장음표시 사용
41쪽
Stra curem interea, ne qua indignatio desit, i Saltantem spectes, et chironomonia tiolanti Cultello, donec peragat dictata magistri omnia: nec minimo sane discrimine refert,
Quo gestu lepores, et quo gallina Iecetur. O miseras Dicet celebres, scissorum scholas , quibus huic uni rei vivere satis esset, ut decenter altilix secarenti nisi miseriores tarte fuissent qui haec voluptatis causa docerent, quam qui necessitatis ediscerent (i l38. Verum qui ex ultimis usque unguiculis perpruriscentem
tibidinem excitarent, puerorum, puellarumque coenae ministraen tium coetus erant, numero certe enormes, unde (a Cicero: adsint
formosi pueri, qui ministrent, et Virgilius (3 :
Centum aliae , totidemque pares aetate ministrictui dapibus mensas onerent, et pocula ponant. Praecincti pueri recte, compteque ministrent M .
Non parvo hi quidem pueri prostas1nt pretio , qui et criniti, et capillati, et calamistrati dicebantur: unde Senecae crinittis puer poculam tibi porrigat (s : et Petronius inter pueros capulatos Iudentem pi-Ia (C. De c amistratis vero tiunt Eieronymus, atque Apultius (T quorum precium innuit Iuvenalis dum ait (8 :
. . . Nescit, tot millibus emptus,
Pauperibus miscere puer . Horum alebant coetus Romani, et pedagogia dicebant (y , ac Pretiosa veste cingentes . ad transitum virilitatis argenteis Veneri arcendae fibulis custodiebant Io : quorum tamen Alexandrini pudiri serma, et nequitia pr1estantiores 1d libidinem in conviviis excrutandam . Quamobrem Trim chionis convivae (II discumbebant, pueris Alexandrinis aquam nivatam ministrantibus, eosque Martiam Iis exoptat, dum ait (Ia): Audi quem puerum , Flacce, rogare velim Niliacis primum puer hie nascatur in oris: Nequitias tellis scit dare nulla magis .
o. Verum ad majora venimus: ab Aegyptiis Romani priora didicere dedecora: in Aegyptiis quippe conviviis tradente (IS Cuditio
42쪽
tio Ruso, heminarum in principio modestus est habitus; dein illae
summo exuunt amiculo, paulatimque pudorem profanant; Ed ubtimum ima corporum velamenta projiciunt: nec meretricum hoc dedecus est , sed matronarum, virginumque, apud quas comitas est vulgati corporis vilitas. Ab his edocti sane Quirites . Quare Tiberius Caesar: Sextio Gallo libidinoso , ae prodigo seni coenam ea lege condixit , ut nudis puellis ministrantibus comaretae r IJ : et Nero ipse Clavidius in naumachia , Martio campo , vel Circo maximo inter scori rum totius Vrbis, ambubesarumque ministeria , comitaret (a . Quid vero de coena dicam a Tigillino parata , libidinum omnium magistro (3 Is in stagno Agrippae fabricatiis est ratem, mi superpositum convivium aliarum tractu moveretur: naves auro, et ebore distinctae ; rem,
graque exoleti per aetates , et scientiam libidinum componebantur et crepidis nibus stagni lupanaria adstabant inlustribus feminis completa; et contra scorta visebantur nudis corporibus: jam gestus motusque obumi. o. Age vero , ista ne medio nebant convivio 3 Ista quidem, et foediora: nam pueri, puellaeque , Convivarum Corpora pertractantes, non, ut quidam Faelso putant, ad sanitatem confricabant,
sed ad libidinem commovebant; quam ad rem Martialis A et tenve Gentilat frigus Supina prasino concubina fabello :Percurrit agili corpus arte tractatrix, Manumque doctam spargit omnibus membris . Jam vero tractare, et pertractare , quis in obscenis esse non videt pPertractato VASCULO tam rudi: hoc, inquit, belle suartilla, in promuli side libidinis nostrae militabit (s): vasculum hoc sane quiddam sonare obscenum meus item Plautus ostendit, inquiens (63: Facio quod manifesti moechi haud ferme solent:
