensum suave olens, ct thymiama fiagrantissimum: nam hoc est quod subditur. XLI. In odora stiatii ai s suscapiam vos. hoc est , prose-Qoam .c quar vos sauore,& beneuolentia, eritis mihi carissi πα. mi , placubitis mihi in modum odoris suauis, tan- , utique ' quam odoratum incensum eum nomini meo adole
eonsedit, requieuit, significat quietem, recreationem, refocillationem, id, in quo sensus,vel desde-IM, 3ου. st rium conquiescit,ut in libro Iob: Reqvies .a uia18. δε ιtia eris refocillatio pleua p. ueaene scilicet , O ,. si ii seu delitiis, ct in Genesi. Oiaraus es Domi a edorio. 1s. 9 rem suam aris. de in Exodo idem repetitur de hol is . causto. Paulus eam vocem reddidit Graeco nomi- Iub. 14., ne euodia. Trad dis sme ipsum pia noli
ob ar onem, O soti se Deo is odorem haauuans, vel . cor. a. bonae fragrantiae. Idem iterum ranas so soLU, P is . mus. de iterum. Replestissum, accepi qua moi,m od)Pb op. 44 ν- sua, rates, hos se acceptam. die. ubi praesentemA quoque versum Prophetae declarauit Apostolus. vo es 4 cum eri ero vos deripatis,cfre gregatiero vos de solleati . . , m quas inspersiems. Diximus supra huiustiodi promissiones amplissimas quadamtenus adumbra-
A ras potiuς quam comprobatas fuisse in red Ilii Iu- .daeorum de Babylone impletas vero de consummatas in genetium vocatione, ex quibus pro maiore parte constat Ecclesia i sentium enim vocationcm
illa libertas per Cyrum facta significauit aptissime, . quod filii Israel ab Ashri s & a Babylon ijs abducti.
in variisque Asae prouincijs diste minati, vulgato Cyro edicto avide cons uxerunt Babylonem , postisque simultatibus,& idololatrijs Zorobabelem ducem, Iesum vero sacrorum Pontificem sequentes uno animo, eademque voluntate Hierosolymam ascenderunt instauraturi Vrbis patriae,templique sancti ruinas: quae quidem res imago expressa fuit vocationis gentium ex quattuor mundi regionibus ad Ecclesiam sub Christo duee, di sacerdote aeterno in staurandam,&renouandam. Quapropter a diuinis vatibus fere semper sub ea comparatione r demptionis Babylonicae Christi redemptio praedi
ti sunt plurima vaticinia Prophetarum. Eis ei dat, o sals u ac tis Ortinam. Glori- ficabor, sanctus, potens, mirabilis praedica rino secus atque olim cum patres vestros ex Aegypto eduxi m s tariasancto curra estis, rueIpore fas, ut iis. His r id est: Iudaea octaso fuit celebrandi nominis diuini & lita et materia ostendendae suae potenti tum gelia praeclara quae in vobis redimendis committam, tum vestra vivendi ratio, di institutum plus qua in humanum meam potentiam de bonitatem longius praedicabunt. quam redemptio Aegyptiaca,transitus maris i ibri, vel legislatio montis Sinai potuit unquam commendare. itaque se aetas dupliciter accipi potest, passii ue scilicet, ut dicunt, ct active, in vobis liberandiswxtollendi vel in v stra sanctitate, pietate, & religione. Utraque laus sancti seditio cumulatior Christo post crucem, quam Deo Patrii post transtulit maris rubri accesciit, etenim quanto cis . cmaiora pro nobis moriens ostendit earitatis sgna, tanto ardentius pectora humana in sui amorem in-
rias. Et posuis eos quasi 'sum glana Fn praeho. Ac . . et M sturas quia ego Ddm nos. Scientia practica, XLII. quae importat cognitionem de pietatem, quae scili- eet ab intellectu descendit ad affectum,totumque hominem pervadit: nain ideo dicitur unguentum a Ioanne. I x o eius λυι tes. Vide pro ea analo. gia psalmum. Sirat tum in eapue Pia δε- sis larsam, Iarsam extremam usque bubam Wal. is a.
