Diui Petri Chrysologi archiepiscopi Rauennatis Sermones nunc primum in vulgus editi Agapitus Vicentinus

171쪽

SERMO

mne et uos eum illo apparebitis in gloria. Laborans messor quod in semine no uider uidebit in mine:&quod in sulco dester,gaudebit in fructu.

DE IEIUNIO. ET ELEEMOSΥNA.

SERMO. XLI.

Ella gentiu legimus superasse si pluri

mos , quos in pugnas carius legimus non uicisse:&audiuimus eos dedisse

delictis pectora, q dorsa hostibus no

I dederur.proh dolor, uictores gelium uition fuisse captiuosmationu dominos turpi seruisese criminibus seruitute: stetisse inter saeuientes gla dios et iter enervata lenocinia corruisse:regnis fulsese terrori. Iudibrio fuisse peccatis: aduersas acies co/triuisse ieiunos et crapulatos suam castra di luisse uirtutu: iacuisse effuso uino,qui iacere effuso sangui/ne nescierunt. Vnde est hoc e unde e quia hoc noestratio sed languor:non uita sed febris phrenesis .non natura. Na quotiens cibope cruditas uitalia deiicit infirmat stomachu,corrumpit sanguine uitiat humo res. succendit cholcra . extremu febris gignit ince diu. toties aeger mente perdit:amittit sciasum:sertur desideriisaeotrariis urgetur:salutaria respuit: quaerit noxia:fugit cura: tunc medici studio parant abstine tiae remedio subuenire, ut sanetur: ut sanet abstine tia, quod voraciras sauciarat. Et si pro teporali cura aegri modicis obediunt seruant ardua parcitate, quare pro sempiterna salute sit duru CHRISTO moderatis obedire ieiuniis eorpus gubernare mclarae

172쪽

mentem regere parcitate e sensum sobrietate De

re e Sicut tetrae nubes caligant caelum, sic obscurant animas intemperara conuulia: sicut uentoru turbis nes elementa confundunt, sic fercula congesta sto machu conturbant: ut nauem Ocrus, corpus ebrie

tas sic demergitihomine dat in profundullucra uitae aufert:mortis facit subire nausi agili Est ergo febris, est stbris qua beatus Apostolus anhelare i humanis uisceribus sic deplorat.Scio quia non habitat in me, Rom. . hoc est in carne mea bonuui non bonu uti maluet quod malueFragilitas certe quae du serpit in carne iuenis aestitat,intrat ossa conditur in medullis ,struet in sanguine in uitiorum phrenesim sic crumpit.Fra gilitas febris naturae, languoru mater, genetrix pase Donu:fragilitas est, quae nobis ius necessitatis impo nit:et ubi necessitas no uoluntas: ubi extat de condistione captiuitas iudicium de potestate non constat.

Fragilitas est per qua uadit homo no quo inestat uo Iunias sed quo necessitas ducit: audi Apostolu dicentem. Non quod uolo hoc ago. Fragilitas dum parar Rom. . homini necessaria. facit illum ad non necessaria peruenire:duna parat cibu perducit ad crapulamaehri et talem suader.dum potu ministrat: offert somnu, ut inertiam tradat:cura uentris onerat . ut salutis aula rat curatalat carni torum . ut animae nil relinquat: fa

cir corpus passonu popa:facit ut sit homo sua mors: iurauitioiu.Vnde si se homo taliter sentit aegrorum, medico se caelesti tradatast re eius monitis acquie scar: a cibis se temperet: mensura seruer in potu: ut possit sic fragilitatis superare languore:sragilitatem fugere passionu:sebrem,ac phrenesim uitare uitiose.

173쪽

- . l

Abstinensia est hominis prima medicina MaJple

nam cura misericordiae requirit expensas. Abstin et tia extin uit febrem sed arefacta membra longae lehris incendionisi largo infimdantur unguento, muhlandissimis rigentur fomentis .nisDuuentur cinae sumptu.ad integram sanitatem redire non prisunt:sic ieiuniu quavis excludat uitioru morbos. carnis amputet passiones. criminu causas propellat x men sine misericordiae unguento,sine pietatis Uuo, sine eleemosynae sumptu Perfectam salutem menti hus non reponit a cluniu sanat uulnera peccatorum, sed cicatrices uulneru sine misericordia non emum Lucii, dat: audi Dominii dicente.Date eleemosyna:et ecce sunt uobis Oia nauda. Ieiuniu singulari cultu euelut uitia: eradicat criinina: ad fructus bonos agru parat et mentis, et corporis: sed nisi misericorviae secere fluadameta eruu est studium ieiunantis. Ieiuniu ensanctitatis hostia .sacrificiu castitatis, sed sine milencordiae incenso ad diuinu non potest conspectum in odorem suauitatis ascendere. Quod anima est cor pori hoc misericordia constat esse ieiunio: quando

