장음표시 사용
31쪽
338 COMMENTARIUS& veritatis studiosus; eique ignoscam. Si dixerint: vivit Jehova , utique pejera
hunt. 3. O Jehova, inquit Bremias, nonne oculi tui ad veritalcm intenti limi λ Per cussisti eos, sed non timuerunt; absumsisti, sed castigationem admittere noluerunt; fa ciem suam obdurarunt, magis quam rupes, & redire ad te renuerunt. q. Dicebam ego: omnino tenues insanierunt, quia ignorabant viam Jellovae, cr jus a Deo suo consi- tutum. F. Ibo ergo ad proceres, eosque adloquar, quippe qui Viam Jchovae norunt, ct jus Dei sui; verum pariter 2 ipsi confre runt ejus jugum , & vincula ejus rupeiarunt. ε. Propterea occidet eos leo e silva , lupus solitudinum eos vastabit , pardus insidiabitur eorum urbibus, di quisquis ex iis eXibit lacerabitur quia auctae sunt eo.
Tum mans, urbique ignoscam. 2. Si jurent sollemni adhibita formula: ut vivit Creator , nillilo lectus pejerabunt. 3. O Creator inquis Iramiai nonne oculi tui intenti, ut scias veritatem: Imo de pessuris poenas repetitti, sed nullo timore cohubiti sunt: obduruerunt, magis quam rupes , nec ad te redire voluerunt. 4. Dicebam apud animum meum, tenues Omnino insanire , quia ignorant viam a Creatore inititutam, jusque ab eo hominibus datum. s. Consulam Proceres, quippe juris, a Deo inllit uti, peritos, vetiim &ipsi jugum
excusserunt , neque ejus rationem habueiunt. 6. Quamobrem leones in eos e silvis impetum facient: & lupi e solitudinibus erumpent , ut greges ejus devorent ; imo eorum urbibus insidias siruent, & eos, qui ex lis egi edi linii. .enuni, lace rabunt; quia eorum hominum aucia iunt stetera , quae Deum magis, ac maSl, Irritarunt. 7. Quom O.
sint viae arctiores; sive latiora spatia. Sed
quando distinguuntur των maim rehhobotb, quae propriε lunt patentiora inter domos interstitia; ca voce signari videntur aristiores viae, altera vero fora. In utrisque homines Commeantes , negotiorum Causa , vel otiosi inveniri solent.
vocem ...ti posteriorem Graeci verterunt. Latiniitque pariter vias, & platear. Re-Vera ut πλατεια, est απε τοῦ πλατύς a lato , sic
nia m ἀπε τω alm rcthob, quod idem est. Sed quia fora, , magis, Patent, quam plateae, aut viae, ideo in hoc vertendo pallim voce fora usi sumus. Potest tamen fieri, ut interdum confundantur platea & fora.
Furis observos J eaera rimit hosibia miscι-pbat, faciens judicium. Sed cisipd non tantum judicium, sed Ius etiam , a quo judicia pendeant oportet, lignificat, ut passim Oblervavimus.
emurab. Quod verti queat quarens veritarem , aut etiam flem. Fides enim & veritas ita Confundiae sunt natura, ut etiam eodem nomine , in civilibus praefertim negotiis, signentur. LXX. Init. γῶ, πim, & Latinus: quaerens s-dem. Nonniale, malui tamen veritatem, quia aptius dicitur quaeri, quam fides, ut Proverb. XII, I . & alibi. In Iudiciis, nempe , ante Cmnia in factorum veritatem inquirendum ;ut ea inventia, jus ex legibus dicatur.
Eique ignoscam J Hoc est, urbi, cst enim Nebraice ri, ri diis hiab. Qua in re, Ile- lbraica Lingua cultioribus est remmodior , lcum in aliis non fiat semper pronomina loeminina clistincta a scemininis, ut in Lingua L.a- ltina, aliisque. Non sunt haec verba Dei ul- lquae adco urgenda, quasi ne unus quidem, in tanta urbe, tuisset vir bonus; nam cert) Jeremias, fuit malorum numero eximendus , alii- lque religiosi homines, ut Baruchus. Sed in- lienigendum perpaucos fuisse, in ca urbe, prae malorum multitudine, qui probari virtutibus suis possent.
a. Vivit J ova J Formula nota jurantium,& qua prolata vir paulli, religiosior mentiri
nefas ducebat; qui ne mentitus quidem suisset, sine juroiurando, in Purniciem, aut damnum proximi.
Utique peverabunt J Uaσ3 Π, Debenias Veser sil habebos, propterea in mendacium jurabunt. Quod non est intelligendum, quasi
formulae prolatio citet cur pejcrarunt, nisi sor- Deo Israelis se se prorI us subduxissent, atuue in Ethnicorum, aut etiam Atticorum Cainstra transfugissent. Sed hoc vult Deus, nisi fallor, Judaeos, quo facilius , ut quidpiam confirmarent, dicebant: sic se vere loqvι, ut vere vivebat Iec ova ; eo minus relisionis jurisjurandi observantes futile. Sane qui temerε jurant, ctiam temere pejerant.
Ad veritatem intenti sunt J Est tantum si ierinuκ, Demounis. Supplendum vero participium nuranu mirabonevolo, adtendentes, aut simile quid. Vult Propheta Deum quam maxime probare veracitatem & fidem ; sed nullam aut exiguam invenire , inter Jerosolimitanos, quorum virtutes erant omnes fucatae;
ut longε mallent viri boni videri, quam cile, contra quam sieri debuit. Ideoque saepius histrioniam iis exprobrat. Hic LXX. ειστο, & Latinus . In sdem. timuerunt I stri QDhhalou.LXX. Intri
dem verbum bin dolere significat , verum hic est timere; neque enim non possimi non δε-lere qui mali quidpiam patiuntur, sed Propterea tamen ad Dei timoroni poenis illis aciduci
nequeunt, quia eas calui tribuunt, non certo Divinae Providentiae conlilio. Sic & instaveri. 22. Gabbiloucst timebitis. Interpretatur hic Ionatham : Un non redierunt , quia intellexit de dolore. qui veram resipiscet tiam antecedit & Comitatur. Castigationem admittere noluerunt i npri uRu diu meanou hba atb mor . . Admittunt Castigationum in animum , qui ea emendantur; quod tuli fiat, rePicere cana merito Cen
32쪽
rum desectiones, dc creverunt eorum a Deo aversones. 7. Quomodo , ad hanc rem quod adtinet, tibi parcerem p ὁ Ieros ima, filii tui me reliquerunt, juraruntque per cos, qui Dii non sunt; eos satiavi, at moechati sunt, icdomum merctricis conscrtim convenerunt. . Fuerunt instar equorum mane pallorum, di unusquisque ad uxorem proximi sui hinnierunt. Annon propter haec poenas de iis exigam, ait Jchova Z an non de ejusmodi gente ultionem sumamῖ '. Ad sicendite in ejus muros, eos diruite, nec sinem faciti, amovete murorum ejus pinnas; neque enim sunt hi semianes Jellovae. Nam perfide se gesserunt in me domus Israelis dc domus Judae, mentitae sunt in Jehovam; nec ullus est, inquiebant, neque calamitas ulla nobis continger, neque
. Quomodo, ait ille, iis ignoscerem 6 Jer merem p ro. Adscendite. hominum libidinoso- solima, cives tui a me defecerunt, jurareque coe- rum hostes , in eorum moenia , diruite eorum perunt per eos, qui nequaquam sunt Dil. Eos pinnas, ea diruite; neque enim homines sunt satiaveram cibis, quibus indigebant, sed moecha- Creatoris omnium cultores. D. Nam perfide seti sunt, & lupanaria magno numero adiverunt. gesserunt erga me domus Iudaeorum, quemadna 8. Fuerunt instar equorum mane copiose pasto- dum familiae, quae ex aliis filiis Jacobi ortum durum, atque hinniverunt ad uxorem vicini. 9. Cur cunt: & ra. quae mentitae sunt in Creatorem , vero, propter ea scelera, poenas ab iis non exi- quem esse negarunt , neque poenas ab eo , qui gerem, ait Creator; cur de iis ultionem non su- non erat, perpessuros, nec a gladio hostili, nec a fa-
obdurarunt magis quam rupes J du 3pm Misenu mis lab, confirmarunt magis, quain est lapis. Minus commoti sunt, quam est rupes; hoc est, impudentissime rejecerunt ad
Iim hem notio , quia pauperiores, qui , Praeegestate & imperitia parentum, sat recte educari non potuerunt, Plerumque officiorum ad Religionem & Societatem Civilem pertinentium imperiti sunt. Simili comparatione usus est Virgilius AEneid. VI, 47 I. ubi de Didone in inferis AEneae aurem non Praebente: e magis incepto vultum siermone movetur,
Iuum s dura flux, aut set Marpesia cau
xa comparatione usos etiam alios Poetas o-endunt Virgilii Interpretes.
