장음표시 사용
61쪽
Legerat absque dubio Theodoretus tam Grae- A S,meone, cr GaI. Auorei enim Ephraim, α - - eo Manasses, o Ioni min . Au Aquilonem I η , Aser, o Nephtatim Oe. Quattuor itaque Archini, humanum genus instruxerit. Haec ille. Qua ex- B ta in vexillis depicta. At vero inter cetera multo sin isti dii.
'μ iecorum, quam Catinae sententias, atque, utrasque tiara' corrigere volens, in hunc modum explanat Hier si arum ima glyphicum. At nemo existimet, bestiarum,&ani-pimi 'raminantium rationis expertium imagines habere eas, ora tera ora quae cerni nequeunt, potesates: Siquidem hi, alia nivm sum- innuuntur.Ieo enim regnum: namque animal re- ' g su gium est,significat: per vitulum, sacerdotium: nam v heso p incipe sacerdotii in vitulus unus offerebatur:& per Aquilam prophetia declaratur:est enim an iamat in sublime volans:& prophetia huiusnodi est, quae sublimia contemplans longissime prospicit iuturam et igitur ijs, quae dicta sunt,omnem humanam naturam una cum proprijs ducibus omnium regi omniumque auctori subiectam esse,qui tot donis humanum genus instruxerit. Haec ille. Qua expositione correxit quidem Graecorum sententiam, aperte professus, Cherubinis nulla ratione rcpraesentari animantia rationis opertia, ut leo, virulus 'c. Sed dona populo communicata, quorum ipsa animantia symbola erant, di Hieroglyphica. Correxit etiam Catinae delirium,qui Nabuchod nosorem inter Cherubinos recensebat, id est, re sno,i sacerdotio Israelitico adnumerabat docensperAquilam intellisi propii etiam, non Babylonii . Verum non exhaum symbolorum sacrorum friti-
stationem secretiorem neque conuenientem consauit quadrigam ex homine . rege, sacerdote , de prophetam am homo, id est, Israel, non est insigne populi Dei qualia sunt cetera, regnum scilicet, sacerdotium, de prophetia.sed potius pro plasinis, seu statua, quae tribus illis vestitur trophaeis. Quare
non debet numerari inter dona, neque cum populi Israelitici praerogatiuis recenseri. Praeterea, non distinesit inter animalia, & quaternas singulorum sacies, totidemque rotas:at necesse est tres quate narios sacere inter se diuersos, ct sibi per omnia similes, animalium, acierum,& rotarum.
δ sm canone ax malum. Shltio II. Ο N desunt inter Hebrae ruin Doctores qui existiment, hisce duces tribuum in ligniorum quartuor cornua muniebant eaeercitus. Latera vero singula binae complebant tribus singulis principibus subordinatae. Intra hunc ambitum disposita erant castra Levitarum in quattuor angulis schematis biculoris ordinata , quem exercitum interiorem vocare solet i cra Scriptura, vi in Commentario de Hierarellaeis eorum ordinibus dicemus . In angulo orientali
Aaron , de Moyses. In Meridiano filii Chaalli. In occiduo filii Gersoni atque in Septentrionalislij Meran. Enimuero singuli Duces tribuum propria gestabant insgma,parentum scilieri simitia- eminentius splendescebant quattuor Archidu- cum vexilla in totidem castrorum cornibus supra tentoria Principum erecta. Qualia autem fuerintilla ligna, di qualibus insignibus notata, scribunt Hebraei in cap. istud Numerorum secundum, in hune modum 1 Ad Orientem supra papilionem Naason primogeniti Iudae collucebat vexillum viridis coloris, quem sibi colorem assumpsit, quoniam in viridi lapillo, smaragdo scilicet, parentis Iudae nomen erat exaratum in Rationali Iudieqsummi Pontifieis, hoc est, in bulla pectorali, in qua visebatur ius ciuilitatis, de nobilitatis Israeli tarum. In quo vexillo depictus erat Leo,hieroglyphicum parentis Iudaei nam hunc leoni compara
cerdotium, & prophetia.sed potius pro plasinis, seu C uerat Iacob. Cirtius Leoma tari. Ad Meridiem Genes. s.
eminebat supra tentorium Elisam filis Ruben v xillum rubrum reserens colorem Sardii , in quo erat nomen patris scriptum in Rationali. Symb lum autem depictum visebatur humanum caput, quod Ruben esset primo genitus, & familiae caput. Auso mo nisus metis . Ad Occidentem surgebat in altum supra tentorium Elisama filii Ephraim vexillum aureum, in quo exaratum visebatur caput vituli, cui comparatus est auus eius Ioseph rImmo enus tuari pultari uis eius. Aureus vero splendor vexilli aemulabatur sulgorem Chryselithi, in quo seris tuni erat nomen Ephraim in Rationali. Ad Aquilonis plagam sueiuabat supra tentorium 4 Ahierer filh Dan variegatum signum ex albo, & quattuor 'animalibus referri D rubro colore ad instar iaspidis , in quo caelatum i
lisama re. nabat vituli Deuter.3
quattuor Archiduces castrorum Israel, quaternis vero faciebus totidem vexillorum insignia. Quam sententiam ut explicemus, oportet meminine populum Israel per desertum gradientein appellatum cse exercitum. In Exodo ieriptum est 1 eadem nisi a dis eduram enisum et essem de serra Aera ι. Dictus est autem exercitus cum propter innumeram armat
rum multitudinem, quae suit sexcentorum trium millium quingentorum quinquaginta. praeter alia vigintiduo millia Levitarum, quae seorsim numerata sunt. exceptis paruulis, de seminis . nam omnes animae erant,tradentibus Hebraeis millies mil- erat nomen patris in Bulla Pontificis. Huius stemma filii Aquila serpentibus inimica ,ab Archiduce vice serpentis elcctar quoniam auus parentem
fles /nρ- Iu cuius loco Aquilam posuit,serpentum exitium. Horruit enim in vexillo praeserre cerastem. Haec de signis, atque eorum symbolicis notis tradiderunt Hebraei. In quorum doctrina quaedam sunt certa, quaedam vero similia, alia dubia. Primum illud est certum i singulos Psincipes seliasse parentum symbola in vexillis, quod ex capite Numeta supra citat constat: Sanguli, in is quit, per turmas, signa,asque et ex ea, o domos eoParretium saram . Hebraice, singuli iuxta vexillum te,& octingenties mille. Tum vel maxime propter E suum, S in signis domus patrum suorum. quasi di- ordinem, & dispostionem elegantem,quam obseruabant in progressis,atque in castris metandis, acceptam a supremo huius militiae magistro sorti simino Deo Israel qui exercitum suum quadrangulari
cati singuli Principes distretas a ceteris ducant acies, atque propria erigant vexilla, in vexillisque insignia portent, quibus a reliquis distinguantur. ea autem sint trophaea gentilicia, videlicet familiatum suarum stemmata 1 nam , , deget, quod priori versu, legimus, vexillum sonat, πκ,oth vero, quod est in altero versu significat fgnum, characterem, insigne, trophaeum, symbolum. vi in psalmo. riserani gnora δηι. id est, arma,
stem- certum ea snptilos pricipes gelia, se parentum symbola. umeris aQuid seriis
62쪽
stemmata protrophaeis victoriae in summo templi: A bis Deus sartauiti talar o si isse sis est, tu ti ope
nam idem nomen repetitur in duplici significati ne, quod utrunque signiscet ex aequo, scilicet in signe exaratum in vexillo, di trophaeum, seu stemma gloriae, victoriae, &c. lde ex libro Sapientiae colligitur, in quo ita habetur e Iniecte enis poderis,
Graece loco magnalisiaegitur Ἐν,doxae,id est, gloriae, excelletiae, trophaea, nobilitatis insgnia, stema non ta parentum, de quibus iure gloriabantur. Signa itaque sacra, & Hieroglyphica Aegyptio more in-tio niti, iri ti sculpta erant in singulis lapillis Bullae Ponti fieta,
pli i Ra- non literae exaratae. Neque oppostum fgnificatu's, h Seriptura, dicens: Habet I De nomisa stiorum DKDin eum. animatia stia lustrabum m ea, &e. hoe est, populum peculiarem,& exercitum tuum,quem
ducebas per desertum ouas militiae imperator, nosolum prodigijs honorabilem, di metuendum Dei sti; sed bonorum omnium abundantia cumulastirnam de pluviam gratissimam legis tua largitor illi communicasti, quod non fecisti ceteris nationibus: Vide P .&, tametsi aliquando a debita Idelitate desse ie-
bat, tu vero roborasti eam,confortans seras portarum suarum principes scilieet viros, qui erat quasi claues Rei puta Haec autem faciebas,quia amma arua habullani, quiescebant,visebantur in tua haereditatem imirum quia inter ceteras fgura Hominis, Leonis,Vituli,& Aquilae, in quattuor exercitus tui: 'siti . ses I, duodecim nomo luscati Arum nam Hebraice B cornibus collucebati quae quidem sigilla propria
ita legimus. Sculpturae annuli lingulis iuxta nomen Rium erunt, immo duodecim tribubus. Chaldaeus: sculpti sculptura distincta, scut sculptura annuli. Septuaginta: sculptutae sigillotu secundum nomen suum, c. ct paulo superius: Sti e M duos Iapiari, dec opera sculptoris, o calarara te am si Ipes eas nemundavi stiorum IsraeI: Hebraice opere
sculptoris, sculpturis sgilli sculpes eost & Chaldaeus se ut seu lptura: quae fit in annulis sculpes eos. Septuaginta: opus lapidariae artis sculptura sigilli.
