장음표시 사용
31쪽
ralis expressa ex memoria, ut nec ipsa ratio discernere siri, tur, utrum foris corpus ipsum videatur, an intus tale aliquid cogitetiir. Et ex eodem genere a nectionis subiungit esse
illud, quo in somnis per imagines illudimur, dum animi
acies variis imaginibus sensibili una rerum formatur, tanquam si vere ipsa sensibilia extrinsectis senti Matur . Vnde ua otientur etiam plerique, dum dormiunt, multaque faciunto se 29φι opera vigilantium , non tamen 11ne imaginibus : inquit Ph losophus. Quae sane cognitiones ab intellectitia tantum, ac spiritu li tominum secultate oriri nullo modo probatur, cum intelli lectus , vel solum circa spiritualia, iniuersalia occupetur,ves si particularia quoq; sensata cognoscat, diuersimode per talem cogniti nem hos inem immutati contingat. Siquidemo hi j in eo te dis uri endo per cipimus, numquam exterio i sensu percepta putanaus, sicut frequenter ea tiar imaginatione apprehendimus. Constat enim obseruanti, ieri in nobis circa
res elisatas duplicem apprehensionem inteliorem; nam sensationi exteriori persimilem, quam propterea ex in ad μrentia circumstantiarum pe cum illa confundimus: alteram vero Ionge diuersam , quae cederi motione percurrens, ab
stracte tantum obiecta pertingst quia ipsiam rem, non prout exteriori sensu Obijcitur , sed secuta dum diuellas forma litates, quas incluolla, disti ricta quadam ratione perpendit. Saepe itaque experimur, nos circa sensibile aliquod obiectum interius versari, c una quidem apprivilesione ii id tanquam
ante oculos firmiter tenere, eodemque pacto totum simul cernere alia vero appraehensione , seu cognitione, nunc calorem illius, nunc magnitudinem , nunc figuram, es pulchritudinem, nil lac singularitatem, vel communem naturam,
quam patricipat, contemplari Per quam cognitionem, si Observetur, non expii intimur imagines omnino similes iis, quae oculis idem his, sicut per praecedentem qua immobibliter perseuerat , repraesei ualido senwer idem Obiectum, tanquam intentionaliter depictum . Cuna enim sensus eκterior non peicipiat culore in , sed coloratum , imago , qua de co
32쪽
sole etiam singulari praecise sormaturi, valde diuersa es an ea, quam de eodem obiecto,quasi materialiter per visum habemus. Quamobicta candor hic in abstracto, non concipitur omnino vi candidum , sed tanquam aliquid illius, cui praecise nihil simile oc ulla videmus. Quod si contingat,nihil praecise in obiecto considerari , sed tantum appraehendi hoc album simpliciter, tunc vel fit per priorem untaxat
appraehensionem sensationi externa per similem, vel si simul concurrat alia apprehensio spiriti talis, illa e1it etiam abstracta quaedam repraesentatio talis indiuidui ad modum naturae communis. Cum igitur intellectus nonnisi per huiusmodi appreliensiones intelligat, modo sic inper abstracto , quam uis circa singularia vel et tu remanet, ut primae illae apprehensiones superius explicatae, ad aliam interiorem facult tem cognoscitiuam ipso iure pertineant, quam diximus --
Praeterea Lepe obseruamus , mu Ita ante conspectu a imaginationis noctis versari, tam in vigilia, quam in somnis, quae non ita se habe quemadi nodum obi ciuntur, alia
quadam cognitione tenemus , qua ctiam visa, approbamus di improbamus, non secus, ac iudicio peritorum tabulair
pictam sed non potest utraque simul cognitio tam diuersa ab eadem oriri potentiar Ergo per aliam facultaten obi
et intus representantur tanquat ante sensius externos;
per aliam vero de illis sertur iudicii undi vera sint an falsa ,
