장음표시 사용
321쪽
bonis haberet , ain a liberto centenarIominori , sive qui haberet hac summa minus : hic enim vel uno relicto filio; b ille tribus liberis superstitibus haereditate
sua , sive ex testamento , sive ab intestato patronum per legem Papiam excludebat: relictis vero minus quam tribus filiis, pa tronus tantumdem consequebatur , quan tum singuli ex liberis , nempe virilem; at dimidiam, si unum filium filiamve reliquisset libertus . Si tamen filius liberti unicus paternam haereditatem omitteret; laa: redis quidem nomen ipse serebat, ut Ilitas tamen haereditatis in patronum conferebatur. sc Porro si libertus dum viveret , quo se Centenario minorem efficeret, in fraudem
legis partem bonorum alienasset, alienatio erat ipso iure irrita ; dὶ sin alienasset in fraudem patroni, quo illius virilem imminueret , non quo se centenario minorem redderet ; tum valebat quidem ipso jure at enatio , cum contra Patronum tantum esset, non contra legem ; sed per Fabianam, & Calvisianam actionem revocabatur, Iustinianus vero ius aliud invexit, per graecam constitutionem , cujus cum
verba desiderentur , sententiam in Institutionibus habemus expositam. ei Patroni filia jure trium liberorum suffulta , eadem jura in paterni liberti bonis habebat ex lege Papia, quae & ipse patronus, patronique filii ex edicto Praetoris haberent. Patronae vero nullum aliud ius in libertorum bonis habebant , quam quod ex leg. XIIeabul. proficiscebatur. Uerum ex lege Papia patronae ingenuae quidem duobus , libertinae vero tribus honoratae liberis, idem
t: a inalis erat, qui elienando se minoremeentenario Deerat ad hoc ..ut legis praeceptum eluderet; eum eontra in fraudem patroni aliena. re dicereret , qui sine fraude legis saeuitates suas vehementer imminueret, se tamen, ut centenais Trus maneret. Fabiana autem actio patrono dabatur. si testatus mortuus esse Iibertus. Calvisi a. na, si intestatus. r. r. . r.D.n quia infravd.paιν. ia 3 I. si ibertas i s. F. de lar. D r. t e I 6. ut . Inst. δε Detess. liber. t fi Ulp. fragm. tit. δε εοn. I. as. g. patrona Tarent. Clem. Iib. 3ς. ff. de bon. lib. t i l vlpi Darm. tit. ult. i h l Ulp. tit. as. 9. licet. 2.l 'I Inter caetera capita. quibus Celeberrimus
Helaeceius a Gothostedo de Gravina tradita de
sunt ius assecutae , quod patronus ex μdἰ-cto Praetoris impetraverat : fὶ quod ius eadem lege prolu tum fuit ad liberos putronae ingenuae trium liberorum numero
auctae . t in superest caput de libertarum liberis, h quod nos ad postremum lacum
rejicimus, secuti naturae ordinem, quae ibberos constituit sequelam parentis . Hoc a tem caput ita Goth redus concinnavit , nempe ut in bonis libertae etiam quatuor liberorum iure crinixae, pro numero liberorum libertae mort Is ei Stempore si perst Irum, virilis pars patrono, patronique
Ad L. Papiam Poppaeam de de caducis: sis ad L. Caducariam ct de vicesimis. SUperioribus legis capitibus Augustus urbi reddere studuit absumtam bellis
multitudinem. Eodem vero tempore de explenda aerarii lacuna cogἰtavit. Privatorum igitur in comodo publicam levavit inopiam , iusque populo tribuit in alienas haereditates , & legata quae antea privatis integra planeque libera dim Itiebantur . Unde post communicatam omni Rometnorum impe ris eluitatem , in immensum haec lucra aerarii ad commodum , ut Dion riseri , exundarunt . Et primo vectigal gravissimum extraneIs haeredibus non liberis , leparentibus, si non denique pauperibus imposuit', vἰcesimamque legatorum , Achaereditatum partem in serrἱ iussit
in aerarium militare , populique offensionem Iul. Caesaris auctoritate , gratiaque
lege Iulia de Papia auxit & emendavit, eminet libri secundi caput Meimum tittimum oc me avum . quorum illud ad iura adfinitatis inter vitricum Ecnovercam de privignos, soceros item Ec generum vel nurum ; hoe ad privilegia absentium Reipublieae caussa Ac Indulgentiam Senatus pertinetas sa Plin. in panes.. . t. unie. ubi Cuiae. in pa
l Nee tamen id lege Papia Peppaea factum. ut Innuere videtur Auctor , sed lege Iuria Vieeta si maria, lata paullo ante legem Papiam POPPAEam. ut narrat Dion l. IV. p. 3 6s. ad A. U. C. s. Eam libris duobus illustravit Aemilios Narcer, e quibus adhuc fragmenta quaedam in Pandect 1 leguritur . Vicesimam dein Daracalla dupli euvit, ut inootae aerarii milita tis eo nia I ret . pro vicesima parte hereditatis deeimam pendi iussit. Dion in finemptis Petroseianis lib. LXXVII. par . Herodia mas tibis