Haec igitur tractatio obscena , atque inde tractatrix: quod et alio Ioco, de coena Turanii agens, probat Martialis (et , dum ait. Nee de Gadibus improbis puellae Vibrabunt sine F ne prurientes Lascivos docili tremore lumbos. Optime autem omnium Lampridius, qui de Elagabalo haec tr dit (8 : in conetistis exoletos maxime juxta seponebat, eommqne ATTRScTATIONE et tactu praecipve gaudebat: embasicoetas, spatalocinoe-
43쪽
dos , et similes, aliquid obscenius in conviviis patrantes , reserre modestia non sinit. Quare ad spurcos potius, quam impudicos,
I. Romanis turpe quidem in senatu ructare, ut 1it Cicero (i : non item in triclinio: Stat exoletus, suggeritque ructanti Pinnas rubentes , ci spidesque lentisci (a . Quia immo medio ipso convivio matellam poscebant (3):
Digiti crepantis signa novit eunuchus, Et delicatae sciscitator tiricae
nedum matellam spado supposuit, dum Trimalchio concrepuit digitos is , sed paulo post argentum quoque Iasamnum (s), quo nil certe taedius: quare insanum hoc tradit Elegabili exemplum Lampridius (6 , onus
ventris auro excepit, in murrinis , et onychinis minxit, et Martialis heminam ridet, quae , dum vitreo vase biberet, aureo cacaret (T :Ventris onus misero, nec te pudet, excipis auro , Bassa ; bibis vitro : carius ergo cacas . Sed de his sorte nimia: crudeliora, et horrenda supersunt. a. Cum Quirites coenitarent, maximam obtinebant gratiam gladiatorum caedes, et mortuorum, nedum morientium imagines (8 ,suin etiam exhilarare viris convivia caede Nos olim, et miscere epulis spectacula dira Certantum ferro, saepe et super ipsa cadentum Pocula , respersis non pauco sanguine mensis. Morientium mortibus accedebant mortuorum imagines; larvas nempe mortuorum aut capita, media apponebant mensae, ut homines mortis recordarentur, et propterea ad epulandum largius se se inubtarent. Convivas igitur convivii rex hortabatur (y his versibus: Heu, heu nos miseros, quam totus homuncio nil est. Sic erimus cuncti, postquam nos auferet orcus, Ergo vivamus, dum licet esse bene: iisdem nempe verbis, quibus utebatur et stultus: umbrae est
tempus nostram, et non est reversio Dis nostri . Venite ergo , et fruamur bonis, quae sunt, et utamur creatura, tamquam in judentute celeriter. Vivo praetioso , et unguentis nos impleamus, et non praetereat nos flos temporis . coronemus nos roris, antequam marcescant: nullum pratum sit,
44쪽
quod non pertranseat luxuria nostra . Nemo vestrum exura sit luxuriae nostrae et tibique relinquamus signa laetitiae . quoniam haec est pars nostra, et haec est sors nostra (I . . 3. Stultorum ergo , lurconum , comedonum, immo impi rum haec erant convivia, non nostra quidem invidia . sed miseratione , sive, ut verius dicam , indignatione dignissima . Quae t gi , quae collegi, quae scivi de Romanorum conviviis, dixi et mea quaedam etiam produxi . Si quid aliter est, mendacium fortasse dixi, mentitus certe non fui . Erranti ergo Praesul amplissime .
Collegae optimi, veniam , nou erranti favorem praebeatis , oro; ut hunc consessum vestrum complectar et tenem, atque augeam
in dies. Κalendis Martiis II s. Philippus Trenta pro S. R. Ecclesia Bononiae praetor.