ieiuniit ex misericordia uiuit, tunc uiuincat ieiunTtem.Ieiunium uirtutum nauis portat quaestu tutaeaucrum salutis aduectat.Sed qui intrat carnis pelagus, scindit uitioru fluctus, inter scopulos crimIiui tralit, praeterit littora passionuasisi cito portu pietatis uerit,exercere uirtutes non potest: lucrum no poteuhabere uirtutum Qui se stare nouit in huius uitae I Mico qui se intelligit carnis uia transire per tresu qui se sentit incursionibus ignorantiae, negligentiae casibus subiacere,sic telimium teneat, ut misericor

174쪽

e XII Is

dama non ulnaquat.Ieiuniu nobis aperit casu: ieiu/nium nos intromittit ad Deum:sed nisi tunc affuerit nobis misericordia nostrarum patrona causaru,qui de innocentia constare non possumus,securi de ue nia non erinius:dicente Domino.Iudicium sine mi

sericordia illi, qui non fecerit misericordiam. Dius gratus,sed gratior est serenus:erit ergo ieiunium no strum illo clarius.si nobis quintrage a ae dies sple dor misericordiae det serenos. Clamat Deus: Miseris cordiam uola . Homo da Deo quod uult, si uis tibi Hari a Deo quod uis.Misericordia uolo. Dei uox est:.Deus a nobis misericordiam petite & si dederimus, quid dicturus este illud quod hodie lectum est. Esu alui R dedistis mihi manducare:sitivi,& dedistis mihi potum.Et quid c Veniae benedicti patris mei:peracipite regnum quod uobis paratum est ab origine imundi.Qui dederit esurienti panem , dabit sibi re gnum megabit sbi fontem uitae, sitienti aquae calice qui negarit. Amore pauperis Deus suum regnum ueditta ut emere illud omnis homo possit, stagmen rum panis ponit in pretiu: quia uult habere omnes, qui tantum petit pretii, quantum hominem scit ha/here. Deus regnum suum fragmento panis uendit:

' quis cxcusare poterit non ementem,quem tanta ui

litas uenditionis accusare Fratres prandium nostra sit pauperis cerna attanensacHRISTI nostrum pa/ retur inprandiluit promittente ipso cum dicit. M ducabitis in mensa mea in regno meo. Fratres snt Heliciae pauperu nostra ieiunia ultemporale ieiuniuisiostrum in aeternas possit nobis deliciasimulari.Ho

mo dado pauperi dris tibi: quia quod pauperi no de

175쪽

SERMO

deris habebit alter. Tu solum quod pauperi dederis

hoc habebis.

DE EISDEM. SERMO. XLII.

Eiunii bona fratres, prout potuimus, superiori scrinone per strinximus:et esset oratio cognata ieiunio patefeci mus ipsa coclusione sermonis. Sed Mieiuniu sine nil sericordia deficit, icionium sine pietate ieiunat, sine miseratione infirmatur oratio: oratio sine largitate lassescit, reficiamus nostrum mi sericordiae exhibitione ieiuniu: oratio nem nostra pietatis erigamus auditu: adhibeamus ieiunio misericordiam patrona: quia fames est aua ritiae ei unium sine naisericordia: cupiditatis pcena est .sine pietate ieiunium: ultio non deuotio est,non Deo ieiunare, sed sacculo: atterere se abstinentia et hydropi cupiditatis issari: exonerare uentrem cibis, et mente pecuniae podere praegrauare: ipsum se redigit in sacculii qui pecunia nescit prorogare, sed claudere:iste alienoin custos non diri est suo':quia parat alii negat sibi cu misericors eroget,quod auarus oppressit. Est ager cultiis sine lamine, sine miseratione

ieiunans. Ager cultus caret sentibus: uitat gramina:

euadit totu ql est negligetiae ql e squalioris: sed si

eut sine semine fit sterilis ipo cultu fructu nodat,dat labore, et ad bona fruge no ualet pervcnire, ieiunas ita excolit anima: purgat se sus aeor naudat:abscindit uitia:eradicat crimia:dat meri cultu aeorpori dat de core:scd sine naisericordia ad fructu uitae no pueniret

