장음표시 사용
61쪽
intentionalem, dum biectum per speciem sui vicariam mox unatu potentiae sensitiuae si amicum sit, amplectis ab appetitia; sin vero unicum, ab eodem reiicitur c satis intelligitur diri in brutis nullo prantio iudicio aut rignatione bonitatis formatis,4 malitiae Obiccti, seu amici iis
est inimicitiae in . Quod si bonitas semper dicatur a appetendi profecto id intelligitur materialiter respectu Pius formaliter vero respectu messe , . Nam bonita; ita tecialiter a praehenia sustici ad determinationem appetit Melicit illam amore potius , quam odio prosequatur in parte sensitiva nam re vera talis cognitio delectat per adae quationem obiecti, etiamsi ipsa conuenientia in a quatio formal Iter non dignoscatur. In parte vero rationali ad hoc ut moueatur voluntas ad odium iri amorem , requiri etiam a praehensio sormalis malitiae, aut bonita is obieci tum quia siciit voluntas praecis amat, vel odit unam formas litatem ineati m obiecto, ut vimitem, aut vitium ita in scindere, tum etiam quia voluntas rationalis non oblectat ut matera ali pra ia aut causatione obiecti, sed conuenientia 1ll1us u remoti, siue praesentis; ideoque em non potestu ipsum obiectum , nisi praeuia cognitione formalis bonita-
t1s, seu conuenientiae, qua all1citu ad amorem. Quonaam
vero denominati sumitur principaliori, idcirco ita dicitur, Onata est ratio appetendi, ut plurimum intelligitti de bovitat formali , quamuis haec a sensu, nullo modo percipiatur, sediolum ab intelleetu. Rursum idem potes explicari, nam ubi reperitur conuenientia Unius respectu alterius, ut verbi gratia , in ta iabus id quod a parte a peratur,uum vnia in attriuiit aliud sue sit per materialem attractionem, ut qua masnes dicitur
attrahere similem, affinem sibi serrum suo I per tisa
aliscit sibi innalem cognos entem ramum, amet,
trahit, 'peratur , non est 4pse similitius, i mali, ne Cimo similitudinis praeliticam qntalis, sed fundamentum e ala illi ubs
62쪽
liter etiam moueret, si materialiter , canacitate, in subiectis quia moti uua quocumque
m Vmpei est ipsum utent simile, non autem re
tali similitudinis Illiu S. .. - .
Qi od totum non abs re suerit, alijs quibusdam cineis
consi mare , ac declarare Nostiis nim temporibus in i spania contigilla fertur, duos gemellos lanierin Obmitimis parentibus adeo similes natos, ut tape omines deciperentur, putantes unum este alterum qua similitudine ipsi te mutuo tanto amore pro se ebantur ut non modo interdiu cmbris inpla ibus, alijsq. obsequi,s, blanditias, id si illament verum cuin simul noctu occuberent, nudi nonnisi inuicem amplexi quiescerent unde ita alterius ad altorum caro ad harrebat, ut mane quotidie keorum latus ac se- -δ, nutricis manti, unguento, vel oleo madefacta, paulatimi is id ut i a disiumgi oporteret. Eadem igitur natiira usimilis, ac sensibilis, quar per attractionem adhaenebat, dami aliter applicaretur, alliciebat secundum esse cognitum δε appetebatur amore ab ali ero silinii. E contra Ver seu LU-ncmines thi, alori, mist ei non pone dicitur , ut refert Aristoteles,quia idem odium inter se exercere affirmat. Si lib. s. de δε η militer nota est saga Amiorum viso procul tantummodo , Lupo, , nonnulli testantur etiam tylrlpanas Magumo O d. iis fio conflata disicli untur, concusso tantum tympano e corio Lupi confecto raues insuper omnes Aquidam diuertunt, ac Vitant etiam non nisi a Johge conspectam, maximoq. Odio
habent,praesellini Ardebla, Si Trochil Vi hin ex Olor, o, . qui a laruniora est inuida amellast, vi pallim inquid Naitotelas. Et minito est, quoa tradu Aelianus, Plinum MI.M.sne a
63쪽
tatis r confirma. videlicet, non modo praesentem, ii uentem
reginam auium Aquilam, caeteras omnes volucres extim 1cere, atque eius exhorrere conspectum, sed & pennas eiusdem, si quis cum aliarum pennis commiscuerit, incorrupta atque antegras manere alias vero cum illis cominamitates,inon ferentes, putrescere. Ex quibus licet similiter armmentari, idem ne quod repraesentatum causa fiagam Iapplicatum seciuidum quasdam proprias qualitates, causat diit olut1onem , aut corruptionem LCumque diliolutio illa aut corruptio catis ari non possis a malitia, seu disconuenire tia formali ipsius obiecti nisi secundum eaIem entitaten acc1denti iam, cum quibus materialiter identificatur; plane sequitur, ad , quod lepraesentatum causat fugam, non esse ipsam disconuenientiam formalem, sed potius naturam re lem, ac materialem ex sedilaonti nientem. Atque ex his diutis, facile etiam erit euadere aliis dissicultates, alijs r experimentis satisfacere quod in contra rvim, bomtatem obice i a sensu interiori aliquando percipi, viderentur probare Satisq. sit, de his tribus tantum pasilioriabus cocis habuisse sermonem; nam resi qua transcendentia potin extii mandastant synoni ina, quam passiones . Quamobrem . Thomas loquendo de proprietatibus e Us , de his tantum agit quem sequuntur fere omnes scho
imma imalia. CV V I, T Iterius procedendo iuxta metaphysicorum senem, de substantia, Maccidenti in tota alia tu duae, es de .cnte increato, cicaro, sequ letur agendum sed commodius in propoli
cscente immateriae simul, mox vero de tubstantia, Maci
dent corporeo seorsum agendum erit, nam si jua aluta
64쪽
esseni his lini a ratione hiauis es ini
es si accidentium, cuiusuis kn My potenti c.