In A. Gellii cap. a. lib. 3. De Barbis. Omnium, quae in hominum doctorum disputatione versantur, nihil sane praestabilius puto, quam varias noscere hominum habitudines ; ac victus, vestium, laetitiae , luctus , morum denique omnium, quos vel servavit, vel invexit, vel abdicavit antiquitas. consuetudines callere universas . Dum ergo Gellius hic noster (a de barba Scipionis, deque barbae radendae more sermonem instituit, ne tricas eum quaeso, et quisquilias egisse arbitremini . F veatis autem oro, Collegae optimi. Spectatum admissi risum teneatis amici (33 3 de barbis enim dum ipse loquor, neque ridenda loquar, neque temnenda . Quot enim rixas, quot certamina, quot pene dixerim proelia vel radenda, vel tondenda, vel expungenda barba, excitaverit, optime nostis. Ni haec fuissent, deesset certe nobis oratio illa satis hella pro barbis edita sacerdotum ea deessent vota , quae Armannus Luscus ab epistolis Pauli tertii pontificalibus, magno Pauli nepoti Farnesio porrexit, propriae honorem barbae commendans. quam
45쪽
quam Parmensis vic rius, Lateranensia decreta veneratus, severiori novacula insectabatur (il : Berniana illa denique carmina non haberemus, Mibus laudat, ac deflet lepidissimus ille poeta noster(M. La barba di Dammico d' Ancona . a. Profecto si a nostris hisce pene saeculis ad remotiora excurramus, mirari fortasse quis posset unam tanti fuisse barbam. ut suam Baldovinus comes, cum pignori dare non valeret, hypo thecae subjecerit; ac licet eo se legum praesidio niti voluisset, quo mobiles res suscipiendae hypothecae aptas non esse probasset, ma ivit tamen, cum summo novaculae subeundae discrimini obnoxiam inspiceret, illud pati, ut socer Armenus aureis triginta millibus periclitantem generi barbam recuperaret (33. Quaestiones praet reo , quae nostrates inter, et Graecos peperit bama: non enim Ra-tramnus Corbriae monachus , non pontifex Lutetiarum Aeneas fudire satis qui eas dirimerent. Mirabile dictu i Gregorius ille septimus, religionis, ac pontificiae auctoritatis propugnator acerrimus licet totius occidentilis ecclesiae clerum ab ipsis fidei Christianae primordiis barbam radendi morem (s) tenuisse pronuncia verit, Graecorum clerum ad barbam radendam adducere minime potuit. Quid, quod Iulianus ipse Romanorum imperator causam (6 debuitharbae suscipere David vero cujus legatis dimidias rasit ( Η non et barbas, et vestes, bellum Ammonitis intulit, et filios Ammonis, Syrosque, ab iis in praelia conductos , profligavit . Quas ob res agnoscatis, oro, Collegae optimi, argumentum a me vobis offerri non translatilium. 3. A Gellio igitur nostro incipiam, qui dum Scipionem sexagenarium harbam rasitasse miratur, dumque veterum plerosque Quiritium idem egisse ex eorum colligit imaginibus, meam excitat, augetque admirationem. Age vero: qui potuit Scipio sexagenarius radi, cum anno aetatis suae sexto , et quinquagesimo immaturus occiderit 3 At mendum irrepisse cum Gronovio (8 dicamus, et quadragenarium pro sexagenario scriptum arbitremur; Gellii tamen admiratio nec modum habet, nec rationem. Cur enim Scipionem harbam rasitasse quadragenarium miratur Gellius, si eademet laesa Scipionis aetate admissos primum scripserit Plinius e Sicilia to, tores Si eodem tradente Plinio (ω , primus omnium Scipio radi
In rex Epistola et tin Latino iuvenali eripta qua Iesitur rater milem. ab Athanasio
46쪽