176쪽

XLII. τ' ad salutis praemisi non uadit. Piod est sine rege au,

Ia regia hoc est sine largitate ieiuniu.Aula regis fuiget auromitet marmore:picturis splendet: grande scit spatiis: leuatur culmine: cenatur uiretis: ipso terribilis est secreto: sed sine rege honorem non habetaearet gloria:est uacua solitudo:e clausa ere mus: est horribilis solitudo: sic ieiunium lucet innoc tia:radiat castitate:Hlget actu:pingitur moribus: in cessu inicat:sanctitatis toto magnificatur ornatu:sed sine misericordia gloria non habet: mercede caret: se palma no tenet: perdit fiducia supplicandi:ipetrandi meritum no capescit: attestante scriptura quae dicit. Qui claudit aurem ne audiar infirmu,er ipse clam, Prou. 2 hir,& non erit qui exaudiat. Quomodo petet miseri iuxta .u

cordiam qui negariteΙudicium,inquit, sine miseri cordia fiet illi qui non fecerit misericordiam. Mise ricordia qui non dat alteri tollit sibi.Misericordia Ebi erit,qui spargit pauperi. Dispersit,iquit dedit pau PsaLissi peribus:iustitia eius manet in saeculum saeculi.Misericordia qui seminat inopi .sibi metet. Qui seminant. Psalaz sinquit in lachrymis in gaudio metent. Non sic iberinfiindit terra , quomodo ieiuniu lachrymae rigant Pauperu.Ηomo in lachrymas pauperu iacta semina ieiunii tui. quia siccantur ieiunii uirtutes,arescunt ieiunantium messes quae pauperu fletibus non fuerint irrigatae. Caeli pluuia ifundit terra,lachrymae paupe --r ris caelum rigat: ergo sitit caelum: & expectat de plo ratu pauperii uicem roris:quia misericordia arat caeli campos:sulcos ducit pietas per superna: illic mise/ ricordia seminat:quia quae susceperit manus paupe ris ibi merit:ibi segetem colligit qui semen suu pau reri comiserit hic serendu . Beatus cui seminanti sic

177쪽

artem horrea perpere praeparantur ad uitam. Hunc serente beatus Apostolus perscribebat: cum dicereria e .s. Hoc autem dico: Qui parce seminat,parce et metet:

εἰ qui seminat in benedictionibus, de hemdictioni

bus et meter: unus quies sicut proposuit cordi suo. non ex tri stiria, aur ex necessitate et hilarem enim da torem diligit Deus. Magna sunt opera Domini, sed magnitudinem praxellit misericordiae magnitudo: ff. it o. nam quum dixisser Propheta, Magna opera Domi Ps. l4 . niradiecit alibi, Misericordiae eius Aper omnia ope ra eius. Misericordia fratres implet caelvi replet ter Psal. 3 F. ram.Domine,iquit in caelo misericordia tua. Et idePsal. 3 t. ipseMisericordia Domini plena est terra.Et re uerastatres periissa totu quod Deus secerat, nisi miseri cordia subuenisser. Culpa, & ultio quicquid in hunc mundum uenerat auferebant:quia ti stagilitas seiam

per tendebar ad lapsum et cogebatur ad uindictam Isa. l . semper ccnsura iudicatis. Sic Angelus delicitur e GeGen. Io:sic de paradiso exulat homo: lac mundus diluuio Cen.I. deletur:sic gentes confunduntur linguislisantur gla Cen.ii. dio:sic exuruntur urbes incendio diuino:sic ex AegyCen.i pro plebs educta in eremo occulebas: sic terra hians Cest ly. uorar populit:& ne multis,sic Iudaeam ultor CHRI Exo.is. STI sanguinis Romanus deleuit exeicitus. Haec est Num. is CHRISTI magna larga sola misericordia,quae tu Mat.14. dicium omne in diem seruauit unum:& homini to rum tempus ad poenitentiae deputauit inducias : quod de uitiis infantia suscipit rapit adolescentia, invadit iuuetus corrigat uel scnectusta de peccato uel tunc poenitear,quando sentit iam se non posse peccarcta tunc saltem rearum deserat,quando illum reli

178쪽

querit iam reatus faciat de necessitare uirtutem:naoxiatur innocens, qui totus uixit in crimine, Hinc est . ita quod Propheta ad misericordiam currit totus: quia fiduciam de suaiustitia no habebat Miserere,inquit Pal. 1 o. mei Deus secadunt magnam misericordiam tuam. Et quare magnam e quia, Misericordia rua, inquit, Pses.s s. magna est super me:et eruisti animam meam ex in ferno inserici Et si Deus rcddit per misericordiam

quod per iudicium deperierat, homo tibi quid st,re.quid constare sine misericordia tu putabas e Prohatum est ergo tibi non ieiunium solum,sed omnes suis misericordia nutare uirtutes.Abraham caelestis Genis. conuiuii principem humanitas ardens Deo impen da perficituram quia duos cum Deo terrenam susce pit ad mensam frientis S occinctatis populum mensam suscepit ad cactestem. Venient,inquir ab iniere. Mat. s.& occidente, & recum ni cum Abraham, Isaac,&Iacob in regno caelorum. Loth quia hospitio susce/ Gen. impit Angelos .iudicium praeuenit:Hinc gehenam uicit an carne:misericordem nescit diuinusignis exurere. Facit ergo misericordiam qui uult gehennae incen dium non timere. Denit ueniens GRISTUS ante