Vbi autem nos nabemus, sculpes eos ominibus suis.
IsraA, Hebraice est, n lata est, gal semoth, secund5,contra nomina,vel pro nominibus filiorum Israeli ergo neque in binis smaragdis humerorum, esse agnos ebas,utpote quae in tua sede sculpta ostsi tacti,cum primum faciem solij tui in monte detegere dignatus es. Planorum igitur tuorum memor, non cessabas benefacere populo, quem semel dilexera elegeras, ct quem nobilissimis trophetis glitiae tuae honestaveras. Seio, aliter ab alijs versum praesentem explanari, sed non sne tropo, cui locus esse non debet ubi grammatieus sensus cum liter ii tam apte cohaeret, atque in nostra paraphrasi
stendimus Sane quidem, ut censuram ab luamus de He- Redarguun braeorum traditione,illae causae, quas assignant, uiae .
quas lia quattuor animalium figurae Hecta: snt a D. Viati
quattuor principibus, nobis videntur incongruae. rati Auluduneque in Bulla pectoris Pontificis literis viseban- C Nam,licet prima de Iuda,& secunda de Ruben arri
tur exarata nomina tribuum s sed notis , signis, Hieroglyphicisque stulptis repraesentata: quae quidem signa vocat Sapiens in M,doxas,gloriationes, excellentias,praestantias , tribuum scilicet stemma ta gentilitia Aegyptio more reserentia principem tribus, familiaeque caput. Ergo ex dictis videtur certo eonfici in Bulla M.tiseis exsculpta siisse duodecim fgilla, seu figuras, aut notas,qua repraesentabant duodecim filios Isiael. Vnde escax sumitur argumentum, ut probe
tur, imilia signa depicta gestes, principes in vexit
lis suarum acierum. M ia e. Quod addunt Hebraei Doctores de coloribus velore, uexillo Hllorum,ta est vero smile, ut nulla ratione refellidere videantur,certe tertia salsa est quia multis an
nis praecessit ordo exercitus benedictione a Moyse intula.datam Ephraimor ille enim institutus est uno anno post eYitum de Aegypto, ista vero collata post a nos quadraginta a Mose cetu vis inti annorum moribsicio. Deinde ut aquila elegit Da,c si in benedictione patris coparatus si colubroΘ nis sorte aquilam pingebat,quae unguibus arreptum gestaret draconem, quod erat vetus Lacedaemoniorum stemarquo etia argumento Obsignarunt literas ad Iudam confinguineos transmissas,ut Iosephus auctor est: Ioseph. ix. quod ego potius crediderim, quoniam benedictio- amtiq. LI. ni parentis,& Hebraeorum traclitioni quadrat miri fice Praeterea,etiams illis daremus,eiusmodi origi- possit; praesertim cum oportuerit varijs coloribus ue D nes imaginum esse veras,non probabunt esse prima I ' xilla esse distincta,ut omnis tolleretur consuso,pos tias etenim,ut patet Numerorum libro, anno intem roriri. i.
sentque singuli tribules a longe proprium fgna agnoscere,& sequi; cadatque aptissime,ut colores vexillorum aemularentur colores gemmarum, in quibus parentum stemmata erant caelata in Bulla pectorali Pontificis. Nε, mirim Praeterea aeque ceris existimamus, uod de quatviritim est. tuor imaginibus animalia Hebraei tradidere in toti quodia lau dem ve&illis Archiducum depictis. Cum enim probatum sit , in singulis principum vexillis Aegyptio more exarata este sgilla,notaste, seu imagines animalium, aut aliarum rerum pro stematibus paren-
tuin multo maiore iure hoe ipsum quaternis Archi ducibus dandum est,eorum scilicet animali si gestasse figuras quae ab Hebraeis assignantur, scilicet Ho- Eminis, Leonis, Vituli,de Aquilae r quod, praetereora traditionem,quae in huiusmodi ritibus,& maiorum consuetudinibus magni ponderis esse debet cordato Theologo,cum non dissentit a scripturis, & recta ratione; Ees psalmis etiam eolligitur eis ea citer se
enim habet: Dem -- egrederese m e specta popul rus a periransires indoeno, Ierra mora emeren m cati Laia a Maasa satie Dei Sinai, furae Dei Israel. Humam solanIMI ad uoluntatem cadetem, segrega
gro praecessit Ordinem exercitus apparitio Domini in Sinai, in qua primum Movses vidit quattuor smlii Dei stipatores quaternis faciebus nobilitatos,ut sipra diximus Sectione nona.Sut tuitur iacies Cherubinorum antiquiores insignibus Archiducum,atque adeo ista transumpta sunt ex illis. Alii igitur sunt inuestigandi archetypi ex quibus eiusmodi facies translatae fuerint in lapillos,&vexilla Ducum.
exemplaria quattuor animahum, ea vis
abrissentent a. Sin. III. T erso nostram de facierum s-gnificatione aperiamus sententianticiportet primaria quaerere exemplaria, edi quibus in Dei solium, atque adeo in Templi oraculum translatae sunt. Qua
in re videntur interpretes prae
63쪽
s COMMENTARII DE PRIMA VIs Io NE
si vi uniuersalam spei late prouidentiam: eum tamen ad A serri potest. Sacrificium vero suificatur commo- specialem prouidentiam, atque peculiate be- de per uitulum, qui est hostiarum omnium excellen I h V. neficium populo suo exhibitum pertineant: quod non aut ς Mi vi explicetur, repetendum est egregium illud faci- nus, quo Deus Israelem redemit ab Aegyptiorum
lium tia tyrannide. Placet autem eius hypotypolim audietes desima- re ex ore Sapientis, qui ita habet: enim qui se uis si reinum toni meres ommis, o nox in suo cxx sum
tissma,ut in Psalmo es resis Des Aprevisatim numeliam, id est, prae omnibus victimis: nam potissimam exemplo ceterarum apposuit: ergo hoc esset ese
pium Aegyptii ingenios commentum: vice Anget, Aquilam pro Rege Leonem,pro se ipso Homine,& pro saetifieio Vitulum delineare. Sed quid, si uellet praedictas quattuor imagines
unica fgura complecti Θ quid tum comminisceretur sapiens.Aegyptiu utique fingeret hominis simulachrum,atque e ceteris figuris delibaret insignia, quae proprijsima,& notissima serent,qua que sim lachro uestiendo essent aeegmodatiora. atque illis omnibus cu de re, & dignitate hominis statuam
refertur . quam hominis tigura.