atque approbantur, si placent, vel improbantur. Quam obseruationem propito exempla confirmat 4 explicat Au - gustinus incquiens: Cum arcum pulchre ac aequaliternato tum , quem vidi Carthagine, animo reuoluo res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaque transfusa, imaginarium conspodium facit sed aliud mente conspicio si cundum quod mihi opus illud placet, unde etiam 1 displiceret , corrigerem. Itaque de istis secundum illam iudiacamus, illam cernimus ratiotialis mentis intuiti ista vero aut pirentia sensu corporis tangimus, aut imagines ab lentium fixas m memoria recordamur, aut c earum simi litu-
33쪽
litudinetalia fingimus , qualia nos ipsi si vellemus, atque
Pollemus, etiam opere moliremur ille, qui proptere tandem concludit aliter nos animo imagine corporuit Lia, aut per corpus orpona Llere aliter autem rationes, a1tem:
que ineffabiliter pula iram talium figurarum super aesen mentis inpia intelligentia capere Deinde sit ad genus brutorum, quae inter persecta animalia computatitur, ad probandam existentiam sensus iriterioris animum conuertam res , tot ac tales in his bellu is licebit motiones obseruare, quae non modo minime ab ev teriori aliqtio sensu Med 1ec ab interior duntaxat absque rationis aliqua participatione dirigi unquam posse, ex anti- ' quis non ulli existimarent , ut videre est apud Plutarchum ,
it m pix pter morum lagacitatem , quam in pluribus actionibus pila ostendunt simus cum prudentia, vel stultitiata, s. tihist. i Vt inquit Aris ot cla sortitudine , vel ignauia eleme μ tia , vel aceti, irate, teliquis habitibus generis eius leuco; tuu piropter memoriana, quam: simul pi Ueferunt dum . ad loca distati ita ad repetendas has conasti oditates , vel ad vinistendas iniurias , iterum, atque iterum se se Oaent . Ed qua etiani Hisciplinabilia se se reddunt, ut quae more hominum saliare rati voces emittere alguescunt . Ita ut hoc genus brutorum magnam videatur referre vitae humanaro .. similitudinc mi, scnsumque illorum habet quodammodo - '' intelligentia rationem vestestatur idem Philosophus. Non ergo in illis de existentia sensus interioris remanet amplius ambigendi locus. Denique nec Osunt indici obseruationes ad hunc ipsiim sensum probandum in imperstetistinus quoque anumantibus, ut in omni, vel infimo reptilium genere, lauti& adhaerescentium saxis marinis. Etem illa Paulatim. reptando , haec autem tametsi affixa seopulis, testarum quadam laxatione , aut stilatiori adhaesione sicut alia concarum apertione, reseratioue,cscam quaerunt , quam
petunt arcent, vel fugiunt quod abhorrent, adhuc sibi iniuria non illata , pron que rubstentationi, di conscru tioni
34쪽
ti ni hoc pacto incumbiunt. Quod certe exequi non vale ierent, nisi per sensu in aliquem interio1em proprium appetitum materialiter dignoscerent, lappraehensioncm
quandam retinerent absentium obiectorum. Vnde Aritto H. e. r.
teles de Spongia , quam vix sensum aliquem habere credi tur, notat , quod multo dissicilius abstrahatur, nisi clanculum a 'atur, ut referunt avulsores esseque alias, quae ii silai rere solent, ' uoties libu erit absorui, ut genus quoddam
eius , quam rescat Vocamus . Ex quibus certe, non tantum arguitur sensus exterior, sed etiam interior, quo auulsores cludunt, ne capiantur, di ad loca distantia cxpetenda , diriguntur quando mutantur. Accedi quod inter tactile tantum ac etiam gustabile, haec pariter animalia debent discernere Quare nisi sensu aliquo ditare
tu intern , vel non uno , eodemque sensi, utraque illa , cognoscerent, inter quae tenerentur discernere vel e si amcum cccieris tactilibus absolute omnino confunderent , vitaeque suae nullo modo consulerent, quod est contra naturae communem, intuetialem prouidentiam.
Sumtur ex dicitis omnis ratio dubitandi de exissentia sus interioris verius adducta.