Ne moa & sicut ros Di deind/ in monum S, , Sc. non secus fides complere solet totum s-delis animum illius mentem illustrando, atque tibis. PI affectum suauissima amoris dulcedine leniendo. momi dulca istis quia ego Dom nas. Olim in Aegypto, in cim mari rubro,in monte Sinai,in manu forti brachi que extento dimicans pro Isiaelitis vix agnosci potuit, quia ipse esset Dominus: cum vero in Crudicem
286쪽
Naximus Dei amor,&Lberalis ostendat ut ca
cem Hatus dispersos Israel collegit a quattuor Aventis, tum demum agnitus suit, di habitus rex regum, L Dominus dominantium , & singulari
honore ab uniuerso mundo exceptus. Es ricorda mina ιbi mraxim et ed raro. Tantis
prouocati beneficijs redibitis ad cor, di quem ve satio non dedit, dabit beneficentia intes lectum: pudebitque vos admissorum criminuiv,di praeteritae ingratitudinis. ita onscin quit Icb- Λιιe,
presudo , sistidio ma hi sum, O .go porrosiam Insis Itiis e noride laremias: po aquam es χἀ - - Bhι, quanti me fecisses, peritis femur eam, ductus poenitentia me ipsum corripiens, id enim est quod sequitur. Is d Jl Misis velis. Septuaginta: Et percutietis facies vestras, palmis scilicet, in vos ipsos merito indignantes. Symmachus: & paruuli vobis videbimini: quae editiones varia signa ostendunt verae poenitentiae, sui displicentiam, indignationem , despectum, atque abiectionem extremam. - ιιnficerambis proprer nomen meam, O non secando mas Ninus Matis. Redemptoris nostri Cpurus , ct syncerus amor. quo vitam dignissimam pio sceleratissimis vltro posuit, mundum uniuersum expugnauit, ' Crucifixo subiecit: quare Pau
κ Deus, filium suum mist in sumtitudinem pee-
cati: non ob spem acquirendi honoris . vel lucri, non ob praeceuciaria merita, vel surura hominum obsequia, non sibi consulens, sed nobis ut benefaceret,bcne voluit, Samauit. Sed parua sunt illa smaioribus comparentur. Non modo nihil sibi a nobis promittens lucri,vel promeritus commodi immercntes & inutiles dilexit, sed male acceptus a nobis, lacessius, prouocatus, di grauissime in sensus, cummaxi inum timcri poterat supplicium . tune temporis exuberantissmum effudit sua dulcedinis fluuium: nimius videri posset, di prodigus nisi Deus esset, qui non potest non esse profusus. Dis eant filii aemulari optimum parentem, ne sint minimico- vel in amando parci, vel in largiendo inuidii di ium dii sciant eo x no facinore praeclatis imo declarati l 'M 'gitimos Dei sitos,si inimicos diligant,di bene illis faciant a quibus habentur odio,alioqui suturi degeneres. Diligite, inquit, in hos vestras, Laefatue Maris. s. s, qua oderuκι vos, oc. to si susJ pa νώ - 3νi, cte. p. 4 Cbserua secundo ex hoe facto, Deum sibi promit . tere , quod scribit Apostolus: si esurrens seramicus Rom. a M
cogeres super capus eum, hoc est rubore suffundes faciem illius, ut supra explicabamus, nam idem est facies percutere, aut operire palmis, atque erubescerer idemque valet paruulum sibi apparere, a que confundi & verecundari.
Atiam. Hoc parabolicum V ticinium connecti solet in Biblijs editionis vulgatae cum capite praecedenti. Hieronymus vero ab eo exorditur nouum commentarium , initium δε-
ciens a capite vigesmoprimo, eo sortasse consilio quod eiusdem si argumenti virumque Vaticinnium , hoe solo diuersum; quod hoc aenigmaticum sit, illud apertum.