enim usi Aosarios: se renos remeans magnifica- B exornaret. Enimuero notae Aquilae propriae , sunt si . Autonsi enimsacri calans io tueri bono .Vides in hae descriptione sapientis redemptionem Israeliticam iactain noctis intempestae flentio,nutu ct prouidentia Dei, qui e regali solio caelorum utranque despiciebat gentem , Aegyptiacam de Israelitiem: virtute autem Angeli qui Imperat ris insignia gestabat, atque ministerio hominum, qui sacriscium imiriolauerant. In qua tragoedia quattuor audiuntur nomina, scilicet, λngelus Rex, homo, hostia. Libeat nune pictori ingenioso hanc historiam reserre in tabellam. I x tuis coloribus exprimere 4 quibus nam aptioribus depinxisset ima finibus, quam si delinearet Deum thron magnico insilentem, atque imminentem septenis ostiis pennani Leonis autem, pectus,armique iubati: Vituli vero ungulae bifidati nam cetera membra horum animalium ignobiliora sunt,' nequaquam possunt humani orporis sinulachro compingi. Haec igitur insgniora delibasset a singulis, atque ex omnibus nouam sorinaset es siem hominis alat ideonino exuuio vestiti vii Iulisque vitulinis ealceati: a que hoc smulachim ad vi usi referret tum Amypti tragoediam, tum illius historiam in tabella depiactam : videlicet quattuor illa tragica animalia, hominem , leonem , aquilam , de vitulum . Quod ergo sapiens Aenptius comi nimio p reidet. hoe ipsum Dominus sese nostro accomm
dans captui inuenit ditque ideo quattuor an,
Nili densissima caligine ollass, sub pedibus autem C malium Dei ebuq stipulos decorauit stipatores et A solii sui: iique hae sunt facies quas dixit Moyses referente Iosepho) in Dei se sede vidisse figuratas. Atque earum fgnificatio legitima ilia est, Angelus percutiens, homo sacrificans: summa vero redemptio Istaelitica et triumphus de Aegyptiis:nam, ut bene notauit Apollinaris hoe cap. in triumphis curru magnisco vehi solet Imperator sublimi sedes throno,cireunstare solent hastat praecedere captiaui, ostentari trophaea iis lem armis. atque apparatu vestita, quibus victoria parta est . Non secus Moses,atque Principibus duodecim in monte Sinai mostrauit se visendum Dominus post quinquaginta dies exitus de Aegypto nimirum eurru magnificentissimo inequitans, ut diximus stupra regali ins-dens solio, millibus millium Angelorum stipanti-tibus currum, quattuor vero satellitibus exercitus sui personatis animalium quaternis faeiebus, hoc est armis atque trophaeis, auibus victoriam de Ae gypto reportarat ipse Imperator strenuus: quae ut euidentiora essent, no singulos stipatores singulis, sed omnibus omnes voluit esse vestitos. Neque se mel tantum,quod ceteri imperatores solent,triumphali,qua diximus pompa processit Deus ed tu tiescunque visendum postea se exhibuit, eundem habitum & apparatum triumphantis gestauit. T lem enim viderunt Isaias,Erechieldaaniel,Ioanes, ut supra ostendimus sustus: &ne adumbrata s, tum imagine insignis de Aegypto aestus triumphus rep sentaretur . Moysi praecepit, ut uniuersum illius, hinc Anoelum sceptro regio insigniciam, illine hominem sacrisco munitum apparatu Quod si Chaldaiis aliquis ves Aegyptius eandem tragoediam in tabella Hieroglyphicis adumbrare volu Lset , depinsetet certe cunum Solis clatis ma luce fulgentem inter medias tenebras , atque insuper aptasset lolium sublime. atque in quaternis pedibus illius totidem pinxisset facies, Aquilae Leonis, Hominis, Vituli: idque secis et consultissime, de s Aquila Am pientissime. Nam Aquila si iblime volat, di penni- άι cissime, solaque in altum recta sertur, cum ceterae volucres oblique transcendant aetherar visu pollet acutissimo, vel Homero testante in haec verba r
vi Iouis ales, Caim accitum aciem prasilens nisara uelatres - Anuatias, PMquos talo spatiun ν aperio.
atque diutissime viuiti unde est illudi Aquilae senectus: nam seniles pennas ad Solis ardorem excutit, &, nouis renascentibus,quodammodo iuuene scite Renouasi intit Aga lis ititiosus a. ct iteru: Mutatinoori, ad Aem, uel redintegrabunt vires, alo, menipennassetis Maiia, vel proterent nouas i in de pennas, ut solent aquilae, uestis ι Θ aon insciis Quare symbolum est apti minum agilitatis, & aeternuatis, atque adeo supercalestis spiritus, cum a Deo legatur ad terras cum mandatis; nam veteres
m. ινδα. aquilam Iouis; armigerum dixere:& in Psalmi, Ie
perpennas uent ram: ubi alatis uentis Angelos com E pompae triumphalis apparatum attente animaduerparari videmus. I eo setoemn At vero Imperator serox, de truculentus quonaaptiori reseratur Hieroglyphic quam Leonis ima Q au. i. ginessui est princeps ferarum ρ Neque sine exem y ,,. plo sacrae Scripturae I nam strenuos Imperatores
diis. 1χ. Q s Saesem, & Ionatham comparauit David velocita-c η-9.ns te aquilis, fortitudine autem leonibus . de alibi
'Duces Leones vocantur. Homo nulla in-
is es bE 4 diget aliena pason abneque nisi propria figura r
teret , atque illum,quoad eius fieri posset,aureis si mulachris referret in tabernaculo . Deinde Salmmoni iniunxit,ut ex auro iaceret quadrigam Cherubim, Mosaica multo augustiore iii, in qua satellis tum solii sui facies,uiumphi viseretur de trophoeae quo memoriam tam insgnis victoriae aureis anathematis in templo sacratam nulla unquam antiquaret vetustas, nulla unquam deleret obliuio. Simulque uniuerso mundo esset testatum, quanti
sis in taber culo,& t. pro toties repetatis su rant Cherubi
64쪽
Vt testio quanti Dei, secisset Isaelitas, quot ac quantis A mus, hoc tibi nomen Deum a suturo facinore inistrat agematis eos in libertatem vindicasset, luam , is D is impense dilexisset, quanto honore dignatus es-lilaetito in sei. Etenim, quae magni nobis steterunt , quae carissima sunt , quae magni facimus, ea in uassgia argenteis, aureisque caelamus inperistromatis acu pingimus, & in parmis ostentare solemus. Qiare Me, Ex eodem sonte manavit nobile illud cogno .etur glo mentum arcae Dederis , videlicet gloria Dei , tu ire quod cum alijs sacrae scripturae locis, tum capite primo de decimo Erechielis usurpatur , ut vidia suo. s I mus Iuura. Significat enim id cognomen, Deum .p i. parti non solum Israelitas magnis isse, sed etiam ni tristi c-- unam et eorum libertate voluptatem, de nominis menti sui celebritatem comparasse: ut iam Istael ter fe-
posui sei quasi lire sit etymologia 3 Sum qui siturus sum, sum, quem iam experiemini vestrae libertatis vindicem. Vocor futurus asseitor vester, is qui futurus sum redemptor Israel. Quoniam autem hoc potius erat aenigina, quam nomen,ut se& Moysi, & Israeli proderet agnoscendum,subiecit alterum cognomentum antiquius : Me es Iursorius: Deus Arasam, or Dras Misae, es Deus Iacos 1muis me ad s. Quod autem nomen hoc non s- RHones. gnificet essentiam , sed factum, non substantiam ad intra , sed beneficium setis impensura , pro' i otio. n, bari potest. fgn lutare Primum quidem ex sequentibus,quibus se dicintur Deus Moysi locutus. Num mistis,quas. urus e: m. liu habenduη siti nimirum selix admodum quod B sum Pharaona per maxum o finem 2- tres est, era. prima auo. libertate donatus . felicior uero, quod tanti stet rit Deo ; ielieiisinus autem, quod ipse assertor is uosuerit honori . ita ut a redemptione eius desumpserit uelut Impctator siem nuta atque cadem in lignia appellauerit gloriam sum.
gyptia, exposuimus emblemata, aenigmata potius e licaui Cmus, dum pro captu nostro dissicilem quaestionem tractauimus. Sed, ut, quae diximus, omnia confirmentur pariter , atque illustrentur. ad limps, ab eo facinore redemptionis Aegyptiacae non solum aceepi se Domianum triumphalis 1 inpae in lignia, di trophaea, sed etiam honoriscum cognomentum, ut solent imperatores a deuictis resibus . nationibusque sui acti, sibi vindicare honestissima cognomina: nam Scipio Africanus nuncupatus est ab Africa deuicta, Nero GermanicusaraianusDacicus, dic. minis Non secus Dominus appellari se uoluit Redem-dεptorta I- ptorem istaei, quo nomine utuntur Prophetae,ina
rat, primo secinus patrandum, deinde nonae, quod ab eo sumpturus erat: nam alioqui quor tum mentionem interserit nominis sui, nisi quia erat ab eo stato insigni capiendum Θ Sed paulo inserius test tur apertissime nostram sententiam illis vel bis iu uiuesti praer: Ego Dominas γι edaeam uos de
d -- ω Martis re o, dec. Quid quaerimus nominis signiscatum, cum is tam patenter ab ipso Deo exponatur e Dixerat,nomen suum,Fro,non indicasse Patriarchis: de , quasi rogaretur de nominis sui,
Ero, etymolopia subiecit: Ego Do tuus , qas educam uos,&c. a iacto ergo futuro petitum cst nomen, non a diuinae naturae aeternitate. Seetido, ex Isaia dicenter nise argento νώ memin; seeunda Ra ara his disis Domi Dei: 'a AC sum de re t v .papalas metis iras ne pro, tis irioses uli; si V ab se ulti ratis eati aetatus υρ eam. λι Λ ne P iam hi est sit, a cis Dam istis, quinio ablatus ea peptius meus gratis ρ M. breuillima oratione duas captiau: tates refricauit alteram Aegypti,alteram Babylonis atque exemplo prioris sese prouocat ad altera depellendam quasi dicat olim populus meus male acceptus est ab Aegypt ijs, sed ego illum vindicaui ab eorum tyrani mune autem a Babylonijs male habet: auid ergo moror ' num patiar plebem meam Maer dure Domini Hi Pre , D dilectam gratis uenundatam lentire Chaldaeu. Vo
as k, .i nomen tuam: hoc est . iam inde a vindicato Israeleidem e. ον de Aegypti tyrannide hoc te nomine compellari voluisti, redemptor Israel. Sed non selum e gnomen mutua uit Dominus ab illo insigni facto, verum etiam nomen, quod vocant proprium , &creaturis incommunicabile n)ni, teliouali, ab e .