CAP. V. I Eliquum est, ut ei iis , o alem solutionem irricultatum pro ratione dubitandi in principio adducta colligamus . Ad primam igitur difficultatem, seu probationem assiunx pti argumenti ex imperfectis animantibus in quibus vestigi iam non apparet sensus interni respondetur, solum id aliquo modo verificari de organo huius potentiae, prout ab alijs distincto, non autem de operationibus, cum iis praeseserri non desint , ut iam supra paulo
ante commonuimus. Nec propterea dene andum cis
35쪽
huiusmodi pol tim his animantibus, quod organum distinctum habere non videantur, quemadmodum Cetera ani mansi per tecta ; si juidem ipse eorum imperfectio hoc admittat propter paucitatem internarum sunctionunt,quas te nentur exercere, ac dispositionem , quam iuxta naturam inlati subiecto pol sunt habere Alioquin adhuc in his ani, malibus aliquid proponionale cerebro concedendum este m. .. L quςmηψdin dum in aliquid proportionale cordi i ., omnino concedim Omnes cum Aristotele quamuis neu muraliorum biliter, vel in accuratissima d ion quandoque conspiciatur cidque eadem proritis ration ,
'δ 'ς RN Ontinere membrum auditus, olfaetii siue ': et Aristoteles, audire tamen illos, ar- ι ι 'ς ς Ο i m esse quod in specie de Delphinis as
PNaemas ob carentiain diltilictionis in organo his denegandus esset enliis interior, ob eandem denegandus esset cunetis animantibus etiam tactus a Ute in organi quae ad iunctiones aliorum sensuum parate deputantur sed Jm-gua, vel bigi alia secundum Candeni pa tem tangibilia senti orem, ut notat etiam Aristoteles Ulia argumentum m contrarium probat phisquam intendit, ac propterea nihil contra existentiam sensus interioris concitidit Quod autem de Embrione dicitur non usi tactu cum pollere, intelligendum est secundum Gercitium, non vero secundum potentiam, quae licet ociosa maneat etiam pos perfectum in utero phetaina,quo ad reliquorum sensuum 1 sincisones, quia tunc ille ad litic non audit, nec videt, nec odorat, nec gustat praesertim cum tunc nequaquam ori sed aliunde nutriatur; non tamen per hoc tam Embrioni quam infantulis pi rex ira si aliquisse cundum potentiam deest, in quibus certe si contingeret pituitam , aliquam ad palatum, ac linguam deserri, gustus etiam otio- CXelcillum probaretur De Mola vero maior est discuItas, cum in illa nec oroanum, nec operatio alterius sensus appareat praeterquam ta- quem etiam mea non milli negarunt serentes Mesam
36쪽
non nisi ita vegetatiua uiuere . Sed dictis coctam primo est de Mola ex qui fita non exquisita quaa non exquisita, cum tantum sit humor quidam durus in uteri gerulus, metiam in virginibus non nunquam experior nullam habet tacuitatenti Ensitivam, im nec vegetatium . At Mola ,
quam vocant cxqiii sitam uiae sit caro praeter naturam arcis utero genita ex imperfectis in vitiatis seminabus orta, o nino tamen est animal , ut Philos hi ac Mediei comm niter sentiunt, quantumuis impe ectium, ac in determin tum , ut aiunt, propic ablatam sermationem humanam ex vitio, Gnwersectione seminum. Et hoc ipse quod ex la moueatur, ac tangat, voluptati ac dolori obnoxia e1le de
heto proindeque appetitum herius parricipam, qui sane esse non potest absque ulla imaginatione saltem inperiactissima de confusa, ut ex Aristotele sapra retulimu5. - '
Quod vero nec gustu in videatur habcre quemadmodum coeteia animal ta, ut per se valeant nutriri, ac sustentari , quia videlicet non habet pariem quacibus recipiatur, Vt isti ubis commune tu omnibus mirnalibus, te the Aristotele Hocmal es. a. uroque incertum est, ac saltem ab intentu nariara antinalis omnino alienuari Quare aliquid ori proportionaled inflareperitur in Mol a , quo suapte natura allim tum attraher tur, ac per caeteras partes distribueretur, si diutius ei extra uterum vivere aliunde permis tenetur: siquidem in necessi
