장음표시 사용
311쪽
uno impetu tres effudisset, niagis censetur tres habuisse liberos, quam ter peperisse :quod as impetranda legis praemia requiritur. O Neque, si quis ex tribus liberis exesto ventre sita exceptus, pareati prodest . b
. CAPUT XLIX. De Permiis libertorum ex susceptis liberis.
A Tque haec ingenuis praemἰ a legis li-fx berorum causa quaerebantur; addita sunt etiam & praemia libertis: quibus tapemanum ἰωres , aut in continenti, aut ex
intervallo indicebant, vel ossiciales operas, quae in ossic ἰi praestatio. ae consistebant, vel fabriles, quae quasi in pecunia politae erant, e) tanq in fructus eius artificii , cuiustitit Itas omnis ante manum iisionem cedebat domino; data autem libertate retinebatura domino pars aliqua iureiurando adacto. d Etenim ut Culac Ius e) putat, .non debebantur operae , nisi iuratae vel promissae: iuratae autem erant ossiciales Se quidem post d itam libertatem. Nam si quid in servitute libertus promiserat, liber factus pravi re non tenebatur: eo en ἰm in statu promiserat, quo particeps iuris civῖlis non erat . n Nec debebantur operae nisi prae, terῖtae: ) quae si non ederentur, aestimabantur in iudicio, & ad precium earum libertus patrono damnabatur, eaeque si sa-briles essent, non modo in haeredes extraneos t) transibant. sed in ipsos patron Icreditores, bona debitoris distrahentes, h)suturarum autem petitionem habebat fi lius e qui eas etsi non indἰ has indicere ac petere poterat, si non fuisset exhaeredatus; quamvἰs beneficio Praetoris usus haereditate abstinuissent. ι Ceterum operat non extat L. TI . ubi Cuiae. F. de H ἔ. I b I L. t 3 a. f. de V. y.s c a L. 6. F. de oper. liberto a L. τ. m de Oper. liberi. 'a Exeidisse eredo vocem liberto. l e J tit. c. eodem . Imo eas natura debet libertus. sve promiserit, sive non promiserit, sive iuraverit. si
L. I. g. a. I. 26. D. de operἰι tib. rectiusque direretur, eas ante peti non posse, utique enim dies earum cedit post indictionem , etsi nondum venerit.
hibebantur ei, quἰ coactus manumiserat , sed qui sponte . Nam qui ex causa fidein committi manumittit , nullum beneficium praestat , quia non liberalitate impellitur, sed necessitate Haec autem operarum obligatio pluribus quidem solvebatur modis , veluti si patronus in concubinata libertam habuerit, B vel si eadem alteri consentiente patrono nuptiiset , ut supra indica .imus: nam haec in ossicio mariti esse debet. Lex vero Papia libertam so. annis maiorem ab ea praestatione liberabat, quod indicat inscriptio Paulli in L. liberista g. de oper. liberi. Et tandem, ne sim
gula exempla obeamus, liberabatur ex hoc capite, quo capite operarum obligatio extinguebatur, si libertus, qui tamen nec artem ludicram fecisset, neque, ut cum bestiis depugnaret, operas locasset, duos, pluresve , quam v Isinon eodem tempore , liberos , vel unum quinquennem in pote state haberet: etiam si quod donum , munus, aliudve quid libertatis causa iurasset dare, aut promisisset . i. m ' Praemium autem filiis quinquennis ex antiquo iure ductum arbitratur Cuiae Ius r etenim maior honor tribuebatur libertis filium quinquennio maiorem habentibus. n CAΡUT L. De Muliebki tutela liberorum gratiasoluta. A LIo capIte mulieres letἰtima tutela , Ex sub qua esse perpetuo dixἰ mus , tr Ium
tiberorum gratia solvebantur : libertam vero quatuor liberi patroni tutela liberabant, ut eius iuris potitae muliere sine tutorum auctoritate testari, ac res possent
administrare suis; & tuto capere, quidquid eis aerei aliorum testamento legatum i .
t IJ I. 4. si de oper. Ii σι. tia L. etim paινο A. P. do opo. Aors. I. pro hae reda 3. s qtiid F de adquiren. Aared. I Quae maximam iam partem dicta suerant supra eap. Ussi a L. s. m de oper. Γωνι.lt 3 L. 33. q. pentiti. I. μαι st. de oper. Iaer. r. a. a. de olfeq. patram. pro . t m l I. s'. st. do eper. tiberi. t a Ub tum est hoe caput, etiam si v cula s. quae perperam ante libertus ponitur . m. natur post lora set . Liberi duci pluresve pro sunt, quamvis non eodem tempore in potestate snt . quia eis uno amisso alter nascatur, amissus tari inen pro superstito habetur.
312쪽
De Poenis calibatus, a prohibitione capiendi ex Testamento. ATque hῖs sane praemitti cives allicie
bantur 'at qua Tiripeliroantur ad nuptias.' si cujus vero auimus praemiis non il Ferein, poenis adigebitur , quae in PR bliei aerarii commodum cedebant , ut qui Mibem civibus exhaustam augere negligeret, is opibus publicam rem locupletaret.
Quapropter per legem Iuliam , & 'apiam
ab utilitate testamentaria coelibes ex ideru: itiis enim ex testamentis extraneorum nihil accIpere licebat , sed tantum ex testa meatis cognatorum ad sextum usque gradum, ut Cujacius a 2 tradit . Nos vero hinc longius ratiocinando progredimur , Putamusque , agnatos sine fraude legis Pa piae ad decimum usque gradum capere tutile. Nam . si beneficium cognatorum ad sextum gradum , qui est terminus cognationis, extenditur, decet Jc agnatio ais beneficium ad gradum produci decimum, qui est agnationis extremus. b Porro coeli,es quia non fato. sed sponte sua pro
te carebant, omni prorsus testamenti utili. late privabantur, nisi intra C. dies a morte testatoris matrimonium cnia traxissent .
o Nec quidqua in immutatum est de iureant ἱquo, si aetatur inter collibes, orbosque coniunctos usque ad sextum gradum. At orbi, quibus natura denegavit prolem .