322쪽
.it It Legem enim . eam repertam sara, lavit in illius commontariis; quo odiosa, &nova omnia tum reserebantur. Quam Tullius Daudem saepe in rco Mioaio in Phi-tipp. exprobat. Ne qua vero mora solatioai
vicesimarum fieret, lex cavit, bc Adrianus edixit , uti statim tabulae testamenti post mortem aperirentur: ta unde tabulae a prae- . sentibus iatra tres dieI erant aperiendae, vel quinque : atque Iairc Idem tempus ab a sentibus, cum supervenissem. νὶ Huic a. Atem de vicesima legi Nerva Traianus,
drianus, Marcus modo ademerunt , mo
do reddiderunt ademtam vim ἱ donec ab illis ante Iustinianum Imperatoridus fundi- . ias tolleretur I Cuius abrogationis Gratia-itrum auctorem fert Alatatus , e qui a Cujacio vi falsi accusatur, Dropterea quod Ausonii test; monuyar, quo ille nititur, nul tum lave tuo Auxit praeterea lex fisci
commodum rebus iis , quae legatario , vel haeredi non tam voluntate testatoris, quam
lege quaerebantur : nempe illis , quae
aliqua ex causi capere non poteratis, quites amento vocabatur ἰ quaeque propterea ,
vel. ad. haeredem alium , vel ad alium legatalium accedebanis Haec autem in tria
Maera tribuuntur ἔ alia enἰm pro
non scriptis habentur. , alia dicuntur esse in causa caduci; alia proprie caduca sunt, di nuncupantur. Pro non scriptis sunt relicta iis , quorum in perscinis ab initio non consistunt , veluti relicta Iecaeacibus. di mortu vivente testatore '; item obscura , ST p rplexa, quae non intelliguntur ἰ praecere Oae dictante testatore ab
ipso testamentario sibi adserἰbuntur. ''
quibus tollendis prodiit Senatusconsulium Libonianum infra nobis exponendum : &captatoria, live quae quis eo consilio legat, ut sibi , vel alteri commodum aucupetur
'-- - ex testamento illius, cui legavit , veluti r Si titius me haeredem instituerit, vel qua ex parie Titius me haeredem in
stituerit, mihi heres esto. Demsi Titius Crium sebi baredem instituerit, mihi h
res esto . Quo relictorum genus Senatuse consulto damnatur. ce Illa etiam pro non scriptis habeatur , quae relinquuntur iis , qui sunt apud hostes spe reditus. Omnino peremta , nempe quod I3I postea decesserint; si di legata pura , quae neres rino re linquuntur , g dc deportato, h aut dam nato in metallum; qui cum sit servus meria , non habet dominum, ex cujus persona legatum consistat , at consistit in servo, qui dominum habet legati capacem . i Qui- quid autem ejusmodi est , & pro non scripto habetur , veteri iure maaente ut olim semper, sic &nunc etiam non ad fistum sed ad haeredem, vel legatarium, vel substitutum sine onere devolvitur, exceptis duobus casibus , quos innuit Iustinianus clὶ oc prinfert Culac ius ἰ cm nempe eum servus legatus est alicui , qui capere non potest, atque ab eodem rellata est servo libertas; quamvis enim legatum sit irritum, tamen humanitatis ratio libertatem Intercidere non sinit Ideo contra subtilem jur Is rationem , praestanda est ab eo, apud luem servus perinanserit . πὶ Alter casus it . cum id , quod sibi dictaate testatore
c ι di punct. m. s. . t a I in Paull. lib. sem. Φ. D. 6. I Leue puta XII. tabulatum , ex qua manabatius accrescendi. Imo in quinque. praeterea enim, quae pro rota scriptis habebantur, aut ea due a. aut quas
ea duca erant. celebrantur ereptilia in L. f. Iy. de με, qua. M ind. quae tanquam indisitis auferebantur di vaeantia in I. x s. D. de .st . Q. E. I . D. de DIs er lepis. ped. in quibus heles aut
Iegatarius penitus deficiebat. t D I Qualis est senato t.qui libertinam, ingenuus, qui lenam duxit, vel quae a trem ludr Iram secet iti' ' a Nisi subnotaverit testator, suo illi uiru
l S, tis bene ab Auctore nostro des gnantur captatoriae institutiones. raptatoria legara, quibus nimirum non mutuis affectionibus iudierialiorum pro ocabant, sed quorum conditio extor. sicinis caussa ad seeretum alienae voluntatis fer batur. Notum de Commendatissimum est opuscuis Ium Illustri Viri, Cornelii van Bynhershoeh doea asylia instisarionibus. Senatusconsultum Fer . quo prohibitae sunt captatoriae institutiones, quibus consuli a factum merit, non constat . flepraestat άγίκαν cum Nostro , quam inorta fide Aeeut tam sequi, id Libonixa o senatu, niauo
factum parabat i I Cuiae. s. eap. xx. I. illiae. q. uls. F.