osilia ad Astitim , prophera ad latium agri mera dram. Constat ex initio capitis vigesimi primi s cundum vulgata Biblia, parabolam dirigi contra
Ierusalem: etenim eodem tenore verborum repetitur: Pone Deum tuam ad Ierusalem ODIIa adsum
Lua νι , &c. Erat Erechiel in Babylone cum sane prophetiam suscepit. Babylon autem Ieroselymis est Aquilonaris. Vnde Ieremias existens Ierosolymis ollam incensam vidit a facie Aquilonis,&Babylonium irae Dei ministrum in habitatores terrae sevientem ea visione representatum intellexit. E E contrario Ierusalem respectu Babylonis vergit ad Asticum, qui medius est inter meridianum, & Zephyrum i est enim in gradu latitudinis quadragesimo secundo cum Babylon si in quadrasesin quinto at . in gradu longitudinis tria gestitio sexto,cum Badylon obtineat septus simum nonum. Itaq. ex aequo dici potest si sphaeram re tim consideremus Oecidentalis regio respectu Babylonis scut Australis Ceterum in sacris litetis illa Austras Babylon vero Aquilonaris statuitur: rai ione habita ad litum terrae promissis,cuius caput ad Aquilonem potius sp ctat, quam ad Septentrionem. Quare seriptores sacri libenter in uertunt sphaeram ad dispositionem patriae orbis totius nobilissimae,
capitisque uniuers, ut diximus capite quinto,Austrumque vocant eam regionem,quae Africum aspieit, utpote quae opposita est proprio illorum S ptentrioni, qui est Aquilonis: propterea Vates existens in Babylone iubetur respicere contra viam Austri, hoc est . contra Ierusalem quae vergebat ad Auctrum i deinde vero exactius nominata regi
ne eadem, iubetur stillare contra Asticum , quia Ierusalem directe Africum spectet respectu Babylonis. Neque vero quemquam decipiat initium capitis vigesimi primi, in quo eadem prophetia repetitur explicatius, &loco Astici ponuntur sanctuaria, ut inde colligat Vrbem quidem aspicere Austium, Templum vero Asricum, hoc enim esse non potest , cum urbs superior respectu Templi non secus Africana st , quam respeetu Babylonis, Templumque respectu Vrbis Aquilonem rechiprospiciat, ut ex Vrbis delineatione, quam secunda parte inseremuswonstare potest. De tota ergo urbe hie sermo est, quae modo Australis modo Asrina dicitur ob rationes praedictas. Et B ID. Stillare Hebraice t , nataph, idem sonat, quod Latinis,scilicet guttatim effundere, vel
emittere, ut in libro Iudicum. Cretiae niles is MLtiuerant sanis. transfertur etiam ad sermonem, scut& pluere, quod eloquium cum quadam suaui' si itiis statate ad pluuiae similitudinem fuat, I auribus au- pluete idem stultantium blande illabatur. Sic Iob. Sapo suos quod loqui.
sua imbos per herbam, er quo Baias pergram Deulmon. na. Oniam vero cum guttae pluuiae rarae cum im- 32. s. a. pctu cadunt, indicium sunt grauioris procella im
287쪽
pengentis stillare in sacris usurpatur procerem l- Anari aut vaticinari imminentem cala nutatim,sue
ut ait Hieronymus, non totam fmul iram ellundere , sed paruas stillast comminatione denuntiare , ut in Amos . G ns,liasis βριν se tim ιλ- ι, O. D in Michaea. X n BAAsir μ ν ιBes, O . de
D P seria adfatium .iri me, , Dai. Paula inse- Brius,ubi Propheta parabolam explanat, pro saltu meridiano statuit humum Israel, quasi legionem totam Israεliticam saltum agri appellasse videatur quod sit montuosa di nemorosa. Cui sententiae sanes x iuuenes; de diuites J: pauperes. Ccterum Hieronymi sensum probat ipse Propheta paulo uim
rum Iudaei suspicarentur unitis aheuiu, parti, sese
non possunt urbi priuatae, sed potius in latum patenti regioni. Ita quoque sensi Polychronius: indicat inquit, fore,ut non modo capiatur Viri,sed
etiam omnem regionem finitimam pervadat malum . Idem in serius, Saltum agri dicit incolarum coetum, & quos putabat Sedecias se habiturum socios, ut undique illis speni salutis praecidat. Theodoretus tamen ex Hieronymo haec de Ierusalem dicta existimat, eamque appellatam quercetum sie enim ipsus habet codex) propter fructuum sterilitatem e tale enim ea quercetum , &propter mentis duritiam, ea enim est quercus natura ι & propterea quod citra ordinem constasunt in quereeto ligna , sed multa est in illis confusio , de insuper quia ferarum receptaculum est quercetum e de haec omnia sacile inuenientur id temporis in Ierusalem fuisse.