instituerit 3 Atque, si novus radendae barbae tunc mos inductus, nedum media Romani veteres aetate, verum etiam extrema barbam tonsori debuissent praebere nonagenariam. Ineptire igitur mihi vis detur Gellius, dum ex statuis, et imaginibus, radendae barbae m dix hominum aetate morem colligit . Ante Scipionem quippe ba ha, et coma omnes ferme prominenti, inculta , ac pene horrida . Scipionis aevo, admissis Siculis in Urbe tonsoribus, qua quisque pollebat aetate radebatur. Post Scipionem, ut mox dicemus, cedita tunc Romanis tam tondendae , quam radendae barbae regula indicta. Amo igitur Scipionem praecedente vel a Tullio (I mutuari poterat Gellius, simulacra omnia veterum Romanorum barbam indistincte , comamque , horridas, intonsasque praetulisse ; ut proinde avos. qua quisque fuisset aetate, intonsos (a , ubique appellet Ovidius; et Juvenalis, dum quid vult hispidum adnotare, id
Dignum barba , dignumque evictis
Majorum. Scipionis autem aevo, non a statuis, aut imaginibus, sed a Plinio doceri poterat Gellius, morem tunc primum barbae radendae ii ductum , ut , qua quisque proinde virilitate reperiebatur . leves fecerit genas (U:post Scipionem demum a clarioris notae auctoribus eam poterat normam ediscere juventuti, ac virilitati praescriptam, qua annos tondendae , ac radendae barbae indictos inspiceret. Si hanc sedulam pervolvendis Gellius rei Romanae scriptoribus op raci impendisset, nec sibi, nec nobis admirationis dedisset causam, sed accuratam , nec nostra laude vacuam , Romani hujusce moris tradidisset historiam. . Quod itaque omisit Gellius, pro viribus tentare conabor. Primo igitur de barbae radendae origine verba faciam et hinc clarissime sententiam Muratorii, aliorumque perstringam , qui Romam nos barbam modo tondendam , modo radendam, non certa sane temporum lege, sed pro lubitu putant forficibus, aut novaculae porrexisse : celebritatem inde primae abrasionis, elegantesque ipsosmet radendi ministros ostendam; et quousque duraverit novac lae ministerium explicabo et praeterea de iis disseram , qui, vigem
te adhuc novacula, barbae nonorem censuere servandum ; et pra
eipue de Christicolis agam, Gregorii Septimi epistola ( ea tamen ,
47쪽
qua par est , veneratione) ad exaemen adducta , tandem eos m morare fas erit ritus, qui sacrum, quodammodo, ac religiosum, tondendi, radendique morem fecere . , s. Romanos multo serius , quam caeteras forte nationes, morem radendae barbae recepisse, plura nobis argumenta demodi strant , ut proinde non abs re duxerim me facturum, si a vetustiorigente intimam novaculae petam originem. Equidem mos hic nedum Scipiones verum etiam plurimis Quirinum ipsum Urbis aeternae conditorem saeculis antecedit . Nam de Sampsone haec ad ejus matrem coelestis nuncius : concipies, et paries Flium cujus non tanget caput no Dacula : erit enim Nararaeus Dei ab infantia sua (l , ac SE-son de se fassus est, si rasum fuisset caput, omne robur recessum rum (a . De Samuele item est traditum , super ejus Caput novMculam non ascendisse (3 . Regi vero Ammonitarum scelus hoc dicitur , servorum Davidis dimidias rasisse barbas, et vestes (U . Tandem Isaias dexteram irascentis numinis , novacula gravem stragicis hisce designat verbis: In die illa radet Dominus nodactita con ducta in his, qui trans sumen sunt, in Rege Assiriorum, caput , et pilos, et barbam umiversam (s . Hebraea ergo novacula nedum Scipi
nes , .sed et nomen ipsum videtur praecessisse Romanum .
6. Enim vero et apud Graecos mos hic longe Romano antia quior . Atheneus quippe tradit Graecorum barbam ad Alexandriusque tempora (6 in pretio mansisse , eo Rege radi repertum et reque vera numismata ipsa id ostendunt, dum Alexandri, ac suc
cessorum in Agypto Regum Lisimachi, Ptolem ei, Philadelphi, Philopatoris , ac Soteri, itemque in Siria Regum Seleuci, Triph nis, Epiphanis, aliorumque , qui genas exhibent leves (T . No
vissime hunc ergo radendi morem recepere Quirites; quippe qui, nedum Plinio, verum et Varrone (8 scribente, non ante annum ab Urbe condita os .e bellis scilicet Punicis , radi caeperint , prout numismata ipsa consularia intuentibus (ρ nitidior Plinii, ac Varronis sententia constabit .