haraedolim. V crtere etiam postis magnates , ut Gallich dicimus les Grori, hoc est, αδ qui habent LXX. Inti. optimates , ut Hierony
Confregerunt ejus jugum dcc. J Desierunt ei parere, ut tauri, qui jugum, quo premuntur, frangunt, & funes discerpunt. Vide Ps. II, 3.
me solitudines Regnaque vicina poterant quidem ejusmodi seras suppeditare , quae Iudaeis essent infestae. Attamen nescio annon hisce ferarum nominibus hostes Judaeorum designen
riRi, 'κ e Iazoth. LXX. Init. πεια τουτων γινώαέ οι , quasi lubaudistent , cui actioni harum placatus tibι ero, aut aliquid sunt-le. Latinus: Iuper quo. yonathan : κ κhri eda. Ob quam ; nempe, caul ina. Alli 'κ idem esse putant ac Tκ ech , quomodo , sive sic legerint, sive alia de causa. Alii putant esse negativam particulam, ex Arabisino, interpretanturque t non tibi ignoscam. Sed uocumque nos conVertamus , idem esse lenus vidctur, ita ut Deus se iis placatum iri neget.
Iurant per Deos, qui Dii non sunt J Vide ad Cap. IV, 2. Eos satiavi J Omne honorum genus eis concessi. At moechaιι Ium J Nempe, ut habet Graecum Proverbium, o τίκτει , e Theogn de , qui habet r
Satietas parit contumeliam , cum malo obveniunς diuitiae. Confesim convenerunt J mu' iugoda ou. LXX. Init. κατιλυον. Latinus : luxuractamur. gerita est turba. Vide Gen. XXX, II. XLIX, I9. & quae ibi h nobis notata. Pastorum J munm mezoetanis. Sic enim omnino legendum videtur, in participio praeterito Conjug. Pylial, a radice tu Zoun, pasce re, Dan. IV, 9. In textu legitur tam no sine dubio vitiosh; punctandum talem esset ut sit participium Hophat; nec melius in margine mutvn. Ionathan habet, l'u' 'an agita . quod emissarios interpretantur. LXX. Init. υρι-εις. Latinus : amatores. Sed 'nulla radix profertur , ad quam vox referri queat, eo significatu . Vertas optimδ Gallicε , vimque exprimas conjugationis Pylial : des ch vox qu'm a Dit repa Bre. Vox mane respondet Hebraicae, quae tequitur α' uti maschchimmane surgentes, aut maturantes. Omiserunt vertere LXX. Init. nisi quid exciderit o nostris Codd. sed Latinus: emissarii, de qua voce se Hieroumus in Commentario. Pro emissa riis, in Hebraicoscriptum es M O S E CI IΙ ΩΙ, quod omnes, voce consonὰ, ελαον , id es, trahentes , transtulerunt, ut ostendmur ma*nitudo genitalium, juxta illud Melietis: quali asinorum carnes eorum Carnes. Ι Iinc satis liquet, puncta eos Interpretes non habu ille in tuis
codicibus, sed aptius judicarunt Massorethae hic elle participium Hi phil. Attamen ne quid dilIimulem, lulpicer hic scriptum suille nauri baschebem, in infinitivo Hiphil, ut insta Cap. VII, II. Sed vide & Hos. VI, s. ubi est hoc participium , remque maturius expen
33쪽
neque gladium, aut famem sentiemus. '3. Prophetae frustra fuerunt, nullum in iis fuit verbum a Deo aeceptum; sic ipsis contingat, ut aliis praedicunt. '. Quamobrem sic dixit lchova, Deus eXercituum, Ieremiae: quia haec verba protulisti, mox verba mea in ore tuo ignis ut fiant essiciam ; populus vero hic , ut sit ni star lignorum, quae senis ille ablumet. M. En adduco in vos gentem e longinquo, o domus Israelis, ait Jehova; gens est potens, gens antiqua, gens cujus linguam nescitis. & quae quid dicet non intclligetis 'M. Pharetra ejus est instar sepulcri patentis , quotquot sani viri fortes sunt. Velcctur tua melle dc pane tuo, abluinci filios tuos dc filias tuas, comedct minutas tuas pecudes & boves. depalcetur vitem & ficum tuam; Urbcs tuas munitas, quibus confidebas, glidio desolabit. Attam esse his quidem temporibus , ait Jehova, finem vobiscuin faciam. γ. Cum autem diccnt: cur sacerct Jchova, Deus noster haec omnia nobis I d ces
me quidquam sibi esse metuendum; I 3. Prophetas impotiores fuisse , cum nullam revelationem habuissent. Sic iis continget, ut aliis praedicunt.1 q. Quamobrem, sic dixit Creator, Deus exerci tuum, Jeremiae: quandoquidem talia verba protulit lis; verba mea, ut fiant inllar ignis efficiam, populus Veio hic erit initar ligni , quod ignis ille absumet. Is . Adducam contra vos brevi gentem procul a vobis habitantem. o posteri lsraelis; gens est potens. gens antiqua, gens cujus linguam non intelligitis,& cujus Imperia nonnisi per interpretem adlequi potentis.16. Pharetris utuntur resertis sagittis, quae occidenteos, quos serient; nec tu i milites, niti viri sortes. II. Non vescentur, nisi ni esse N pane ve- sttis . lineros vestios abducent utriusque sexus, alentur gregibus vestiis boum de minutarum pecudum, absument se uelus vitium , ficuum veli rarum, Urbes munitas, quibus fi lcbatis, capiet.&gladio in soluudinem mutabit. I 8. Nec tamen , ait CreaIOr, his temporibus, rem vobiscum conficiam.
