장음표시 사용
41쪽
alia, vero nennpe sensibilia materiali modo concepta nercorporis vires appraehendere
De Obie et adtequato sensus interiori S.
D in uestigandam naturam, quid ditatem huius potentiae,quam inesse animalibus comperrum,probatumque iam est,primo loco se se OLter eius obieetitia in ordine ad quod adaequa- mptum V commune est omnibus potet iis n. tum doctrinam Aristotes is desumere debet propriam h ciem. Et quamus pristi tractatione non nihil de iis, Gabhummaodi potentia O noscitiua percipiuntur, tacitin linta uatumque se ex incidenti Otamen Lc Ioco seorsum ac distinc omnia . quae sub ratione huius adaequati obieet cadere possenti pervestigare opus est, timesque illius a natura praescriptos destribere quod per singula rerum genera di
sciurendo praestare conabimur.
Ensitμnu modo mere ad rationem huius Amri CAP. L autem ordinate exordiamur, nihilq int cium relinquamus, aliquid in primis dein te ut sic dicendum occurit num scilicet per tensum internum aIiquo modo dignoscatur Agimus enim hic de sensu interiori secundu .a ' 'M JRxlxu ii R perfectionis, quam po Et
42쪽
Et quidem videri fortasse ali ui posset eum bruta animalia quodammodo ens ut sic, posse appraehendere, cum H -
non sit denegandum absque abstractione,cognoscere quasi per confusam quandam pyramensionem oc esse aliquid, non autem nihil, seu prout distinguitur a nihilo. Quod sane
contingere videbitur quotiescumque accidentia speciali
ipsius rei sensatae propter aliquod impedimentum 'nsui non senotesciuit ut cum quis adesse sentit aliquid , hi videtos, aut audiens, nihilque prorsus determinatum teliori atquessensu percipiens vi de sciat quidnam illud sit secundum proprias differentia . Nam id ipsiui sertasses pe accidit brutis, ut cum canem, aut equulis arrectis aulibus, suspen quegrestu videmus subsisteres, ac varijs sensibus exterius explorare , quod secundum quid pia in illis innotuit, aut secundum exilem quandam entitatem ipsi co fuse intus apprehendunt. Afferendum tamen est , sensum nullo modo posse en ut sic sua cognitione percipere . Nam quamuis ex parte modi reoste videatur hoc procedere, expIicando huiusmodi cognitionem quasi in concreto mate ii aliter prout versatur circa aliquod partia utare in confuso, nihilominus ex palle ipsius obicet maximam 1nuoluit repugnantiam. Etenim hoc aliquid , si recise consideretur, non est aliud nisi purus gradus entitatis contractus in indiui duo: Sit sic cognitio illius necessario uoluit praecisionem,
qua in ipso ingulari,tantum conssideratur ratio illa comnauni analoga tanquam natura niti ei salis contracta per differentiain indiuidualem, seclusis omitibus aliis prae clicatis, Nequit autem sensus rationes comiti unes iniuersales percipere, vel per abstractionem, aut praecisionem Licut inteli eius cognoscere iuxta docti inam Aristotelis, ceterorumque i. Gomnium Philosophorum. Nam ut docet S. Thomas, cum obiecturiri cuiuslibet sensitiva potentiae, si1 forma prout in s.