323쪽
quis adscripser It , rogatus est restituere quamvis enim legatum intercidat, Onus tamen sustinetur , & fidei commissum ab luerede praestabitur , a) cum ita Senatusconsulto Liboniano. Nec tantum ea, quae ab initis sunt irrita , sed quae a primo valuerunt , deinde in eam caulam reciderunt , a qua incipere nequeunt , Pro non scii pris habentur. Cuiusmodi duos ca
sus ponit Iurisconsultus: bJ iique sunt,
si haeres Institutus , vel legatarius fusto te-namento damnetur in metallum I vel sservus alienus , cuἰ suerat . aliquid lega- Iumi a testatore redἰmat ut m 'ὶ In causa caduci ea sunt , quae viv6 testatore deficiunt, veluti si legatarius, aut haeres testa
torem morte praevertexit , aut vive. te te-:latore servus poenae fa stus libertatem amiserit, aliove modo conditio legati defeces it . Haec en Im, quae Rire antiquo vel in substitutum recidebant, vel In conjunctum, aliumve, a quo relicta erant; lata lege Pa- via eodem jure coeperunt esse , quoi & caduca , fisco obnoxia . cc Caduca vero Proprie sunt , quae post mortein testatoris in eam causam decidunt , a qua incipere nequibant et quae ut ampi iis fisco crescerent, vetitum D It lege Papia laceredem ex Parte adire ante apertas tabulas haeredita- Iem , quo aditione dilata caducum redderetur , quidquid ante apertas tabulas a te satoris morte deficeret . Unde si vel decessisset haeres , vel civ Itatem Roma iram amisisset , illius portio caduca erat , &ad fiscum perveniebat; fh In haeredo vexo ex asse conservatum suit ius antiquum. e) Caducum erat enim, si quid relictum fui si et coelibi , nec Is Intra diei centes naum , qui dies erat creationis , uxorem
t a Displicuit enim, rem ipsi heredi pet hune
ervum acquiri. Qui in metallum damnantur ,3erxi poenae fiunt servi autem poenae, ut ipse Gravina statim subiicit, in causa caduci erant. e I L. unie. c. de cau. tol . f. pro secando i,bi cuia . pag. Tysarci a Ulpian. Insiit. lit. 17.l e I L. multum P. de raudat. γ demens r. DI. . b. MD. P. de iuν. in Dei. Quar. Cuia c. ad ι.
duxisset; vel si relictum fuit Lai no , neRis ante dies centum ius Quiritium Impetrasset . f hem si post mortem testat
ris conditio , cui legatum suberat , dese cillet . Tum autem ad ea , quae 'estent in causa caduci, tum ad caduca ipsa , populus, veluti omnium Parens, ut ait Tacitus
g) lege Papia Initio vocabatur, eaque suo cum onere capiebat , 'perinde ac iure anti' quo haeres, aut substitatus, hst aut conjuno rctus ..t quod populo fuerat jus in cadu eis , hntimini lege translatum fiat ad fim scum principis, ut docet Uipianus , i cuius lec sonem nescio quam recte immutavit Cui acius, ne illum repugnantem faceret Juliano O apud quem noti populus vocari scrib tur ad caduca, sed fiscus I cuin tameta Adriani temporibus , quibus Iulianus vi
xit, non fiscus, sed populus ad ca
duca vocaretur e unde potius Iuliani locum , Gothofredo auctore, sulpicor suist ea Triboniano vitiatum , expunctamque P puli mentione fiscym substitutum , ut, quod saepe solet , veterum sentent las ad Justinianei saeculi rationem accommodaret is Nunc quemadmodum ad caduca populus , vel fiscus admitteretur , in sp ciamus . Et constat , eos tum demum abstulisse caduca , cum testator sine liberis , pare 'tibusque decessisset : nam si liber; , parentesve usque ad tertium gradum sup ressent haeredes instituti : quod capere non poterat cis c cui re' i etiam erat, ipsi serWato. vetere iure capiebant. υ Pronepotes ' λigitur etiam & proavi excludebant fiscum a caducis: tertius enim gradus hujus legis
sententia comprehenditur, cum usque Par ticula non raro includat extremum , quo sermo excurrἰt: quam etiam vim habet in
i h l L. ν s. s. r. ff. de Ies. 1.l ι I pit. 1τ. F. M. I L. ys. g. r. ff. de tes. G. Iino nomine magis, quam re desereba Vfilius & aerarium . Ipse enim Augustus aerati ira usus est pro Iubi tu , ut ignorare se fateata xl Dion lib. IIII. p. str. quid inter fiscum M aera rium inter fit . Unde promiseue aceepta Vetu glossa ταμωον. fiscus , aerarium . Sic emerida iatione ea rere possunt & Ulpianus & Iulianus.
l Iino gradnm tertium ad solos adscendentes pertinere, liberis autem , sine graduum dilati mine. caduca deserti, eludite ostendit Antonias
324쪽
plurἰbus Jur ἰς Ilacis, ut recte Cujacius observat. ωὶ Uerum eadein haec exceptio , quam ad testamenta inter libros , parentesque ficta pertinere didicimus a Iustis iano, ib) extenditur a Gothosredo ad extra necis haeredes, qui liberos habent, moveturque illo Iuvenalis loco fat. s. Iura parentis habes e propIer me scriberis heres: Legatum omne capis, noc non oe dulce
Quod tamen accipi potest de ali Is legἰs capitibus, quibus quis relicto privabatur ob orbitatem. Movetur praeterea Ulpiani auctoritate tit. a . in Ave, cujus haec verba
suae: Si quis in fraudem tacitam Mem
accommodaduxit, ut non capienti fideicommissum restituat, nec quadrantem eum deducere Senalus censuit, nec caducum Dindicare ex eo testamento, se liberos habeat. Quae quasi de extranei testamento dica. tur, putat Gothosredus sententiae suae favere . Hanc autem verborum sensum Cuiae Ius ut
declinaret, pro se Iιberos habeat, subiecit si ex liberis existant, Verum locus , meis
judicio, nulla emenda ione indiget: siquidem Ulmani verba sine ulla extranei mentione recte congruunt testamento patris eui filius tacitam fidem in fraudem legis accommodavit , ut non capienti aliquid restituat suae fidei commilium : quae fraus ne filio esset impune , Senatus eum iure capiendi pr vavit: & quoniam illi conciliare gratiam poterant liberi, quorum