I9. Si autem dicant; cur Creator, Deus noster
θ.Poenas de iis ex ani J Visitabo.
stionem Amam 3 0Itionem Itimet anima mea. Ad calcem capitis, vers. ID. repetuntur haec
Io. Nee finem facite J Nyn ,κ n I chalab alibahasichou ; hoc est, nec finem lacite, donee res sit perfecta. Mmorum ejus pinnas J Irnia tu miseλ-
σει, planδ contra sciuentiam Prophetae. Latinus: auferte propagines υus, qui alibi signi-1icatus cst vocis; sed hic, ubi de muris sermo est, intelliguntur pinnae , quae sunt tamquam murorum prodigines.
a. Κυριω αυτῶν Debuisset potius vertere κατῶ νύ Ri-ου , mendacia enim, quae sequuntur, non sunt prolata ab iis, qui Deum ipsum adloquerentur, sed qui ei detrahebant.
Incommodius etiam Hieronymus, qui habet: negaverunt Dominum, nam verbum hoc non innificat negare, sed mentiri. Nec ullus es, inquiebant, J mri nκn dixerunt non ille, vel potius non es, nam rari hic valet est. Attamen LXX. Inu. c. ε ιτα, perperam. Melius Latinus: non es ipse.
Negabant, nempe, Ilinelitae , aut Iudae tribules, non quodvis Numen, sed clie ejusmodi Nuincia, quale describebant Prophctae Numen Rhoetae sui; cui praeserebant vicinorum populorum Deos, quod eorum Cultores, ut 1 ut picari licet, client potentiores m Populo, qui topulus 'rivae dicebatur. Neque calamitas &c. J Negabant ea sutura, quae nomine Dei a Jeremia, de aliis praedicta
Sentiemus J Videbimus. Sed videre dicunt Ilcbraei, pro eo quini est sentire, sive de bOnis rebus, sue de malis sermo sit. Saepius videre, eo signi sidam occurrit in Ecclesiasta ,
abb, fuerunt in ventum. verbo tenus boias ἀνεμον, & Latinus: Iuerunt in ventum Ioiaquuti. I IOc est . ventus eorum verba rapuit, seu nullum eventum sortientur. Senium expressimus, cuin verba Hon Pollemus. Aliquo modo ad hanc loquutionem accedit Ovidiana . ex Epist. Phyllidis ad Demophoontem, vers.
Demophoon ventis , verba G vela dedisi. Nullum in iis fuit verbum aὶ Deo aeceptum lmna l'κ Cur sic vocem punctarint potius quam MFl non intelligo. Occurrit rursus Hos. I, 2. Addidimus a Deo acceptum , quod necessario iubaudienduin, perspicuita
Me hiis contingat J mn, mr ria cis Iab stare labem, sic fiat illis; nempe, ut aliis praedicunt. Omiserunt LXX. Init. nisi mutili siit
eorum Codices. Vulgatus: haec ergo evenient 1ltis. Non dissimulandum in Complutensi Ed. indeque in Plantiniana, legi: ες quod videtur e Cerebro Complutensuim natum , ut alia nmita. Debuissent saltem more imprecantium loqui, nam haec est imprecatio, non praedictio. I . Protulissis J mariandaueret Iii alia lingua potius dictuni esset vim dioerou dixerunt, quia nec Jeremias, quem adloquitur Deus, neque at ii pii talia dixerant.Sed res latis intelligitur. AMox versea mea in ore tuo &c. J Ecce me dantem verba mea in ore tuo in stnem. Hoecit, faciam, ut praedictiones tuae ab illis spretae iis exitium cruent : inliar ignis aedificiunt absumit. Spretorum enim tuorum vatic iniCruni mihi poenas dabunt.
34쪽
iis: quemadmodum reliquistis me, atque in terra vestra Deos alienos coluistis : sic de Ucos alienos, ut terna non vestra, coictis. '. Nunciate haec domui Jacobi, facite ut audiatur in J uda, his verbis : hoc nunc audito, popule demens, & vecors; cui sunt oculi, qui τι en non vident; dc cui sunt aures, quae tamen non audiunt. . Anmc non timcbitis Z ait Jehova; an coram me non trepidabitis, qui arenam terminummari posui, perpetuo decreto, quod numquam praetcrgredietur Z Commovebunt se ejus fluctus, nec tamen eum perrumpere poterunt; frement, nec tamen eum transibunt. At huic populo fuit animus contumax & rebellis , recessit & abiit. - . Non dixit, apud animum suum: metuamus, quaeso, Jehovam Deum nostrum, qui dat nobis pluviam, ramque tempestivam dc serotinam, tempore suo, quique hcbdomadas statas messis nobis servat. Iniqua vestra facta secerunt, ut laaec aberrarint, ec peccata vestra impedierunt sster, tantis malis nos adficeret iis repones meo pescui, perpetuo decreto quod numquam viola- nomine; quemadmodum a me desecillis , atque bit Quamvis commoveantur fluctus eJus, tamen in solo vestro Deos alienos coluistis: sic & Deos numquam eum aggerem perrumpere poterunt. alienos, in terra, quae vestra non erit , coletis. 23. At meo populo hactenus tanta fuit contuma-ao. Haec nunciate posteris Iacobi , & praesertim cia, & rebellandi libido , ut a me desecerit. Tribui Judae, his Verbis: χr. Hoc nunc audito , 24. Nec apud se reputavit, justum esse, ut mel uens gens demens & vecors, cui sunt oeuli, &quae ta- esset Creatoris Dei sui, qui tempestates anni mOmen iis non utitur; cui sunt aures , nec tamen deratur, qui pluvias concedit tempestivas dc sero audiunt eos , qui adfectibus ejus contraria do- tinas, temporibus solitis, di messis statas vices sercent. 22. An me non timebitis ρ ait Creator ; vati χς. Scelera vestra causae sunt, cur tempesta an coram me non tremetis, qui mare arena comin tes anni aberrarint, & peccata vestra, ne Vobis be
Iq. Gentem e longinquo J IIaec iam praedixerat Moles Deut. NAUIII, 49. Gens es potens J mri Jn', 'ges elisu hou,
Gens antiqua d mesolam. Merito , cum antiquillima gentium a Diluvio fuerit Babylonica, cuius vide initia Gen. X, 9. ct secta. Xl, z. ct seqq. Sed non stetit imperium Babylonicum , ab eo tempore, ita ut, uno tenore , vicinas gentes in ditione habuerit , ut ostendimus ad Gen. X, IO.
cujus tinguam nescitis J Quamvis enim sit magna adsimitas Linguae Chaldaicae , & Hebraicae, tamen populi , praesertim indocti , inviccm non intelligebant; ut hodie videmus Callos, Italos, & Hispanos , qui Linguis utuntur δ Latina, maxima ex parte, OrtiS ade6que adfinibus , alios tamen aliorum sermones non latis intelligere. Vide 2. Reg. XVIII,
1s. Sepulcrum retensJ Hoc est,pharetram non aperient, ut sagittas depromant, nisi in multorum perniciem. Sic & Ρ1. V. Io. sepulcrum patens dicitur guttur calumniatorum , qui, mendaciis illinc emissis, perniciem innocentibus struebant.