dem facinore patrando sbi ipsi imposuit,cum Moyse colloquens: Ego stim, qui ham, sic aedes seri μIrael : μι est, mi .s me uat os : Hebraice. Ero qui ero, misit me ad vos: nam id sonat nomen n , ictovali, exortum a situro ren),iihi , uerbi ni,haiali, quod est, ese Nini autem eius nominis va- diei rii varie explicant. Alij enim putant significare
la meum illi nomen iterum detegere, sicut olim seci in Aegypto e Pn ιν laeserant aras meas nomen mori in aee IIa gata ego ipse, qui IHaesar ecce ad um,
vel adero breui; suasi dixisset Quemadmodu olim, cum IsraFlem ex Aegyptiaca tyrannide redemi,notum omnibus seci nomen illud ineuin arcanii quod Moysi in rubosigniscaueram, scilicet,sum qui sum, vel,Ero qui ero, cilicet, um qui laturus sum redemptor Israel . secum eundem populum liberauero a captiuitate Babylonicae cognoscetur rursum vis etymologia nominis mei: na, si re ipsa,& sactis ea me praei itero quem futurum promiti, tum demum intelligent,quid sibi voluerit nominis mei aenigma,
Ero qui ermiat et, siturque me iure vocatum redem
tio non rus substantiae pelagus, sontem essentiae , elle indepen- E prorem Israelis. Hoc autem reuera contigisse sci- ira ' den . Alii ratione suturi, unde derivatur malunt sgnificare a ternita: em,eum scilicet, qui suit, est, de . . . . . Quo allusisse Ioanne dicunt illo nomine Dei. st a ' θαι ela, e qui erat, qui uenorm ela. Sunt, qui putent, sista sicare fidelem ueraccm,qui stet dictisi de pactis. atqui is omnes recte mihi sensi te videntur, diri , s si ad nominis etymon tantum respicias . Ceterum rei vi historiae flum, de capitis contextus in aliam nos semetitiam dego aere coegit. itaque existima- musmam redempti a Babylonica seruitute assertori suo gratias agentes idem nomen ut te Deo honorificum, sibi autem silauissimum in Canticis oebro
usurpabant,ut Isaias reserti Dominepat nostra,ra Isaiae. p. t u nseria saetiti nomen tuum . quas dicat: di- ais.
um tuis sactis nomen habes redemptoris Israelis, sed non nouum: nam multis retro actis saeculis illud tibi metito imposuisse monstrasti, cum parentes nouros ab Aegyptiaca tyrannide redemisti.
65쪽
g COMMENTA IOI DE PRIMA VI sIONE
Idem argumentum eonficitur ex loco Exodi A bola arcana, hoe digerunt a literis praedicto, vsi se habetur: spi πι Ahalam ha Acr Deo, an Deoi omnν ted e, Hebraice bae, et sadat, & nomen meum n , iel ouali, non indicaui eis, es c. nam, si natura in diuinain signiscaret id nomen , quomodo Patriarchis incogit, tum ibit e nunquid minus de Dei aeternitate, b nitate, immensitate cognouere Patriarchae, quam Moses immo quam liraelitae, qui vim nominis huius, Moyse attestante , intellexerunt Minime vero : sed illi quidem prouidentiam erga se Dei experti sunt: atque hoc est , illis Deum apparuisse in Deo omnipotente , seu prouidente, omni sufficiente , protectore i nam id significat et, sadat, omni sua cientein, diuitem, proui- unica res significari potest ex verborum meritis, licet aliae multae contineantur in rebus per verba significatis, inter quae multum interest, qucdprili, illud in sensu literati dicitur , cetera in mystico , ut latius docuimus Isagogico Commentario. At uero in Hieroglyphicis non unicus sensus hieralis delitescit . sed multi , sibi quidem subordinati , quotquot videlicet anal giam habent cum rebus ipsis arcanis, seu imaginibus, quae vice literarum proponuntur speelandae: quia ex meritis uerborum, hoe est, i inaginum quae habent vicem verbi, ea omnia fgnificantur; alia quidem primo, alia secundatio. Igitur, citin omnia illi populo in figura contigerint , scripta adsorem J quia eorum peregrinatio talem postula- B correptionem nostram , hoc potissimum omnium
. . ea d, letum a litem, o tisti, unica ratum ira, iiij, eto pluia sevifica ri possum
bat rectorem , & prouisorem, talenaque Deum rnee reuelatu ipsis crat nomen nanuictovah, quod ii sus potestate, & energia non indiguissent: nee enim opus habent redemptore liberi. At vero Israelitis in Aegypto oppressis nomen nouum reuelatur, quia nouum beneficium ipso significatum promittitur: Ze n om en quidem, Ero qui ero, qu si an gina erat, dum factum, quod continebat , dilaium est , sed facinore patrato prognosticon declaratur ex eventu e cognoueruntque Deum non sol uni esse prouidum subernatorem, sed strenuum redemptorem. Indicare itaque Dei est,iactis demonstrare; cognoscere vero, expertcntia didicisse; nomen sibi imponere,est beneficium prinmittere factum , & praeclarassimum facinus redemptionis Israel multo maiore iure typus existimandus est alterius dignioris, stilicet, redemptionis humanae. Nomen quoque Redemptoris , quod sibi Deus ex hoe facto pro meritis imposuit, aliud augustius significasse ex stimanda est,quod non ad xna tantum plebe, sed ad uniuersum genus humanum extende retuditi enim decebat Deum riui est Pater omnisi, de omnibus ex aequo promereri tam illustre cognomentum, omnes redimendo non a seruitute Pli
raonis, sed ab alia multo grauiore, scilicet peccati,di Diaboli tyrannide. Hanc qui abstulit, revera appellari potuit Redemptor. Olim non nisi quod i modo, is quas in typo id nominis sortitus:
Nomen Redemo hoc saeto parealange mado rem Redemtii significat.
neque enim inania Dei nomina sunt, C r.ealia , inquit Angelus, nomo eritis IESUM, qualia sibi homines arrogant , sed solida , & quae ipse otiis Di om facies popalum suum a peccatis eo sequuntur potius se iram, quam praeueniant. nam νι- . Nomen hoc Inoi , iesuash, IESUS, in ideo hoc nomen a suturo sumptum est, Ero quiro, non a praesenti, ne tibi Deus ante facitum nomen sine te indidisse videretur : Dabo in Sm Iurem, ait Dominus , ct m Israel gloriam mea rgloriam, di laudem a salute populi promereri vult, non aucupari gratis. Denique idem probari potest ex psalmo: D misi , inquit , nomeΛ EA: Hebraeus ni , tali quod est compendium nominis nani , iel Ouali rnominis autem eius energiam mox explicat ab
te mascula Israelitas , o d.ma , cum familia nu- D res, quam ut earum vis, &maiestas rebus tunc tem
illo altero ni, teli ouati,continebatur&reprae sentabatur: scut redemptio nostra in altera signuseata est j illud quasi aenigma erat istius: hoc quas declaratio alterius; utrunque redemptionem sinnat suturam: illud confuse, hoc perspicue. Quod si ita est , redemptione Israelitica n stram tignificatam , & nomine illo veteri hoe n uum repraesentatum fuisse,palam est, illis imaginibus sacris non ibium veterem illam historiam eontineri, sed nouam etiam adumbrati, neque adumbrari tantummodo, sed expresse conscribi cum imagines illae sint literae sacratiores, & voces grandi
merose , qui erit ι - γ, o forti due, dic. En, quid significat nomen nare, iel ouali , redemptor nael, qui scilicet eo tacto prospexit viduatis vesoribus interibstorum, orphanis, ne in suuium submergerentur secundum Pharaonis edictum; parentibus, ne caris orbarentur pignoribus; uinctis seruitute dura,vi libertate fruerentur.