excedere, coni muni satis consensu fatenturi Muri. eum omnis potestas , corporea sit in qUinta mali nihiloue corporeum attingere potiri alimrid
si ii iii siue ae ei eris illud sit solis su anti . Quod in
iacie la attingentia secundum cognitionem p ab
eur Naira omnis potentia cognoscit summateliali , cognoscit per immutationem sui organi proprio cognostibili, nimirum recepta ab eo similitudine, tanquam sortia 1 pssus,ri praeclare docet S. Thomas. t materiale organum ne i q8'. aequi ait quo modo per similitudinem rei immaterialis in mat
mutari, quia nullum accidens spirituale recapi potest subiecto corpore , a quo sequeretur dependere per i haerentiam in es e conseruari supra virtutem entis materialis Eigo nulla potentia cognoscit tua materiaIs .immatori ale obiectum potest aliquo modo cognoscere. Quod rursus ex eodem D. Thoma facile corroboraturi; nam inter Deo V .n .ari potentiam cognoscit tuam, obiectium , semper requiritur aliqua proportio tanquam activi ad pastiuum, in persectionis ad perfectibiles. Cumque inter potentiam cognoscitiuam materialem, ibiecta spiritualia, nulla talis proportio reperiatur: si inc est huiusmodi obiecta ab illa ne aquam , purcipi posse . Iam ea rerum corporearum , seu materialium genus uniuersum in substantiam corpoream , accidens corporeum diuidendo certum plane est , iubstantiam quamuis materialem , siue nudam, siue accidentibus conuestitam, siue completam , que incoimpletam partialem , aut modum aliquem illius, sensum omnino fugere, ut communis fert omnium opinio. Id quod vulgari argumento facile suadetur ab ignorantia , quae adhuc in hominibus eX tat de huiusmodi rebus, nisi peculiari applicatione, te nexione intellectus post longii discursum , earum ipsi, D cogni-
65쪽
conpitionem aliquam consequanta , Ilainde molior 6 perientia in vino, hostia consecrata , in quibus nihil est na t. nec ab simi ei jussi in jMM Rullia. δοῦ, ζ9: η9lchasiit Uu Verum a priori fortasse aii- huc pria iii0niexu distici Nam substantia, qti ibα
cum ex leno si imine diate operativa praesertim in alie Mum subiectiun , seclusa ab omni accidenti, nullam potest
6 1 mumittere speciem , NI sunt limitarem , qua
mentia senatui, exprimat,iopriam sentatio ne ipsos.
Compraelandiuntur in ramne mus obiecti accidentia de raed mento ruantitatis.