Viri fortes sunt 3 Bellis, nempe, a Nehu-chadnetiare praesertim gestis , exercitati sue
17. Absumet sitos &c. J Comedent filios
tuos, ct filias tuas; hoc est , occidcnt , aut
parentibus ereptos in captivitatem abducent.
hhereb. LXX. Init. ἐν ρομφαία. Vulg. conteret gladio. idem est ac depauperare, adeoque vult Propheta fore ut Claaldaeorum exercitus munitarum urbium praesi- lia & incolas gladio caedant de dessitatas urbes relinquant.1 S. Finem faciam J Suppliciorum, nempe, nam post clades, quas palli sunt Judaei in patria , in lito exsilio multa mala tulerunt, ut vel ex Daniolo triciori donec Persae sunt rerum potiti. Io. Cur faceret Rhova J Π rin nrin th filato mas hascha, cur fecit, aut pro quo scelere nos ita haberet. Carent Hebraei vari
tate modorum in verbis, cui inopiae h re ipsa Interpretes subvenire par est; ut passim omnes faciunt. In praeterito tamen hic vertunt Graeci & Latinus, quasi verba haec sint Iudaeorum post datas Deos poenas. Sed praestat, ut sequentia ostendunt, non minus ac ant cedentia, haec dicta intelligi ante eventum; cui Judaei fidem non habebant praedicto , quias qui nequitiae cumulus cst in se se innocentes, indign6lque tantis luppliciis contende
Cui sunt oculi &c. J Qui a Deo acceptis
facultatibus omnibus necestariis, ut officium suum intelligerent, caveresitque sibi a mald factis; non magis tamen facultatibus illis suis. eam in rem utebantur , quam si iis prorsus caruissent. Similia vide Esaiae VI, p. XXXII, 3. XLII, Ir, I9. EZeli. XII, 2. Adi & Intra ac praesertim quidem re Gratium ad Matth. XIII, 14.22. An coram me non trepidabitis J-ακ'mn Q im minhanai lo UaMilou, an a faciet mea non timebitis. LXX. Init. t Vulgatus: non dolebitis, quae propria est Hebraici verbi diri signiscatio; sed cum hic re-l spondeat verbo timebitis in priore membro, i timendi in posteriore potestatem obtineat oportet. Sic Jonathan: pr In thezo ouu , eodem sensu. Vide & Ps. XCVI, 9. 24. Temne amJrrumoris. Vide ad Deut.
XI. 4. LXX. Init. πρωμεν - ιρον. Vulg. temporaneam ct serotinam.
Multith. LXX. Init. habent πληρώσιν π& Latinus e plenitudinem. Aquila &Symmachus melius: sequentem vO
35쪽
dierunt, ne bene vobis enci. 'si. Inventi enim sunt improbi in populo mco , qtii insita diantur instar irretientis laquei, struunt perniciem er homines capiunt. 7. Ut cavea plena est volucribus: siC domus eorum plenae sunt dolo 3 quam ob rem creverunt Ecditati sunt. ἔ. Pingues facti sunt; nituere, etiam superarunt malos rumorcs; jus etiam non dicunt, ne pupillo quidem, attamen bene hJbent, nec musam paupcrum discep tant. R Annon propter haec poenas de iis eΣigami ait Diiova ; an non de ejusmodi
3'. Res stupenda di summopere horrenda iacta est in terra. 3 . Prophetae vaticinatine esset. 26. Fuerunt homines in populo meo, qui aliis insidiati, quasi retibus, eos ceperunt, & de medio sullulerunt. 27. Ut caveae Implentur avibus ; sic eorum domus plenae fuerunt dolis : quibus creverunt , de ditati sunt.
de se rumores superarunt; quin & jus nemini , ut par est, dicunt, ne pupillo quidem ; nec eo
minus bene habent, nec causas pauperum disceptate audent, contra potentes. Annon prop
ter vitia, & facinora ejus genins , poenas mihi dabunt ait Creator. 3o. Stupendum atque horrendum quidpiam in terra Israelis contigit. 3I. Fueram, qui se quasi
cem qui verterint nescimus. Signiscantur hebdomades leptein a Paschate ad Pentecostem, qui hus mestis fit. bat. nipri lunt proprie instituta, sed hic significant constitutiones ratas & perpetuas. 2S. Fecerunt ut haec aberrarint J mae dri Mittou elub , fecerunt peccare haec. Sed ν ri proprie cst errare, tralaticio sgnificatu ρα
re , ut bene obtervatum a VH si lii Iero & aliis. LXX. Inte. ιυκλιναν , Vulgatus: declinaverunt hac; hoc est, oste runt, ut alieno tempore caderent pluviae, neque nacstis in mens in solitum incideret ; quia res cst irato Deo mutata. Impedierunt, ne bene &c. Jd u 2 uri Bud ma-nchis halIob miccbem, prolubuerunt bonum a vobiS.
tur ut irretiens laqueis. De prima voce dubium non est . quin contemplari proprio , insidiari tralaticio significatu , st. vero est participium a 'l bHuch, quod fuit irretire , apud Ucbraeos, ut Γν apud Arabas, ex Observatione Luae Canem. mp'Ie onychim sunt sine dubio laquei. Itaque haec capimus, quasi esset '. 'IJUI 'M 'πκ , mali qui insidiantur, ut qui irretit laqueis. Omissum ut passim, T. est in singulari, pro plurali, quod non minus frequens est 3 ac tan-dcm omissum a , quod est longd frequentissi- lmum. LXX. Init. sensum viderunt, cum ha-lhcant: τε ησαν, sed verba non expresserunt. Mclius Hieroomus : insidiantes quasi aucupes, laqueos ponentes. In Commentario
vero se habet: Aquila ct Θmmachus transu Ierunt IA SI R , quasi rete aucupis ; quod
etiam qui bonus inter eos videtur ει rectus, inpar aucupis tendat insidias , dum invicem Ie ταώntur ad mortem. Qui locus est Corruptus, ut vidit Dan. Drusius, qui conjici chat: transtulerunt rem et erism IASUR, cui emendationi sequentia favent. Sed nostram lectjonem 'i, boschour rectam puto, & Myeret obit, aut insidiabitur interpretor , ut HOLXIII, 7. est observavi; nempe , ex insi-iliis. I linc diu & 'vis insidiator propriε , &Der translationem inimicus, hosis. Vide Ps. XCII, 12. Su uunt pervi. iem J n m n la in litis 1 mascuub, statuunt exterminatorem. LXX.l 1entum sequuti: του Latinus: γ' pedicas ad capiendos viros, quasi renun csset pedica, aut potius sententiam reddit non verba. Ivnπn cst quidem proprid perditor, shd hic lumitur pro pervi re gya. Homines capiunt J Ua, d ο κ anasilam Iil
chodou, vel ut cos occidant, vel ut ut captos vendant. Hisce verbis latrocinia dei cribuntur Judaeorum, inter se ; quae gentis conclamatam improbitatem, & crudelitatem os ei
l dunt; quippe qui erga populares se gerebant,
27. O cavea plena es volucribus J cavea plena ave. Quia homines contulit in praec dentibus verbis venatori, vel aucupi qui laqueis seras, aut aves capit; hic, ex eadem similitudine , deteribit Gomos eorum , quasi caveas avibus plenas; hoc est , divitiis, per latrocinia, & insidias paratis.
l nempe, OUM ovis suas, id est, se se. Debet cnim , post verbum activum , subaudiri accusativus. Latine loquentes pam vo usi sumus, quod sensus idem esset, & sic alibi secimus, prout Latina Lingua postulabat.
2S. Superarunt malos rumores J y ri athaberou dibre ris , transierunt verba mali shoc est, malos rumores , qui dς iis sparge-hantur , incolumes superarunt. Metaphora
delunata a fluvio, quem aliquis incolumis trajicit. Vide & Ps. CXLI, Io. llic parvam rationem habuerunt LXX. verborum. At Latinus: praeterierunt Iemoves meos, G1Rsm
audiendus hic quoque accusativus, qualis est darcham, vias suas, aut 'τκ ba quivi quid facient, ut Ps. I, 3. 29. Annon promer haec dic. J Eadem verba , quae antea versu P.