earum signiscata exposueri mus. Verum nondum verit
ti, quae in ipsis delitescit, fa
ctum est satis. Immo vero ne qhe ipss imagin bus: nam,cum
potis gessis exhauriantur. Nostri itaque Redemptoris gesta sunt illis exarata literis etiam secundum germanum sensum , quem vocant literalem. tametsi non primum: redemptoris vero lsrael inciis nus quodammodo . di typice, tametsi primario. Itaque conabimur pro virili,qua licuerit breuitate, visonis propheticae ideam per partea explanare . tum in priore sensu. tum in secundarior illum v cabimus literae, uel germanum; hunc mysticum no quod in litera non contineatur, sed quia sub altero latitat: naria iniusmodi sensus Patres Ecclesiae solent appellare mysticos, ut diximus in Commentario L
66쪽
gZECHIEL Is PROPHETAE PARS II. SECT. VI.
VIsIONIS ARGUMENTUM EST A que ingenium, de natale solum signisseauit Spῖri- Triumphus Redemptoris, qui duphae est. Sectio VI. . I sION IS argumentum est
Triumphus Redcreptoris r na, quamuis inulta,qua in illa continentur,ad Dei prouidentiam uniuersalem pertinere videantur , ut proprijs Plocis dicemus:
speciali tamen ratione stire eadem ad triumphalis pompae apparatum reserenda esse constat. Quare sub Triumphi nomine uniue se , de singula aptissinie intelligenda veniunt , die licanda. Enimuero in triumphis, ut bene n tus sanctus per animalium, quae agebant currus,
Merito igitur Hebraei primum , deinde Graeci Invectatione patres in vectitione currucae Diuinam prouiden carruc diu tiam repraesentari tradiderunt: nimirum Orige- ti, Mim 'nes. Apollinaris, Seuerus, Polychronius . The gnificari sendoretus , dic. quos sepra diximus, & in e&plan PMN tione sterae memorauimus . Merito di nos addimus, non solum Diuinae prouidentiae esse imsgne, vehi curru; sed etiam, immo potiore iure , signum esse , de pompam Dei Redemptoris.& de Aegyptiis triumphantis. Hune Dei trium- n a se-phum supra latius deseripsimus , dum hane via 9 sonem Moys monstratam esse tractaremus. νοι rus bilinas. tauit hoc loco Apollinaris, Imperatores eburnea B Christi vero Domini nostri de Sathana , pecca- sella curru imposita uehebantur, eircumstabant hastati, praecedebant subieetae nationes trophaea cum armis victoriae ostentabantur. Eodem modo,qu niam triumphans per visum ostenditur Deus, incurru equitare, di solio sublimi insdere destribitur, insaniaque victoriar proseruntur, atque sol-
letianis comitatus inultorum millium Angelorum cutis uehi memocatur. Neque vero hic ritus triumphantium triumphan' nouus est, aut a Romanis in orbem inuectus, scdi: Ahio vetustissimus: nam supervectatio apud omnes gentes symbolum est dominii, praesdentiae, di Regiae auctoritatis: idque aptissime: quoniam illi, qui ad Regni administrationem assumebantur , vel qui rei tum gubernacula tenebant, curru, seu equo, alio-
t. m .di morte partam victoriam. revectumque triumphum Diuus Paulus mirifice decantat, alludens, christi Re- meo quidem iudicio , ad Iosephi triumphum , 40 oris um
quando Aegypti dominus est constitutus post
tiae eius , ponans omnIa, Syriace , continens , sustinens, moderans, agens omnia, videlicet, quasi currus portans , de quas auriga agens uniue sum, uerso aur aris sua , Syriacus, vi verbi sui. id est , non cum labore , sed nutu solo ν - .n peetaurum faciens: Graece , Acta remissione , vel ve iumento vehebantur, ut videre est in Ioseph, de C postquam secit ipse , per se ipsim , addit Graeeus, in Salomone, quorum ille Principatum adeptus est curru vectus: ille mula Regia in equitans: tum . etiam quia, sicut auriga potest laxatis, adductis,
is, Est pio vel Hexis habenis, pro arbitratu quadrigam agere,
Wiurn τι- s stere, di regere quoquo versum; se isti legibus, placitis, prudentia conflijs populosili subiectos iis .. gubernant, & pro voluntate moderantur . Quoniam vero triumphuc nil aliud est, quam regnum temporarium, deeretum ducibus ob partam de hostibus victoriam: ideo eadem pompae sollemnitate triumphus appositissime celebratur,& significatur. cenes t. Videas Pharaonem Regem curru uectum Regio, in v. t. sgnum dominationis Aegypti . Videas & Iol αν raos, phum suo caream seundum Regis , qui Regiam
quuntur . Omnia enim ad pompam triumphalem pertinent. Sed, quid sibi vult, iterum in- semel; sotroductum primogenitum in orbem terrae ni- quctus Cluimirum , quia primum inductum erat Vrestim in
hune mundum, cum ea, factum est , ct in iura in iodupria venu, teste Ioanne r quoniam vero illum citur per non receperunt sui , iterum post deuictam mor nonῆ tem introducit Pater resurgentem a mortuis gloria , & honore coronatum , di constitutum se per opera manuum suarum , ipso Filio attestan-
cum altor Dara era Mihi omnis potestas in t carruca in sequi solebat: Tram alerans tam iis alia D te , cum rerum currum , qui sequela Iur eum more Regis, equi- io , o iri urra , ite docere omnes genus . hoe G - . - nim dicebat ad suae carrucae bigas, discipulos inquam, quos scilicet binos miserat praedi ea re R gnum Dei ac s ditate Agite currum gloriae meae quoquo versum per omnes mundi plagas, ut Omnes agnoseant Deum verum, de quem is misi in mundum lesum Christum. tare triumphantem Regia stola, Regioque torque
a collo pendente , Aa me pracone, is omnes e
rum eo gem, ecterens. Apud Esther quoque Ma docti in legas indutum vestibus Regijs, Regio diademate coronatum, impositum super equum, qui de sella Regis erat, primo de Regiis principibus,
ac tyrannis tenente eo uiam eius, per plateam ciuitatis cum fastu incedentem , clamante interim Principer De honorab ris, quem Rex volareis hono rara. En triumphus quas umbra Regni est, de a paratu Regio celebratur apud varias natione egimus etiam , Eliam raptum eurru igneo ab equis igneis agitato , non de Ierabel , & Aeliab tantummodo , sed de ipsa morte triumphasse. EII et r.p. r. Apud Isaiam vero & Regnum , ct triumphum
smul repraesentatum curru animaduertas . Sic enim habet i Viris earum daartim e virium , se
Ca rus :scen sis, em Hai , se assenserem cameli. Vel par equitiser sim Im; tum, quorum alter biga asinorum, alter biga canisti . Dir melorum vehebatur , id est , Cyrum , de Dari. us Cameli , iam : quorum ille humili loco natus , de laoo-onNa: κα- tum tolerantissimus erat ; iste Regio sanguineri ' ortus, magnanimus,& mansuetus: nam virtus.
surrus Dei. Se ro VII. Q R R V S machina est ingeni
sa, de ambitiosa, qua utuntur Loinum se. Reges in incessu, Duees in colore bello , di in triumpho , ut superius diximus , Celesti m signi Marin rchinae quam simillima r nul- nee non &lo enim alio synaliolo aptiori apis suu repra tentare possumus caelestes orbes , sub immobili caelo empyreo se se voluentes , quam currum contemplantes. In illo enim videmus rotas quodammodo pensi cs ab axibus: nam, cum terram in puncto tangant, vel potius collidant, li-
67쪽
bratas magis iudicamus, quam terrae nixas. Nam hine est, quod veteres, volentes significare terram in abre libratam, di quas pendentem, finxerunt. Cybelcm per quam tellurem intelligebanto curru invehi, quod se interpretatur Lucretius.