materia corporali existit & huiusmodi materia sit principiuiridi uiduationis , omnis potentia sensitiuae partis , particul Vrium tantu,seu singularium constituetur cognoscit tua. Cum
igitur non detur singulare aliquid sensibile in rerum natur οquod
43쪽
quod non sit huius , vel illius natus dest sensibilis in indui uo, ita percipi non potest , nisi cum varietate accidentium sic sibiliun per quam constituitur talis naturae &iuxta quam sensus diuersimode ab illa immutatur secundum proprias
Nec datur casus,in quo sensus aliquid vere dicatur percipere absque ulla differentia indiuiduali sensibilis accidentis; naves hoc homo putat ex deceptione intellectus,iudicado se
aliquid sensu percepisse, quod prorsus nullo modo percepi vel si aliqua ex parte percepit , ignorat, quid illud sit;non
ignorat thid, secundum omnia accidentia et praedicata,sed tantia secundum aliqua. Nanas v. g. ignorat,an illud aliquid sit album,vel potius flauum; non ignorat esse coloratu,quam doquidem sensus circa proprium sensibile secundum rationem communem no potest errare, ut Aristoteles animaduen
iit. Similiter ωsi non percipit esse coloratum, cognotat tamen esse tangibile,vel quantum,& sic de singuli, ita ut nullo modo possit serinare conceptum alicuius entitatis, nisimul cum aliqua differentia sensibili , qua illa entitas consi, tuitur taIis in per quam sensui innotescat, saltem secundum rationem coinmunem rei visibilis, aut tangibilis c. Quod si a multitudine praedicatorum, ac circunt tantiarum, quas non percipit, nescit homo illud aIi quid determinate, ac distincte denominare Hoc non tollit per aliquod accides particulare, ac sensibile ei innotuisse ipsum aliquid, quod percepit . Ex quo colligitur, bruta animantia quandoque D. stere quidem quasi suspensa,non tamen percipiendo aliquid vidic,sed inquirendo ulteriores deflerentias percepti sensibialis, vel pertinentes ad eundem sensum,ve alios exteriores,Vt si vocem audierint , tendesado quaenam vox illa sit,uel quid aliud secum portet coeterorum sensibilium , nam quidquid sit semper ad ali luem sensum restietur secundum rationem eius oblocli non autem entis ut sic.
Ex his aute ulterius patet, sum interiore no modo multo minus en rationis qua ens, ut sic posse percipere, sed nee umile quidpia ex se post conficere. Nam em rationis cui
44쪽
Ir si, ipsa &chisuras , quaseringit omelligat. Excuduntur ietiam a ratione huius obiecti passiones eum,
E aIsionibus vero entis nulla remanet contro
uersia, si orae , Labstracte sumamur, aeq.
propter eandem rarionem, qua dinimus ens
: si ab inteliori sensu non posse di osti:
.-ακ tamen materialiter loquambir de no vero,
tificemur cu Mitatibus singularibus diuersorum gemruta
unum vel non cognoscere, ac si dicatur cos fere, cui o noscere talementitatem in particulati,quae una,
45쪽
bolia est.Vtium autem quando cognoscit ali od si istus cognoscat illud Vt unum, aut verum, lonum , sicut i ,' ut eum ut uuantum,etiamsi modo concreto lo
Et quide ut ab uno inca lauauia unitas in rigore sumatur matrici negatiori empluralitati certuntes mari, aut negari non polle de aliquo subiecto a sis miri tam in brutis, cum vix is laiah, teileduis Quo ruam vero aliud interdum est, ouod iusino di attributa rinaliter sigia iit aliud ver quod he
ta tam explicari intenti tur Nam esto perinstat in se malis, significetur negatio δε nobis tam n ne i lam
modum similis alia per simplicitate, ouae ii aIi π tio
absolute,&in concreto,appres endendo illliminuasi nimias proprietat eo modo, o apprchendit
bum tum es maxime quia ut ii di hin zzz .
46쪽
tantum, ocedi de unitate quiantitativa, G βQuemadmodum plura discreta; at hic sermo est de nitate
De veri te aurem transcendent a iii militeria de I xς
philos andum est. Haec enim verit per quam ens denO- at uer uiri tanquam per pro tam pallionem, in duobus