I b I vide insit. d. Deeess. eo n. s. adi Quod genus in tet pretandi extensivum hoe Deo non admittit Schultingius ad Ulpian. tis.
et D L. nen x. eo. Cuiae. en parat C. de in m. 'I. ea ib. or apud Iacob Gotho r. 8M cap. 23. quod huc eonresmus .l seu, qui genere proxim erunt disque ad sextum gradum. Hi solidum rapiebant in testamen ita relictum, quod non e riuncto caelibi to. um, orbo pro parte d midia au serebatur . Rat in qua orbis Noster se mittam a Metti . ait, elegans ac notabilia est. Apud Iuvenalem aurem. loco adducto i moerhus maritum solarer, quod proopa et se teris Papiae poenam effugia rari utrum erra maritum G, inarate er peside,
non odium conjugii, mitἰus a lege tractabantur , nec toto eo, quod fuerat relictum , sed semisse priψabantur ob leviorem culis pam , quod scilicet agnita sterilitate uxo ris ad se liciores nuptias mira repudio non
migraverit. x d Hue pertinet illud Iuve .
Jan pater , es dedimus quod fama opponere possis , Iura parentis habes, propter me scriberis heres, Legatum omve eapis , nec nonoe dulce
caducum PCommoda praeterea Junguntur multa caducis et Si numerum 4st tres implevero. Nec tamen omni, aetas poenis premebatur, sed eas tum quis incurrebat , eum nuptias .nItra tympus a lege constitutum protraxi set Gora iii autem nuptiis fieri leges definierirat in viris videm ab a an vilis G .moquinto, n sceminis a vicesimo . e I 'S'd quon im lex Iulia remem tempore
conjugium exigebar, f quo Papia liberos ; liberi vero nutanis post decῖmum
a coniugio mensem se Opi possunt οῦ ver . i , bis quidem pr.rfinita videbatur viris con- . jugii aetas anno XXV., & sceminis XX.: re vero in utrisque a ano minus 2 quamobrem ne quod vρrbis legἰs concedebatur , civibus re ad meretur; & quia satis videbatur absurdum eodem tempore coniugium ,& liberos requἰrere; crediderim ex Tc rtullia -
pia liberos suscipi iusserint, sen consat . etsi Ulpiant pragm. tis. XVI. I. r. sua retare Iiberos ex ips annuat a viro . si annorum ruiginti quinquest, ab uxore. si annorum vi inti . Potest enim id io in a severo, eum Axe seriberet Ulp anu . sancitum fuisse. vel tum Tertulliani hane finisge speciem i rex rulia a mare anno at alis reissimo quinto nil ptias exigebat. leges contra P i pia.& rapia Poppaea iam liberos desuetabam i ab octo-
decennia qua aetate adoptans adoptando maior esse steliet 1. 4o t 1 .Hadi pr. AE tari tamen octode-
313쪽
severum protraxisse spatiam ad suscipiendos liberos constitututia, S pc .ra in orbi ratis ultra praefinituin a legibus tempus distulisse. Ei vero me. ia sequebatur homines usque ad senectam , qua in aetate sol geban tur coniuges, ut deinceps non itenerentur, si lege praescriptos annos in matrimo nio excellissent, ac vir sexageaarius est et ,
mulier vero quinquagenaria. a) Porro suspicor, solitario puri, sive cui filius e se set unicus provecta aetate genitus , dictus Ho mero τηλυωτος. aliquid etiam poeiae, ted tamen te toris fuisse irrogatum: Nam Ulpianus in inscriptiore cum coelibe hunc de orbo conjunxit, bὶ cujus verba, quae ut ordo indicat ad solitarium patrem Pertinebant, interciderunt. Red Constantinus debitum honorem caelibat hi ex vera religione sanaque pietate ) rectituens, poei nas omnes Oi bitatis, & caelibatus funditussu tulit, relictis legibus decimariis e mox a. - s prim rendis . reὶ Ceterum eaedem, leges, quin au intercidebant, aut modum ponebant testamentariis lucris, complectebantur etiam donationes causa mortis, ac donatio aes inter vivos, quae morte confirmabantur ἰ nedam haereditates, & legata , quod S. C. ad hanc legem prodito definitum
Adem lege repressa est opum profit si
a mutuo amore inter coaiuges . Ideos a Ulp. tit. - .c b J V iq. ιδε. de eatib. cs' arbo er solis. patre. Mida Goth. in not. ad i. Pap. σε, a Ial ' i Quae eoniunctio & a ratione contrariorum manasse potest, quae nimirum iuxta se posita meis Ilus ine larescunt. Neutiquam enim orbus est, euistius eii vel filia. Et patrem solitarium ex alio. rum testamentis capere solitarium ex aliorum te. stamentis ea pete solitum fuisse, ex Iuvenalis veris bis patet et Iam pater ea, in propter me. D alam omne rapis necnon er dulce caducam . Sigia P. S. inveteri inscriptione , aliter ac Soligero visum. de patre scilitatio interpretatur Celeb. Hei neecius ad L. P .pag. a a Quae coniectura legans Ac ingeniosa est. s 'a Cui nec nuptiae repugnant, nec menaeeoelibatus . in primis si id sita deant rationes Rei. publicae viris exhaustae. Sacerdotibus autem utrum recte matrimonio interdictum. alii disquirant. c e I L. a. c. de ius pan. ealib. d J L. se Iuι st. de nuri. eatis. donat. L. 1.c. Thoo.los de bon. proferim. c e Ulp. 3n serim. ιit. s. t. a. c. Theo fide
ne Iiberalitas haec absumat quIdquId ex caritate liberis , & agnatis , atque bene merentibus ex honesta e naturae debetur , vetuit lex Papia, ce) conjuges ex mutuis testamentis capere solidum : sed tantum
concessit ob lion orem matrimonii partemdecimam , aut aliam, g ligeros haberent pro numero eorum i a singulos praemio foe- canditatis: Et quoniam lex erat Invἰ i di, quippe quae libertatem testamentorum coerceret levandae invidiae , ac remittendae si veritati legis, in liberorum numerum admmissi sunt etiam portentosi , sfὶ & monstrosi , ut & ii decimae capiendae facultatem
asserrent: cum id minime receptum sit in omnibus juris articulis. praesertim ubi non damnum avertitur, sed lucrum captatur .
