장음표시 사용
51쪽
soco primo citato. Et lib. de motu animalium cap. 7. docet bonum,quod mouet, ese tale inquantum gratia hujus aliud, inquanthina infim aliorum, quae alterius gratia existunt.
Quale licet ratio sinis referatur ad medii, vel ad appetitii melicitat in gratia sui, statio boni ad id , cui dicitur esse bo-mun nihilariuniis quia parte ei sunt idem, conueniunt In te otiuum , ac terminatiuum appetitus , qui simul tra hitur , ac terminatur ab obiecto , tanquam a pioprio fine data Dprio bono, vere appetitu finis, sicut appetitur bonum , nec bonitas causat, uissi in genere causa lanalis Hinc est, ut iuxta doctrina in qua appetitus duitur flairi in tinem non cognita ratione finis, dici etiam possit ferri in tonum , non cognita ratione boni, cum Vir.ique rati pa- Dic sit motiva, ac terminatiua in ipso obiecto, quod allaci appetitum secundum se eale, quod habet identisi a tum cum illo. Ratione vero probatur primo,nam bonitas formalis, d. qua loquimur siue absoluta, siue relata, cum non sit, quid a
parte rei distincium ab ipsa re botui, sed cum ipsi res
auentati cata , ac supra entitatem rei tantum connotans inteis
grataicia sua naturae, vel respectum transcendentaIem ad aliud cur dicitur conuenire nequit aliquo modo conciniataque abstractione intellectus, cuius cst intimos gradus en-ritatis, attributa piae scindere, eosq. disi incte ves consisὰ attinge re secundum rationem Ormat m, cinam de sedi- m sue absolutam, siue reipectivam . Nam quacuna luctu aliqua Dimali tale, vel respectu concipiirntur, siue di. 1iincte , siue confuse , duplicem conceptum obiecti sum iam uoluunt aliena materialiter, nempe sortiam seu respecstus,&subiecti, quod sub lio concipitur:&xbi nulla suppetit realis distincts inter formam, subiectum, necessario intercedere debet praecisio rationis. Vnde sicut concipere non positimus
panetcm album absque conceptu obiectivo albedinis, cti ne tis , saltem confuse quia utrumque in cognitione ipsiuis Hucet: in concipi non potest alimentum, verbi oratia,utile,
vel blutare , absque conceptu obieetiuo estinenti, di boni.
52쪽
itiis uius, quae cum realiter non dii insuatur H llo, accidentibus illius, quemadmodum albedo distin ;uitur
pariete, sed tantun addat, verbi gratia , supra entitatem saporis, corterorumq accidentium , respectam quendam uanstendentalem, seu relationem indillinctam congruentiae, quam dicit ad naturam anitualis, constituere non potest diuersum conceptum obiectivum absque precissione alticitia intellectu , seu abstractione, qua idem ad alia relatum, diuersimode obiiciatur, denominatione extriniec veluti dii incta persectione indutum. secuta io probatur, quia conuenientia, ves disconueniem ita unius respectu altei ius, siue constituatur in relatione, siue in ipsa entitate respectiva rei conuenient1s sol maliter, ac distincte cognosci non potest , absque coMitione utriusque correlativi, eorum a respectus per collationem, quod ei opus solius intellectus. Ergo remanet, ut ab interiorissensu, solum dignoscatur materialiter quod idem est , ac simpliciter entitatem ipsam conuenientem, vel disconu nientem cognoscida oti sub ratiosis conuenientis,aut disconise uenientiae quemadmodum coloratum sub ratione albedinis, vel nigredinis; sed ab solitae , ut talis entitas, vel tale obi et una secundum species sensatas, quae habentur de illo; licet in illo realiter includata respectus conuenienti e , aut disconuenientia praedictae, eo modo,quo genus, dinurernia, omnis ut gradus metaphysicus in eluditur in quolibet sensibili &tamen non per hoc percipitur sensu tanquam alia qua forma ipsitus concreti sensibilis, sub qua saltem confuse concipiatur Tertio pio batur, nam X tripta genere amabilium, seu bonorum, quod iligna Aristoteles, nempe honestum, tum p .m c.e.a. Cundum, rutile certum est, honestum quocumque nodo sumptum, omnem se, sui penitus latere utile vero ut utile non cognosci, nec appeti. nisi tanquam medium ordinatum ad finem, quod proprium est naturae rationalis nam quae