nymus e lignum viride & aridum, id est, sanctos de peccatores,ut alii captiuitatis mala effugiant m rientes, alii supplicijs tradantur aeternis. Theodoretus commoratus est in translatione , & eum sylvam Ierusalem voearit,iure etiam hostium Ger Ucitum ignem nuncupati & ligna combussa eos qui
ab ipss intersecti snt; lignumque viride de lignum aridum, &diuitiis elatos & pauperie oppressos. Abia an Scholiastes: Hoe est,& principes de subiectos; de si xLVII.
captiuitatem ut antea; propterea hanc illorum ex- romia pri-pectationem sallacem demons rans adiunxit il- rvivroo .lud: D non ex ravae Eνsa a stitiens Ias, hoc est, succensa, ut etiam 1 erterunt septuaginta. Es rami rataν - ea ιmx, furae, ab A ro issaeis combur o Ire m. palbi Dauid eorum qui euaserint gladii m facies ccii burcntur in captiuitare praeri do te sueti dole scilicet: qui Commentarius supponit phrasmquam paulo superius edi suimus in sine capitis Ruigesmi.Carbonibus ignis conburere se cic na,vel carbones congerere super faciem vel caput alicuius,est illum ad verecundiam adducere:neque e positio displicet contextui possumus tamen sor- raeis, s Liasse aptius per sacies intelligere quidquid in t 'o negione illa amoenum erat, quidquid apparebat , quod spcctabile S pulchrum erat : nam n men niun. tua, panim, sere sonat exteriorem seu anteriorem aspectum non modo personarum ted etiam rerum. Vnde & aquis tribuitur in Genes. Estoena exara Cea. i. p. svo faciem ab F. tribuitur etiam regno. Psaltes. I. Isti Asa atioras fierem rana Dir id est, ne regni tui Israelitici ornamenta de splendorem corrumpas rat satis sese egimus de facie capite primor docte itaque Scholiassese uniuersam, inquit, regionem scholiat. circuibit calamitas, non unam aliquam partem peruadet tantum. Theodoretus qui piscedentia γ heiam de Ierusalem interpretatus erat, hunc versum aliis quantum distorquet: Deinde docet, inquit ille , interiectas quoque gentes calamitatis participes suturas r ait enim, is es-Aνγων in ea, σe. Neque aduertit intericctas gentes a Babylone ad Ierusalem non esse in ea, scilicet vita , comburendas sed in ea regione, in eo tractu terra sanctae: quare de regione praecipue locutum esse Prophetam superius docuimus. Et dixιr A . a DomIM Do 1 ipsi Heum δε-ὸ i XLIX. no Maonto parasotis nou ιιν Hre γ Rabbi Da- uid: Ne mittas me, inquit, ut parabolice loquar,
ips enim dicunt sermonem meum non esse propheticum, sed ad ostentationem ingenii compositum. Theodoretus de Scholiastes. Ego quidem populi incredulitatem Domino indicaui cum dicerem eos opinari parabolam esse, quae dicerentur, non autem vera : ipse vero Dominus, quae parabolice dicta fuerant, apertius me proferre iussit,& ita ait .