causa multae parentibus rem ttuntur , adjecit ne quidem ii filius, qui fraudem legiecerat , liberos haberet , poeTam evasia
xum. Siquidem qui dolo malo e) in fraudem legis clam iussu testatoris aliquid restituendum recep uset, hoc est fidem sua l
xta ominodasset , ut alter rest tueret; Is ex lege Papia excidebat haereditate, aut legato sibi relicto , eaque bona tanquam vacantia vindicabantur a populo : ut ne tructus quidem licuer It haeredi, aut legatario ante litem motam perceptos retine reo quia bonae fidei posses lores non habebantur. dὶ nec eis adscrescebat quidquamd ficiente coniuncto, cum nemo rem habere dicatur, qua fuerat ab initio priva dus; s e I atque hoc unum erat genus binnorum eremxiorum ex lege Papia descendentium I Alterum genus erat eorum , quae indi)io relicta erant, ad quae popu' lus etiam, & fiscus vocabantur, & aliquando etiam privati: velut ἱ si legatarius testamentum suppressisset, quo haeredem
fraudaret, aut tutelam testamento relictam recusast ei; D utroque enim casu 'indignus est legatarius legato, sed pars ei ablata traditur haeredi , cui fraudem tetenderat, aut pupillo, cujus tutelam re
cusaverat: I in ideo Iustinianus b ait,
quae indigaῖν auferuntur, cedere aliquando privatis; de Ulpianus si in scripsit, non raro eriptitia nobis adquiri . At quosnam praeterea indiguos judicabimus beneficio testatoris p e nempe, qui vel defunctum
occiderint, quos & a descendentium
iesuncti bonis lex excludit; vel eos , qui
testatoris morti causam aliquam per culpam, aut neglῖgentiam praebuerint l in
.eamve mortem vindicare omiserint , vel testamentum probroso aliquo nomine ,
rint; non autem si destierint ante sen
tentiam . n ὶ item qui vel denicio
grave aqiluod in iudicio crimen obiecerint rc o vel status controversi in moveant :
l a Phra, si illud nullum. aut iniustum salso dixisset. Quaedam autem ex his ea pitibus . post legem nostram. Sena uiseonsultis vel principum eo stitutionibus introduc a esse, distinete observat Hei nee eius p. Φ 6. mi L . s. in prine. si pase. , aD. r. hared.
IOI 1 si λλι. ν. F. de his, quae aes indigu. vel .
325쪽
vel contra tabulas bonorum Possessionem petante sa) vel uxores contra leges duxerint: ab eius enim mulieris haereditate obturpitudinem arcenturi b in vel capitales inimicitias cum testatore susceperint , eique maledixerint; sic vel ejus uxorem vitiaverint ἱ vel haereditatem compilaverint ;Pars enim compillata fisco accedit , nulla
per haeredem detracta Falcidia , d 9 vel festinata improbe spe, bona sibi ex legiti
ma successione perventura donaverint: I-pe est enim cognato nondum mortuo, Per
aes , & libram illius bona mancipare ἱ quiritus, ux diximus libro superiori , adhibebatut. ante Iustinianum in quavis translatio. ne domini I. Nec tantum ad partem alteri donatam fiscus vocatur, sed ad reliqua bo na donatori legitima successione obventura: ,. denegatis huic actioetibus haereditariis. μὶ Aufertur autem duntaxat id , quod apud haeredem Permaneret, non quod ad substitutum, vel alterum per fideicommissum perveniret. f) Hae pertinet S. C. de eo , qui prius testamentum utilitera cerat; deinde aliud, quo instituerat eos, quos non licebat; adeo ut in priore instituerit eum, quem ipse testator postea iudicavit indignum; in posteriore eum, quem instituere
non poterat, utpote ex legibus incapacem,
qui dissert ab indigno ; quem non solum excludit lex; sed aliquando etiam odium testatoris, s cuique bona ob id a fisco eripiuntur. Itaque in hac specie g) S.C.
decretum est, auferendam per fiscum haereditatem haeredi scripto in priore testa-
meato, quem testator mutaturus posteriore testamento voluntatem judicavit indignum; prius tamen testamentum ruptum no. fuisse, quia posterius nullum fuit , u pote in quo incapax instituitur, & S. C. ad Pert
nacis orationem adiecto, cautum est , ne priores tabulae rumpantur, nisi a posterio
ribus validis .. hin Alia via populo, vel fi
sco patuit ad aliena bona per caput illud legis Papiae, quo constituitur, ut si haeres decedat ante aditam nereditatem, haerediatas in aerarium, vel in fiscum cadiat . UNam tute antiquo haereditas ,. deficiente haerede testamentario deferebatur ad Iegitimos, sine oneribus .' cum. jure suo , sive beneficio. legis transeat , non voluntate testatoris. Haereditas enim nox adita ia haeredes haeredis minime traaD mittitur, nisi aliquibus casibus, puta si a Parentibus, sive maribus . sive sceminis liberi sint instituti, sive sui , sive emancipati , atque ita instituti susceperint liberost ad hos enim haereditas paremibus relicta transmittitur. lin Praeterea si haeres extraneus decesserit intra annum legibus
ad deliberandum datum, m & sciat
haereditatem sibi delatam; haereditas , etsi nondum ad ita , transmittitur in haeredem deliberantis, una cum iure deliberandi n) per temporis residuum. item insana ab extraneo institutus, si in infantia decedat , transmittit in patrem, qai eius nomine adire cum posset, non adivit . o Tandem si S. C. Silaniano, quo adsetio, & apertura tabularum protrahebatur,
donec de familia quaestio haberetur haeres adire impeditus decessisset ne huic S.C. esset fraudi, Scaevolae placuit transmitti . haereditatem . Dies vero. Iegatorum non nisi ab apertura. tabularum cedebat , dc si legatarius ante agnἰ tum legatum dem cederet , legatum in fiscum redigebatur .