mulpa sunt, i qui sensum pia terire, im ira InquRN v xit ita dubium L lia cim, quaeli ualerius, exteriusque sentiri superuacaneum esset, rationibus, ae experientiis compi oba re halia tandem, de quibus haesitari non irrationabiliter potest. Quoni iam vero tot sunt accideratia materialia, Vtivi si uatenumeraria de potior jinis dumtaxat , ac notioribus secundum species suas, ac de quibus peculiaris dissicoras sese ollert liquid videtur Quin η μ' inu o mum Et primo, Vt a praedicamento quatilitatis exordiamur a. δε--χι ae de magnitudine qua inter stia sibilia comitumia ab Aristo cle numeratnt, diui pψxciti non satis conflare , an ab interiori scia uisu in clis curia turi. Et crum quae magnai, vel hent propter iunctam l entiam localem : per quam iactu partes distant liter se , habentque dimensionem 2 extensionena in adine ad locum. de magnitudo conostituta
66쪽
cxtensioueni partium mritam triplicem
mens eni, ac dacitur inagnitudo ted potuis praelantial i, pcr caua in partes acta dum insui Corrobora tu diu Itas nam quantum', etiam pii lice loquendo explicatur a nobis pC cxigetiraam quandam actualis ac ocalis tarcensi es qua saltem
pottarii absoluta corpus reperiri potest his autem 'gentia nimis est in usu remota, potius Hetur colligi per discursinu intcilectita, sicut linea , .superlicies quae per absti actionem solius, longitudinis , vel longitudinis fi-n risi, uatitudinis absque prosi adstate, constituuntur spectus diuersae in praedicamento quan ita iri um physice hau
seoisum distincta non reperiantur . , Ni lii Ioiae in us duiu duin est .ma go iiii dinem exist entem L. in rerum natura secundum ordinem naturalem hoc est cum
praeientia locali, qhram postulat , vere , ac proprie discernia sensit interio ij I Id quod a probatur primo experientia sensu tum externorum visus &aac ius, imo, di reliquor may, a quibus , vel ipsa magnivlulo, si alia i biecta, per sp cies a magni iud in emio siti catas percipiu dur: qui a curri, omnia sensibilia sint in magnitudine, sic non aIliter possunt i mutare unde saltem imperiecte ab omnibus seu sibus exterioribus percipit fir 'Multo ergo melius a suilla interiori, qui cor uis caput existit iudex Deinde pro batur, ita si illuc due magnum, vel paruum libet , malit' est tale propter magnitudinem jes autem cogno-RO sic iti est . Q usu sit ad turne essectum natura lambre iti iratur amplius p sciatia localis, tanquare conditio ,
im qua illae pane aestis imis possent distare nihiIomini i V p Uituis diittantes, ut quod ouae dub se
susa cadunt ista a qualitatibus, a vi visibillas sita cum colore tangibiles cum asperitate, aut Ienltate, di si ilibus , vere sunt partes magnitudinis, non autem praesentiae loca -
67쪽
ris, quae selaabet, ut quo respectu extensionis qui seniu perimur. Quod autem inplicetur a nobis quantitas di hoc, quod est habere partes extra palles in ordine ad se d Hilare tantum hoc in ordine ad locum, non facit ad rem quia ut ii metaphylice explicatur cita essentia; non au tem phyllae, ratione , qua sub sensum cadit. Nec enim requiritur , ut sensui secundum prima praedicata essentia ista &non aliter innotescat Quod pariter de linea, pellacie diei potest, quae praecise a sensu non discerivantur quemadmodum ab intellecti, prout carent alijs dimensio nibus in constituuntur species diueris, omnino tamen a terialiter loquendo, prout longitudinem ies etiam latitu dinem habent, a sensu percipiuntur. Huc etiam reduci pomant propinquitas,d distantia, qtiae abstrahendo a punctis fixi spatii imaginarii, in quibus, re , radicaliter fundantur prout secundum communem conceptionem hominum in quantitate medii constituuntur, absque dubio a sensu interiori discernuntur mam ea dicuntur distare, inter quae magnum it medium intei positum icontra Vero, propinqua vocantur, quorum intercapedo, seu
corpus a ' spatium interiectistra, paruuin putatur. Qui igitur quantitatem maiorem , aut minorem ips1us ne di valet discernere, di istantiana quoque, vel propinquitatem percipiet. De tempore vero,quod est alia species quantitatis contilanuae,similiter dubitari potest, an percipiatur a sensu interiorusiqui dena videtur sui ma vadde occulta. vix ab intellectu . t L. g. perceptibili , st. ut proinde dixerit D. Augustinus . Nihil' tempore esse familiari iis, nihilq. explicatu dimini his Nam, inquit, si litus lintei roget, scimus quid sit ii quis vero interroget , ix possum ius ediplicare. Cum is itur iuxta d H, . toti initione: Aristotelis, tempus sit numerus motus secundum prius, di posterius , haud quaquam absque collatione ipsarum 'artium motus, maxima re flexione intellectus , id percipi posse videtur. Addunt tamen aliqui , si sorte percli piaturi, id esse secundum realitatem, quam terni us corninum