ratione carent, ait S. Thomas , cum non cognoscant ratio Mari. 3.-.a
neminis, nihil in Iane in ordinare possunt, ac pruinde nec
53쪽
aliquid tanquana ex se ad illum orditiatum conciperi: Iu cundum denique non cognosci ab aliquo animali nisii quoadelfcctum sinsibilis iucunditatis, aut vola piaris, quam cui
in in sensi, o propter quam analogice dicitur uomitum
sicit pharina cum dicitur sanum. IucundNas enim non rc peritur, ora militer in obiecto , sed tantum in sensiti tanquampe sectio sensationis cuiusdam, quae circa obiectum ibi conueniens versat stri quare in obiecto ipso iucunditas non est, nisi tanquam in causa, licet ab intelled tu abstrahatur,&concipiatur tanquam sorma actualis distincta, per quar iiucundhim delectet In causa autem , seu prout obiecturi
causa est, potens iucunditatem afferre, hac ratione con glucr naturor, Omnem facultatem sensititiam piaeterire, nemo ignorat. Desin quiriar ergo, ut nullum bonum sub ratione a formalis bonitatis ab interiori sic, si dignoscatur sed antum sub mare fias entitate si orum senssibili una accidentium . in quibus bonitas ipsa formalis tim datur, vel cuin quibus identificatur. Dinrt probatur 'nam si bonitas aliquo modo percipe retur inra cum ipsa re bona, ut albedo cum albo per mo-oum mus concreti istique illa per aliquam speciem deberet 'pra sentari, vel propriam, vel alienam sed non per propriam , quia haec non potest a gradu entitatis realiter indistincto, vel a relatione secundum dici, pio ut est bonitas, produci ci in senium emitti Nec per alienam quia nimi-ruin, quod per asienam Deciem di nolcitur, percipitur ad mlta alterius tarici in I. intellectui conceditui per comparationetas, ut infra explicabitur Ergo bonitas per nullam , ipecten sentiti repraesentaretiar. Id quod experientia pariter confirmas post et, qua obteruamus, nullam in nobis fieri de ter inmatarn ac propriam imaginem cum cogitamus de bo-
nuate, aut etiam de bono hoc, vel illo praeter sensibilium accidentium , quae ita faciunt subiectium a nostro intellectu
Quod autem aiunt nonnulli, bonitatem formalem lam, taciam, minimicitiam, caeteraq. huiusnodi representari
54쪽
oer species in sei non evacuat di itatem; nam de ue quaeri posset, num de soris adueniant , sicut n-
ira opsi, foris quas repraesentant emistae,
an vero intus ab eadem potenta ensiti uia sic litur quasi ex ipsis speciebus sensatis eliciantur;
es intelligibiles ex phantasmatibus. Et primum in eandem repugnantiam ex parte cauis insunt
cientis ad producendam distinctam imaginem . Secundumvcioni iussu Der l. tribueret sensui, nec absque compta I-tione, aut ab tracti me aliqua in tercedente contam ere p. illud vero, quod docet S. Thomas, bruta animalia perci- per huiust nodi intentiones, solum naturali quodam iniim -- - .ctis idem videtur sit gnificare, ac perceptionem illam materialem, ostiam explicum' us alioquin non excluderet a taucognitione collationem, per quam formaliter dici nomines atrios e natus modi intentiones . Nec per ii astitae niminci ceptiuum , aliquid porest intcsigere diuersum poten traior a cognoscit tua modo naturali per pecies intention alas, qua ipse saepe adimittit. Dimcile tamen est, quod ait niti in 'ti 'iun , qui in hominibus ad distinctio, emta extimatniae brutorum , vocata cogitatiua , per collacionem quandam pra lictas intentiones inuenire , ideoque denominari rationem papticulare: , quod collativa sit intendionum indiuiduali in , sicut ratio intellectiva Intentio nurnini ver salium Se i ta dest e fran obis redibit letano, cum de . 1 G. D. ic illationilbus, qua procedant per modum ustursus,oc comparationis eortum uberius disteremus.