q) excipiis teratis per vindicationem,
L. a. sti de his , qua ut indisu. M L. a. s. eia.
l a veluti, si haetes in priori testamento scriptus, testatoris. status contio versiam movisset , aut capitales cum eo suscepister inimicitas, aut posterius eum testamentum facere proli ibui fiet. lsi L. c.'m quidam ra. F. de his, qua αδ inai. sn. tibi Cujae. in Papin. ι. a I. quas . hJ Ial. Capit. in inertis. fabri , qaιbas mos. est. in L. arica 3. in novissmo s. c. de eadue. νε uad. l l Culae. ad lit. c. de ea e. ouend. ν. 8. I.
t M L. F infans. eod. iv l O mi ilus est casus sui haeredis, qui haereis
ditatem etiam non aditam ad haeredes quosvis transmittit, E. r. s. v. D. do ac ιν. hared. t ρὶ L. fi quis 3. b. e Q. ff. de S. c. Si ni AEAE.l l L. unia. f. in uom mo c. de eadiae. ιοIι. .
l Hoc enim legatarici etiam sue agnitione ea quirebatur, Paullas Sen . l. III. iit. . .et . quia testator, dum ita legabant. DO, LEGO, dominium
leonis stim in Iezatatium trasmittere videbarit a
326쪽
quae Paullus sa) ad haeredem legatarii tran
fire str ibit. Praeterea omisia, vel repudiata hae reditas, & Iegatum fisco vacabant . partemque non capientis caducam esse, bonaque illius, qui jus omisit suum , populo ex lege cadaearia deserri, Ulpianus tradidit . ibin Quamvis enim haereditas, dclega.
ta, quae Rut repudiantur, aut supersunt post mortem illius', qui decessit ante aditam haereditatem , agnitumve Iegatum, Proprie sint bona vacantia, distinctumque nomen feranta caducis: promiscue tamen haec aliquandoaecipiuntur. cὶ Ulpianus enim simpliciter
partem non capientis , aut non adeuntis ait
esse eaducam. Ea sunt etiam caduca , quae legis Papiae modum excedunt, puta liconiugi relictum si plus quam lege decimaria licet, vel si quid legatum sit coelibi aliive relictum sit, quibus lege PapIa cap Iendi facultatem ademtam esse ostendimus seὶ nec legata modo, sed & ἰmortis causa donationes eidem juri subesse, discimus ex
S. C. ad caput hoc legis eondito. f CAPUT LX l. De Jure accrescendi. ET quonἰam duplἰeἰ ratIone fiscus ar-eebatur a caducis, iure scillaei acere-scea di, & jure substitutionis uam jure accrescendi portio deficiens 'veniebat ad conjunishum re, Ac verbis, vel re tantum, vel aliquando ad coniunctum solis verbis, si amPareret , testatorem sa) conjunctionem aD
sectasse, ne inane sit studium illius :
jure autem substitutionis portio deficiens a substituto occupabatur ἱ lex Papia jus qui dem substitutionis reliquit Integrum; ius ve ro ad crescendi ex parte praecidit: hu nec prorsus ejus iuris commodo spoliavit heredes . Ait enim Vlpianus, ιὶ eῖ, qui totam haereditatem, aut partem sbi relictam
fit restituere rogatus, nihil adereseere de bere; non quia pars deficiens fisco inseratur , sed quia haeres totum restituere coactus Careat re, cui portio deficiens possit adcrescere . Est εc alius Ulpiani locus, ubi haeredi scripto portio haereditatis, per Inde atque bonorum possessio aderescit. si in Et Celsus ait, filium haeredem, cui pars eius, a quo fuerit legatum, adcrescat; non Praestare legatum, quod jure antiquo capit . quandonam igitur in partem cohaered Is deficientem fiscus ex lege Papia vocabatur δNeque enim Iurisconsulti ad legem Papiam
scribentes de haeredum coniunctione tractas sent, neque Iustinianus caduca landitus tollens attigisset etiam cohaeredum portiones,
t) easque ad priscam juris observationem revocasset; nis ad fiscum illae aliquando pertinui sient. t Quamobrem Iacobus Gothoiredus ad hoc caput, & post eum Iurisconsultus recentior existimarunt , smin lege Pipia
sublatum ius accrescendi inter haeredes scriptos, quando partes deficIebant vivo testa-lore , aut ante apertas tabulas: n at apertis tabulis, atque haereditate adita inter haeredes ius adcrescendi 'mansisse : adeo ut coniuncti fisco praeserrentur Cum autem haeredis portio repudiata adciesceret altera. dubitabatur, an simul cum onere suo transferretur λ Quod Iulianus negaverat. Ulpi nus vero transfert i scripsi post rescriptum Severi, ex quo ab instituto relicta onerae ensentur a substituto repet Ita. Unde Ulpianus collegit pari ratione ab altero collega, cui portio adcrevit, onus videri repetitum. co linter legatarios autem prorsus sublatum fulta ius adcrescendi per legem 3papiam praeter Iustinianum , sp) docuerunt
tionibus tantum lex Papia pepercit , unumque hoc effugium patuisse testatoribus, quo legem declinarent, Iustinianus traditi cis Itaque ICti, qui privatorum testamentis adhi-
327쪽
bebantur, quique pro viribus odiosam studebant coercere legem, commenti sunt reeiprocam substitutionem, tanquam Perpetuum bonorum nexum ut uno Peremto nodo, statim haereditas, aut legatum revinciretur altero, itaque fiscus diutius averteretur. Adeo enim JCti huius legis avari. tiam abominabantur, ut vires illius ubicunque usu veniret, cautionibus , responsisque suis extenuarent. Cujus bonitatis, prudentiae, atque charitatis plura in legibus nostris exempla supersunt. Quale est illud Ulpiani, qui legatum negat intercidere , si fuerit deportatus is , cui relictum suerat sub conditione, si Coa sui esset, quanquam enimis mortuo comparetur; tamen ne fisco locus aperiretur, legatum consistere ait propter spem restitutio iis . ωὶ Item & aliud
ejusdem JCti, qui monstrosum Dartu in dinnet proinde 'atque integrum proa esse mulieri ad effugiendas legis Papiae poenas, ne ma terni fati calam ias cedat in fisci lucrum , b cum alias monstrosus partus in liberis
non numeretur, illumque occidens poena Iegῖs Corneliae non teneatur: nam legibus XII. tabul. parens eum, aut ferro necare, aut undis infigere jubetur: non enim videtur hominem interficere. υ) Porro princeps minime solutus erat omnibus legibus, quippe qui, teste Dione, sa) a Senatu veniam legis Voconiae peteret, & in legatis sibi relictis Falcidiam e) patore ture tamen ex S.C. solutus erat legibus caducariis ob earum odium, quod beneficium principes Augustae impertierunt, ut tradit Ulpianus. f is Quam legem Tribonianus perperam locavit lub titulo de legibus, quasi ad leg s respi ciat universas, ac data opera celavit posteros , leges aliquando a lurisconsuli s κα
appelliri solas leges Iuliam ct Pa. piam, ad quas pertinet inscriptio tituli, quem praesert lex illa princeps ff. de legib.
