장음표시 사용
161쪽
oe instet bellum a maledicis , idque periculosum propter corrupta aetatis nostrae judicia. Acces, Deoque Opt. Max. adjutore, aleam feliciter jeci in tumultuaria igia, ne dieam extemporali, concione, quam priori alunctam actioni, ad te Me matem nostrum, oe praecipuum doctorum omni patronum dedimus die illo insigni, quo Vis rarismus, Nicolaus Avire res noser, Marci illius filius, res Iucunda, in Stelia demortui locum majoribus Comitiis meritissimo su
IV. Quamvis quam plures, praeter superius recensitas, nobis se offerant, funebres, nuptiales, gratulatoriae, panegyricae , & aliae ad demonstrativum genus pertinentes Orationes, a Brixianis Rhetoribus concinnatae ; ne tamen in praesenti tractatione plus aequo longiores simu S, eas omnes omittenteS, ad Joannem Marium Matium accedimus, cui ut locus debeatur inter Brixianos Oratoriae Facultatis Professores, faciunt Adnotationum,& Opinionum ejus in varios Auctores Latinos , Graecosque libri, quos ad manus habemus. Floruit Matius noster in Alexandrina Statiesensi Academia circiarer medietatem Saec. XVI. & Plures vitae suae annos in
ter Hieronymi Gallarati Episcopi illius Urbis familia res se tranlegisse, testatur ipsemet in Laudatione funebri in eundem, quam Hieronymo Confatonerio Abbati nuncupavit; & in Epistola Nuncupatoria suarum Adnotationum ad Caesarem Gambaram Episcopum Certonensem diserte affirmat, se Alexandriam Hieronymi Galla rati accersitu demigrasse , non quod inquit
felis smum patriam nostram mibi justissimis, oe publicis,
162쪽
Ο nisatis de causis ear simam Statielensibus postpon rem , sed vel invisabat genius loci, ubi antea fuissem,
c quem semper amavi, vel rationes meae visae sunt ita postulare. In ea Epistola laudes Caesaris Gambarae sibi
solitum fuisse narrare, scribit Matius, communem civem Nicolaum Siccam, Virum clarissimum, quo cum Limma sibi fuerat, de jucunda familiaritas ex commutanibus studiis suscepta. De hoc Nicolao paulo infra di
cendum erit, scilicet inter Poetas. Adnotationum illarum caput secundum, in quo Ma eius noster probare contendit libros Rhetoricorum ad Herennium non esse Cornificii, causam praebuit celebri controversiae inter ipsum , & Antonium Riccobo. num. Hic quum nihil certius existimaret, quam RE torica ad Herennium non Ciceronis esse, sed Cornificii,stiam a Matio dissensionem literis consignavit, adverium quam protulit Matius brevem Defensionem, Octaviano Gillino, Patritis Alexandrino, discipulo suo dic tam , cui haec scribit in Epistola iIoannes Martur Matius perinluseri . U. C. Octaviano Gilii patritio Alexandrino S. P. D. AGitur circiter vix annus, perinlustris ,& excellens Gi. lime, cum editus est Ticini liber Adnotationum mea
rum , in quarum secundo capite rationibus adlatis demonstrabamus, eos, qui ex Fabio Quintiliano conarentur pro. bare, auctorem Rhetoricorum ad Herennium Cornificium esse , ejusdem Fabii testimoniis ad mutandam sententiam iure compelli posse . Cumque orta aliis de rebus controverinsa inter Carolum Sigonium , & Antonium Riccohonum vi derem, in suis scriptis probationes illas meas ab Riccohon ihomine docto tentari, non cut mihi certo persuadeo γ ullo laedendi mei studio, . sed quod rationes causae , cui inser iis T 1: sic
163쪽
sie oostulare judicet, neminem putavi sore, qui factum meu tu sit damnaturus, si ego quoque ea usam semel susceptam, re quam probem, atque opinionem pristinam defendam ea mo deratione , quam a natura acceptam moribus alui studiose per totam aetatem semper, & colui . Et sane si alterum tueri gloriosum est, sibi adesse cuiquam vitio dabitur λ Di mentem istam hostibus. Nec mea scripta de me ita male merita sunt, ut scelus meos habere caros non debeam. Mihi igitur hic adfui, negotium proprium, non alienum acturus. Quamquam si a Carolo Sigonio stem, agam causam amicis simi hominis: quem & vivum meritissimo, atque mutuo dilexi, & mortuum memoria colam sempiterna . Committe re etiam negligendo non debui, ut haec inveterata de Cornificio opinio mihi noceat. Quod certe contingeret, si tacitus rem transirem; homines enim paulo remissiore cura. Riccinboni scripta legentes, nullo contradicente, rationes ibi apud. eum lectas probarent, silentiumque nostrum in conscientiam ducerent, & bona causa deserta, existimaretur mala . Re. spondeo igitur,& ad ea, quae sunt in Adnotatione mea pridem edita , quae hic quoque describitur , addo nonnullas alias rationes, in quibus f pro pristina opinione propugno 1 oppugnare quemquam videri non debeor tametsi dum ad-jumenta mea confirmo , neeessitas causae coegit, infirmare aliena.