rijs nunquam deficere potest natura. Sed ut ait Plinius, cum era
gustanas omnibus ciminalibus msit, non ornma eodem Odoaluntur alia Ommcibiliati deratibus , alia ungui hus, alia rostri aduncitave crepunt , alia latitudine viuuasi alia acumi- excavant , alla lugunt, alia lambunt sbrbent, mandundi, vorant vel sicut uniuersiaiser in monstris multa cernimur,&conceduntur inesse mater naturam, multaque caeperiuntur, abesse quibus tamen ius naturae quoad exig miliam,seu prinpricciuem porentia dic, tuopterea violatur: ita nequaquam
37쪽
Arustotele de animantibus, quae lo tactu docet pollere , intelligedu est de tactu largo modo sumpto,prout em gustu comprehendit Naa. de anima tex. 27. postqua dixisset,omnia animalia habere ni in sensibus tactu, statim subiungit. Adhuc autem alimeti sensum habere,quem tactum qu dam denominat. Vnde saporem, unum quoddam esse inqui tangibilium, quiasiccis, 'umidis, calidis &frigidis, quae sunt qualitates tangibiles omnia aluntur, linc ait fames est concupiscentia calidi, micci .suis auten
frigidi . humidi sapor vero ut condimentum quoddam . Quibus congruunt quae idem Philosophus docet a lib. de partibus animalium cap. Io loquendo de gustu cum ait. Est enim hic etiam sensus quasi tactus quidam. Et de sensu, sensit. cap. a. Gustativum vero species quaedam tactus est. Nec Aristoteles unquam negat, omnem imaginationem etiam exilem, di quasi inchoatam quibusdam animantibus unperfectis sed tantum imaginationem persectam, quae cum memoria in persectioribus animaIibus coniuncta est , ac loco ratiocinationis, de qua loquebaturi, deseruit, ut inponat S. Thomasina de animai nam duplicem imaginationem distinguit, determinatam unam, ac propriam perfectorum animalium; in determinatam alteram omnibus communem. Et hoc sensu Philosophus ex ro eiusdem libri dia Xerat , quaecunque sensum habent , imaginationem quoque
Ad coit oborationem vero eiusdem probationis, nempe a quod memoria non omnibus competat animantibus, serconsequens nec alia virtus interior sensitiva Respondetur lio totum in rigore veri sicari de memoria actuali, imagina tione δε extimatione siccundum perfectiones, aes malit res, quas huiusmodi sensationes includunt in animantibus pellictis , ut sigillatim de illis agendo inserius patebit. Alioquin ex hoc non inferri omnem obiectorum absentium eo giritioneia a sua constitutione naturae inpersectis animantibus denegari , cum de vermes ad Ioca distantia moueantur,
alia imperfectissima animalia, ut quae testa intecta sunt suis
38쪽
iis motibus ciantur ad alimentum,quod adhuc non gustant' inarandum , vel malum antequam inferatur vitandum ut suma dictum est . Vnde colligitur praeter sensationes X-
ternas, quae non nisi in praesetitia obiectorum eliciundur, in his duoque animantibus dari cognitionem aliquam inter nam circa abscoxia, ad quae mouentur,' a quibus auertun- tui principiumque liuius cognitionis vocamus sensum m temum, quamuis non siit eiusdem perfectionis cum leni in- teciori, qui uoi malem actum memoriae 4 magmationis,&cxtimatuinis valet exprimere; nam hoc non est nisii perfectius , vel imperfectius, ac diuersimode circa eadem obi
cta absentia, vesitae sentia operari. Imo Aristoteles,qui amede imaginatione loquitur secundum plures sorinalitates, ac praestantias, tuas illa in perfectis animalibus sortitur , ad
eandem vim imaginati icem acci um memoria pertinere Oncedic ipsemet alias imaginationein cunctis animantibus in- distrinaiuatim attribuit , hoc ipso, quod animalia si1nt, voluptatemque , ac dolorem cum appetitu participent , ut patet; de anima tex. 6. sequenti. In quo omnes pu irata philo phi conuenerunt, nam appetitus, seu desiderium animalis cum tendat in absens, ad quod certe sensus exterior non potest pertingere , non nisi imaginatione ducetur ne in incognitum, ut appetitus naturalis inanimatorum, se ratur. Quocirca notalidus est locus Aristotelis a de animates ac ubi loquendo de imperfectissimis an unantibus, quae adhuc secta vivunt, docet,quod sensum, motum utraque