68쪽
mi tenuin laetibnuti is motu sentiri. non aliter
meu , propi te a sensu interiori percipi
vita rula praedicata essentialia discerni, sed fissiciti
as M vel ecundum aliquid innotes at . um in
o pus sit vera duratio . extensio partium motus eus ima per quam ipta partes ext untur in ordine suc- uem a non eoesistendum si mul, sed una post aliam:
ne ari non potes ipsum percipi simul cum eisdem partious in Otiis eo modo , quo simul cum colore perci intur extentio magnitudi his illius, quamuis exacta in ,& essenti alam cognitionem magnitudinis secundum omnia praedicata, vix intel- lactus it ita dicam , consequatur. Et confirmari potest ex eo; an alioqui non dis meretur motus,magis, vel miniis extensius, seu Plus, aut minus durans saltem materialiter, absque collatione, consequenter, nec tarditas, aut velocitas, quae in eodem imotu esse possunt. Nam idem moturi si diu duret , dicitur tardus si vero parum dicitur velox. Signum est igitur, sensum, qui tarditatem, aut velocitatem discernit in motu , durationen quoque illius maiorem, vesminorem agnoscere. Ratio vero a priori est, quia diuersimode immutatur sensus a motu, huxta diuersiitatem extensionis illius quae duitur tempus Q uod autem tempus siI-mul cum motu a sensu percipiatur , non tollit veram cogni tionem illius, sicut nec ex eo, quod ligura nonnisi cum quantitate appraehendatur tollitur Aguram simpliciter a
sensu appraehendi Et uti iusque ratio eis, quia huiusmodi accidentia sunt essentialiter modi, qui absque re, cuius sunt modi, si ut necesse, ita nec percipi valent; alant tame . recie cognosci cum ipsa re, quam modificant, secundum realitatem distinctam ex natura rei, quam includunt, dum sunt in illa. Post quantitatem continuam aliquid etiam de quanti tale discreta subtexere necesse est. Nam cum verum sic,
69쪽
su a ' φ. , od Aristoteles scriptum reliquit nempe numerate homini tantum, exanimalibus competere colatequenter videretur
dicendum, illi etiam soli datum csse, numerum, quantita tem discretam percipere, idque non ab aliquo sensu, quem coinmunem habet cum brutis, sed a ratione sibi vendicare. Contia tamen est, non solum, quod belluas, pluia, vel pauciora percipere, ipsa experientia docet, sed quod numerare pariter ipsae nonnullis ex indicijs videantur ut boues, quae Susis regium hortum tig ibant portatilibus haustris, nec supra centum id genus vasa portare unquam sunt passar sub sitientes ubi constitutum quotidie numeriun absoluissent
neque amplitis progredientes,' ita si accurate summam con-γώ, raris cepi silen ,4 in mCmoria conteruassent, ut refert Plutarchus. l. M L. Quamobrem distinctione, hic utendum est, diuendumque, numelum duplicter cognosci vel scilla et recensendo unita te unam post aliam , nouam l. nitate in priori numero addendo; tunc modum numerandi ex sententia Aristotelis,
solis certe hominibus competere Vel solum peicipiendo plura discreta, ut verbi gratia, plures lapides pili res voces,
vel sonos', odores, vel sapores Sc quae certe numerum s ciunt Et hoc pacto,dubium non esse, numerum ab interioriabus, exterioribusq. etiam brutorum sensibus appraehcndi, ut
aueam lex patet cac do trina eiusden, Aristotelis, qui numerum inter
'r' sensibilia communia enumerat Loquimur autem hic de
numero quantitativo, seu quantitate discreta. Nam licet sensius non percipiat quantitatem, nisi assectam alijs accidentibus sensibilibus tarnea quando percipit plures res aliorum praedicam torum , ut plures qualitates , ac plures motus nos percipit eas, ut plures, ni si pluralitate quantitatiuua, qua illae determinantur,4 constituuntur plures perceptibiles a senses. Qui sane, nec mim, aut plures motus diascerneret, nisi fierent in tempore,nec unum colorem ab alijs distinctum appiari tenderet, nisi citet in diuersa quantitate extensus, atque receptus. Alioqui numerus transcendentalis, qui est proprius & intrinsecus ipsis rebus quantumuissensibilibus, nullo modo percipi potest a sensu. Nam uni
70쪽
pti iis pς emporis constituuntur' in continuitate magnitudIms, ri se istuduntur Reutis s.
dii, ad totum duri illam tanquam pax dum idem eanesiaciunt, nusest o noscere plura olim habitudine ad alia. Omnino m- super terriminuin est , bruta discernere tum vocem hum, iram, tum etiana huius, vel illitis hominis esse, etiam lituum non videantes interdum et iasim, iocum tignincata percipere ut cum Erus per proprium si men absens appraelimoi tu a canibus oui etiam se ipsos hoc , vel illo nomine significari ab hominibus sentiunt. Cognosintergo in vocu us habitudinem ad significatum, in I;Itrumentis ad opu partibus ad totum.