Figura itaque, de disposito currus ad viuum refert caelestes orbes, nec minus proprie color Tha sis, qui caelestis est, eosdein arguit curru significatos. Plaustrum cum arca foederis, quae est quas lectica plaustro imposta, significat firmamentum, ut, ocat Erecluet , hoc est calum supremum: r
tae orbes inseriores, qui, quas rotae currus, perpetuo volvuntur in Orbem: aspectus, de statura rotarunt horribilis est , propter caelorum molem vastissiniam , de pennicissimum rotatum: rota in rota esse videbatur, quia minores orbes a maioribus continentur. et potius tota ante roram hoc est
enim in medio esse, ut patet in Apocalypsi est inmedo tedu ,o in ci curis sedis animam, id est, ante sedem,' a lateribus sedis, neque enim intra sedem animalibus locus erat) quia caelestis orbis inferior intermedius est inter superiorem, de te ram. Oculi spars per uniuersam machinam stellas, de secra repraesentant, nam oculus ignes, vel splendidas luces, stellasque significat, ut in expositone literae diximus, ct in Zacharia legimus rao se unum Ap .em s. piem orationi, id est, totidem scitae caelatae . Nec mirum stellas nomine ocul rum vccati, cum mundus ille homo dicatur magnus, es caelum si mundi facies, quor i s luminibus , duas oculis distinguitur, illuminatur, Ze e ornatur. 5uper hanc carrucam equitate dicitur Deus,ut vid mus iupra ex psalmo: ascen δε-
Sed quaeramus granum, e nis a spicarum culmo. Machina currus cum imposito solio uniuersam Eeel a m repraesentat, a Christo Rege, quas ab auriga , gubernatam. Cum vero Ecclesae status du
ples sit. triumphan: is, & militanti . ille, signiscatur solio sublimi, conlpicuo, firmo, de quo po
stea; iste vero, curru mobili, idque apposite . Si lenim, ut diximuI, currus Caelum est, quo vel untur Reges, de Duces praeliantur, & triumphant vi ctores: quid aliud significare potest aptius, quam Regnum caelorum vis bile , in terris habitans, quod est Ecclesiae nam eo nomine insgnitur in sacris Euangelis . Cuius appellationis caulae ex analogia , quam diximus, sumuntur e nam Regnum
quidem dicitur, quia in ipsa regnat Rex regum, di Dominus dominantium t in ista proelium ges, it Deli, sertis ed in ista trium hauit princeps liacis nosti e Ieses Christia . Cale; te auetem Regnum appellatur, quia caelo ea quam simillima: de caelo enim deicendit eius insitu funi, ut Ioannes testa
Gram Devis. Quid ni igitur caelarum Regnum dicatur Ecclesa, in qua Rex caelorona inhabitat, dein qua manet quas in proprio Regno immo, a cimius in ercio nomen sun it Emmanuelis, quod est nobis lim Deu ιὸ De huc E caesa militante loque
est Sara mater noui testamenti, quod referebatasaac: Haec opponitur Synagogae , signisseatae in Agar, qaae inferatiorem enerat, or timori, de legisotiti tum sit,s ais reum Ecclesia Chrisi contra liberos , de ingenuos pari a filios, qui accipiunt
Abba. Hane itaque desursum esse dicit Apostolus, quia per Christiam resuscitata iam prae certitudine spei sedet in ea dissim cum Christo capite ipso kpostolo teste: de, quia habens hanc spem sanctiseat
se, caelestem vitam in terris aemulando, sese stiri sim sunt , ciba chri vis eis o demera Dra Ierim , quaerendo. Sed audiamus caelestem Imperatorem,quo eam nomine compellet: Mooi meo ra chre sis phara nis assem laus se amica mea. Quidam legunt, ii quae
meae, quae agit currum Pharaonis, quas verba sint Salomonis de equabus a socero suo Pharaone d no acceptis . Verum haec absurda sunt, neque enim Salomon inducitur in Canticis amatoria verba loquens, sed Deus ipse ad Ecclesiam, quam consert, non quidem equae, sed equitatui, quadriasae, carrucae tuae: nam vox in risi ali collective sumitur, ' illud In, valet inter vel super, aut contra, hoc sensu: O amica mea Ecclesia, tot nomianibus mihi carissima sponsa, quam es simillima meae quadrigae Cherubim, cum in mali rubro inter Pharaonis currus collucebat ignita, vel supc ferebatur victrix, vel armata praeliabatur. idem Zachariae decimo capite late prol)quitur rcum enim nono praecedenti triumphum Christi Iesu modestit, imum decantasset, illum inducena asino vectum, quo facto redemerit non Israelem muttilis maris rubri, sed genus humanum in langui
Vidimus currum victoris: videamus vehiculum sponsi, ut propositis faciamus satis. Cantica se habent: Fentium feris rix sa -- H ignis Liba .
p σιὸν Ν - Πανα tim. O. Pro serculo Hebraiceta a mare,apirion,a verbo nna, parali, fructificare, quas dicat secundum sponsae thalamum, lacticam, estamen, macam,qua deseruntur sponta,ut scriit R David D merito: scii nus enuia, apud veteres in usu iuisse, ut noua nupta curru equitans traduceretur, quod Heliodus ita de libit: Hi curru vectam seniali virginem amanti traduxere , ii O. Eo vero curru nuptiali tres tantum vectari selitos scribit Pausanias; nimirum sponsam, quae sed et in medio, poli: um,2 paranymphum, qui anulum mat: talem traii: t. Eiusmodi carrucam sbi dicit ut secisse Salomon, hoc est,ad laudem nominis sui Christus,ut scilicet ea traduceret sponsas sibi carisimas ad thalamum calestium gaudiorum. Tota structa est e, lignis Libani, cedris scilicet incorruptibiliabus d . odoratis, id est, Apostolis & Apostolicis viaris in liquessantibus incorruptibilitatem,& xiiii
scantibus animas, ut ex luit D. Irenaeus. Columnas eius ex argento fudit: argentum est puritas,vel claritas Verbi,duo fulgent columnae Eccles Apostoli Euangelisi Pastores,&Doctores Reclinat riui Ud euae tutum, in quo recumbebant, ex au
ro struxit. Aurum caritas est Christi. . -
68쪽
t est ephipvium, stratulum , aulaeum, Aoperimentum lecti, si iiicet sanguis Chrisi splendescens quasi purpura, quo nobilitatur,& accenditur Ecclesia in amorem sponsi. Meaetim a temera i ardebat id enim signifieat racaph amore praes liabus Hierusalem, id est, amata , sponsa carissiana prae ceterist quam scilicet ipse non dilectam habet, & uocat,sed amorem di caritatem, tam im pense illam deperit. In medio itaque lecti sedebat vocisi dici- iponti amor, nimirum sponsat ita locus medius, tura o ' more veterum, sponsae datus. Cuius latera claudunt sponsis,&caelestis paranymphus, spiritus scilicet nuptiarumlatochus,& spontae,ut vocant,pa
mae xi rat- Rotae currus membra sunt Ecclesiae, quaternario υος, lux, numero squiseata:quia sublunaria omnia ex qua- B diuinum numen frificauerit dicenseti ianitoria
Prunario. Maio VIII. O LIV M conspicuum 1e subli solium me. Perennitatis, aeternaeque quietis symbolum est Aegyptiis i atque adeo Diumae M testatis , atque Regiae dignia talis , quam nulla potest perturbatio inquietare , aptissimum est hieroglyphicum . In psalmis habetur al. et s.