datis hargume sis in oppositi m Cap. U. D O vidissicultatibus iam seria in on possit tam tu ad enubas occii rinnus, ac sigillatim , iuxta traditam doctrinam siliquia expetimenta continget uitelligant ui obseruand hi in pi No it talem unicuique alimento amat ura di tum esse saporem at regis ariter loquendo, ac citra vitiunt
55쪽
tilla spientis organi, vel corniptae conditionis Ll i , animantibus recte sapiat. libenter ab ore veniriculi uis plectatur, quod propriae nativae pro tempore, is o ortunitate congri , vel ad sustentationem vitae, ves umes
ammantes ad familiana mitrimenta a nullo doctar, sed a natura impulis accedunt, quia quod fama Lare est, diciturizse inclumnam litudinem corporis, quod ea ipso nutritu nutriens autem, ac simile corpori nutriendo, familiareo 'iuaue. Si a propter re ater natis, nihil suauius, nihilo Lalubrius lacte , quod mini inis ad nutrimentum praepara
. 'lit 'om habent in se ipsis admixtam , cui aut
purgare, aut aliud quidpiam Mere, sit naturale. O r
nulli sub ratione cibi ab animantibus conquisita sumpti; vere illis deseruiunt ad medela in Tullast et i
morus dispositio qualitatumq. tenueries Quod licet maxime locum habere vuleatur in brutis in quibus gusti
metitus, praescriptis a natura legibul, penitus frenatum non raro tamen in hominibus etiam experientia coinprobatur taru parit is quam adultis optinnam corpori constiditurale tum minales virtutes inculpatas habent. Si is
dem qua temperabuIimus est, editi inquit, bibit a moderate, nec ei a nutanda sunt cibaria, cum nitu noxium, aut super suum appetat, ut alibi dixerat. Quamuis, ut plurimi:
ad hoc vitium cupiditatis vi hominibus excreuerar, ut in temperanter tape ad diuersa rapiantur Latiabili volu ta- a. tum concupiscentia ducti. Nam ut ait Aristotes es ζia homo ingen Io cogitationeq. plurimunt valet, voluptates ci licitatem rimatur anaxime atque perpensat Deinde obseruandum est, appetitum sensitiuunt non ta tum ferri in propria, in pressa oblectamenta sensuum ex ternorum, ad '' etiam reuocantur omnes commoditates,
56쪽
-. in tiam scd mariter in ea obiecta, cum qui usemper
nc in quandani plurium qualitatum ad diuersos sen-
obtines tum, quae si in ut comun , sua pi
o, i , , velati vocum lucriarum conc Emustatuunt, ac sentienti pote lae adaequantur Idemqil
est ex opposito per antipathiam, seu latentem
dis uias. min auersione unius ab altero. Etenim consideran dus est boncursus diuersolum accidentium, eorum q. spe I iuii . connexio illarum in ipsa 1epraelantatione intem .
sape accid cntia, quae per se singula, ac seorsum sum
pta millam efiiciunt motionem, coniuncta cum aliis, talem corallituunt combinationem , quae interius, Restruata , ut axime valet ad alterum oppositum excitare. Vt perlp1citurnis te potest in iecta, vel praua partium , colorumq. spositione, in qua pulchritudo, vcl eformitas consistit, alijsq. accidentium aggrcgat λ gratam veluti, aut mo-lcitam cuicumi combinationem. Quibus possitis, ad primam disii cultatem praecedenti cap. ad des iam respou detur, sensu in nreriorem cognosse e re int gritatem diersectionem es lentialem suorum obiectorui . naaterialiter, esi emi e locisi quatenus cognoscit eorumiensibilam encitatem, cum qua talis integritas, vel perfecitio est idem in re, sicut genus, differenti, non tamen aliquomodo forinaliter secundum rationem integritatis, seu per sectionis , quam tantummodo intellectum attingere po se probauimus Ad secundam vero, ac tertiam simul, dicimus, bruta animalia cibos quidem sibi proportionatos discernere, &appe ter , non tamen sit, ratione conuementiae, aut salubritatis
sed sub ratione sensibilium accidentium, praesertim saporis ad quem dicim natur alam inclinationem, modo quine plicauimus.