Hanc eandem quaestionem discusserat Bartholomaeus Theanius Brixiensis , ut scribit Joannes Planerius ejus conterraneus in Patriae suae Descriptione tu perius allegata , assirmatque praeterea, illum Brixiae inter Rhetoricae , Poeticaeque artis Professores primum locum id tem
poris sibi vindicasse. In Epistola vero ad ipsum Thea-
nium data an . Is 38. Planerius certiorem eum reddens morae, quam superiore anno fecerat Viennae, Austriae Metropolis, suorumque alloquiorum cum Viennensis
Gymnasii Professoribus, haec subdit ad Epistolae calcem: derant oe qui bumaniores profitebantur literas, oran
164쪽
ies m ipsi, ut suo te nomine salutarem, oe quae de M torica ad Herennium scri si, ad edendum excitarem ;num de illa tam apuὸ veteres, quam neotericos, magna es controversia, Ciceronis ne sit, vel Cornificii, an ali rius . Scio enim , te multis rationibus probasse, Ciceronem
illum scripsisse, cujus opinionis fuit oe D. Hieronymus ,
fuit Beckbemus neotericus, quamvis Coelius noster , ω Sabetheus suis in uisolis aliter siensierint. Brixianorum Professorum, Matii scilicet, & Theanii, qui opinionem non amplectetur, si tanquam fatuam etiam reprobaret , sciat ipse, doctissimos Averanum, &Gibertum ambiguos nuperrime haesisse in ea controversia . In Centuria Epistolica Becichemi a Planerio memorati exstant ejus Castigationes in libros ad Herennium a cap. I. ad cap. 38. ad Franciscum Bragadenum, & Dominicum Contarenum Brixiae Praetores, quorum unus ait Becich. in cap. 31.) omnium doctrinarum peritia cedit nemini, a ter ita disciplinas omnes, ita doctores amplexatur, ut uomini priorum Regum , quorum munificentia Musis, Apollini admirationi fuit, Postponendus sit.