odio quoque legis Pap ae, legatorum nomen in articulo fideicommistbrum discretum fuit
a fidei committis, quae alἰas confunduntur rne si sub legatorum nomine venirent, fideicommissorum dies cederet ab apertura tabularum quemadmodum legala: cum contra fidei commissa , servato veteri iure , cedanta die mortis testatoris . lai Plura vero su runt S. C. ad h nc legena condita , qu rum primo illud Occurrit, quo mortis causa donationes iis saetae, qui lege capere prohibentur, in eadem iubentur esse causa , quasi eisdem in testamento relinqueren
fiscus excludatur, substitutio reciproca , quamvis obscurior, tamen ex mente test toris, benigna interpr tatione, inducitur s
i in velut in hae specie, Titius es Sejus,
uter eorum vidiet, haeres mihi esto. Hos Celsus existimat, si uterque vivat , ambos haeredes sore, alterutro vero mortuo , hae
redem sore supersi item ex asse; quia , ut scribit Ulpianus. I substitutio reciproca huic orationi subesse videtur; quod &in legato eodem modo relicto Senatum censuisse, Celsus tradit . lὶ Praeterea huic tractationi aliud S. C. accessit, quo potior causa ducitur illius, cujus fides electa sit, qua in haeredis: unde quod Seio fidei commissu in suerat sub conditione , ut Titio daretur; Si Titius , pendente condit Ione , decessisset, legatum apud Seium manebit min excluso haerede simul ,& sseo, Satis non erat hῖsce legum capitibus fisco, vel aerario prospexisse, nIli legislatores fraudibus viam interclusissent rquibus detegendis quod in legibus poenalibus erat translatilium ) certum decretum fuit praemium iis . qui privatorum fraudes ad magistratus, & Principes detulisi sent; quod fuit quarta pars rei delatae , Idque vulgare praemium Paullus appellat ; n) eamque quantitatem praefinitam a No. rone fuisse, docet Suetonius o cum antea, quamvis propositis praemiis, rorum tamen quantitas incerta fuisset . p Ne autem
328쪽
/elatorum Improbum agmen in urbe nutriretur, propositum fuit praemium iis, qui se ipsos detulissent, propriamque fraudem patefecissent, fuitque dimidium rei, quam detulerant i ut paullus, & Mauritianus prodiderunt. .H Quam ad rem SC. prodiisse, docent ii, quos indicavimus. Tandem qui in fraudem legis fidem accommodaverit, & receperit se redditurum, quod per legem non licebat; haereditate , ac legato sibi relicto a fisco privabatur . b )sustinianus vero legem caducariam evellit 443rope radicἰtus, restituitque ius antiquum, fisco reliquit bona vacantia , & ea , i quae ut indignis eripiunt utar quam legisi Papiae abrogationem explicat ipse lucu- denter. c Jam enim longe antea emeni dato bellorum civilium damno, populus, oneribus hisce levatum oportuerat. Nam ii ut apud Livium ru) legitur: quas tempo-i aliqua desiderarunt leges, mortales , tis temporibus ipsis mutabiles video Quoniam autem in fisci mentione tuer. samur, Sc lucris ipsius, commodum hic attexemiis SC. reliqua eo pertinentia , quorum illud, quo publicari vetantur, &haeredi remittuntur bona illius , qui Romam transmissurus a magistratu, a te sententiam Romae proserendam decesserit ;cum ante iudicium Romae redditum , damnatus non videatur. e ltem illud , ut privato haerede, & fisco, de haeredit Die contendentibus, de creditoribus praeterea petentibus ἰ tam privata haereditatis petitio , quam creditorum actio sustineatur , sive differatur D donee jus fisci exa.