288쪽
ARGV ENTVM. Gladium Regis Babylonis stragem magnam facturum in terra Israel, atque in si ijs Ammon ἱ eaque peracta, Babylonium in terra sua perdem dum praedicit Vates . τ factas essermo Domini ad A
nti hominis pone Iaciem suam is Ierusatim, insilia ad sanctuaria, O propheta
contra htimam Israeso Et diae, serrae Israel r Haec dicit Dominus Mino Ecce ego is te,in elisiam gladium meum A magina sua, in occidam is te austum, G ιmpium . Tro eo autem quod oetid in re rustim, O, im Blium, id reo egredietur gladius meus de vagina sua ad omnem carnem as Austro usque ad Aquilonem IVι fiat omnis caro quia ego CDominus, Axi gladium meum de vagina sua irrevocabilem. Et tu si iam vis ingemisce in contrit one lumborum , in in amaritia mitis ingemisce coram .is cumque dyxerint ad ter duare tu gemit e dia Cras r Pro aua tu e quia venat, in tabeset omne eis , in Ebusolvemur uersae manus , insimmabitur omnis spiritus , in per cuncta genua fluent aquae: ecce venit, o fiet, ait tominus
Si fatIus es sermo Domini ad me, disens dAh homanis propheta, tr duces: Hae ducit i mrnus Deus: Loquere: G adus,gladius exac tus est, O limatus. DVt caedat mohmas. exacutus est: πι splendeat, Iimatus est: qm moues sepiruisses mei, suendra omne Iignum. Et Lae eum ad levigandam ut teneatur misnu iste exactitus es gladius, limatus est misit in manu interficient s.ctima, in rutulam hominis, quia bis fa ctus es in populo meo, hie in cunctis ducibus IsraeI, qui fugerante gladio traditi sine eam soluti meo, idcirco aude super fremar,
tita prolatus eti e Cr hoc , cum septrum subuerteris, ta non erit, Hers Dominus Deus. Tu ergo fh hominis propheta, opercute manu ad manum, in duplicestir gladus, de tri ι- cetur sudias interfectorum: hic est,adias ore sonis magna, qui obstupescere eos Laris, Et cord russere, in mutis acut ruinas. In omnisus portis eorum deae conturiationem,udb aeuti, timati ad fulgendo, amicti ad
Exacuere, vade ad dexteram , siue ad Ilaia stram, quocumque faciei tuae Hr a eritus aetiis O ego plaudam manu ad manum, in implebo indignationem meam, ego tominus I cuius sem. Ei factus est sermo Domini ad me, deos resiti sti hominis pone tisi duas itas, mementat Hadus regis Bassionis e de terra ima
egrediantur ambae r in manu capset eomect rum , in ca Ie rurae ciuitatis convcret.
riarum rarum, ostimationem cluarens, com
289쪽
Drusilem mi ponat arietes, ut aperrat os in criae, et tetiust vocem in vialatu, ut ponat arietes contra portas, mi comportes agger , it aedio
XXIII. Eratque qitiis consens fuser Oraculam in
oculis eorum, in sabbas horum otiam imitans ipse autem recordab tur in quitatisakcupiendum. XXIV. Idcirco haec dieit Dominus Deus e Pro eo quod recordati sis iniquituras metirae, O reuelastis
Tu autem profane , impie dux Vrael, cuius enit dies in tempore in quitatis praefinita e Haec dcit Dominus Deus o Aufer cidarim, tiati coronam: nonne Me es, quae humilem stibis-tiauit, cy- ώblimem btiuitiatili pxxviL Iniquitatem , ιn Iustatem, ιmquItatem p XXV. xxVI.
nam eam ire non Iazum es donee ire resemus est iudicium, O Dadam ei. Et tu , hominis Ophera, O Ac: Imedicis XXVII. Dominus Deus ad Ahos Am is , in ad opprobrium eorum, in iures e M uero, mucro euagin te ad decidendum, timare vi in escias , in se gras sciam tui viderentur vana, O dramarentur mendacia evi dureris super eolia vulnerator impiorum, quorum uensi dies in tempore Imν
raris praefinita. Reuertere ad vallaam 'ttiao in loco, in quo XXI
creatus es, in terra natauitatis tuae ruducabo te,
Et Usandam super te ικagnationem meam Q in xxxi. igne furoris mei sufflabo in te, dabo e te in mantis hominum insipientium , est fabricantium
lam eris cibus , sanguis tuus erit in medio rixit terrae, olhuiam trad rase quia ego Dominus I catus sum.