U. Observationes Marii Nietolii Brixellensis in M. T. Ciceronem , ad Oratoriam utique disciplinam spr-ctantes, Brixiana sibi vindicat literatura, non ea quidem de causa, quod Marius ille in Veneta anni 1 1 7 earum Observationum Editione inscribatur Brixiensis, quod perperam positum non dissitemur, sed si Brixianum lotum, in quo primum lucem aspexerunt, scilicet apud Pratum Albuini an. is 3 s. idque insignibus. prorsus auspiciis Brixianis, nimirum Jo. Francisci G-barae, & Matthaei Advocati. Hic pecuniam omnem iuillius
165쪽
illius Operis editionem liberalissime suppeditavit; ille ter tredecim jam annos Ni lium hospitio acceperat ia
ujusque literas , & studia omnibus rebus fovere, &excitare nunquam destiterat. Eximiam non ipsius Ioannis Francisci tantum, sed totius domus Gambare munificentiam telebrat Nigolius in Nuncupatoria ad illum Epistola, & praeterea religionem, pietatem, morum suavitatem, caeterasque Virtutes, at has omnes cum aliis principibus Viris communes eidem assirmans, ipsi Ioanni Francisco tanquam proprium tribuit scientiae, ac
sapientiae studium ; quippe qui & doctissimos quosque
utriusque linguae Scriptores frequenter legeret, & Ciuceronis lectione quam maxime delectaretur , quin εο ejus dicendi genus sane quam feliciter adumbraret . . Patent haec omnia ex ea Epistola Nuncupatoria, qua jam jam recitabo, postquam scilicet Lectorem monue ro , in. Annalibus Typographicis mentionem nullam: fieri conspicuae hujus Editionis. Marius Nirinus Brixellensis 'auri Praneis o Gambara i
S. D. P. IN omni munere Iargiendo, α omnino in omni incio triia. buendo , eum multa. alia consideranda arbitror, Ioannes
Francisce Gambara , tum in primis duo, primum , ut ei largiamur, cui plurimam gratiam debeamus , deinde ei, qui eo munere quam dignissimus esse videatur. Sic enim & ossiacii ipsius ratio postulat, & ita traditum est ab iis , qui haede re praecepta nobis reliquerunt . Quamobrem cum absolvissem has observationes meas in M. Tullium Ciceronem, ac de eis, ut mos est , dicandis mecum cogitarem , tu mihi primus omnium statim occurri lii , qui hoc muneris, quale id cunque esset, tibi quasi suo iure vindicares . Nam qua quam possim multos commemorare , quibus plurimum d
beo, & in iis praecipue clatissimum, & amplissimum Virum.
166쪽
eundemque Iuris civilis longe peritissimum, Matthaeum Ad.
vocatum , & ejus filium Camillum adolescentem , omni coriaporis, animique virtute ornatissimum, qui me antea multis sibi, & magnis de causis maxime obligatum, nunc etiam obligarunt magis , cum in editionem hujus operis omnem
pecuniam mihi liberalissime suppeditarunt : tamen & ipsi, qua sunt modestia, & caeteri omnes facile patientur, ut me tibi, plusquam sibi , devinctum esse confitear. Tu en m primum hospitio me accepi lii, quo iam tertium, & decimum anis num honestissime utor, tu tenuitatem meam liberalitate tua semper sustentasti, tu litteras, α studia mea nunquam Q. vere, & excitare destitisti, tu me omnibus rebus allidue . pro ut facultates tuae tulerunt, & auxisti,& ornasti. Quid multa λ nisi tu fuisses, ego plane nihil essem : quare non solum mea omnia, sed me ipsum prorsus tibi me debere fateor . Neque vero, cum me tibi tam devinctum esse intelligam, tu non hoc munere quam dignissimus mihi videris, quem cum multis aliis nominibus jure laudandum , atque ab omnibus suspiciendum arbitror, tum vero maxime hac de causa, quod miro quo m litterarum , atque omnium bonarum artium studio incensus es, di cum non solum Latine, sed etiam Graece luculenter scias, attamen in dies singulos& plura discere . & doctior evadere conaris . Nam eXimia liberalitas, & magnificentia. qua non modo tu, sed tota
domus Gambara in primis commendatur, praetereaque religio, pietas, morum suavitas, Caeteraeque virtutes ita in te
enitent , ut cum multis aliis principibus Viris, & paribus
tuis tibi sint communes, at vero tantum scientiae, ac sapienistiae studium omnino cum paucissimis . Non enim, ut Neoptolemus ille Ennianus , paucis tibi philosophandum putas, sed ut Cato ille sapiens dicitur etiam in Curia, dum Senatus cogeretur, lectitare solitus , & hanc ob causam Helluo librorum appellatus .' sc tu, cum per familiares occupationes licet, nunquam intermittis studia doctrinae, & cum do. Etissimos quosque utriusque linguae Scriptores frequenter lega S, tamen unius Ciceronis Iectione potissimum celectaris, ct eius dicendi genus sane quam feliciter adumbras. Quamobrem has observationes ex omnibus Ciceronis operibus
167쪽
eollectas, & ad eloquentiam adipiscendam, ut nos arbitra mur, maxime utiles, ac necessarias tibi,&Ciceronis, & elo quentiae studiosis limo, potissimam convenire sumus arbitrati :α eo magis , quod eas ab hinc annos nOVem ut scis) tua cohortatione, & impulsu quasi coacti elaborandas suseepi mus, tum deinceps reliquis annis opibus , & liberalitate tua sustentati maximis laboribus , Vigiliisque jam tandem ad exi.