υὶ Filius praeterea susceptus apud hostes,&postliminio reversus , th) legem Papiam laxabat , 8c decimae capiendae fucultatem
ex mutuis testamentis parentibus pariebat ridemque beneficium praestabant liberi post nonum natalis diem amissi . i) quo
die nomen infantibus imponebatur , nam nom ine nondum Indito perinde habebantur , ae si suscepti minime fuissent, ut observat Cui acius . Graec Is vero nominalis dies erat siptimus. & octavus, quod Casaubonus ,
& Scaliger, a Cui acio dissentientes s
tradiderunt. Duo autem liberi antisti duas decimas adi Iciebant. Praeter decimam ius erat conjugibus uti. sevi tert Ia parte bonorum , dc quotcunque liberos haberent , ejusdem partis proprietatem capere. I IDecima vero haec erat extra caesam do-
iure liber. Basi. ιis.s .aat. r. unde vir. oe .Xφν .pN 'cfI L. x3 . af. de M. f. t si L. ut . f. si vero ereditiser c. de iuro delib. Cui . AEa l. 1 3 s. an de V. s. Pauli. lib. μην. h. s.l h L. f. F. de eap. min. . postiam. re erss' 'a Post nominum, malebat Μ et illius Obs. II. 33. quia si e in Μsto legebantur Titiano. de interpretabatur de nominalibus, seu die lustrico, de nativitate octavo in feminis. in maribus Ω - no. Quicquid sit. post diem se imum.nomina libet is indita. Plutare hius auctor est cae . Rom. p. a88. qui id ideo fieri solitum refert, quod Ple. risque infantibus septimo die umbilicus Melctat. qui donec deciderit; plantae magis quam anima. li similior si infans. Christiani quoque octavo die baptitabant, quem morem damnant CypIIaa
314쪽
tIs legatae : Ita ut praeter legatum dotis , uxor honore matrii nonii etiam decimae ca.
piendae ius haberet. a J Eadem decima
bonorum erat, non haereditatis portio; adhaereditatem enim, quae solvendo non est,
lex Papia oon porrigitur: b) & decima
quantitas praestanda est , detracta prius
Falcidia , detractisque rebus per fidei commissum relictis dὶ Et quod lagitimum modum xcesserit, praestandum
est, si ex alia causa , veluti crediti , aut mercedis debetur, dum a legatario docea tur , omnem legis fraudem abesse . se ob eandem rationem quidquid a legatario ad conditionem implendam confertur, peti praeter decimam potest , cogiturque haeres adjicere decimae quidquid ex ea condition s implendae cassa detractum alegatario fuit. Meruin prohibitio solidi capiendi ex maluis testamentis facta
conjugibus ad aliorum testamenta non ex tenditur , in quibusqutuntur jure communi : Propterea uxor, quae a marito substituta pupillo fuerat , quamvis ex testamento iri cit, nihil ultra leg Itimum modum capere possit , & pupillaris substitutio sit pars testamenti paterni tamen si Praeter bona patris bona propria pupilli reperiuntur in haereditate , m Inime ab iis mater arcebatur , quia etsi viri testamento substituta , bona tamen pupilli non ab eadem persona, nempe a marito , sed a
pupillo capere vἱdebatur. 9 Quod etiam
benigna interpretatione minuendarum poenarum causa receptum fuit . Unde si is, qui substitutus pupillo fuit , uxorem habuerit molἰente pupillo; sed moriente patre testatour fuisset coelebs : quamvis ob coelibatus poenam testatoris haereditate Privetur . minime tamen capere prohibetur ex substitutione pupillari , quia moriente pupillo, poenae legis non erat obnoxius ,
H At si uxori decima legata sit, & fun
dus Titio, adiecta conditione, si uxosi testatoris centum dederit, ea centum p nenda sunt in ratione decimae; quia quam is a Titio data fuerint, ex legato tamen testatoris pervenerunt , cuius conditionis implendae causa Titius centum erogavit .
i) roli bitio vero haec solidi capiendi
int se coniages perpetua non erat, nam non
complectebatur eos , OB quorum aetas legi Papiae non obstringebatur, veluti si coniuges , . aut alter eorum eius aetatis nondum essent, quae liberos exigebat , nempe vir annorum XXV. uxor XX. vel annos lege praefinitos in matrimonio excessissent, nempe Mulier egressa esset anno L. vir L ognati praeterea, ut diximus , qui iii matrimonium coiit eat , usque ad sex. tum gradum; quoniam inter eos esset successio de jure communὶ ab ii testato , probῖ-bitione legis Papiae minime tenebantur ratim it enim ea lex beneficia voluntatis ali nae , non commoda cognationis ; & lagitimas succestiones minime aufert Libera erat etiam inter coniuges iesiam enti factio , si reipubl. causa vir absci Isset lὶ aut si coniuges a populo , ) vel
a principe ius liberorum impetrassent : ut intelligamus , magis longe aliud '' esse hoe ius liberorum , quo impedimenta legis Papiae solvuntur , ab illo, quo munerum piae statur immunitas I ad praesens autem liberorum ius pertinet illa I si dor i
ris invicem pro loco pignorum haereditatis alterna conscriptio . Quale jus, nempe veniam legis Papiae, liberamque inter coniuges testamenti factionem , Constari t Inus Imperator concesserat Naviculariis orie ni ἰs. 0ὶ Honorius autem, & Theodosus g eneraliter omnibus , sublato discrimine i ii ter
eoniuges, quibus solidi capienti jus j am-
tεὶ Ulp. tit. 16.lli Culae. ad Ulp. ιἰt. x s. cin D 36.9 38. F. νκ quibus ea . mater. γ t. 3s. ω 37. eodem Iacob. Goth D. eap. x8. ad hane legem. γ Martia. iis lib. 8. est am trat Imo iiii liberorum tempore latae legis Papiae non a populo, sed a senatu praestari solitum fuisse, ostendit Hei nece ius ρ. 28s. t a In hoe anim ius liberorum in genere datum prodest ad solidi capionem, illie trium vel quatuor liber rum ius dabatur. sma Cuiae. netis ad hisp. tD. x s.l πI L. T. c. Theod L de navicut.
