장음표시 사용
51쪽
ab AppIo ClaudIo, qui eam in tribum se familiamque suam conjecerat. a SIeuti CAPUT X.
duodecima AEnilia, a celeberrima minitia gente: dc deci .na tertia Cornelia, ab an- De Curiis. liquistina gente Cornelia, bc decima quarta a Fabiis, Fabia. Decima quinta , UM populum omnem Romulus ἰαHoratiis, Huatia. Decima sexta, a Me- tres, ut diximus, tribus descripsisset, neniis, Menenia. Decima septima, a Pa-iealdem tribus divisit in Curias triginta; Piriis, Papiria. Decima in ιva, a Sergis, ut tribus uaa decem complecteretur Cu- Sergia. Decima nona, a Veturiis, vetu-irias. d Harum autem singulis certumria. His adiectae fueruat anno V.C.CCL Uul. constituit numerum , certaque Sacra prae- a Clustumina siee Crustumi Tuscorumlscripsit, aedesque destinavit, in quas si Urbe, Crustumina tribus vicesima; de vi-lgulae Curiae ad communia Sacra pera cesima prinia, a Veiis agroque Veientiumigenda, epulasque publicas , summa cum Vejentina. Et anno V. C. CCCLvI. vic thilaritate, celebrandas convenirent: ut hissima secunda Stellatina, a campo Stella tetepulis, eaque sacrorum communione ani non eo, qao est in Campania, sed eo , inorum concordia coalesceret . Λd sacra qui ad primum lapidem abest a porta CD vero pecuniam attribuit ex aerario .' quἰque Pena, sic a Tuscἰs appellato . Vicesim altum sacris, tum aedibus, & singulis Ca- tertia Tromentina , a Tuscorum Campo riis praeerant, Curiones appellati. Singu- Tiomento. Vicesima quarta Sabatina, aliae vero Curiat, vel a Sabinis malioribus, lacu Sabate. Vicesima quinta Arniensis ,1vel a locis traxere nomen, vel, ut Varro a Tusco flumine Arno, ut Sigonius Se Ο- tradidit, a Ducibus, & veteribus , unde nuphrius pulaat. Rursus anno CCCXCv. populus decesserat, locis . Auctis tribu- addita est tribus vicesima sexta Pomptina,ibus , vetus tamen Curiarum numerus est ab Agro Pomptino : 3c vicesima septima retentus: ac propter multitudinem tantum
Popillia; quae scribitur etiam Pop ilia, de attributa sunt ampliora loca , ad quae po-Poblilia, te Putilia: idque nomen Scaligeripulus e veteribus Curiis angustioribus evo ad Festum deducit a Popilia scemina; O-scaretur ; relictis tantum propter religio- nuphrius a loco. b ) Anno autem V. C. nem in antiquis locis quatuo Curiis; nem- . XXl. adiecta est vicesima octava tribus pe Fortensi. Rapta, Vellensi , Velitia .
Maecia, a Castro Maecἐo; εc vicesima no-lCum autem Curἰae sinul cum tribubusna Scaptia , ab Urbe Scaptia . Et annosauctae minime fuerint; evenit, ut & GCDXXXV. tribus tricesima Vfentina , atriae Rusticae nullae essent: dc qui erant exiluvio Oufente: δc tricesima prima Faleri municipiis , cum tribus haberent , nonna, ab agro Falerno. A cesserunt anno ab tamen Curiarum essent PartieIpes . Αt-
V. C. CDLV. tricesima secunda Aniensis, que hae ratione populum descripsi Ro- ab amne Aniene: Zc tricesima tertia Teremimulus. tina, a loco quodam in campo Martio , cui nomen Terentinum. Et anno DXII. a CAPUT XI. Saianorum lacu Velino, Velina tribus tricessima quartar Sc tricesima quinta Quiri De Classibus ct Censuriis.
na a Curensibus Sabinis, ut festus suspi catur. se Quamvis autem praeter hae alia A LIa est autem a Servio Tullἰo cen-
supersint tribuum nomina in inscriptioni- αλ sus auctore orta d uiso in sex cla Dbus, & veterum libris: tamen non alias ics , dc centum tres, Ac nonaginta cem tribus sorte designant , quam descriptas . turias .' atque ἐn classibus , dc centuriis quibus plura saepe indita fuere nomina. coiistituendis non a locis , aut communi -- l ---- --
la I Halicat. lib. s. appellant. originem vocis cur eurione repeis
ibi Liv. 1. b. s. e. r . . tentes. Quod si cui nimia & misera videatur diis ier meo λι erina p. asy. sal Dion II. a.lligentia, qua urbis curia & tribus, tam rasticae .l I Qua parte similes hae fides nostris Basili-iqnam artanae inter tutis ortus & progressus reis
c erant, Curiones autem similes nostris par icensentur . dandum aliquid animo Romano An.