tur securiis, doc. Et iterum i Lem sed is, ' ' ranctam saam,id est,in omnibus gentibus late domi 'natur. Hinc est, ut Ieremias per solium Dei ipsum γ' '
H Iasis Urae . N. Quasi dieat o Deli, qui sedes super thronum excelsum Cherubinorum ab initio, quique in sane Dario nostro thronum tuum stabilini, speetes Israel,&e. Hoc soli uin appetijt superbus Vatini m
est debetur etiam mihi solium super alas Cherubim, de thronus in oraculo. quod ad Aquilonem vergit: quidni assunt labor Altissino Deo Itaque in throno firmum, ae stabile imperium, Regiamque dignitatem, seu venerandam iudicis aucto l talem significant diurna oracula. Atque ideo ut dires,qui regunt et Doctores, qui instruunt,&exlio C uinitatem, regnum ,& iudicium si iij declarent f
d T T v -. - - 4: -- lium ei a patre communicatum testantur Plalmus '
dicensi Misa adaerminos. Et Baias : Sapo fotium isatio. 9.ν.Da- άβδb ι. Est de sella curulis , triumphantis indicium: quare super carruca imponitur tedemptori. Scabellum sblij crystallinum extentum ii per capita animalium,quod ab expansione nomen habet, significat coelum empyleum, in quo vid tur, de regnat Deus. Lectica currui imposta,Arca scilicet foederisaepem continet, & pactum Dei cum hominibus perseima ea fricussum in Ninai: atque alterum ligniscat in monte diei Sion, ictum in perpetuam reconciliationem gene- sisti, Adami cum Deo, sanguine Agni immaculati sis , . confirmatum apud Matthaeum. Lex illa, di pro Mi. i. , sitior I tuis ternis constant clementis,& terra in quattuor partis confara. tes distribuitur, seu regiones in Apocalyps . vel in q quattuor gradus primatii fidelium desse esse dii es. nnantur, de quibus Paulus: U Hau ab imbuti sati fi- 's. Dis , ahos trepitus, alios Euan e suas, Pala ν i. o Docyores m συι irarum, ad complendum'. ese rum numerum, in opus m niae, , ad ministran di dispensandum vel bum Deida adolea imum to in ch/ιID . Nam, s prophetas eximas ab hoc numero quasi ad legem veterem pertinentes, vel f ad nouam in Evangelistis intellesto ; qua tuor erunt rotae, portantes plaustrum Eeclesiaemi- mirum Apostoli lemmatores verbi Euanges isti di Prophetae scilicet lariptores, & interpretes; Pasto-
iattuor tu tanturi ij sunt sinus currus, & aurigae, qui portant, ' ti agunt ; qui vellunt, de vehuntur: nam rota qui dem portant currum, de a curru sustinentur. lj n mine sdelium, de ipibrum potissime dicuntur rotae, qui terram vix extremis pedum digitis tangunt,&veloei impetu seruntur ad ulteriora , quae retroro 3 a. sunt, Obliuiscentes. Vnde Batilius: Rota, quae po, I et a ri. runt attingit terram,' ad anteriora tendit, vitam, a. perseetam habentes sgniscare potest, deci Et Hie-Hier δη- ronymus Rotae sunt,quorum citius θ: staturaten
per B c. a dit ad caelum, de paululum quid attingit in terra, di s inper properans ad excella sestinat, de quibus
me r. s. di cu ut Lapides facti e oaean in spreterrum exqui
γ.is. buxaedifieatur eae estis Hierusalem. De eisdem imti , tamets nomine Angelorum, se habet Diony- D pter illam arca, dicta est gloria Israel: quoniam ipsus. Rotae,qua altae quidem sunt,ceterum in ant is L te sciti pes absque ulla conuersione in nullam partem declinando incedunt, vim actionis Angelicae, qua rectam semper viam, dique arduam Π gunt , inlinuant: quippe omnis illorum cursus, spia ritualisque rotatus ad viam illam eredram , atque iiduum relesti intentione dirigatur, oc-4 ;, - , Rota videbatur esse in rota,ves intra rotam,pros desitim mu pter fdelium amorem mutuum, qu se ipsos am-mma uti plectuntur, constringunt, 'in corde habent, atque ob incredibilem unionem qua iuncti sunt eum . , Christo capite, de qua Pauluς Vediu tem a tem δε-
sa excellebat ceteras nationes terrae. Lex gratiae,de
amori, item gloria est Eeelesae Christi,& quas nobilitatis eius insigne is socio Urear omnes. quodae l. 3 3- ρου mes es s .s d DEI Oxem has ensis ad anus eis. A. 33 Prunarium plaustro vectum ante arcam, signifi' p uiis sui, eabat altare Thymiamatis, quod Deus simul cum & ,l ite iri arca 'deris a sinctiario ablatum secum ferebat,at censque refert sacriscium laudis incruentum, Eucha- ' ζα disticum auo Eccles a Deum sibi ficit propitium ci se itiseat
ira carnium nidorem , de sanguinis ei lusionem. Quantum vero illo delectetur Deus, ligna fieauit
tuam ossiciorum sal inii rationem , --- spe rationem in meriti ram et n. eis que pari s , si iam pro mensura unius uiusque lutti , a Umen x- corporis fatur se ad Horim M in tantare, id e i. accip:t augmentum corporis, vique ad constructionem persectam lai ipsiusMuae fit percal ira: . . incentum Oisere ut nomini meo, ct sacrificium mundum. auem locum communis Ecclesia Patrum sententia de sacrificio Eueliaristiae interpretatur. Hoc igitur sacrificium mirifice repraesentatur per altare Thymiamati, in quo non cremabantur carnes ubelli mo,sicut in altero aeneo atrii,sed adolebatur incendiam odoratum: quo rarii conluminabatur sacriticium in altaria uti coeptum , vi late dissere-inua vi Commentatio Pinetarchico ad caput quadrage
69쪽
dragesmum quintum: propterea igitur altare Thy A meus gladius versatilis postus ante Paradis adi-miamatis , seu incens cum imposio prunario v hitur discedente Domino , ut significetur, eum cultum , qui Domino gratissimus est, nunquam cessare, nunquam intermitti,etiam templo diruto, Vrbeque incensa, ubique sentium Domino e Lbitum iri.
gies si ij hominis sedentis in
tum manifeste repraesentat ultionem uastientibus sepem diuini praecepti. Neque praesentis instituti est ostendere bonita te , & seueritate mundum a Deo gubernari,cum in psalmo tribunal Dei cuncta dispensentis dicantur praecedere a sericordis, or veritas, atque in alio assericordium est merita Zm diligere Deum. Venia- mus ad opus redemptionis. sane quidem in ipso ἰliae duo potissimum splendescere vis e sunt, ut ipse
experti tum eodem tempore, sed diuersa sorte istae litae, atque Aegyptii namque in illos electri suis
re atque amorem ostedit in columna nubis,quem - o.' admodum liber Sapilait testatur Namnas, inquit, ea Zra eoram opti abus , aqua, quae anu eras, ierra arida appam in istos vero seueritatem, & fortit dinem in columna ignis, quam eleganti carmine celebrauit Habae uer Num)-M AIAM ndis, iratus i
est diuina& humana naturae de quo sic habet D. Gregorius in hoc capite e In electro enim dum aurum argento miscetur , a gentiam ad claritatem crescit, aurum vero a suo fulgore pallescit . Quia igitur in unigenito Dei silio naturae diuinitatis unita est natura nostra, in qua adunatione Humanitas ad maiestatis gloriam excreuit, Divinitas vero a sui fulgoris poten tia humanis se oculis temperauit; quasi electrum iactum est , & electrum in igne est Deus factus homo in pe: secinione. Idem habet Origenes atque Rupertus Abbas. Verum est tamen, ignem hoe loco non tam persecutionem, quam iram, & indi- celebrauit Habaeue: Num id AI -ndas haras Habae. s. gnationem fgnificare, ut d:cemus. Quod autem C es Domum ius oueam is λιμνον itius 'ves omni Filio Dei potius, quam patri tribuerimus solium, Redemptoris nomen, ct mini a facit, tum etiam Isaiae visio, quam huic similem esse prostemur, de ea enim Ioannes scripsi. Hae duis Isaias adnis 2 I glomm eis', scilicet stij. Denique electri ex auro, di argento consati natura aptius Filium, qui ex duplici natura constat, quam Patrem repraesentat, qui sinpliciissima substantia est , di auro com modius referri debuisset. Itaque electrum filium s-miseat praedestinatum hominem, vel incarnandum,ut loquitur D. Clemens, dicens e Hune stium Dei incarnandum oli in apparentem vidit Iacob uti hoininem hune Abraham hostiatio recepit: hune Moyses in rubo vidit: hune Ieuis Naue dux
rebas antim tuam: Iaram via tribastis, quae Iocrustis es,
id est, quo seras opem, ut promiseras, di iuraueras
iis hasa tua, id est, incedere poterant ad lucem se gurum, & fulminum, quae in hostes iaculabaris. Sed reseramus ista ad Christum Dominum g
neris nostri redemptorem , di utramque in eius oeconomia inuestigemus, perseditionem amoris, de seueritatis . Sane quidem nulli bi resplendue runt Harius,quam in i lius vel cruento certamine, vel lana victoria, vel nobili triumpho,de quibus Mysti echri
sti amor, de se ii as O siensitur.