315쪽
272 DE L Epridem amἰ sitim reddiderunt, 'quod ius liberorum est appellatum in pluribus iuris locis; ta non quia jus trium liberorum
eo contineatur, sed quia tanquam praeinio liberorum ex indulgentia principis lblidi capiendi facultas conJugibus praebeatur . Idem solidi capiendi ius consequebantur so)coniuges , qui filium , filiamve communem haberent, aut XIV. annorum filium, vel filiam XII. amisi sient, aut duos trimos ἐfartalla propter lactationis incommodum triennium a matre toleratum . Moribus enim veterum insantes non ante trien' nium mamma depellebantur . cὶ Hoc etiam ius alliquebamur coniuges , qui tres post nonum diem liberos intra annum, & tres ne ases amisissent . Impubes etiam '' cujuscunque aetatis amistus, solidi capiendi ius pra liabat , item & proles intra X. in enses a viri morte suscepta. d) Praete, rea pater solitatius & loemina , ingenua cluidem trium; liberta vero quatuo v. lib. Torum mater ex testamento solidum capit. t e I Potro Constantinus , qui ne homines abducerentur a sanista pio sellione coeli batus , poenas illius sustulit, D integram tarmen reliquit inter coniuges solidi capiendi Prohibitionem, quam, ut diximus, penitus; iboleverunt Honorius, Sc Theodosus. 9 D cobus tamen Gothostedus putat , tan
saJ r. a. c. do infirm. parn. ealib. I, I Goth. ad i. r. C. Theodo . de iure liber. I Augusti tamen aevo nutrie ibus tam alendi Infantes tradebantur; certe Tiberius Suetonio a muttieis ubere abreptus indueitur. Moribus Romanorum infantes non ante triennium a mamiama depulsos, minus bene probatur verbis matris filium ad mortem constanter obeundam exhortanistis blaeeab. II. I. ag. Et forsitan id natura pleiaxisque mulieribus neget. Citius certe mulieribus uterum crescere alunt, quae, non lactant, quam quae lactant. unde is mos lactandi per triennium etiam inimieus fui siet rationibus legis Papiae .sι Cuiae. σου. I s. e. hit. t a Sed si unus impubes eui 3scunque aetatis solidum tribuit, cur tres non aliter prosunt, quams inita annum amissi sint. Reeedimus Antonio Sehultingio Ulpianum VI. g. r. fie interpungeniati a V t si tres poss nonan diem amiserint, ut intra
sue aratiε impubes a-i as, solidi eapiendi ius praeret. sie tres ad solidi capionem prosunt quanis docunque amissi post nonum diem; unus amissus intra annum Ec sex menses, scilicet ut impu-hes per eadem matri tempora prodesset, quae post divortium novis nuptiis lex praestituerat. di Ulp. Insitit. ιDia 26. Cuiae. Iesu Aἰer ut intra annum, R sex menses etiam unu cujess. a.
tum per orientem hoc a Theodoso bea ficium iuiisa dissusum: co) in .mne tamen per occidentem ab Honorio, eum semper a Priaciqe fuit impetrandum. ιὶ
gro legis ordine caput erat XXXV. ut ex Marcello colligi .ur, tolluntur impedimenta , moraeque injustae nuptiis objectis ab iis, qui dotare tenentur, vel jure patrio, vel officio pietatis. Quam
brem per Praetorem urbanum coercendos statuiti ex parentes, aliosve, qui eas, quas habent in potestate , in matrimonium collocare neglexerint , aut nuptIas contrahere prohibuerint, aut dotem negaverint , aut coditionem quaerere omiserint ut
his artificiis nuptiarum dies protraheretur. Dotare autem debet p1ter filiam natural in , de legitimam aut adoptivam, non vero naturalem tantum, ιὶ pro modo fa
mater. nὶ Porro Cui acius docet, eadem lege Papia inductum D isse , ne plusquam decem millia nummorum dotis nona Ine darentur . o Fertur etiam hoc onus a fratribus germanis, l& con singuineis, o non ab
que aetatis, &C. cel Dion. lib. s s. pas. aas. a. o σε .cr Ies 8. Or s. c. Theodos de bonis prescrip . Goth. in notis ad hee eaput. si tit. c. de infirm. pan. cor b. g I ris. C. do infirm. σπη. ea tib. c. de iura liberat hi L. a. γ 3. c. Theo f. de 3are liberον. εJ L. xli. c. Theodos de iur. liber ruit. c. rhesis dos de divors rescν. o l. 6. c. de ἰUrm. his , qui δε urann. t. e. c. Theodo . ae inoff. tes. ubi Gothon. r. xy. F. de ritu num. id L. uxorem 3 r. f. I . F. de tes. 3. mi L. MD. F. deriιa nupt. t. so. F. de iure datiam . in I L. I . c. de iur. d. . sol Πιν. as. qua'. Papis. ad ι. ε. de MDr. σparat. ad ter. Isalcid. Imo de hos perinde ae uterinos necessi tali praestandae dotis eximi, verisimilius est i S lus enim patens, qui filiam in potestate habet. dorare eam cogit ut, ideoque a dotandi necessitate soluta est mater, Ze si marer, multo magi fifrater. etia in permarius Eo conlinguineus . Auctoris tamen sententiam arςumento a contrario elieit Culae ius ex L. τώ f. 3- D. de adm. n. Crperie. tat. Verbis, Non debet dotem sorori alis patre natae, cui argumento occurru Gerardus Nood p
316쪽
, qu a non sunt ex agnatione. a Mem in urbe Praetor urbanus, ita Inciis cogere parentes ad dotandum
tur proconsules, de praesides: ib
munus erat compellere parentesdo, ut filiam, in matrimonium da- ed etiam ut filio uxorem quaerem filius iam ii. quamvis ad aetatem t nuptiis a legibus destinatam; en cogebatur uxorem ducere; quia Fotestati subesset ; propterea lexn coercet, sed Parentem, cuius
voluntati filius obstringebatur. cc in CAPUT LIV. De remissi e Iurisjurandi.