conssistit Primo in realitate ipsuis entitatis, a tu dicitur 'era, d sic nullo modo distinguit in ah ente. Demdem au aequa tione, seu consorinitate, quam habet vel potest habere cum concepti cognostentis. Qini ratione dicitur verum aurum, non modo putatur aurum, sedes est, Vt compitur. E contra vero dicitur faIlium id, quod aliud est quam concipitur, licet aptitudin Onuae en sit verum, si quando apprς u .se . hendatur, secundum realitatem, quam habes Vnde . ho-lna inquit, veritatem inueniri in re, secundum quod habetosis consorinabile intellectui. Et D. Augustinus ait verum esse, quod ita se habet, ut cognitori videtur, si Velit, posuiq. cognoscere. Quod si loquamur de conserinitate respectu cogit itioniis diiunae, quodlibet ens semper actu est verum Cum igitur verum se tipe connotet re alam ad equationem, qua consormatur conceptui, huiusnodi connutatio , imo de ipsa consormitas, formaliter sit ens rationis, aperte sequitur, verum ut verum,nullo pacto attingi posse a
sensu interiori, sed tantuin ab intellectu, cuius est huismodi formalitates abstrahere, ac dis ineste percipere ademque dicendum est de veritate cognitionis, quae constitit in ipso actu cognitionis cum connotatione obiecti ita se habentis, sicut per actum repraesentatur. Nam licet huius aiodi veritas etiam in cognitione sensitiva reperiaturi non tamen percipitur absque intellectus reflexione, tua in ipso actu cognitio nis sensitivae, talem consomitatem aduertit. Praeterquam
47쪽
quod propria,' speciali ratione, Veritas soIum reperitus riuu i , seu compositionibus, ac diuisionibus intellectu, Explicatur, in expendisin mitas Cap. LVI. Bono, seu bonitate adhuc dissicilior sese of fert speculatio dupliciter aim bonum accipi
' QRV m est ut habetur ex Au ustitio E se utraque semialitate expositum, examinanduin estimam ab interiori sensu dignoscatu es virastra itaque ratio boni primo modo accepti,non est alius, nisi integritas ct ne is
cti quaedam rei in suo esse, ut pe docet S. Thoma Therum est inquio medium,ac bonum hoc genere bonitatis. Quandoquid cin si alicui rei desit quidquam ex his, uae ad eius integritatem in suo genere pertinent, ex illius defectu dici: d est absolute mala . Pericctio autem haec in primis concipi non potes a nobis absque negati sene, ut per se patet, nec aliter illam exprimit Aristoteses cum dicit, persectum est, cui nihil deest . Deinde concipi non potest absque princisa cognatione ipsius generis, in ordine ad quod res dicitur integra &pexsecta. Nam quod cognoscitur integrari suis p Idacati sellantialibus, supponitur praecognosci ἴcundum citentiam imo cognitio integritatis 4 perfectionis indiuidui, semper inuoluit enumerationem partium, &ὰOmnarationem illarum ad requisita communia in tali specie vel muner Ratio ver se alis boni secundo modo accepti, est con-
GH. Vnde est illud Philosoplii Bonu est,quod omnia grtunt.Haec aute homi asseu conuenientia concipitur a nobi 'explicatur tanquam persectio rei, siue distincta, siue indi' tincta ab pia re, cu connotatione naturalis cuiusdam con xionis respectu allius,cui dicitur conuenlans Hv. Nouando
virtus dicitur bona hominibus,deformali significatur pers
48쪽
e si ipsisus virtutis .connotando connexionem, quam habet eum humana satura , seu inclinationem , quana natura habet ad illam. Quare proprie loquendo talis persectio,diciatur persectio respectiva. Ex quo letique sumpserunt, huius nodi bonitatem in resatione conflitere Idern igitur est co- otiose ere aliquod esse bonum hoc genere bonitatis , ac cognoscere conuenientiam, seu persectionem respectivam iliabus. naturalem connexionem , quam liabet cum eo, cui
Et quidem si loquamur de cognitione distincta, ut qua semia quaelibet a suo subiccto disce micii , secundum propiti ac citentialia praedicata concipitur nulli dubium est, bonum sub utraque , vel alterutra Crinalitate uniptumo, ab interioli sensu nequaquam dignosci cum solius intellectus sit, huiusmodi formalitates praescindere, ac distincte concipere bi vero sermo sit de cognitione confusa, ut qua sorma sensibilis apprahenditur in subiecto , vel cum subi cto per modum unius concreti, ut albed in albo, vel crior in calido ic multis non videtur deneganda cognitio boni sub brinali ratione bonitatis, siue absolutae,11ue relate,cuilibet tonsui interiori etiam brutorum animantium. Quando uidem haec in primis versantur circa sua obiecta, sicuti .nt, integra , ac perfecta ac proinde in se absolute bona Secundo quia nisi apte cognoscerent, que usibi bona sunt, vel mala, salutaria, vel noxia facillime interirent, ac certis non vescerentur alimentis, nec sibi tam provide opitulari, aut consulere viderentur. Patet enim liuiusmodi animantia, aliqua alimenta ad propriam, quotidianam nutritionem impensa uiditate quaerere alia reipuere statim ut videnr, vel olfaciunt, non quidem propter colorem , vel odorem, cum ab eisdcm iuxta positis non auertantur neque propter lapo in cum adhuc non gustaverint; ergo propter discos uetuentiam , quam appraestendunt in obiecto respectu suae naturae, aut dis sitionis, vel etiam alterius sensus, Icet eodem sensu id experta non fuerint Tertio deinde, quia vide mus eadem animantia,multa ad tuendam sanitatem, non ad