Gercitus Domini armatum pugnantem: hunc Da-D Isaias loquitus in haec verba Laetabamur toro reniel filium hominis venieturn ad patre,&c. quomodo etiam veteres sere Omnes loqui solet Crrillus, At lanasus,Bassus, Augustinia de Ambrosus. At vero in Hectri superiore parte magis radiabat splendor electri aureus, de claritas argentea colu lucebat : in inferiore vero ignis efferueicens maiores excitabat summas, ut significarentur binae persectiones Diuinae prouidentiae, atque totidem Redemptoris attributa,quae num in uniuers huius Regimine, tum in redemptione Israelitica, tum denique in Christiana libertate eluxerunt vel maxime. Ea sunt Melitas, do sortitudo, vel bonitas,& seueritas, Quor bonorum, auersio peccatorum ni isericordia,&iustitia, quarum prior ostenditur se, quι ladax Ar ω - sicas extitians tactores eatra praecia quando iacis ostia, 'c.Quid hoe est,nis bonitas, amor, de beneficentia in redemptos Sed audi seueritatem, D fortitudinem in aduersarios r
me, quod sibi persuadebant tingendum sanguib
benefaciendo iustis, & poenas exigendo de so tibus , eius fouiri eiere ratim se es Le. Quid est 1elus, nisi indignatio prosecta ex amore e indignationem ergo ostendit in hostes Daemones, pcce in splendore faciei,nam facies illuminata, hilaris, g tum, & mortem; quia amore prosequebatur suos.
laeta in sacra Scriptura fgnum est sauoris, de benescentiae, ut patet in P al. L ara faciem suam verso urm tom. Et iterum: Etamines taliam fom se pernas, π misereararus M. Et tertio: Tu δε υ risur si enu estis siper et Imram. id est, me laetiscabat claritate vultus tui . Posterior veto monstratur in igne,qui vindex est sui ortu, di minister vitionis,ut in Deuteronomio. I is scire oti m foro
Easdem virtutes Regias videas abunde deseriptas in psalmo: lud casu a eres popias,o salus si ursi t
ipse idem dies de lubit ri dicitur, ' ultionis: quoniam eode sacinore Chraius humani generis h sies
70쪽
EZECHIEL Is PROPHETAE PARS II. SECT. X.
stes prosternens, de Patris iniuriam , in i icauit, & A vituli: quibus induti armigeri Dei, non tam edi uniueriadem Dei prouidentiam, quam ad redem Horis triumphum pertinere noscuntur . De ijs scriptum est Pi limo sexagesimo septimo . Pro
num vi armis ' πισιρνraram, id est, Angeli simul cum hominibus arcam Dei migrantem comi tabantur cum iubilo . Sed de redemptione tir elitica satis in superioribus diictum est: iuuat de humani generis reparatione eadem insignia inte pretari. Omnipotens sermo Domini caelum, terramque pertingens, gladio armatus, Christum reserebat de quo scriptum est D volo eras a d Deum e Tu Volam eans Iam es, saltiau, is nos s. atque hominibus pacem , temissioneinque deliciorum obtinuit.
patores totidem reserunt Aniagelos tutelares populi Dei, utpote Michaelem , Gabri leni, Raphaelem , Urielem , seu alios similes, quorum n
Dei Legatos , per quos Deus Ecclesam suam illuminare , dirigere, atque excitare solet . Horum frequens memoria est apud Danielem: nam An DasVis, gelus primarius quidam praecepit Gabrieli: Gas Asae in et rae ih umiasionem. Et iterum alius qui-
agnoscimus Angelos protectores Ecclesiae Michaelem , Gabrielem , atque virum illum, qui G brieli tinperauit, ut vitionem detegeret Danieli. Vetum ex Zacharia quaternarius Angelorum tu telarium numerus colligitur: nam vidisse se ait
seum Deus. Illae peribitae Angeli armati, homi. nisque erisei, quibus Israes euasit captiuitatem,
di necem,vtranque eius naturam expresserunt, diuinam,scilicet,& humanam,quibus nostram redeptionem operatus est Neque enim prodesset, nisi Deus esset; neque mereri posset, nili homo esset. Quaternas facies unus in se ostendit Christus .ipse Aquila, quia verbum Dei, ipse verus homo, ipse leo, utpote Rex, ipse denique vitulus, quia saetisseium di sacerdos. Iple Cnerub quadrito mis, in quo latet multi tormis sapientia Dei, Ap solo teste. Neque facies tantum Cherubieat Christus D minus in se ipso repraesentat, sed earum ctiam di-
deinde atque in- C spostumem, & situm demonstrat: nam Cherub
tellexisse cornua quattuor esse quattuor principes Monarchas, qui timImuerans Iudam, cornibus qualitauri, vel rhinocerotis. Fabros autem quatis tuor venisse ur de erant c. a. a ge,si deci qui non
possunt alios significare nis Angelorum principes
suattuor, quorum intererat Dei templum reaedincandum curare . Iidem paulo superius eodem capite vocantur equites veredarii, qui terram perambulant , atque in varias sormas distributi, pr ptereaque diuersi coloris equis insidere dicuntur; alius ruso, alius albo, alius vario: qua voce dii plicem missuram macularum in dupliei equorum variorum sorte intelles it Vates, diuerso a se inuicem colore distinctam, ut quartuor omnino recen eis siem habebat .iuuenis, totiusque coporis di spositione hominem reserebat, tametsi Aquilae gestaret alas, peetus leonis, di vituli caleres. Ita prorsus Christus Dominus in similitudinem hominis saetiis, es habitu inventus ut homo. At xero sub humana figura ceteras occultabat suo tempores serendas: nam vituli formam detexit in calce, est in vitae extremo semetipsum offerens ho
stiam Patri: quo facio se sacerdotem, S sacrificium
Non solum si ex ud earum etiam di Hum repra Enrant.
te di in uiast. leonis pectus eiusde
uitian uces , qui quattuor ho- D Leoni, qui post voratam praedam dormierit, dein-stibus Monarchiae; atque totidem fabri templi nu
Na ΗΘ, Λ mero respCndeant quaternario. Enimuero solenti Iesum se- summi Angelorum principes septenario numeror i comprehendi in sacris litoris, nam apud Tobiam is, in is Rapnael sic ait : Ego hum unus ex sep/Zm , qui a L. eri, ii eris, mi te Domina c. sed ille numerus supereaelehoe in nu- stibus rite aceommodatur, quia uniuersiatein, & ς ' η ' persei ilionein importat ob septenariusia dierum nuT . H. merum, in quibus sunt uniuersa creata at vero sublunaria omnia aptisti me exprimuntur numero
quaternario , qtrod totidem clementis constent
huri, xniuersa, atque ex totidem plagis in viii in Ecclesiae corpus conueniant fideles, ut bene notauit Ire-
Iro. Ibs naeus. Quare eodem numero comprehenduntur , ---M vi Lamp. Angeli Ecclesiae prole res, qui ad diuinam pro- E Vrbis cum sera, de vectibus humeris imponens, A c. uitientiam . Uaradam, de exercendam pertinent. ad vertieem usque montis baiulauit .Leoni item indi Quoniam vero post rcdemptum Israelem de coninaratur in Plalmis: Inde luso mi in si uictoriae Aegypto decuit vi rariae tam felicis arma pro tr ia . phaeis ostentari in circuitu currus triumphatoris, , ..1 iidem Ecclesiae primates, Dei scilicet stipatores, mi, te uituli noua induerunt gestamina,noua insigni nimirum, st: imata . quibus redemptio celebra mihi ibs, ta est, ct repraesentabatur. Eae sunt quattuor, quas
riri Gisi . . suPra diximus, facies hominis, leociis, aquilla di
deque surrexerit famelicus, comparat Christum resurgentem a mortuis. Namque laniatis hostibu humani generis, eorumque hausto sanguine i re mortis correptus est, ct sepuletito quasi leo in
antro conclusus. Verum modόce soporatus, quas leo, qui inter dormiendum apertos habet oculos ob breuitatem palpebrarum tametsi mortuus, non tamen extinctus; post modum sistitis dolor stii vinculis in f ram, quibus impossibile erat ipsum teneri,aesi euigilasset a somno ad vitales auras mortis , ct inferni victor euast: quo facto vim suana leoninam , ac plane gigantaeam patefecit; non secus atque Sampson,qui ab hostibus obtestis,postquam dormiuit sitis, de nocte consurgens ambas fores
comparatur in Plalmis: Inde lum Maiun las ι Mia r ni nasuminis,cadaueribus, conquastu e man lem ma Ioram, vel caput multorum, id est, Daemonem in terra. De ιὰν rarite manantis a cadaueribus cruoris o tias δει, ut leo solet post sactam stragem , o oris eva mi evir: idcirco a Patre honoratus est, & orbis Doui nus et Aetiis. Quoniam autem leonina ista virtus s1mbolum erat regiae.