PRaeter impedimenta parentum, amoVItetiam lex impedimenta patronorum, qui iureiurando imposito, libertis , aut libertabus nuptias interdicebant. anquam enim, uti diximus, per legem iEsam Sen-tIam , qui hanc nuptiis iniuriam secerat, excidebat iure patronatus; tamen libertus, aut liberta iurisiurandi religione minime solvebatur, unde fle patronus iure patrinnatus , Sc hi conjugIo tota vita carere cogebantur . Lex igitur Papia d iurandi vinculum abrupit , eosque In naturalem nuptiarum libertatem restituit ; sve, ut iurisconsultἰ verbis utar, iusiurandum eis
permisit , e ' in hoc est gratiam iuris
iurandi lex ipsa secit; cum alias soleret Princeps, & apud nos rectius Summi Pontifices apud quos ex divino instituto sunt
iura sacrorum: quae cum essent in veteri superstitione apud Imperatorem, qui Pon tificatum maximum assumserat, propterea haec remistio a principe concedatur.
et L. I . m de M'. L 3. P. de pab. iuris. er t. s. m de iure Parro . t I Pro Remi se . exemplo veterum, quorum loca complura exhibent Cuiae. Ob . lib. xu. M as, de Lipsius ad raelii εnn. t. f. e. s. Iuris urandi autem religione eives princeps sepe λlve. bat , tanquam arbiter etiam verborum civia dc cono
De conditione prohibente Nuptias. V Erum sic nec pater prohibendo, nec
patronus iusiurandum adigendo, nec uterque pro potestate sua iubendo; sed Vel iidem, vel extranei praemium promittendo a nuptiis homines abduxerint; veluti siquis sive pater, sive Patronus, sive extra, neus haereditatem reliquerit, aut legatum viro, foeminaeve sub ea conditione, si eaelebs, υι dua De permanserit, aut per negationem se nuptias non contraxerint; lex Papia, relecta conditione, tanquam bonis mo. ribus, Se propagationi sobolis adversa, legatum , atque haereditatem contulit in eum, cui relicta fuerunt. fὶ Unde non aliud erat expectandum, nisi ut haereditas deserretur: liquidem conditio nullam moram interjiciebat. Delatam autem haereditatem accipimus, cum nihil obstat, quina nobis aut adeatur , aut repudietur . IJ Deserebatur haereditas antea ex morte testatoris; sed post legem Papiam ex aper-
tis tabulis: qua lege per Iusti aianum sublata, ius revixit antiquum. b
CAPUT L UI. De Lege Iulia Miscella. ue haec fuit prima legἰs Papiae
sententia de reiicienda conditione coelibatus , smplex illa quidem , & re-6ta , nullisque exceptionibus permista , ut liquet ex pluribus juris locis , ι bi distiniste proponitur: sed postea modushuIe definitioni suit adhibitus per legem Juliam Miscellam, , de qua fuse diseputatur, ac varie judicatur ab eruditis: ut
tem ionem eiusdem . de quo more in dissertatioae singui, ti erudite disierit Zacharias Huberus.lfI L. 64. F. de eondit . demon. ι.ε I. cur M. F. au. xt. pr. s. a. I. τ . P. eos. Paulit 3. sent. 4.
III t. rs r. ubi Calae. F. do V. S. l l Quod in emolumentum aerarii, vel fis et Inistroduciam. Huic enim inferebantur portiones e heis redum . quae si plures instituti fui Gnt, ante apertas tabulas defeci sient, demtoeeterisaee rescendi iure. thi L. Mnie. C. de eaduc. oll. Cuia C. ad I. III. ff. de V. S. sit r. 63. er σε. τε. F. deond. r demonsν.
t a Brig. Diea. lib. I. cap. R. s omnes
317쪽
omnes oma ἰum sentemias, & conjecturas referre, aut expendere non Din ut utile, quan legentibas, atque scribentibas ope. rose n. Cujacius putat , capat fuisse aliquγd ipsius legis Papiae sic appellatum , quod mistum laxam complectetur; nempe quod injungendo masculis coelibatu, dc imperanda Aeminis viduitate sexum coatiae-Trt utrumque . Uerum cum innumeratae
stat leges eiusden naturae ad utrunqae sexum spectante, ignoratur, lex ne potios mari hee suerit, ait legis alterius caput. Alii dic 1m ita censeat, quia mi stan continet materiam; Iacobus vero Gotholae. dus se dictam arbitratur, quia compolita est ex v1riis iuribus , scilicet ex veteri lege Papia , 5e cautione Matiana simul Coa textis; eodem modo, quo apud Siculum Flaccum dicitur aes itiscella ει , dc A eestiones apud Festum dicuntur, qui non sunt unius certae, sed variarum sementiarum; itemque apud Gellium appellantur miscella , quae multiplici sunt, variaque doctrina: unde nequeas apud Criticos miseella eorum titulus. Ego vero vel ita dictam arbitror, quod veteri iuri legis Papiae , quo simpliciter coelibatus conditio, de viduitatis reiiciebatur, insita fuerit ex aliquo S.C. moderatio ἱlia, quam subiiciermis, queque non patῖtur, eam rejectionem e se perpetuam ἰ vel de more appellatam sic arbitror a Iulio Miscello, cuius nomea relatum est a Iustiniano inter Novellas, qao
tempore cum vetustarum rerum fuerit me. moria recentior, necesse non est , ut nos ab ea aetate remoti frustra vaticinemur.