cbis. Unde Galli etiam Parochos scos curionesitecessistia in Romano Richi gymnasio,
52쪽
nivit. Vade in primam classem coniecit . tui centum millia aeris, aut maiorem cen-xum haberet: eaque classis obtinebat octo ginta peditum centurias quarum quadraginta Iuniorum erant, totidem seniorum .& decem, atque Octo equitum. Altera continebat centurias decem seniorum; totidemi torum, & duas fabrorum: eratque intra centum usque ad quinque 3c septuaginta millium census. Tertia continebat, eodem aetatis discrimine, peditum centurias itidem viginti , eratque census millium quinquaginta: quarta continebat etiam centurias vim ginti, additis tubicinum duabus; eratque census quinque 3c viginti millium. Quinta se V eontinebat triginta peditum centurias aetatis etiam ratione distinctas ; quindecim scilicet seniorum, iuniorum totidem: eratque iat undecim millibus censa. In sextam demum l classem coniecti fuerunt egeni , 6c tenues nempe proletari I, qui tantum Propaganda,& alenda prole Rempublicam iuvabant , ideoque dicti proletarii, Ae capite cens quod propter inopiam caput tantum , dc
nomen, non autem bona profiterentur incensu: eiusque classis nulla est habita ratio , . nullus descriptus, aue diandus numerus :eaque Pro una centuria numerabatur : ita L .ur centuriae omnes numerum referrent
M. CXCIII. Prima enim cIalsis erat XCVIII. vo . Centuriarum, secunda XXII. tertia XX. us quarta XXII. quinta XXX. Ceterum initio populi divisio per classes, Sc centurias minime communicabat cum altera divisione facta per tribus a verum expletis triginta quinque tribubus, utraque partitio convenit, Sc classes, atque centuriae collatae sunt in tribus: ita ut populus universus in trihus autem singulae in quinque classes; classis autem in suas quaeque centurias tribue
Notabilis hae divisio servit Tullii, qua
dilatimen ei vium in disparitate ponitur divitiarum , modie is inter sugulas elasses interjectis spatiis. Inde vegetior aemulatio, mater industriae . ob praesentem spem emergendi. In primam elasi se in coniecti. qui centum millia aeris haberent. Vel . mille unciales Imperiales aut Philippeos . Eximiae hae opes ei vis etiam ingenui visae sent o Plli paupe ta ..Inelebrescentibus dein
divitiis ἰocuplete, saltem viii sunt libet ii, qni
Postremo habuli Sc plebs Romana b
suam faecem . sordiumque colluviem collectam ex egenis, quos diximus, & proletariis , sine lare , sae tecto, sine sede vagos , effusos, egestate, vel pravitate , Sede speratione rerum omnium ad tumultus , 'de flagitia paratissimos, quos turbam forensem Livius, quod In foro ad captandos legis Agrariae rumusculos otiosa staret; Cicero urbanam plebem Horatius, quod non toga, sed tunica tantum ob egestatem uterentur , tunicatum popellum appellavit . Hos, ut mendicitatem eorum levarent, in agros publicos deducebant: hos praedae cupidos, & ob summam miseriam nullam deteriorem conditionem pertimescentes seditiosi quique, dum turbare, ac miscere vel lent omnia, in meliorum fortunas, dc opes impellebant, veluti ad hostilein praedam . Produximus iam integrum Reipublicae Romanae corpus membris etiam potioribus notat Is : nunc vim dc potestatem ordinum , eo rumque partes in rebus gerendis, consiliis. que publicis agἰtandis, condendisque legibus aperἰamus. Nec me fallit, minime omnia perpetuo tenuisse, sed mutation bus crebris modo inclinata multa, modo convaluisse , atque ad plebem modo, modo ad Senatum. 3e Consules recidἰsse. Verum nos ea potissimum oratione nostra complectemur, quς
maxime suere diuturna; tempusque illud potissimum spectabimus , quo firmioribus stetit Romana Respublica viribus.