57쪽
1 praelemtia Ostzruntur, cum specie saporis quam tu serm in moria Telm t. Etenim quia cum tali,ves simili olor 1agura, ct odore , iucundum aut molestum saporem hac' mi Sperce Tum quasi in eadem ipsa rursus ac simul di Nouo feruntur, amabis auenim tur cuni autem mirum:
prorsu nec de re tali, nec Osmihi r ina comiti
tionem, vel a malis usi, tinacipia mouet dicenduines nerbinpathiam , aut animatiuamquam hal3ent ad natura zi p-ntatam secundunt alia Guibilia accidentia, qui die stant i V pulahritudo ponis nunquam gustari, ae ut ii appetatum infantis ac de rinitas monili I ueti qui
ta pueros'. deterret, nulla incisua molastia aud dolore, Conis agit enim quandoque animal a cibo allici, tum oti pici gnatiun dorem, colo iem , cum quo postea
olant insere. Vnde homines etiam si operentur per intellecium abire taen quan locatae cibaria quare tam , irae duos 1 caulamqticvras, nec ipsi si sunt cur abhorreant
quidque in il disp)icear, sed tantum natu fas auertione se ab iliis remoueri riunt. Si li
mimi potetit, auerti bruta animantia a suis contrariu Tque cognatione prauitatis obiecti, aut disconueniente i
tui' in tam respondetur, be trucis uinice rues Ita test iis
strepare a prothe' dant sub ratione anticitiae, Vel hic sed rura uosibiles,mcisuuisque Diniares teri placenat, es displicent runtque proptem ipsis
58쪽
T R A CT II CAP. V. 43 dissimili , ac discrepant a plicent. Et '
in ta aetate se omnino conuenientia brum 'i u eumque , quotidie diffulent, periequunm: Valde, quandoque familiari e degum,&int Crri in Astica contingere Darrat PliniuriaqIinum i atra
eo uisitio, eon litibus ne feris umer
i tufa is pene est sensibilit Naa qualitatum, triorum l. accidentium, combinationum eorum cum senilibus ni m-stulis animalibus proponio hi et improportiori ad oblectaam tum aut horrorem in ipsis causand him . Nulla namque alia apparente causa am itiae naturalis , Cecili, sibilo mcantu hominuin alliciuntur, lappiutitur, ut notat Aristo tolces Delphini etiam sibilantem hominem sest uiis saltibus
prosequuntur , mulcenturQ. svmphonia canti, praecipue, sea illi sono ac pueros mi me amant. On e vero abs que alia iii micitia, gallin Meorus Cantiam , Critias . ab ' o μὰ ciliorrent. tibi lar rub uni colorem ii quovis subiecto a P ib. saeta Enopere inlCctantiu ; eodemq. colore Elephantes ad iram, ad bellandum excitantur , qui ut ait Pliniuc, argentei M.s e. s. phaleris maxime gati dent Pationes inuidi sunt, .imatus ac politura studiosi, ut docet Arithoteles Pavonemq. in , . . q. L cuc. Mua, virgin cin adamalle di diuortem illius interiisse sicut S anterem, puerum amauisse apud Atheneum testatur 1ε-m d
Clearctuls Vrsi denique L cones, Tigres , Lupi cet uari , Uia efferatissima animalia nunc Florentii agemata, simul ad pus nam congressa, solo cartacei coloratis monsili conspectu frenantur, timore'. correpta, in propria latibula r uertuntur. Quid igitur mirum si caetera quoque antimamia amorem vel odium exerceant, timorem, vel iram iubeantis alijsq. 3 assionibus alliciantur propter colorem , figuran Godorem, sonum vocis, vel alias qualitates, combinationesq-
occultas sibi per modum recipiuntis congruentes , Veli
59쪽