titudinis quia duo erant, aula exterior,s cella interior; illa dicebatur sanctum , haec sanctum Sanctorum Hieronymus: Quia supradixerat, ipsi dicunt ad me, nunquid per parabolas linquitur iste ' di apertam populus sagitabat sententiam . idcirco id quod Dominus per metaphoram sue parabolam, di, ut alii vertere, prouerbium; Dest locutus; nune manifestius loquitur; saltus Hageb de Darona in Theman esse Ierusalem, di Templum illius sancta Sanctorum in omnem terram Iudaeae, flammamque, quae combustura sit saltum intelligi gladium deuorantem, qui eductus sit de vagina sua, ut interseiat iustum D impium 1 hoc est enim lignum viride, di lignum aridum. Vnde de Dominus; si in uindF ligna haesistis,s, in aridis au turias
fies 3 Quodque ibi dixerat r 6 a d Mina ea- L a a. M quia Io Dominus saeraad, eam, hoe es, sylvam, sue flammam, nee extinguetur; hic alijs vobis . eloquitur r D sciat omnis raro quia ego Domi sed i gladism meum de vagina isa forasealitim . Vere enim contra Ierusalem non est flamma sopibia, nec extinctum incendium , nec reuocatus gladius, quia modicum tempus in medio, de Ierusalem cum Templo suo Babylonio igne succensa est,&c. me ditis Dominus Deuri Ecce ego ad se. Amsope-ss est,qua vehementem notat indignationis diu, nae sutorem: quas dicate mecum congressura es Ociuitas impia,non cum homine aliquo carnali./niet quidem in te Babylonius, sed eius exercitus ego ipse dux ero, ego primus in te gladium meum vibrabo, arcum meum contendam, de in eo para fa monis, lethalia tela, sag Hi j - - - 3 acu is
290쪽
cenis I s. supra I s. cum dei tu sitia conueniat iusti euimpio m ex Maesto. s.
aculeis munitas, nunc vide,an pares habeas viros Aad pugnandum mecum an sustinere valeas , vel declinate ictum gladii dextera mea vibrati e Et Ziam gladiam meum de vagina sua. Vagina Tlieo reto, Dei est longanimitas gladius supplicium. Evaginare gladium. aliquando terminum ponere patientiae, de iustitiam exercere . Vnde in Genesi ait Dominus . Non pomoeliι spiritur sutor meas in timine in ironum, vel non luctabitur, non erit scut in vagina, non continebitur, fienabitur. Ee apud Isaiam. Taim; semo sitas , patiens si ipeus panunens loquar : a sipabo, o ab ribus 1 altarditatem supplicii grauitate compensans . Atque haec in metaphora.quoniam vero Nabuelidonosor reuera exercuit hanc cadem Dei nomine, ipse nomine gladii intelligendus venit. Vnde Isaias B
nuiua . Vbi Hieronymus: Ab impio, qui est gladius tuus, a viris,qui sunt manus tua, scilicet, per duos exeris vires tuas,ct supplicia exercesciennauerib iuga foris Dei appellatur ab isaia.
Es oecidam an te ι um, or minum. Oppositi in extat in Genesi ab Abrahamo allegatum: ab o rim sane fatius, se occidas resum eum impio, fas . totis Menon ea Le ruam,qui ιad eas omnem serra , repusnat enim eum esse iniquum, qui uniuersalem,& summam habeat administrationem populorum , a cuiusque sententia appellare non li- C
&c. Ceterum ibidem huius quaestionis solutio multis est etiplicita. Sed nihilominus addendum videtur hoc loco Vatem iustos appellasse per cata. cresim, eos, qui tales videbantur,cum reuera sontes essent, di supplicium mererentur. Sicut apud Mattheum. Non teni rara , o se recura es alpant emiam, id est, eos,qui se existimant iustos, Hibidem omnes interpretantur cum D. Chrysost mo . atque ita intellexisse videntur Septuaginta, qui pro iusto,& impio conuerterunt, iniquum, &iniussum , videlicet sensum potius explicantes, quam verba tametsi Hieronymus illorum versi nem non admodum probet. Nescio, inquit. quid Septuaginta iniquum , de iniustum interpretati Dsunt, quasi non idem virumque significet. respondemus enim Hieronymo non idem esse virumque, sed iniquum fgniscare hoc loco eum,qui talis est in corde; iniustum veth eum, qui foris talem se prodit.