. Quaestio hic satis bell1 suboriri videtur, an Siculis novMculis apud Romanos admissis, singuli certa lege Quirites raderentur , an potius pro lubitu , qua quisque vellet aetate , barbam vel
radere , vel tantum tondere, sive , ut ita dicam, componere , aQ.
.ca Atheneus lib. I s. Lipsius ad Tacit.
48쪽
castigare valuisset . Quaestionem , ob reluctantia veterum dicta , ita dissicilem , atque implicatam habemus, ut a nemine diremptam viderim , redditam vero a quibusdam viderim fortasse implicatiorem . Clarissimus, quem semper honoris gratiae nomino , Muratorius in eam venit (IJ sententiam , ut crederet Quiritium illis ras ram , aliis vero tonsuram barbae fuisse curae : eique caeus m dedere scriptores, qui modo de tonsa, modo de rasa uno aevo barba ve ha faciunt. Juvenalis quippe , cujus certe aetate barbae rasura vigebat . ita de se loquitur (a), Quo tondente gravis juveni mihi barba sonabat. Barba ejus ergo tondebatur, 1lias non gravis, alias non tondenda, sed radenda, alias non illum dedissent forfices , de quo loquitur . sonum , silet enim novacula. Attamen alio loco ipse idem Sergo
Tonderi ergo, ac radi pro lubitu Valerius quoque Martialis, licet in suis Apophoretis utilem genis radendis appellet novaculam , attamen se barbam non rasitare, sed unice tondere fatetur hoc versu (s :mihi nigrescunt tonsa sudaria barba, et alio loco, hirquinam ridens Pannici barbam , haec ait (o :
Sic quasi Pythagorae liqueris successor , et haeres, Praependet mento nec tibi barba minor . Praeterea noster ille Tullius tondendae hunc, non radendae, minrem innuit, dum Attico Pomponio barbatulos illos ostendit conjin
rationis juvenes (et , dumque Clodiam alio loco (8 Coelii barbula
delectatam insimulat. Egregius ille quoque Neroniani temporis accusator Petronius barbatum exhibet his versibus horride nautam (s , stetit in limine barbis horrentibus nauta , cum e contrario de Augusto haec dixerit (ivi Cassius: Caesar tune primum barbam radens, genustias leves habuit ; denique ut caeteros mittam, Ianus Douga, non obscuri certe nominis scriptor, de hoc Romanorum more sermonem habens , haec ait (I I : insuper in ministeriis, immo in deliciis habebant pueros, quorum 'equenti opera non in tondenda coma pilisque veli Iendis modo , aut barba rasitanda , aeqvandaque timul, aut expungendis
49쪽
genu, sed et pratacis sacris . . . . utebantur. Si ergo barbam Quirites modo rasitandam , modo aequandam praeberent; rasura , et tonsura pro lubitu: recta ergo Muratorii nostri sententia. 8. Haec et ipse olim a vero non aberasse sum arbitratus ;sed immane quantum erraverim , Collegae optimi , mox dicenda monstrabunt. Apud Romanos tondori, ac radi receptum: hoc certe verum ; promiscue radi ac tonderi, ut cuique libuisset: hoc sane non verum. Certa igitur omnes aetate tonderi tantum, certa vero etiam radi: dum omnes dico, eos dico, qui communem tenent cum bonis civibus vivendi consuetudinem , misso aliquo delicatulo a civili hominum more aberrante, quem ut monstrum insectatur Ma
tialis his versibus (i :Pars maxillarum tonsa est tibi, pars tibi rasa est, Pars vulsa est: tinum quis putet esse caput ry. Donec igitur Quirites ephebi essent, seque intra juventutem continerent, quae succreverat forte barbula tondebatur; cum vero juventutem exuerent, atque in viros transirent, tunc primum