3o. Res supenda O summopere horrenda Jn rixen ring Ichammab vebbaroui ah, stupor &horror maximus, propter reduplicationem sitterae radicalis 'l. LXX. Init.
Latinus. stupor Θ mirabilia , quasi legisseti erim po Ichaharo urore. φ3I. Prophetae vaticinati sunt mendacium I In mendacio; hoc est, dicentes le revelationes
36쪽
nati sunt mendacium, Sacerdotes per eos dominati sunt, ec populo meo sic placet ;quid vcro in posterum facietis
Praedicitur Judaeae S Terosolimae vastatio, vocantur Pudaei ad paenitentiam, describitur eorum nequitia, cui graves minas intendit
r. r ATURATE fugere, Benjaminitar, Ierosolimh Thehoete clangite tuba, at-ost que in vertice Beth-haccheremi tollite signum , malum enim prospicitur e
VI. a Prophetas venditabant, & qui non erant: ae; per ejusmodi homines, Sacerdotes plebi dominati sunt.
i. TESTINATE fugere, Benjaminitae , Ie- rosolima; Thehoae canite tuba , atque in a Deo habere , quas non habebant. Miror cur 'pua boueher , in mendacio, verterint LXX. Init. αλκα, quod est a re praesenti alienum. Melius Latinus e mendacIum. Mentiti, nempe , erant nonnulli Pseudoprophetae, se habuisse revolationes, quas non habuerant, in utilitatem, ut tequentia videntur 1 dere, Sacerdotum.
Per eos dominatι sunt 3 απν by m' ,rdoti hal j debem, dominati sunt super eorum ma
nibus. LXX. Illit. επικρότησαν τα4-ὶν αὐτῶν.
Cum τ' aut 'ri nusquam significent plaudere, sed dominari, nec vox sit rara, aut obscura ι recla Luae Canelius conjecisse videtur
tamini. Haec est quidem potestas verbi nyieorsim spccuti, sest quia sequitur m MN Dpumii ereb Drouschalem , ε media Jerololima, vel ex ea urbe, satis liquet, significari fugam di quidem maturam , ut antea Cap. IV, 6. ubi vide notata. Theloae J mpna bisbhoab. De hac urbe diximus ad 2. Min. XIV, 2. ex Eubbis. Hic ex Hieroomo diicere licet Thehoam fuisse viculum in monte situm O duobus millibus ab Hi rosolimis separatumih Prologo vero ejusdem ad Amolum sex millibus ad meridianam plagam abfuisse a sincta Bethlehem, unde intelligere possumus Bethlehemum, in media interutrumque via. sitam. . In vertice Bethaci heremi J mnari n'I Hieron inus memorata Ierosolima & Thecua : inter has , inquit, altus visus est, qui, lingua Θω ct Hebraica, Bethacharma n a dicitur, O Us in monte postus. Sensum vero huius loci sic exprimit: Luia ab Aquilone Iamramque venturus es Nabuchodonogor, O imminet vicina captivitas, d habitatores Ierusalem, arma corripite, ct in Thecua buccina concrepate , se in Bethacterem levate vexillum ait, ut contra hos Hae e non dissimulabitis in posterum. I
vertice Beth-haccharemi tollite signum ; malum enim videtur imminere a Septemtrione . dc quidem
scriptum fuisse 1 LXX. Init. ἔπικραν-- imperium obtinuere. Credibile est hosce fallaces Prophetas populo auctores laille , nomine Dei, quo abutebantur, parendi per omnia Sacerdotibus. Quod si reputasset Hieronymus, numquam vertisset: adplaudebant mauibus Ibis. autem est ster infra XVIII, 2I. PLLXIII, I. Egeh. XXXV, I. & alibi. Populo meo sic placet J Populus meus amarunt sic. In posterum J nn rara beabbarithab, in postero ejus i meminino genere ) nempe , ut videtur, Iudithidis. Vulgatus: in novis
valeatis resipere. Videtur autem Propheta indicare iis urbes ad meridiem Ierosolimae, ut, urbe munita hosti objecta, pararent sibi tutilis auxilia, quae in eam submitterent. Quod tamen non dicit Propheta, quasi speraret sore,ut Jerosolima defendi posset nam eam Captum iri passim monet sed ut ostendat instare bellum, in quo auxiliis, undecumque collectis, opus habitura esset.
Tollite signum J Ad contrahendas h vicinia
copias, ut saepe apud Et viam vidimus. 2. Formosae ct delicatae J nnyum nuri han-mrva vehammehunna h. Cum sequatur Mn ad ita vi, haec sunt intelligenda, quasi utrique voci praefixa eslet littera , nota Dativi, quae saepe omittitur, ut docebit Midius. Has voces in Codice tuo parum diligenter descrimio vix legere potuerunt LXX. Inti. qua de re vicie Luae Cappelli conjecturas in cius Notis Criticis. Verterant Aquila & Theodotion: ῶραἰ- ὼε την φανεράν , quoruiu Posterius videtur csse pro τρυφεραι; Cum habeat Hieronymus: pectos cir dehcatae. 3. Attamen ad eam venient pastores J Sub imagine Pia rum describuntur Ducos exercitus Ilabylonici, dc gregum nomen copias designat. Sic , apud llonacrum, duces de principes
37쪽
Septemtrione & clades magna. a. Formota ec delicatae mulieri adsimilavi si iam Sio nis. 3. Attamen ad eam venient pastores eorumque gregzs, atque ad eam Circum qua que tentoria figent, quisque ad partem tuam pascet. . PARATE, inquient, adversus eam oppugnationem, surgite atque adscendamus ipso meridie. HEI nobisi declinavit dies A vespertinae umbrae creverunt. F. SUI GITE vero, adscendamus ipsa nocte, ec diruamus altas ejus domos; si . sic enim di xit Jehova, Deus exercituum: caedite ligna dc struite aggerem ad Jcrosolimam, haee urbs poenis cst damnata, tota est enim oppressione Plena. i. Quemadmodum puteus emittit aquam suam, sic illa nequitiam suam evomit 3 injuria dc direptio in ca audiuniatur, dc coram me jugiter est morbus ec plaga... Patere te, ait Deus, castigari, o Jerosolima, ne divellatur animus meus a te, nevet dem marena ealamitas. 2. Pulchrae & delicatae diamur in Urbem atque altas illius domos: 6. sie puellae comparavi jerosolimam. 3. Nihilo secius enim loquutus est Creator , Deus Exercituum rad eam venient pallores, cum suis gregibus, at- CNdile ligna, & aggetem struite ad nuncri, namque ad eam circumquaque tentoria rigent , dc Iaaec urbs est meritis pinnis damnata. cum poten quisque in vicinia greges suos pascet. tiores in ea Opprimant pauperiores. 7 Quemas 4. At hostes, cum advenerint, se invicem eo' modum puteus emittit aquam suam. e vivo sonia hortabuntur ad oppugnandam urbem . ipso meri te manantem : sic haec Urbs n i uitiam tuam die Dumque deliberabunt ,& le vicillim horta- eVOmit, injuriae εc rapinae in. ea audiuntur: & c huntur dicent: HEI nobis declinavit dies &ve- Iam me versetur morbus aut plaga.
spettinae umbrae auctae sunt. s. SURGITE, ingles 8. O Jerosolima, patere, inquit Deus, te easti. gari,cthes vocantur ποιμι νιι λαων .sta res populorum.