Atqui nusquam alibi hujus familiae vestigia ἐnven Ire licuerli . Quasi non maior pars adhuc veterum familiarum lateat: ni
si velimus in angustos admodum fines conjicere veterum eruditionem. Verum ducant hoc nomen unde libet; certe totum istus legἰs Iuliae caput, quod per legem Iuliam Mistellam exprimitur , constatum est ex veteri, de novo, iure, quod Sen tusconsultis accessit . bHoc igitur capiter vi simplieior sententia Gotho redi, qua lex Iulia Miseeila exemplo Decimariae vel Caducariae a re dieitur. quia hoe caput miseel laneum fuerit ex lege Iulia 3c Papia, ex SCto porro quodam
de eautione Mucianal Glavinae tamen sententia
adscita cautione Mutiana, quae accommo
dabatur conditionibus omnibus, sub negatione coaceptis , quae non nisi morte poterant impleti; veluti si mare non transieris, s non auxeris uxorem: quarum conditio aum eventus tota heredis aut legatarii uita pendebat. Quis ea im dum vivit praestiterit se, vel alium aliquid non fa- turum . quo a ex hominis pendet arbitrIo ρIgitur haeres, aut legatarius , dum vi u rent, arcebantur ab utilitate , vel haereclitatis, vel legati. Nam coaditio non nisi post mortem implebatur, quo tempore sibi beneficium testatoris erat inutile . Quamobrem, ut hoc absurdum amoveretur, ac simul. testatoris impleretur voluntasi minius Mutius cautionem invenit, qua legatarius re n legatam acciperet, simulque jureiurando promitteret, sese rem legatam redditurum, si coititio. at parere ae se erIt; aut contra testuoris Praeceptum venerit. Huius cautionis remedio tem parata I ex
Papia est , se constitutum, ut si quid relictum fuisset sub conditione ne nuberet, ne uxorem duceret; siquidem legatarius post
mortem conjugis iatra annum nuptias coa-
traheret, rejerei conditione , statim legatum acciperet: dummodo iurasset , se liberorum quaerendoru n causa nuptias appetere . Quod iusiurandum solemne erat
ia matrimoniis caὶ ex lege Iulia Misceb
la, de SCtis in eam conditis; si vero a nus exisset a morte coniugἰs , tum quia serius nuberet , non aliter legatarius legatum caperet, quam si iuraverit , rem ab se restitutu in iri eum fructibus medii temporis si ad novas nuptias convolat et . Quae ad haeredes simul, &.legatarios, atque ad mares itidem pertinebant ,. & sceminas. At si legatum uxori simul, Ac extraneo relictum fuerit sub conditione : si uxor non nupserit, eosque re, ac verbis testator coniunxerIt, veluti Titio ct marieri usu frutius , si non nupserit: non erit idem ac si uni Titio legatum sutile et
in quibus non lex Miseella eactioni Mucianae . se tiator eius inventori cautionis opponitur. Aliter Illustris Hei neeeius, testem Papiam I. II. r. x ε. ubi de turpitudine secundaram nuptiarum praesto flos saetae & profana antiquitatis. lal L. 3. c. du indin. Gu. tolt. Cuiae. Meum e .
318쪽
sub condit Ione , s mulier non nupserit:
quo causu nubente muliere conditio deficeret, & legatum ex anesceret: sa) sed quia legatum relictum fuit utrique sub conditione viduitatis, si ea conditio mulieriremittitur, nuta, quod intra annum nubat , aut Mutianam cautionem praestet ,
debet ea remissio in Titii etiam utilitatem expetere ; ne qaae conditio causa unius extinguitur, alterius causa duret. Quamobrem prorsus habebitur pro impleta , &tanquam vidua tota vita permanserit mulier , usumfructum cum Titio participabit. Quid si Titius decedat, an mulieri intra
annum nempe nubeati, utpote re verbisque coniunctae, Titii pars acerescet λ Pa Pinianus negat; ne mulier, quae a desuncti voluntate defecit, plusquina sibἰ suerat relictum consequatur neve cui si igulari iure contra iuris communis rationem suit subventum; per juris communis regulam iterum succurratur. Unde ne per jus commune si sagulari iure relaxatum singulare ius pandatur latius , exclusit hoc casu Papinianus regulam iurἰs accrescendi, quaere
conjucto portionem deficientis adiicit. b Aliquando ut effugeretur lex lusa Miscet.
la, conditio non conserebatur nominatim
in legatarium, sed in personam patris vel fili I, ut lego Titio centum , se uxorem parer mn duxerit : vel lego Sempronio centum , si uxorem silius non duxerit: ruibus verborum flexibus, & orationis ver-
ut iis, clam nuptiarum prohibitionem tendebatur; quia is est inter parentem, &flium nexus, ut unius utilItas, aut damnum vertat in alterum: Ideo ius conditi nes ita conceptas reprobavit, reiiciendasque censuit, perinde atque si In legatarii personam cecidissent. Ceterum legis Iuliae Miseellae sententia virgines m InIme comprehendit, utpote nondum sunctas munere coniugali. Quamobrem si Puellae, viro venondum matrimon Ium expertἰs coelibatus conditio ἱnjungeretur, ea consessim remit-
t f Cic. pro Balba .l 'I Non, ut lutis Quiritium fierent particie . , sed ut legibus Roniani ateremur ex Iece.