De Consulibus. REgἰmen igitur ea triplex praeserebat ;Rerium in Consulibus ; Aristocrati-
ultra centum mill Ia xtis seu mille sestertia eae. gissent, s. a. I. de Suece . iiDνι. dc se in libertis retentus 3c expressus mos antiquissimus ineensa ingenuorum . In vulgus autem notum est , ad adumbrandum quinatium elanium ruis merum , quibus bona prosem continebantur . testes totidem alienationi per . xx bc libram et. iam in testamentis achiberi solitos suisse , unis de . additis libri pende de antestato , numeri siestium in testanientis septenarius , manasse diis
e itur . . . . . ecb Sizon. de Anti tu . cum
53쪽
eum in Senatu; Populare in Tribunis Sci bin Senatores pignoribus plebe . Quandoquidem Consules speciem
praebebunt Regiae potestatis, qbie, nominestΡrchus, de pluribus locis Cicero sublato , maxime in Reipublicae Rotrianae' Porro consularis ae Ias erat annorMII regi mea influebat. Ergo in Consulum au iuraginta trium ex lege annaria. te Creactoritate, dum essent in urbe, urbanae res omnes, te Respublica tota recumbebat Quippe Consulibus, praeter Tribunos ple- . his, magistratus suberant omnes: illis in.
lum, o b roducentibus , legationes Curiam adibant,
eorum consiliis oblata negotia expediebantur: et sque reserentibus gravior delibera tio ad senatum reiiciebatur: illis iussa Senatus Perficienda committebantur . s a in Quae vero eum populo communicanda suissent, de per populum transigenda , Consulum erat maturiori consilio antea perpendere, atque examinare, concionesque ad tempus advocare : dimictoque Senatu ad Populum decreta Patrum, bc Senatus consulta referre; quodque maior pars scivisset imperare. Quamvis autem a Coss. Provocatio esset ad populum, neque liceret iis iniussu populi animadvertere in caput civis Romani: tamen poterant coercere sontes , ac iubere in vincula publica duci Dum vero ad bellum cum exercitu Proficiscerentur , rerum omnium summam pro
arbῖtrio admἰnistrabant : nam ne bellicis negotiis , unde publica quies pendebat aliquid Iniἰceretur morae, visum est, liberam administrandi potestatem deserre Con. sulibus: ne in re trepida inopia consilii sese implicarent. Licebat igitur iis castrensem omnem discἰplinam pro arbἰtrio regere , tribunos militum creare , delectum habere, de publico aere per Quaestorem, quantum usus ferret , Impendere , in castris supplicium sumere, sociis quantum visum fuisset imperare. Consules quoqua ante Praeturam constitutam ius in Urbe dixisse, colligitur ex Livio, Dionysio, Pomponio. capi Is In Senaa
tum venire cogebantur a Consule , ut Plu- tradit
bantur autem comitiis centuriatis: s d de eum duodecim falcibus Sc Lictoribus alternis mensibus incedebant I Sellam habebant
eurulem, induebanturque toga Praetexta , quam capiebant ante Deos Penates primo
magistratus die : e ὶ sceptrumque , si Qe6R
scipionem manu gerebant eburneumr f γ' Se ex Urbe ad bellum paludati, votis publicis nuncupatis , proficiscebantur . Magistratum inibant Kalendis Ianuariis , de
aliquando Idibus Martiis ἰ eorumque annuum erat imperium. Atque haec sunt re- Θ Qgiae potestatis reliquiae, quae post exactos Reges la Costa coaluere.
XIV. De Senatu, ct ejus potestate.
creationem , leGrsse arbitrium.
Ptimatum vero regimen Senatus ex. primebat auctoritas . Etenim ν ut
Dionysius refert, Iὶ vetustissima lege
Respublica omnis in Senatus erat Potesta- . te; praeter magistratuum
gationem, S belli pacisque Quo tempore, Livius tradit , populisa minime suisse firma, nisi patrum accessisset auctoritas ἰ quae post populi successio. eo'nes sacratis legibus adeo fuit extenuata , ut cum antea populus auctoritate Senatus regeretur , postea populi iussu Senatus confirmaretur auctoritas . Quae autem Senatus, constituta Republica , populi iussu ad curam suam revocasset, ea ex si in Polybio
prompta breviter exponemus . .Erarium
Se pecunia publica Senatus arbitrio dispensabatur. Quaestores enim, nisi Consul Im-
sie igitur Mixta Respublica fuit non tantum ex Aristoet tia & Demoeratia, sed ex optimatum populati de Regio regimine simul. Et regnum quidem Consulari imperio adumbratum . nisi quod hue an auum . illud per 2 et cami ''iod Rex sne tollega . Consules bIM e Tent, ne aut
mora aut solitudine impetium eorum Corrumpearetur. Saepius tamen inter se eommisti sunt Seis natus de populus, quam eum populo Be Senatu Cissules . Qui formas integras defignant. declinpiantur auctoritate modo patrum . modo Plebis praevalescente. Ipse hie lapsus est G totius aetur. b. . ac pac. lib. I. cap. 3.1. is quem refellit
54쪽
peras et , m In Ime potera at vel ad minimos sumtus pecua iam publicam delibare injussu Senatus controversias praeterea in Italia suscitatas, si publica euent objuigatione
aut gravi decreto componendae, Senatus ad se trahebat. Hinc in veteri tabula aenea , in Liguria inventa, legimus, missos a Senatu arbitros fiuium regundotum inter Geruates, & Veturios esse; reque cognita , Romam venire iusios sententiam ex S.C. dicturos. a 'Ad bellum etiam indicendum , aliudve quid grave negotium administrandum, Legatos Senatus mittebat , & opes atque subsidia indigentibus populis decernebat . Quomodo exterae legationes essent excipIendae , aut dimittendae quidve postulatis respondendum , Senatus provide hali; ut absentibus Consulibus , tota vi deretur a Senatu sustentari Respublicio. Consulibus etiam frumentum , & vestes ,& pecunia ad militum stipendia sussicie.