49쪽
gustum demulcendum comedere, vi Canes ritu imaabri is iiifestantur, cum herbam tritici comed tint aegrescentes herba quadam commes , volui tant aut cum Testudo post
viperam, cunilam edit, ne intere t , similia, quae ab Ari, sto ditarisii Re . aduntur. Qii arto nam aliae cibus i l
uac minanti, in qua naturali quadam alii nitat e , etiam is citia sectim concepta seruntur. Vt Corvus in ultrim , Herula in Turturem , Vulpis in serpentem ornix in ArdeOIam c. contra vero cordem, vel alior ab alijs auertuntur, ii micant q. ii occurrant ad imitetim ut Conius clim auro, Asino Comi icias N ictu a, Leo cum Lupo Certiaris, Aris AB. e. Aquila ciunt racinae si&c,,ut idean Philos plaus es Plinius
adhuc accepta iniuria, ad pugnare, uel de sensionem 1e a ratnt , aud acum pmlo iis in fugam conmeitunt. Vnde .Echinus te est ,stu Erlatum, quid insidiarum presenties is, spinis suis, laudiis ut, atque in sua arma te colligi p. t prae IDMox immis. Hare tatua Ans rosus . Et mesaneuino Aegypti ubi Asbi, lavi ongraemii s in hoste in asp erit , socios. 4cat ita imo
obducto, contra ictrus, morsus rite sese loricat . Nec noti,&Maa ahq ira dimicatura est cum serpente rutam c
Σοαύλιαι o. Idis, evius Odor infestus serpentibus est , ait Aristoteles in ti, ii tibia faciunt copter indecentiam colo is, vel ii
mici ziaui3 ac disco piutitiam, quaar in illis apia praehendunt. Quinto instipem uamis idem ait, aues cos gunt paleari non quia delectant sensum, sed quia utiles sunt. d nidi Mandum, oriendis q. pullis defiet iliunt ergo bonurn viii cives cis brutis per futi siunx interitin discernitur, nec soli 00' nium in , --quae in semilam se iniiciabillis percipitur: nini intim , quae in deleaciati ei, usi horroso ciuia illa et is cinisti timitur , iuxta proportionum improportMnem quam sensibile habet cuiustus , sed etiam corulenienvia , vel disconuenientia
50쪽
Pra terea, vis 'ma negati non potest' 'm
eommunes passiones amori & dij, timoris, & per gaudii, mellitiae,&ici 'ntis alia, qua clam actus quidam in eliseest ab appetitu 1 litvio, necessario supponunt prae existen tem coma itionem sensitivam qua propon tur pium obiectium amabile, aut odibile . Cum I non ametur', ne appetat hi inhi bonum ut, ratione boni, nec respuatu , nisi mulum sub rationem alta Hinc certe videtur inferri etiam prae requisham cognitionem sensitivam interiorem attinget e p-sam rationem boni auonali sub qua obiectum ab appetitustinatur , aut odio liabetur. 1 ni: . xi
ICENDI M tamen eriti sensum internum percipere rem bona mariae primo, siue secundo i modo sumptam inori. quidem sor maliter eliciendo cognitionem bonitati ill1us, siue di si incle , siue consus es; sed abibluto, Mate rialiter concipiendo rem ipsam quo an se est integra, vel conuotiens per spccies sensatas , quas liabet de illa ta ut pol tea appetitus sensitiuus cratur in illam, non quia cocta ita est formalit et , ut bona, sed quia id, quod proponitura secundum se est illi honum , ad quod dicit naturalem in inv conclatio lumi potest doctrina I . simina t. 'ri
l. I. .art. 2. v docer bruta tendere quiden in em appr&liensium, non tamen cognoscere samonem fius, seu quas ab alio ac tot velut icta, in ipsi ui ferri iter finem autem in propos Doctor,tacin tuos boni na,seu Obiecimn appetitus intelligit, sic ut it p. praeced. virumque dies rat constitu ere laobsedium volaninis Est quo Aristotelis 1 Etli c. cap. 7. Vbi
uniuscuius iue nonum inquitae se ipsum histeti, cuius gratia operatur P Et r. Plijsic lex a 3 ubi discet, finem, lonum idem esse abstrahendo scilicet a fine ultimo, vel interin edio, proximo , vel remoto , ut statim ipsemet in serius distinguiu a loco