Hierondimus ad hunc locum argutius sic ra
tiocinatur, ex ambiguitate v is t Ira puncia
tis destitutae: Describitur, inquit, stularItudo 'russalem, quae es ipse Sion ; ut alsud totam urbem, aliud arcem urbis insinuet esse. Sion enim arx specula interpretatur , O specios mulieri comparaetur. Non dicam l 'at twon , siccitatem fgnificare, non speculam , scd hic
de tota uste agere Prophetam. Sic vero Pergit quomodo ad illam amatoresisie adrnsar pastorum convenire dicuntur. Sati ue eleganter in Hebraeo verbum, quod quatuor litteris scribitur Res, Ain, Jod, Mem , A D-ratur R EIM, amatores, si ROIM past
res signi at; ut via juxta metaphoram pulcrae
bis, pastores intelligantur; quorum alii scortum polluere festinant, alii obsidere O subvertere civitatem. Scd sermo hic non est de scortatione, seu de Idololatria, verum de urbis obsidione, quae sit is Pastoribus populorum,scu ducibus & a gregibus corum , leu copiis. Quod lentit etiam Hierondimus , qui sic praeterea habet: D pastoribus , O gregibus eorum , principessentiamus o exercitus cialdaeorum. Ingentantem tentoria sim, in obsidione urbis in circuitu, O pascet unusquisque eos, qui sub manu sta Imrt ri Das, videlicet, turmas ct nume
quod puto cile pro ri' nη meeto,do , e latere urbis sibi oulidendo, & oppugnando , ab Imperatore adsignato, nam π Iaa saepe latus significat; unde vertimus ad stariem suam.' . Parate, inquient, J Addidi, inquient, quia hic est dialogismus Chaldaeorum Ducum inter se, quorum alii, ex ipso itinere, Jerololimamonpugnari iubent. Quod cum fieri non pol iisset , alii nocte ipsi idem tentari volunt. Est autem hic ; naribo rvit v p ad Mythouhaleis mirabama, , sanctis te advemus eam
per ea bellum, nimis verbolenus.
Alliendamus J Ad muros, nempe, ut scat las admoveamus. Quo dicto, statuuntur copiae omnia ad expugnationem necessaria paralle, quamvis hoc reticeatur.
Hei nobili J u in vitta u. Responsum, hoe est, ab oppugnare juilis , qui parati oppugnationi non potuerant esse, ante vesperatri . crescentibus jam umbris; cum exigua tantum
pars diei superesset. s. Surgite vero &c. J Rursus ipn nocte ur-l bem adgredi iubentur. l lisce significat Propheta Babylonios putasse urbem corona & primo impetu capi potuitie, cujus opinionis raritio sequentibus verbis exprimitur. Altas ejus domos I renita η rememtbeab. Ma
l domos, sed dcbuit addere astas, nam pu κ --l mon non cst quaelibet domus, ita alta , a C in altum est'. 'l ales sunt procerum , aut ditiorum civium aedes, praeiertim in magna urbe, di frequentiore.
6. Sic enim dixit Iehova dec. J Pr.edictionibus, nempe, Prophctarum, ut Lia in , Jere-l miae & Egehielis vocati erant Babylonii adi supplicium de Ierololima sumenduin ; quae res, per transfugas aut exsules Judaeos, iliisl innotui illa, non est absimile vero. Quamob-l rem a Propheta hic inducuntur quali probδl nollent Deum Iudaeorum sibi Jerosolimam tral diturum. Caerite Ii a J Ad turres atque aggeres , qui partim lignis , partim terra aggeita fie-l bunt. Vide hac de re Ius. Lipsi,ni Poliorcet. l Lib. II. Dial. 3. Struite arrorem J t v d Uao scrip αλιι δε-
Diab. LX N. Init. minus rect), eum debui sient dicere , quae vox προ-r m significat o terra es illa factum. Sic de
Hebraei dicebant n, a Para sh phoeo sit labfundere agTrem, ligneis, nempe, Diostellis advectum
38쪽
te redigam in vastitatem, terramque incultam. '. Sic dixit Ich ova, Deus exercituum: reliquias Israelis, vineae instar, racemabunt; converte manum tuam , sicut vindemiator ad canistra. Quem adloquar, quὁmve contestabor, ut audiant 3 en incircumcisia est eorum auris, nec positant adtendere; verbum Iehovae fuit, apud illos, opprobrio, eo non delectabuntur. ' . Ira Iehovae, inquam ego, sum plenus, laboraviisque, ut eam continerem. Effunde, ait Deus, eam in puerulum, qui est in platea, pariterque in secretum juvenum coetum; etenim vir, cum uXore , capietur , seneX cum pleno dierum. Devolvantur eorum domus ad alios, agrique & uxores pariter sextendam enim manum in incolas terrae, ait Jchova. A minimo enim eorum ad maximum, quivis siectatur lucrum s a Propheta ad Sacerdotem, quivis mendaciter se gerit.
gari, nisi vis me insensum habere, nεvete redigam in commotus sum, inquam ego, erga ejusmodi ho- vastitatem. 9. Sic loquutus eli Creator, idem- mines , vixque eam possum coercere. Effundaque Deus exercituum : Reliquias Israelis hostes , vero, ait Deus, iram tuam in pueros , qui sunt vineae instar, quasi racemationem auferent; verte in plateis , atque in arcanos juvenum coe manum tuam , ut vindemiator ad canistra. tus; nam tunc temporis omnes quarumvis aeta Io. Quem vero adloquar . quemve contestabor , tum capientur. Vir cum uxore capietur, & seis ut audiant Possis dicere iis esse aures , quales nex cum decrepitae aetatis homine. Ιχ. Devola sunt incircumcisorum , neque posse audire cum Ventur eorum domus ad alios, nec domus tan- mustu praecepta Dei; qui circumcisionem , apud tum , sed etiam agri & mulieres; extendam enim Israelitas. instituit. Verba Dei apud alios fuere manum in incolas, ait Creator. I 3. Omnes qua opprobrio, nedum ut libenter audirentur. II. Ira runt lucrum, a minimo ad maximum; a Pro.
phetis advectum, atque effusum in virgulta & Ω- Ces, quae terrae subjiciebantur, ad firmitatem Dperis; qua de re, adi Llam locum indicatum. Recte ergo Hieroumus e fundite agge
Poenis es damnata J 'pari hop ad, facta est est visitari. 'ppri est prompBri hopb edis, nam Yν est Deminini generis , & fortε mendum hic est librarii, h quo nullum consectarium colligi potest. Notum visere pestim , apud
Hebraeos, perinde esse ac punire 3 ubi antecedens est pro consequente.