minetur : cum creditorum actiones non
differantur , si duos Inter privatos de alicujus haereditate disceptetur . I hemillud de tacito fidei commisso , cujus par tem dimidiam , constitutione sua, Traja nus remisit fidei commissario, qui antequam causa eius ad aerarium deserretur , ultro se detulisset, ac prosesus esset , eam rem sibi relictam capere non posse. Cui constitutioni senatus adjecit, ut si quis adver- .sus Traiani beneficium Ingratus, postquam professus esset se capere non Posse , transegisset cum milessoribus relictae sibi rei,
atque lucrum, inde cepἰffet, si tribus edἰ-ctis evocatus non responderet; tantum ae
rario penderet , suantum ibi ex delata causa remansiit et, si professionem implesse set: de si possessoris quoque fraus argueretur, tantum potassor persolveret, quantum convictus inferre debuisset , h) uade ab utioque simplum exigitur . Porro Senatus quoque censuit, ut contia fiscum liceat opponere compensationem; puta siquis debitor fisci sit , Ze creditor non debeat fisco persolvere , nἰs deducto eo , quod fiscus debet; dummodo tamen quod ei debet . iuna statio, sue piocuIatio fisc . . ol ἰs non compenset cum eo , quod debet. alteri stationi, sive procurationi. Erat enim exactio fleatis divisa in plura officia ; ne
autem Oisc Ia confunderentur , & involverentur fiscales rationes, recte constitutum fuit, ut compensatio locum habeat, qua do una, eademque statio credii rix esset ,
Senatusconsultum es oratio Antonini de
tutorum nuptiis cum Pupillis. Egibus connubἱalibus recte attexentur S. Cta, quibus nuptiae Inter pupillas, δc earum tutores, curatoresve pro
hibemur. h ὶ orationem habuit in Senatu M. Antoninus I irmiator , qua sententiam suam de infirmandis ejusmodi nuptiis protulit, optimis ad id sane rationibus adductus : ne scilicet velamento nuptiarum tutores , qui conturbaverant pupillarum rationes , aut interverterant, fraudem tegerent suam . eoque artificio doli judicῖum
declinarent . Ideo ne coniugalis reverentia ad tutoris auctoritatem accedens ,
puellares spiritus deprimeret , viresque omnes ad resistendum adimeret ; Senatus ex M. Antonini sententia , nullas esse nuptias censuit inter pupillam , εe tui rem , aut tutoris fit um , atque ita Imbecillam aetatem , inopemque consilii sexum ab astutiorum fraudibus liberavit . Quam ob causam Mium sentent ἰa pro
329쪽
Iis, aut curator ἰs lucrum pertinet o di in quos fraudis suspicio cadit , vel ut; eos , qui tutores non sunt , tutelae tamen peri
honorarios tutores , qui & de male gesta tutela tenentur. ta in Unde non modo tutoris nepotes , qui filiorum nomine ve
los SC cum complectitur : immo Se ex- haeredatos, atque praeteritos, eosque et .
Iam, qui se paterna haereditate abstinuissentns forti; Libductis rationibus, bona Der fraudem ii eos conm. ta aut ris' trat revocari tutela: Iudicio. 't e ) Qua inobrem etia meae tinnei Tymaes tutoris ex Cti sententia a pupillae nuptiis arcentur . Quid si avus , qui tutelam neptis ex filio emancipato gessit, eam pupillam nepoti ex alio filio nuptum dare velit λ Et quia par affectionis ratio suspicionem fraudis removet ; responsum est, S. C. mentem eo non esse producendam . d) Aliud erit, si filius familias patri suo , aut fratri, qui est in eadem potestate, pupillam suam collocare velit : se in tunc enim erit locus S. C. qula communia sunt patris, & filἰωrum commoda , sicuti & communia sunt onera I nam quemadmodum tria onera edidem in domo esse censentur, si pater alica ius, vel filius, vel frater unus tria sustineat onera : ideoque locum habet excu
fraud Is involvuntur: ut enim prodest periculi communio ad excusationem , ita nuptiis obest participatio utilitatis . Praeterea , si ventri , aut bonis curator detur, is etiam removetur a nuptiis, g ὶ quamvis ad breve temporis spatium detur . Incivile praeterea visam est , puellam , aut tutoris liberto. aut liberti filio In contubernio suscepto natum dari . si Quid fi testator in uxorIs arbItr Io posuisset filiae nuptias λ An matris consensust veluti qui salsis se excusationibus a tute.