sane novacula genis immissa . Iuvenalis quippe , ut vidimus, sibi juveni barbam sub tonsore sonasse dicit (a) ; idemque ait prose to (3) Martialis, dum , prima detonsa barbula sua nigrescere nar rat Sudaria , non autem rasa . Barbatillos inde juvenes appellat Cicero h) ; ac barbula Marci Coelii adolescentis formosissimi dele latam increpat Clodiam . Quod si Martialis (s) Pannico quasi Pythagorae successori, grandem dicat pendere barbam, et Petronius (o)stetisse scribat, in limine barbis horrentibus nautam, haec de nautis et philosophis dicta sunt, qui (ut caeteri, de quibus insevi barbam
eamque horridam , ad mortem usque servabant. Caeterum urba nioris notae homines, cum juventutem exuerent, atque in viros transirent, barbulam, antea forficibus tonsam castigatamque, tunc primum radebant; atque hinc optime Iuvenalis explicat Juvenalem : is enim qui sibi, adhuc juveni, barbam sub tonsore sonasse dicit, contraria ratione Sergolium increpat; monetque, ne juvenem credant, ea nempe ratione (et : svia radere guttur. Caeperat.
Io. Hinc etiam notanda maxime sunt (8 Cassii Dionis verbae
50쪽
ha illa de Augusto juventutem exuente : Caesar tunc primum barbam radens et ipse diem plane festum habuit, et aliis publicam festivitatem imdixit' ; atque ex eo etiam ipse genas leves habuit ad exemplum reliquorum. Atqui si ad exemplum reliquorum fecisse constat. reliquos ergo Quirites juventutem excedentes, non amplius tonsos, verum rasos fateamur oportet: eoque certius, quo patet Augustum anno aetatis quinto, et vigesimo (1 barbam rasitavisset tot enim anni a consulatu Ciceronis, et Antonii, quo natus est, ad Marcii, et Sabini. quo barbam rasit, plane intercedunt. II. Quo praeciso autem anno Quirites hanc barbae rasuram celebrarent ignoro . Licet enim sequioris aevi scriptor Macrobius (a ter septenarium annorum numerum ad hoc exigi scripserit , illud contra liquet, Ctium Germanici filium. Caligulam numcupatum , barbam (3 anno aetatis vigesimo posuisse, Augustum. ut mox vidimus, quinto , et vigesimo et qua sane aetate comi
satores illos conjurationis barbatulos juvenes, de quibus ait Cicero , barbam dixerim rasitasse. Ut ut vero dies ni et non certus, certo certius radendi tempus celebratum, cum juventus tu virilit tem transiret . I a. Ajo autem celebratum ; non enim dies hic celebritate chrebat . Barba igitur illa , quam primum novaculae subjiciebant, alicui deo , pretiosa condita pyxide dicabatur . Quare barbam posuit Nero conditam in auream pixidam, et pretiosissimis margaritis distinctam, Capitolio (s consecrauis. Trimalchio, et ipse aediculam habuit, ubi lares sol argentei positi, et nius aurea non pusilia , in qua barbam ipsius conditam esse dicebant. Tindem Earinus, a Domitiani voluptatibus, barbam radens primam (T , Pergameo posuit dona sacrata Deo , nec deerant magis solliciti adolescentes , qui barbam, suo rademdam tempore, alicui deo jam antea devovissent, de quibus ait ad rem Statius: Illae genas Phaebo, crinem hic pascebat Iaceo.33. Nil ergo mirum, si, quas dicavermi, barbas, cum primum ponerent, celebritate donarent. Altera nec deerat ratio, cur solemnia deberentur. Ut enim Quirites tirocinii die pueritiam exutabant , sic , barba rasa , juventutem (8) ; atqui laeta dies, qua pura toga dabatur in signum remoti custodis , et positae pueritiae; E a lae