Tota es enim oppressione plena J pry Matia a chuliab hoschia b irbab, tota est oppressio,
in medio ipsius. LXX. Init. ελη καταδυνατώ ἐν αὐτῆ , se enim legendum videtur, non αὐτῆ ἱhoc est , tota urbs est in se mera tyrannis. Hieronymus minus commod): omnis calumnia
in medio ebus. Maior est μασιt verborum Hebraicorum , quibus dicitur Jero lima , quanta quanta erat, oppressio futile; cum nemo fugeret Regum, Sacerdotum, Procerum,& pleudoprophetarum potentiam tyranni
hic est vi bor, quod λα- verterunt LXX. Aquila, Symmachus, & Theodotion , & quidem verh, ut & Hieronymus : cisternas , scd pro ' a legunt Massorem quod idam est ac ' M puteus , in quo est sons perennis, non aqua restagnans , quae exhauriri potest. Est
hic elegans comparatio nequitiae, numquam non prava iacta parturientis, aut Perpetrantis , Cum puteo aquae semper scaturientis, & quae exhauriri nequit. LXX. Init. Ω'ι-ωὶωἀυτα, & Hieroumus: sicut frigidam fecit cisterea aquam suam se frigidam fecit malitiam suam. Nempe , vocis significatum deduxerunt 1 Dp arar, frigidus fuit. Sed eme- Cerunt, ut elegantissima comparatio pland frigeret. Dicendum fuit rapesse scaturire, unde pu malor , sons perennis, unde perpetuo aqua scaturit. Vid. C. II, I 3. XVII, I 3. ubi legimus Eam Cru Npo, fontem siqua vivae. . Morbus ει plaga J riam 3bn bboli oumae-ehab. LXX. Init. πον καὶ μανιγα, Hieronymus vertit: infirmitatem θ' magam. Intelligendus morbus, aut dolor . quorum caula est
tenuioribus potentiorum & ditiorum feritas. Dicuntur coram Deo esse , veluti justum Dei judicium implorantes, cujus ille immemor
8. Patere te castarii ''diri hi seri castigator , sed vis coniugationis Niphal ea est interdum, ut reciprocam potestatem habeat, at passivam. Activa esset: fac ut castigeris; passiva: patere te castigari. V ide hac de re pluribus observana ad Elaiae C. I, I 8. LXX. Init.
παιδιuθίση, Hieroumus Vero : erudire Drus lem; hoc est, patere te erudiri.
Init. μῆ ἀποG. Vulgatus: ne recedat. Vide EZeh. XXIII, 17, 13, 21, 28. ubi idem l quendi genus. Sunt autem verba haec Dei. o. RacemabuntJ Racemando racemabunt. Sententia est , a Babyloniis , reliquias poster rum Israelis, Jerololimitanos, abductum iri in captivitatem; pol quam Israelitae plerique ab Assyriis in alias ternas essent dudum transsati, quod a Nabuchodonosore factum Ierosolimi
Converte manum tuam J Est mandatum Dei racematori datum, quo eum jubet racemos reliquos in canistrum reponere auferendos. Sicut vindemiator I Cum resecuit relictossoris racemos. Io. Ut audiantJ Et audient Incircumcisa es eorum auris J Ut cor inrim dicitur animus libidinum amore etiamnum plenus, nec admittens monita libidinibus contraria: sic & incircumcisa auris, quae sermonibus adfectui indulgentium adsueto, contrarias ei admonitiones respuit.
Nee possunt adtendere J Uum, nemee, Pravi sermones etiamnum eis placent, Hinc Philosophi purgari aures suadent. Sic Persius Sat. U, 67. XX stor
39쪽
ghrit. . Curant cladem populi mei, levi oratione, dicentes: pax, pax, nec ulla tamen est pax. 's. Pudorme adsecti sunt, quod abominanda fecerint Z imo vero ne pudore quidem sunt suffusi, nec erubescere sciunt. Quare alii super alios cadent, tempore, quo eos plectam, di corruent, ait IehOva. . si . Sic dixit Je va: consistite ad vias, videte & interrogate de viis antiquis . ubi sit via bona, eamque inite,& invenietis animo vestro tranquillitatem; at dixerunt: non inibimus. 7. Constitui, inquit , vobis speculatores, adtendite senitum tubae , non adtendemus, inquiunt. . Ideo, inquis, audite, gentes, ec tu, o coetus, cognostri
phetis, aut qui se Prophetas dicebant, ad Saee dotes, omnes mendaciis non parcebant. I Te- abant omnes jacturam quasi exiguam , pollicebanturque sibi pacem , nec tamen poterant eam sperare. I s. An pudore suffundebantur , quod abominanda fecissent ρ imo vero erubescere nesciebant. nec pudore tangebantur. Quare alii in alios cadent, quando poenas de iis sumam.
6. Sic dixit Creator; consistite ad vias publicas, Cultor enim es juvenum purgatas inseris aures, Fruge Cleanthed.
Ad quem locum vide V Casubonum. II. Ira Jebovae &c. J Deus ipse de se, tertia persona , alibi non raro, loquitur. Hinc
LXX. Init. εο ιον M. Malim tamen haec esse Ieremiae, aegrh sibi temperantis, ne justitiae divinae ultionem popularibus nunciet. Intelligitur Justitia divina, & Deo digna quae de
contumacibus , postquam diu eorum respiscentiam stustra exspeciavit, gravissima & aequissima supplicia sumit. II. Laboravi ut eam continerem J buri 'n', banilecti Baehu. LXX. Inti. - ἔπεχεν - 4 mna infeliciter & obicuis. Melius m ron mus r laborami susinos. unde, ait Deus J Imperium est Dei mandantis Ieremiae, ne disserat denunciare Poenas, mox sumendas de Ierosolimitanis omnium aetatum atque ordinum. LXX. Init. habent ἐκχεω, quia in superioribus putabant Deum loqui, & pergere hic, apud se , indignationem tuam veluti excitare. Sed pro Tiso sculata in Imperativo, aut Infinitivo, Oporteret legi piet schophech & subaudire 'aκ αι, hoc sensu: ego mox est undam dcc. Hieronymus etiam, unde. Hic autem essundere iram est nihil dii simulare, de indignatione Dei in Ierosolimitanos. Sed Eaeli. XX, 3 i, & Nahum I, 6. essus ira Deo tribuitur, lignificatque Iustitiae Divinae plenum exercitium, poenis contumacibus, sine ulla venia, innitas.
In puerulum, qui es in Hasea J In platea ,
nempe, ludentem; qui quidem poenas alieni Peccati, cuius reus non est; minim) dat; sed citius, quam alioqui fieret, mortalitatis i em impici; ut ejus morte immatura impro-i parentes supplicium Deo dent. In Iecretum juvenum coetum J Carina 'rid fod babbourim, in quo prava consilia , mox exscquutioni mandanda , capiuntur. Vide
Gen. XLIX, 6. Cum pleno disrum J Docrepito , & cui
vita est oneri. Senex in superioribus verbis aetate quidem provectum, ted viridi senecta signis are videtur. 12. Extendam enim manum J Ur, nempe,& quaerite ab aliis, quaenam essent viae antiquae ἰ& ubi sit via recta, eamque ingredimini . atque tranquillitatem ex ea cognitione nanciscemini; at illi negarunt , se illam ingressuros. 27. Sed confliis tui, ait Deus, speculatores, qui vos de recta via monebunt οῦ adtendite sonitum tubae. Illi vero negarunt, se facturos id, quod jubebantur. t 8. Idebaudite, vos Gentes, & tu Conventus Ierosolim, tane; quid in contumaces illos statuerim facere. I4. Audi
eos graviter percutiam. 13. A minimo eorum ad maximum I A par
quod nimis generale est. Μelius Hieronymus habet r omnes avaritiae sudem. Vide Iob. VII, 8. Prov. XV, 27.
Mendaciter se gerit j 'pιν αρον hoscheb Ich
Dr, faciens mendacium ι non tantum mendacia ore proseri, sed etiam lactis nentitur, cum histrionem agens vult videri bonus , clim sit nequam , tervata quadam Pietatis specie externa ; dum intus nihil est , praeter improbia
I 4. Curant cladem populi mei J mi mavjeropheos ethstacter,curant fracturam; hoc est, claues acceptas a populo curabat pollicitati nibus pacis, quae ante deletam Ierosolimam nulla erit. Uide 2. Reg. XXIII . Oseqq. ubi ab occiso Iosia nulla sat certa pax fuisse na
Init. ἐξου ινοῦντις, elevantes. Hieronymus: cumi ominia, parum commodd. Nomen est , , p levis fuit, non ari,p, aut Participium scemininum a masculo, 'pa rahel Conj ug. Niphal. Esaiae XLIX, 6. si participium sit subaudie dum rizm nebbam , consolatio , aut simile quid. Nomen malim , ut I. Sam. XVIII.