iebatur ex priora legis Papiae ea pἰ te. Quae lenientia fuit Joannis vetustissimi interpretis, quem sequitur Cujacius. μὶ Sustulerat autem Iustinianus ambages legis Miscellae nova sua constitutione, a) rem ἱ- seratque prorsus viduitatis conditionem piis sane rationibus: poli tamen trocho versatilior, utpote qui sceminae mentis suae gubernaculum tradiderat, in Nodielim capite 43. ct seq. 3c cautionem Mutianam , dc legem Iuliam quodammodo restituit: noluit enim eas , Quibus a testatore conditio viduitatis fuerat iniuncta , ea pere legatum intra annum, nisi ext ineta prorsus spe n ptiarum , ut si mulier se Deo devovisset: post annum vero legatum non aliter capi voluit, nisi praemissa cautione Mutiana, rationibus ab eo deductis in eadem Novella .
CAPUT L V II. De Fundo Dotali ex L. Papia, ct de Iure Laiii , ct de Iure Italico.
fundo d*tali Italico , cujus alienatio distentiente uxore; te obligatio vero , etiamsi uxor consentiret, marito interdicebatur . Fundus autem Italicus appellabatur is, qui iuris erat Italici . Etenim praeter ius provinciarum, triplici iure populi, atque agri devinciebantur. Erat e
nim ius Quiritium, de quo alibi , quod
jus optimum dicebatur , cuiusque cives tantum Romani potiebantur in usucapi nibus, & nexibus , aliisque ritibus iam expostis, cuius juris nemo latinorum participabat , nisi aliquis eorum populus , fundus, sive auctor iactus esset, ut iure civili Romano deinceps tenerentur , at que concedente Populo Romano legibus
in urbe latis I) imbueremur . Aliud jus erat Latii, quod in suffragio in
sacultate versabatur , ae petitione honorum, & magistratuum. Ad susti agia enim
ineunda latini populi arbitrio liomani Mogistratus vocabanto, g ὶ tribuque destituti
pilore voluntaria . De populis Fundis post si ρο-
nitim de iων. Diate. I. I. c. q. Nieo laus Rigaltius. Ismael Bullialdus & Henticus Valesus egerunt. quorum dissertationes insertae sunt remo LI. Theosa, νἐ Graviani. Gravinae sententia Va Ieso pro habarur, eandemque etiam Gravius sequitiis adorat. Cic. pro Balbo c. 8.ia a Sigon. de antiq. iar. Dia. lib. 1. ea , ηαAsco . in orat. in Pstsen.
319쪽
migrabant n eam , quam idem jussisset Magistratus, Quamobrem ius Latii
constitutum erat maxime in honorum petitione. Qui enῖm in latinis civitatibus magistratus gellis lent, AEdilitatem puta , vel Quaesturain , ii cives Romani petendi magii ratus gratia fiebant. Postremum jus fuit Italicum jure latino in serius , provinciali majus , non quia daret omnem immmitate in tributorum Augusto auctore, ut censet Sigonius; sed quia populos italiae, atque eos, qui jure Italico potiebantur capitis tributo, nempe censione lavaret: tributum vero soli relinqueret. Ideo enim intit. Is de censibus, pluribus locis separantur eisitates immunes ab IIs, quae sunt juris Italici, quia non opine tributum iure Italico remittebatur; si ea ut diximus , tantum censo capitis ab mugusto instituta d a J Is enim instituit novam tributorum formam cum antea vectigalia penderentur. Quamobrem Cui ac Ius ius Italicum interpretatur DPationem censionis, fi colonia non sit immunis: etenim si immunis sit, pleatus aliquid ex iure Italico voluit accedere, nempe participationem iuris civilis in traditionibus per nexum, in usucapionibus, in annali exceptione iure Prorsus eodem , quo de Italici; qui eodem iure militiae, quo de latini potiebantur. binomnia tamen haec d scrimina sere sustulit
Antonius, ne recentiores ex eruditis putant. Caracalla, teste Dione: nam Sc Is Imperator Antonini nomine, quo indigni Dsimus erat, clarescere voluit, auctore ipsius Patre Severo. Qui ad civis Romani conditionem Romanorum imperium extulit universum Uerum ut caput hoc expediamus, Alaeustus. qui non modo excitare frequentiam nuptiarum , sed contractas con firmare, atqlle futurae piolis necessitatibus pro .idere studebat, inseruit, ut C Othone-dus suspicatur , c) legi Pap ae piaesens caput de alienatione sundi dotalis Italiel;
quo cavebatur, ne fundus dotalis Italicus a marito, invit1 uxore, alienaretur; neve ab eodem etiam consentiente obligaretur a qua legis particula manavit latior haec
appellatio; nempe lex Iulia de fundo do
tali; sicuti dicitur etiam lex Iulta aeri- maria, lex Iulia de caducis : cum sint omnia liaec capita legis Juliae , & Papiae Popaeae. Unde mos recitandi sponsis dotales tabulas, de leges sorte Iulias, de Papiam Poppaeam: ut intelligeret maritus ,
quid iuris in dote dotalibus ex tabul Is , atque ex legibus haberet, quod significat Martianus Capella dὶ his verbis: Tunc Tabulas , dotales nempe , ac Papiam , Poppaeamque legem Herent recitari.