.um de vagina sua uretiorab Iem. Ex quo semel ad te puniendum exemi gladium, exercitumque Babyloniorum edutii de Chaldaea, par est, ut in relia quas etiam nationes,quibuscum eadem tibi causa est , eadem vitio exerceatur . quandoquidem tantam eladem exercui in te, quae de meo vocaris Enomine,ius omne postulat, vi a vicinis gentibus, quae tibi per inuidiam insultarunt, similes poenas repetam , nec ante reuertatur in patriam Chaldaeus,quam meam in te,tuam in illis iniuriam vindicem. Sic apud Ieremiam dominus. Γ senses s
exen suum. Hoc est, quod sequitiar. D sicinem cara, dic id est mnes gentes nouerint me, qui semel extraxerim gladium de vagina sua, non fiu-stra illum exemisse , neque reponendum in th eam prius, quam expleuerit vindictam. R. David: 'Eo, quod exercui in te grauem, ac seueram viti nem, de qua inimiei tui laetati sunt,atque mihi auxiliati sunt in sui ore aduersus te, ut inferrem tibi maius malum,propterea, &e. ingeniosum, textui gratum, de sacris scripturis accommodatum com mentarium. in quibus legimus Dei in post illatam plagam populo suo, deseruescente rore, iustam indignationem aduersus eos couertere, qui Deum pam itidi ipsum irritaverant ad vindictam, ut in Zacharia. Purionem aetior sum Hiemsalem, o Sisarati magis, , otia tu is ηε--
irrisones,& probra.Aliud est percutere aliud per- et sequi ad internecionem illud est patris , hoe vero Di o
hostis . illud facit iustitia, hoe liuor illud Deus si- ζ rrhes
bi tribuit in Christi morte, dicens apud Isaiam. sequi. 'epro serias popuIι mei preosa --, ct Christus ip- UM. 13. se& ipsum Patri ascrinit, hoe loco psalmi: istud
uero sanguinarijs Iudaeis imponit. Quam bene Crago. r . Gregorius,dum Iobi plagas recenset,subdit Coma morat. cap. munis suit causa,commune factum, non una volun r'tas. & Augustinus enarrans illud Pauli: Pro risuo dias tri utam, ait Tradit Filium Pater,ira i. 'dit Iudas: in eodem facto Deum laudamus,Iudam vatilui RodetestamurRuia Deus nostri amore filium per L ma.3.y.ssit, ludas, de Iudaei perseeuti sunt, ct ad mortem accibissimam innocentem postularunt. Videtis, ait Augustinus, uia non est considerandum quid fiat, sed quomodo fiat. Merito itaque Deus conuertit manum aduersus gladium ipsum, quo percusserat,atque contra cos,per quorum manus sumpserat de Israelitis vindictam. Ura siti homines, o remis / in conui tene iaml ν- . Quoniam exempla, ct sacta magis mouentiquam verba , iubetur Vates dolorem, quem animo conceperat ex reuelata elade, lIierusalein significare gemitibus, de suspirijs, qualia solent esse parturientibus propria . nam hoc significat a conisinone Iam ram, id est . prae contritione, tuas dicat: Ingemiserieiulare,quas parturiens solet prae dolore vehementi . Sic Isaias r os erra replera sum OL . ulumlι modo ore, a usia positati me scis anguis a , .
o In amari ad nutus se remisce coram ris , ides, ex animi ainam sensu , prae dolore mortia sero . Amarum enim epithetiam est perpetuum Mori diei mortis propter eius acerbitatem,ut in psalmo. Inis tui frequenu erant aream ema ν-,vel acerbam mortem, - ει su item in occal summaeula me de in libris regum. Dccme separat an ranu's . inde aquae ama- τμL63 p.ritudinuiu propinantur suspectae de adulterio, non quod essent amarae gustui, sed quod haustae a n MI I. xia secum convehebant mollem amaristimati. 8 3 Obserua hoc praeceptum non suisse inane, sed esE-cax,quo icilicet accepi epente correptus est tam acerbo lumborum dolore,ut quae iubebatur,vel imuitus exequeretur. itaque coactus est profunde in. g. miscere cum magno animi tensu , Sangustiam