Is . A ii super atios eadent 3 ita baua Ha jinbeisu iami belim, cadent inter Cadentes , aut in cadentes, quod malim. LXX. Init.
πεσεν ου ἐν τῆ πτ-ω ἀώτων, malδ. Hieron mus vero: cadent inter ruentes.
I 6. Consistite ad vias &c. JEst comparatio ducta ab iis, qui in bivio , vel trivio stant , quia nesciunt, qua via progredi oporteat. Ut enim ejusmodi homines viae imperiti consu lunt viarum peritos, & monentibus obsequuntur: sic qui dubitant, de tota vitae ratione, debent doctiores ea de re sciscitari , & auditis Majorum suorum institutisi ea sequi, si modo recta sunt; qualia revera erant veterum sapientium, apua Hebraeos , placita. Possint haec etiam aliquo modo illustrari ingeniosa fabula de Hercule in bivio stante, quae exstat
40쪽
quid in illos statuerim. Audi terra : en ego adduco malum in populum istum , quod est fructus cogitationum ejus ; quia nec Verba mea, nec legem meam adtcnderunt, atquc lianc spreverunt. v. Cur mihi thus e Seba venirct. & calamus aromaticus optimus, e terna longinqua ξ Holocausta vestra mihi non placent, nec victimae vestrae gratae mihi sunt. Quamobrcm sic dixit Jehova : mox ego objiciam huic populo ostendicula, atque impingent in ea patres & filii siinui, vicinusque & amicus ejus peribunt. 'φ. Sic dixit Jchova: en populum venientem e terna septemtrionali, & gentem magnam, quae c terrae lateribus excitabitur. b. Arcum & clipeum geret, crude
t y. Audi, tu Terra. quae olim es data Israelitis; mox calamitates huic populo immittam , quae erunt fluctus cogitationum ejus, quia legem meam non adtenderunt, imo etiam spreverunt. 2Ο. Cur mihi thus e Seba adferretur, & calamus aromaticus e terris remotis e Holocausta vestra nequaquam mihi placent , nec victimae vestrae gratae mihi sunt. 2I. Quare Creator minatur, se huic
populo objeeturum offendicula, in quae offendant patres & liberi simul, & quibus viciniisque &amicus una pereant. 22. Hoc etiam dixit Creator, en populum E septemtrione venientem , praevalidamque aliam gentem , quae e vicinia excita bitur. 23. Arcum dc pharetram , quibus sagittas mittat, & simul a se arceat, geret; crudelis est , clamoresque ejus militares sunt initar fremitus maris; equitatu potissimum valet; parata est instar
unius viri, ut tibi bellum inferat , o Ierosolima. Zq. Jam stat apud Xenophontem Lib. II. Memor. Socra- liis.
Tranquillitatem Jm n margoab. LXX. Init.
ἁγνισμόν. Latinus : refrigerium. Sed Cum verbum pari rassab duplicis sit ligni fidatus, & quidem contrarii; nempe, moveri , & quieuerre sonet ; quietis iisnificationem hic praesercndam elle, res ipsa docet. V ide infra C. XXXI, 2. XLVII, 6. & Esai. XXVIII, iet. Sic & ra lregab, ab ipsis LXX. Init. ἀνάπα- vertitur Job. VII, Is. XXI, 13. quamvis alienis lo-
Cis Non inibimus J Non omnes quidem soridaperte proselli sunt, se Majorum instituta nolle sequi ι sed plerique omnes factis ostenderunt, se revera ita sentire, quamvis aliter essent antea loquuti. I7. Speculatores J αrunt Mophim. Sic vocantur Prophetae, qui de mores populi , &futura etiam, quae a Deo accipiebant, speculabantur ; ut malos castigarent , suturaque bona, aut mala praenunciarent. Vide Esaiae
LVI, Io. & EZeli, III, I . Metaphora ducta ab iis, qui e turribus , aut collibus specula-hantur , ne quid hostile incautis ingrueret. Vide χ. Reg. IX, I7. & quae illic notavimus,& Ibid. XVII, 9. Adtendite sinitum tuba J SpeculatoreS, nempe, is turribus, aut collibus tuba siplium dabant , ii quid insolitum viderent. Hic tubae sonitus designat monita Prophetarum. Non adtendemus J Uide ad vorsum antece
13. Audite, δ gentes J Ipsos Ethnicos testes vocat suarum minarum, ne Pudarent calamitatem , Iudaeis mox incubituram , calu ontigisto; non ut Deus de iis laesae Religionis
Coetus J mp sed . Sic saepe vocatur coetus Ithaelis. LXX. Intri haec Verterunt parum
μύκ ἄν νῶν, quasi legissent pro , de En, quae lunt coacta. Recth Latinus raudite gentes ct cognosce congregatio. Symmachus , ut habet meronymus o recognoscite testimonium, quod in eis est. Legit ura dehou pro ri dest. Hinc liquet, quam facith olim in similes litteras error librariorum subrepere potuerit ; unde factum , ut tot Anomaliae in Libros irreplerint, quae alioqui dicerentur sphal
Statuerim i Est tantum ma πκnReth ascherbam , quae ciliptica est loquutio, in qua iubaudienuum 'n ' Iahauthi, decrevi, statui, aut limite quid. Supplevit Latinus: greanta ego fa
I9. Uuod est fructus cogitationum ejus I
nTetrici mu phri mabhschebotbam , fructus cogitationum eorum. Respicitur adagium
prout Ieseris, ita ct metes. Vide ad Job IU,
8. LXX. Init. καρπον αἰτῶν , quasi legillent ranaum mschoubatham. Bene Latinus : fructum cogitationum ejus. Cum pravas& sceleratas Cogitationes animo versiaverit , fructus eis Consentaneos , Calamitates maxi
Calamus aromaticus optimus J altari mp tenebhattob. Erat in unguento sacrarii. Vide Exod. XXX, 22. Duobus autem hisce aro-l matibus, eximiis quippe, continentur & reliqua, quorum eo Exodi Capite mentio fit ; neque enim Deus pluris facit alia aromata . quam haec. Sententia est, Deo dit plicere oporos uin illum & sumtuosum cultum , quo delectabantur Sacerdotes, nec quidquam esse , quo gratiosi esse apud ipsum possent , praeter animum castum de Virtutem; sine quibus adparatum illum pretioli unguenti, aut sustuus ei omnino este ingratum. Sic & Elatas, C. I, II. ω seqq. victimas, suffitum, festos dies& talia, nomine Dei , aspernatur; si ab iis vera animi Religio, Virtusque sejungantur. E terra longinqua J Ex India. Dioscorides
dia. Sic & Hieronymus ad locum. Holocausta vestra dcc. J Eodem modo haec timi telligenda ac superiora ; victimas , nempe , minimi Deo placere, per se, sed propter a-j nimi Religionem, cujus signa erant, nUn pars.1 I. Obiciam ostiendicula dcc. J 'betata 'nul then michsibolim, dans Ostendicula; hoc est,
immittam calamitates, in quas incident. Incommodδ LXX. Init. -- ένει- , nec mul-X x a to