tum perduximus. Ad eX tremum Vero etiam jussu tuo cura vimus, ut ad Pratum Albuini, atque in aedibus tuis impri merentur utendum enim est Verbo novo in re nova atque ita ad communem studiosorum omnium usum in lucem ede. rentur . Quibus omnibus de causis has ipsas iure optimo ti bi dieamus, & nomini tuo consecramus, teque earum conia stituimus tanquam patronum , ct tutorem , ut id ipsum etiam in nominis tui praesidio a malevolentissimis invidorum obtre. elationibus tutum appareat. Nam sunt plurimi hoc tempore, qui non solum nobis, laboribusque nostris, sed etiam ipsi csi Diis placet 9 Ciceroni graviter obtrectant , editis nescio quibus Ciceronianis, & Ciceronibus relegatis . Quibus
omnibus equidem hic respondere,& eorum ridicula obiecta refutare decreveram, sed aliis occupationibus districtus, rem hanc in aliud tempus disterre coactus sum . Quare dum nos hoc faciamus, tuae interim partes sunt, ut & obtrectatoribus istis sortiter resistas & nos, Ciceronemque smul de sendas, ac tuearis .' quamquam Cicero ipse per se ita defensus est, ut nullis cujusque maledictis tanta viri auctoritas dimi nui possit . In quo ego observando si & tibi, re caeteris, qui tantopere genus hoe lucubrationis cupere Videbantur, satis. feci, gaudeo, vehementerque Iaetori sin minus. graviter do leo, de me minus potuisse, quam voluerim, & te non tan rum assecutum esse, quantum spera Veris. Quam autem hoc totum , quantum idcunque est, quod praestitimus , ad eloquentiam comparandam & utile , & necessarium sit, non mihi hie arbitror pluribus eXplicandum; nemo enim est, nisi plane rudis . & imperitus, quin sciat ad bene Latine
loquendum, scribendumque quantum habeat virium, ac momenti non solum verborum vere Latinorum, sed etiam rerum,ae sententiarum copiosissima , atque elegantissima sit pellex,
168쪽
qualem nos ex M. Tullio Cicerone, hoc est ex ipso elon uenistiae parente & tibi, & caeteris bene dicendi studiosia n hiaste observationibus suppeditasse arbitramur . Quare iam fidenta animo perge, incumbere in istud studium In quo e
& ad eloquentiae principatum toto animo, ut facis, atque omni studio contende . vale. 'Ciceronis obtrectatores, de quibus NiZolius, utique
ea tempestate non deerant, unde magnae inter eruditos ortae sunt turbae, ut Erasmi, Aleandri, Scaligeri& Dolere Scripta testantur; eaeque adeo exarserunt, ut
Erasmus ad Franciscum Molinum ita scribere non dubitaverit : Exorta es nova Secta Ciceronianorum, quae non minus incruduit, quam Giberanorum, vetus quia , sed per Longotium innovata . Peculiares adversarios habuit ip e Thesaurus Ciceronianus NiZolii, inter quos Hen-T Stephanus in suo Pseudocicerone, & in NiZ liodidascalo, eundem reprehendens, quod inemendatis Ciceronis Editionibus usus , multa Cicerone indigna In suo Thesauro receperit. Equidem Nietolius ipse adeo non existimavit, se supremam manum Thesauro tuo adjecisse, ut contra post primam illam Editionem accuratius Ciceronis Volumina legens, opus suum valde locupletaverit pluribus additamentis , ex quibus una cum aliis a docti ssimorum Uirorum studio luppe-sitatis locupletiorem postea Editionem procuravit Uenetras an . I Michael Nirolius ipsius Marii nepos, dedicavitque Duci Octavio Farnesio, cui maxime de vinctos Ni lios profitetur, patruum quidem, quod ab: Par am e VOzatus fuerit ad munus juventutis publicis merarum studiis excolendae, nepotem Vero, quod praeiuΠὶm Castri Popilii in agro Parmen si munifice n-