de misericordia disputat. V iudicet de reatus un se Mat.aderit, inquit, super thronu gloriae sitae.dicet. Esurivino dedistis mihi maducare-dixit occidistis fur tum fecistis,scdesurivi ego:& no dedistis mihi manducare De crimine noni praestabit causas sui de nil

sericordia causa constabit . e quia.date elee Lucat. mosynam:& ecce sunt uobis omnia munda.Non tu dicabitur de citipa.cui de largitare laus descrtur a iudice: uindictam no cxigit,laumanitatis debitum qui satetur. Esurivi,inquit .et dedistis mihi manducare.

179쪽

SERMO

Maducat Deus in caelo panem, quem pereeri in minx z F per in terra. Quadiu secistis uni ex minimis istis mi

hi fecistis. Da ergo panem da potum da uestimen . tum da tectum si Deum debitorem no iudice uis Phere:nihil nos nocebit in terra. si nobis intacto mise'. ricordia sit patrona.

DE ORATIONE, IEIUNIO, ET ELEE MOSΥNA. SERMO. XLIII

Opulis populariter est loquenduma in . munio copellanda est sermone comoni: Onanibus necessaria diceda sunt mo. i re omniti : naturalis lingua chara sim in ta plicibus doctis dulcis: locens loquatur Oibus profutura: ergo hodie imperito uerbo ueniadent periri.Tria sunt, tria fratres. per quae stat fides: constat deuotio .manet uirtus:Oratio,Ieiuniu,Mise ricordia.Quod oratio pulsat impetrat ieiuniu:mise ricordia accipit. Oratio Misericordia.Ieiunium, sui haec tria unum:dant haec sibi inuicem uitam.Est nam oratiois anima ieiuniu:ieiunii uita misericordia cst. Haec nemo rescindat: nesciunt separari. Horum qui unum habet .ista qui simul noli abct nihil habet Er go qui orat,ieiunet:qieiunat,misereatur: audiat porentem,qui petens optat audiri:auditu Dci aperit si

hi qui suum supplicanti non claudit auditu. Ieiunia ieiunator intelligat esuriente sentiat qui uult Deum sentire quod esurituraisereatur, qui misericordia sperat:pictatem qui quaerit faciat:qui praestari sibi uula. praestet. Improbus petitor est, qui quod aliis negat sibi postulat. Homo csto tibi misericordiar sorma: sic quomodo

180쪽

quomodo uis quantum uis mi ani opto uli missem ottii,m tibi fieriuain cito alii rantun taliter ipse iniserere Ergo oratio misericordia , icit uni, int utilip utocinium pro nobis ad Deum:pronobis haec ad uocatio sint una:una haec pro nobis oratio sint triformis.Haec sunt starres, haec sunt quae tenent coeli arce: quae secret a Dei iudicis pulsant: quae ante tribunal CHRISTI causas hunaarii generis exequuntur: quieiniustorum petunt indulgentiam: reorum uenia promerentur.Haec cui in caelestibus non assistimi ipse nosubsistit in terris:haec cum teneant in caelestibus principatum,in terris rerum summa moderantur:haec regunt prospera: haec aduersapropcllut:uitia extinguut ista:uirtutes ista succenduntihaec reddut casta corpo raχoMa pura:haec pacem membris, mentibus dant

quietem: humanos ista sensus kholam faciunt disti/plinae: per hare in remplum Dei pectora humana consurgunt:hare hominem praestat Angelu: homini deitatis deserunt haec honorem .Hinc est, quod fit horusuffragio Moyses Deus:& ad triumphos suos milita Exoda.

re sibi onatisa mandaseli mentanubet mare discede Exo. ι .re: durari undas:ptofunda siccari: coelum pluere dat Exo. l6. . frumenta. uentosspargere cogit carnes:noctem sple Exo. i. dore solis illustrat solem nubis temperat uelameto: Nu. 23. petra percutir,ur de recenti uulnere Digida sitietibus Exo. 2 det fluentavrimus dat terris legem coeli: scribit uitae &. s. norma:figit terminos disciplinae. per haec Elias ne .Regascit morte relinquit terras: coelos intrat et comoratur . Angelis:couiuit Deo:et terrenus hospcs supernas possidet masones.Per ista Iohanes fit Angelus in carne: caelestis in terra:et auditu uisu tactu, totam solusca Pit,tenet,complectitur Trinitatem. Et nos statres, si