prohibitas nuptἰas confirmabἰt , tamaam patris au laritate contractas λ Min Ime, non tam enim nuptiarum arbitrium permisisse censetur testator, quam puellae custodiamttadidisse, si ne tutori nuptum daretur :eadem ratione tutori adrogatio pupillae ,
vel pupilli, minime permittitur: nec adoptio mariti puellae , ne hanc sibi viam ad aliena bona patefaciat. ιγ Cum a
tem SC. nuptias inter pupillas , & tutinrem , atque curatorem , eorumque filios ob eam causam proliibuissent, ne imbecillis sexus infirma aetas , auctoritate tuto . .ris opprimeretur, idque periculum in se xum virilem . utpote firmiorem minime, immineret: haudquaquam oportuit i mSC. extenti ad eum, qui filiam suam pu- , pilis suo in matrimonἰum collocat . Nec . porrigitur SQ ad eos , qui Pra tutore , . vel curatore, negocia gerunt ἰ quoniam non eadem est auctoritas. ny Matrem quoque pupillae ducere tutori licet . to Praeterea si pupilla sit nurus tutoris; ut . te quae ante testatoris mortem, tutoris filio nupta suerit: recte contractae nuptiae suspicioso eventu post matrimonium incidente
minime dissolventur; sed alius curator datur , qui reddendis rationibus praesideat: sp generalis enim est in iure definitio, atque
perpetua, nuptias rite contractas , cons
quenti facto minime vitiari. Nec nuptiae solum , sed S: sponsalia hoc m. rejiciuntur . IJ Quo etiam prohibetur sponsus sponsae curator dari. r) At si tutor , aut curator rationes reddiderint, licebit Gbi , vel filio pupillae nuptias 2PPetere , dummodo simul puella XXV. annum impleverit , annusque utilis exierἰt , qui petenti restItutioni conceditur . t 32 At ex constitutione Iustiniani ad XXIX. usque annum prohibitio tenet: loco enἰm anni utilis ad restitutionem in iure antIquo Petemdam datὶ, substitutum est a Iustiniano quadriennium continuum . st Ad hoc Sci
330쪽
excepi Iones duae produntur a prudentibus, nempe : nisi prius a parte desponsata tui ri puella suisset, Ac tutor maritus ab e dem patre pullae designatus p vel si quis nurui tuae sit curator datus, non enim dissolgentur contracta nuptiae , ut mox diximus : a) quibus casibus vis SC. perimitur. Ceterum praeter dissolutionem nuptiarum fraude contractarum , huiusmodi tutor infamiae subiicitur, neque ex puellae testamento capere quidquam potest , teneturque
lege Iulia de adulteriis. sbJ Puellae vero
licet ex huiuscemodi marἰtἱ testamento ca-Pere; fraus enim non puellae, sed tutori adsicribitur. Ejusdem exemplo SC. principes Inter mandata , quae dabantur in prinvinciam cum iurisdictione proficisceatibus, illud inserebant caput , quo vetabatur , provinciae rectorem sibi vel filio uxorem ex provincialibus quaerere r Idque rati ae Potentatus, ut Papinianus ali: ne se ilicet puellae resistendo impares , imperii metu , invitae pertraherentur ad nuptias . se
S. C. Planci anum. N Uptἰas consequitur procreat Io Iἰbero.
rum , quos geritor agnoscere tenetur , atque alere; ideo si divortio facto, mulier praegnans apparuerit, partus reddendus est ei, a quo concepit. HInc leges verum patrem decernunt, cuius curae, ac Potestati filius tradatur. Quamobrem SCtum Planeiano, sive . ut alii scribunt, Plauciano cujus quamvIs ante Adr Ianum con ditum sciam , certum tamen tempus osten de te non ausim: hoc inquam SCtum. ratio praebetur , qua legitimo parenti filius usque ab in It Io assignetur: tum ut a patre, qui suus est, agnoscatur; tum ut partes iuri civili definitae filiorum gratia exs a J Cuiae. i idem. l b I I. un. F. de les. 1. I. qui pupillam T. F. ad i. IM. do adat . e I 1. Praefectus s3. F. de ritu na t. l a Latum id forsitana Μ. Plentio Varo, quem Praetura sancturn laudat Tacitus. μβον. L. N. c.6 I. re forsan idem est, qui proconsul dieitur in mismo Graeeo apud Sponium in Dinoaνio .
. Quamvis in Bulgari sententia iuris praeva.leret auctoritas. Utique enim ex L. e. L de ἀιυer .
dimissae uxoris dote detrahantur. Siquidem
aut morte mulieris matrimonium dirim batur, aut divortio. Si morte dirimeretur,dos a patre proiecta, eo mortuo, Penes maritum remanebat: vivente vero patre
ad eum redibat, detractis partibus quin ἰs' in singulos liberos in infinitum, hoc est , pro numero liberorum: dὶ quarum partium retentionem quidem ante reddendam dotem habebat maritus, non petitionem . Unde jure antiquo, nullus erat disputandi locus ad patremne , an ad maritum dos superstitibus liberis pertineret. Nam quia quintae partes In singulos liberos a jure statuebantur; certe quod supererat ex detractionibus liberorum ad patrem redibat. Haec vero quaestio excἰtata suit iure novo inter Martinum, & Bulgarum, cum detractio partium, & retentiones omnes a lit-stiniano sublatae fuerint. e) Diu vero quaestione hac agitata, praevaluit ' γ opinio Martini, utpote liberis benignior, Me ma tris morte fieret eorum causa deterior. Si vero per divortium culpa mulieris, aut vi-rἰ matrimonium solveretur , dabatur liberorum nomine retentio , non quintarum ,
sed sextarum partium in sngulos liberos usque ad tres: nee in majori liberorum numero plusquam tres sextae , sive dimidium dotis retinere licebat. D Igitur SC. Planeiano permἰttitur mulieri, parentive scujus potestati subest, vel ei , cui man datum ab eis fuerit , si praegnans existitur mulier , Id denune lare intra triginta dies continuos a die divortii vel ipsi marito, g) vel parenti, cuius est in potestate I aut si horum copiam non habeat . denunclare domum, vel in hospἰtium . si maneat in civItate maritus ; si in villa . vel in munic pio , Illuc Ibi larem matrἰ-monio collocaverἰt . Ita enim ICtus accἰ-pIt illa verba SC. XXX. dies, ct domum mariti. Atque ubi mulier se praegnantem,
do i ών. dot. intelligitur . dotem, defuncta filia, parti reddendam esse . ne di filiae amissae&pecu. niae doti datae damnum sentiret. Quare Iason diiseere solebat, nihil veri a Martino proferri solere. Quam diversmo de Bulpatus & Albericus a Porta Ravenna te de dote reddenda senserint . eum ab ipsis in domu vidua dos repeteretur, vi de supra in libro primo e. r s. OTI . .lf Ulp. Dis. 6. de dat. 6. νγ pter liberosas e γ Ulp. r. i. m de aetnuescent. HI alim. liber. in pr. er se . s. ex