partitura habet. Deinde subiungit si autem sensum, Mima ginationem, & appetitum ubi enim sensus est, & dolor, voluptas consequi tui ubi autem haec sunt, ex necessitate , di desiderium est. Ad secundam autem ditscultatem,seu probationem priis cipalis argumenti, nimirum quod operationes, qua interiori sensui conamniter tribuuntur, per instineium naturae in brutis obiri commode possint: Respondetur,instinctum n
tura dupliciter sumi apud Philosophos 4rimo enim sermγliter , vi absolute sumitur pro inclinatione, seu propensione
39쪽
illa,quq in unoquoque animali circa hec,vel aliaeseiecta pe culiaria repetitur, orta Oe tali vel tali organizatione, ac dispositione militatum ipsius animalis tamquam quid cons quens naturam illius . Vnde iuxta varietatem dispositi num naturalium, quae in diuersis speciebus animalium id periuntur, varios quoque in illis experimur instinctus . Sci. cundo vero quia talis inclinatio semper elicitur, praeuia alitiqua cognitione obiecti, ad quod dicit propensionem,ad dis.
ferentiam appetitus naturalis rerum insensatarum, quae nulla cognitione feruntur in terminum , ut grauia deorsum, ac leuia sursum hinc fit, ut rursio instinctus naturae sumat ut copulatim , tum pro inclinatione praedicta, quam pro cogni tione, qua illi ducitur in obiectum . Quae cognitio aut est solius sensus interioris, aut non est 1ne illo, quippe curnia appetitus non moueatur immediate absque aliqua imagina tione, seu apprehensione interna ultra omnem sensationem externam. aare si instinctus naturae sumatur primo modo, certum est, nequaquam ad illum reduci poste plures, ac pi res actiones brutorum animalium, quae ex se formaliter manare debent ab aliqua potentia cognoscit tua interiori, ut est
disternere albuni a dulci, absentium signa percipete, muli qui addiscere, ae memoria tenere, di similia quae in Psita cis, equis e cani , alijsque ii et obseruare . . vero initi
crus naturae secundo modo sumatur, eum comprehendat potius, quam exesudat sensum internum , non est inficiandumst ab Algaret Auleenna ponatur ni tis loco i quis hionis, eoque dicat S. Thomas percipi conueniens. &nocivum. Nam certe sinasus interior obiecta appetitui it mediate, ae materialiter reprensentat,4 inclinationatur iis dum fertur in sim te, vel sibi conueniens, de avertitur acon ario, utrumque videtur cum senti discernere, quod
sano modo intelligendum est, ut suo loco explieab ur . Nec propterea quod Aristotele, isti a carere mirmi ria dixerit,etiamsi ad eomestibilia redeanc recte inde sequiatur, creteraS quoque animalium functiones absque memoria, alioue sensu intaiori ea erceri commode posse per instructura
40쪽
Quod si Plato in Theaeteto animam intellectivam fminAens ipsam coinmunionem omnium dixer1 mclacare, Io proprio organo his,&illis accomodato, nihil tollisn
esu Tta Ddminiculo organicae Etam si
terioris, quem vi cap. praecedenti retulimum milibus Ginus exponunt, expresse conceslarat led' tum innuit potentiam intellectivam addictam Te organo aliquo corporeo omnibus accomodato, cum de corporibus sensibilibus, formas sensibiles, uationes abstractas considerat dixerat enim hominem non sinum vocem: c lorem ae similia dignoscere; sed etiam esse, &non cile lorum;similitudinem, ac dissimilitudinem par. Impar, ciali quae sui patet sunt mere rationes abstractae. His igitur, α mperationibu bstractis ,4 formis materiaub , nullum dixit proprium &commune organum accomoclari, sed animam intellectivam per se ipsam commun1onem Om