trarias, absque cognitione naturalis amicitiae , vel inimici lii, congruentiae, vel contrarietatis, nisi materialiter ii quantum pertinent ad sensum , quod est cognoscere mole 1hiam, vel delectationem, quam interi obiectum praesens a Ad quintum respondetur, Aue colligere paleas, o quia formaliter pia cognoscant Vtilitatem illarum ad nidi secanduinis1 enirn daretur in illis collatio proprie dicta, e laetio mediorum ad finem, quae in brutis non sunt ad mitia, . opino. . tenda, Vt docet ipsemet s. Thomas, sed quia ut iles fuit ad nidificandum , inquit ipse. Hoc eth, quia a parte rei tales
sunt, ut sedi indoenia se repraesentata , tunc appetitui congruant propter propensionein, tunc in natura vi oet re-1pectu uidi, cuius species connexa excitantur ab ipsi paleia appra heu sis tanquam partibus illius, ubi quiescere consueuerunt. Quare talis cognitio est complexa qua dam apprae
siensio palearum nidi, ac proprio commoditatis. Et appetitus in utrumque situ ut tendit confuse, eo modo,qtio simulseruntur in viam, ac terminum , quo permn omnia bruta animalia, absque cognitione mediI, ut medium est ad finem. Qises enim dicat belluas cognoscere lociste Optimum in dium ad consecuiendum talein finem, ves hac recta linea breuius perueniri ad terminum,quam alia curua,& obliqua ita ut cum Epicureis asserat, Asino quoque manifestum esse, duo latera cuiuslibet trianglili, reliqtio esse maiora, ut resert Procilis in vigessimam primi Euelydis. Et nihilominus constat, ut illi aiebant, e mi herba in altero laterum extremo posita, Asinum pabuluin expetendo, num lateis pera rare, non autem duo. Sicut canem recta linea Ommno per ere ad pratieniendam vulpem,riti an insequitur. Et Draconem pectoris impulsu arborem excutere , in cuius altis ramis
Aquilarum pulli nido as eruant tir, ut concussionis vi illi ripliανε i. .. pi edam decidant. Imo ii vera narrat Plinius eisdem pullis Q. E. .. serpe tVm, qui vocatur Parias ita ansidiari, ut videns se propter altitudines accedere non posse traiiat ad se ventuani , venenum emittat,ut aer inscctus ad pullos deductus, illos occidat. Aquilam autem, ut liuic malo occuciat indo suis
60쪽
mia clarius patebunt ex se dicendis. Ad ultimur ii vero , quod rebatur de passionibus amoris, odij, respondendum est, motiones illas appetitus lensiti ii non supponere forinalem repra entationem boni tis,aut malitiae; sed tantum materialem cognitionem obiectu boni, vel mal quod ut intentionaliter approminatum, delec avia pro seciuionem , velffragam imaginatio enim in tes lectio, ut ait Aristoteles crum habent Virtutem; nam Iinquit, aliquo modo sorma intellecta calidi, aut frigidi, aut luciindi , aut terribilisci talis quidem est , qualis qui dein urerum unaquaeque i qua propter ,o horrent,d timent, intelligentes lum. Et enim' u emadmodiim res insensibiles alias fugiunt, alias vero prosequiantur per sympathiam , et antipathia in qu ado realiter illis appropi nquantur, seu a 'vicem applicantur, ut Cuc mis, quae supposito in vase oleo et '' recuruatur supposita vero aqua,ad illam extendituri, Et ser is , sirum , quod ab uno genere te ab una facie magnetis trahi p-1M 3 tur, ab alia vero abigitur , ac repellitur ita per praesentiam