De Divortiis. ET quoniam liberorum procreatis co cordia fovebatur I impediebatur veto disti di is, crebrisque divortii Augustus eorum frequentiam coercendam censuit , spemque discedendi minuendam , quo ea dimissa , conjugum animi ab sese componerentur , ac saltem consuetudine dissimulandi, sensim irarum aestus deservescerent . igitur damni metu mar hos a divortiis absterruit; se in etenim lege Papia cautum fuerat , ut matrImonio sine uxoris culpa soluto, maritus, haeresve illius uxori tantumdem pecuniae penderet, ' quantum ad illum ex uxoris eius-
sortiti quoque solebant, ubi suffragia feris
rent. Livius XXV. 3. lam D. Lucas Evari. Paulli saltem aevo ius Italicam in immunitate & censa capitis eo astitisse, inde suspie mur, quod is in L. s. f. s. De Cens Antiocheis Mos a P. Antonino colono satactos narrat, salvis tributis, in primis eum subitetat, D. Vespasianam Caesarienses tolonos fecisse , non adjecto , ut di iuris Italici essent. sed remisso tamen capitis tributo . Itaque multo pinguior erat conditio Italia & coloniarum Iuris Italici, prae condi elone provincialium, eum his solis tributa indiis Cerentur. ηα rum ora flatione illi soluti erant. l
lG Pauli. ι. 3. F. de cvr. προβlim. l. II. f. de ritu πβρι t Et quidem dotem in quantitate eons ste αtem ob mores graviores, id est adulterium, stuprumve alteri illatum, praesentem; ob mores loviores, quales sunt omnes, qui coniugi ia conis juge intolerabiles videantur, senum mensium die . Ratione dotis autem , quae in quantitate non consisteret, tantum ex fructibus reddere iubeb ruff, quanti , per quadriennium eapi possent. Ulpianus Tit. VI. s. ra. Cr ra. Quod fi mulieris culpa divortium fieret. mar iro graviorum qu 1-dem morum nomine sexta, leviorum octava par dotis addicebatur . Idem , . ra. Utrius autem eulpa divortium factum esset, ludicis arbitrio definiebatur, eoque tendebat actio malae tracta tionis , quam ex Fabio eruerunt Charondas sic lichultingius ad inpian. .
320쪽
que libertorum bonis perventilent; aut quidquid minus ad maritum ex dolo ipsius malo pervenerit . ιεὶ Quod legis caput
interpretes eorum Lemporum coercuerunt
Potius, quam ampliarunt. Quaesitum enim fuit , si servum dotalem vir manumisse set, eamque manumissionem uxor donandi animo probasset , quae donatio favore Iibertatis valebat; c) an quidquam
soluto matrimonio esset a marito uxori de impositis libertatis causa. reddendum ἰ I in risconsulti responderunt, tum demum Praestandum uxori a marito servi precium , Squidquid ex causa ejus manumissionis acceperit , cum invita uxore P manumis Oset ς secus vero si ea consentiente , ac
probante. d) Quamobrem si servus, di Osemiente uxore manum illus, maritum , 1 ve manumissorem instituisset haeredem: maritus non modo cogebatur partem redde-lle , quae ad eum specti bat iure patroni; sed integram haereditatem , ce) tanquam eo nomine sibi relictam , quod patronus esset ipsius, & dominae maritus . cfὶ Ars negocium gerens uxor Is ea non invita manumisisset, tantumdem reddebat , quan tum patronatus iure a liberto accepti set :nam quod praeter patronatus ius accepit ,
id potius ex liberti beneficentia, quam ex causa matrimonii v Idetur assecutus . E Neque placin Iurisconsultis ultra proprium verborum sensum hanc legem extendere :ideo , neque socerum , aut soceri successorem sententia legis comprehenderunt sneque , s ad mariti filium exhaeredatum hona liberti pervenerint , ad restitutionem compulerunt mariti haeredem. h Quae Titur etiam , si maritus in testantento li- herii dotalis a se manumissi adseripserit s-bi legatum , an illud recidat ad uxorem praullus negat , cum qihil ad maritum ex eo legato perve aiat lo etenim adseri
lci L. fi consaute i. si vir. F. Dist. φιν-ο .i 'a Intino etiam s volente uxore servum ma- Numiserat, uxoιi praestabati, quicquid sbi a ser- o libertatis causa sti Iatus erat . Ulpianus in
bendo sibi Iegatum Inc ἰdἰt ἰn edictum Claudii , & in S. C. Libonianum: quibus
legata, quae quis sibi, aut ei, quem in potestate habet, adscripsit dictante testatore, pro non scriptas habentur. Nec quia leges ulla legatum ex testamento liberti pertinet ad uxorem ; ideo illud sibi minus vi. detur adscriptisse: quia nec si quis adscripserit sibi legatum alteri restituendum , propterea edictum Claudii, & Senatusconsultum effugerit. in Sed legatum transibit cum onere ad haeredem.
De Testamentis Libertorum , Eorumque Dccessione . ERat & caput de testamento libertorum . Ii sane legibus XII. tabul. liberam testandi facultatem habebant, sicut ingenuus , sive cum liberis , sive absque liberis decessissent: neque patronus ad bo na liberti vocabatur , nili cum libertus mortuus esset intestatus , nullumque reliquis et haeredem suum . Hanc iuris Ibcentiam Praetor aliquando patronis aequior coercuit , eosque si libertus eum testamento decessisset, ad dimidiam partem bonorum illius per bonorum possessionem contra tabulas vocavit : eademque dimidiam patronis concessit , s libertus intestatus decelsisset haerede suo relicto filio adoptivo. Naturales en Im liberi etiam emancipati , & in adoptionem dati . dummodo non exhaeredati , sed vel pro parte scripti haeredes , vel praeteriti , atque ideo ad bonorum possessionem contra tabulas admissi , patronum excludebant . il) Sed lex Papia ius hoe exin
tenuavit : distinxit enim libertum centenarium , suo qui centum aureos ire
la I L. stius emanciparas Io. F. maritur 1. F. ad ι. Carnel. de falsi Cuiae. t. r .F flius emane p. I . ω I. a m quidam a T. P. ad ι. Cornet. de fa ι .s a Insit. de Iuceias. liber. I ' a Indio res centum in lege papia parrim nium centum sesterium millium, id est , aureos mille significabat . s. a. I. de IMees liber. de quibus aureis adeundus Io. Frid. Gronovius de ρος. Nerstri p. 36s. Iustinianus demum centum