169쪽
iissime sibi delatam recepisset. Paulus Manutius, se ma gni fecisse Nirolii Thesaurum, binis ad eum Epistoli, testatur . Ejusdem cum laude meminit Planetius in literis ad Theanium , fatetur tamen NiZolium, hominem sibi amicis limum, minime. in eo opere a secutum fuisse , quod voluit; Aulicie inquit) consuetu. dines, continuaeque inter ipsium, oe Majoragium Lobrem rixa , oe altercationes distraxere bominem a politioribus, candidioribusque studiis. Rixati sunt inter se Majoragius,& Ni1olius potissmum de vera philosophandi ratione,&, quod spectat ad Thesaurum , Nietolio plagii cri
men intendit, contentionis utique aestu abreptus, Majoragius , perinde ac sii Christophori Longolii Opus
pro suo ediderit. VI. Ciceroniano Nietolii Thesauro non abs re erit, Thesaurum Nicolai Perotti Archiepiscopi Sipontini, ad parandam verborum copiam conflatum , hoc loco adjungere. Inscribitur liber hic Cornucopia , seu Latinae linguae Commentarii; idque jure optimo, in iis enim Perottus, ut scribit Ludovicus Odaxius Para vinus in Epistola Nuncupatoria ad Guidum Urbini Ducem,quamvis Valerium Martialem interpretandum desumpserit, universam GrammaticeS rationem varie , concinne, luculenterque complectitur ; quod ipsum monuerat Pyrrhus Perotti nepos in Epistola ad Federicum Urbini Ducem post illam Odaxit in quibusdam Cornucopiae Editi nibus praemissa , librum hunc optimarum in omni genere rerum, ac reconditarum Thesaurum appellans, unde propterea Rhetores quoque haurire possent, quae pertinent ad proprietatem, & elegantiam linguae Latinae.
170쪽
Quid autem Brixianis debeat Perotti Cornucopia , d clarant carmina quaedam illius Operis fronti praefixa in Ueneta Editione an. I ' o. per Baptistam de Tortis. In iis tam Marcellus Philoxenus , quam L. Ponticus Tarvis anus, & Daniel Cajetanus, Antonii Moreti Brixiani in eo opere primum expoliendo, dein evulgando diligentiam maxime celebrant; quemadmodum &M. Antonius Sabellicus data ad ipsum Moretum Epistola, quae ad caIcem ejusdem Editionis affertur, ubi sibi traditum tertia noctis hora, quum coenare coepisseς, Cornucopiae volumen , illud mox arrieuisse, &, quantum celeri transcursu licuit, observasse 1e scribens,
indu triam tuam inquit) ω diligentiam jam antea Venotae Academiae, imo universae Civitati facile persim iam facile recognovi. Habebunt igitin tibi gratias quicumque posbae in ipsam lectionem incident, quod eam per te tam emendatam babebunt, quam ille ipse, qui siripsit, inpubi eum exire voluisset. Scriberem ad te plura , nisi domes ei, qui jam dudum siti suspirare non defi-nt, me bre
Dicendum hic esset de fraude, qua Moxetus noster Venetae illius Editionis auctor taxatur, ut qui ad ejus dem calcem inserens Commentariolum Nicolai Pero ii in C. Plinii Secundi Historiarum Prooemium, Epistolam ipsius Perotti Francisco Guarnelio in aliis Edu.tionibus passim inscriptam , sibi in Veneta illa Editi
ne inscripserit. Insignis utique fraus t at quae ad M retum damnandum allegata reperio, eum potius a solvunt, nam curata a Moreto Editio tam Cornucopiae , quam Commentarioli , reliquas omnes usque