hantur; de numerus militum explebatur , & statuebatur iussu Senatus e cuIus erat , eonfecto anno, vel prorogare imperium , vel alteri demandare provinciam . Quam Senatus dominationem ut infringeret Tiberius Gracchus tulit, ne quem Plas an no Provinciam consularem tenere Senatus pateretur. t b ὶ Verum non tam imminutam hac in re, quam ampliatam Senatus potestitem a Gracchis apparebit es illud animadevertemus, lege Sempronia
i de qua Cimo pro domo sua in a Caio
Graccho latum suisse, ut provinciae quintannis quidem , sed per Senatum decernerentur e utque nemini Intercedere liceret. cc HIRes ab Imperatoribus , gestas , Senatus , test Imonio suo , extollere poterat , aut extenuare, vel 4 s visum esset , Pecuniam ad triumphum ex aerario prome re : unde tum urbanae res , tum 'quodammodo militares Senatui, suberant; nis tribuniciis intercessionibus res devolveretur
ad populum . s d Idn eo vero Senatus Potestas excelleiat maxime, quod in trepidis rebus, atque turbatis infinitam potestatem Coss. Reipublicae administrandae Permittebat, gravissimo illo, ae tristi Se
natus consulio , quod extremum & ultimum Caesar appellat: ce) Dent operam Consules, ne quid Respublica detrimenti
captat. Quae verba summum, &latissimum in Consules imperium transferebant : ut suo jure possent exercitum parare, bellum gerere, coercere quoquo modo Patres, a que Populum quarum rerum sine hoc S.C.
jus minime Consulibus suisse , in injussu populi, Sallustius docci . Senatus volva
tu Senatus consultis continebatur: quorum conficiendorum rationem breviter e,plic bimus ,
CAPUT XV. De Senatusconsulto, es loca Lilendi
Izitur veteres, qua erant religione, atque
honestate, ut aberrantes animi in raesentia numinis, ad saniorem sententiam ducerentur, Senatum in loco Sacro, auspiciisque dἰ.cato, cogere consueverunt. Romulus in templum Vulcani extra Urbem Senatum vocabata
Hostilius Rex Hostiliam Curiam Senatui habendo destinavitia Pulsis Regibus, modo intempla, veluti Iovis, Apollinis, Martis , Bellonae, Castoris. Concordiae , Virtutis , Fidei; modo in Curias, Hostiliam, Pompeiam, Iuliam, sin quibus eius rei gratIasuere templa fg per augures constituta
consultandi causa Senatores convenisse, laveterum libris observamus. Audiendis autem legationibus, ne status Urbis exteris pateret, locus extra muros erat constitutus in
aede Bellonae, quo conveniebant etiam, cum quis audiendus erat, qui cum imperio esset: cui, nisi deposito imperio, Urbem intrare minime licebat. Si quod vero portentum nuntiaretur, sub dio consultabant: quia religio erat Senatum sub tectis habere . Nicostratus , cuius liber , quem de Senatu scripserat, Injuria temporum intercidit, reserente Festo, D tria olim fuisse senacula tradidit, unum ubi postea ae ies Concordiae fuit; alterum ad portam Capenam , tertium in aede Bellonae .. ii Senacula autem erant in templis, aut
si De Milo catilin. e. a salit Ageli. lib. 1 - c. 7.l 'l Ne in urbem intromissi oeeulta eius Irmenvi ma la . dein turbam irritent de omnia miscea
55쪽
De Tempore habendi Senatus. Unatui autem habendo statuta erant praefinitaque tempora , nempe Kalendis , Nonis, Idibus, exemtis diebus comitialibus, in quibus cum populo agebatur: quo tempsre per legem Pupiam non licebat haberi Seaatum, ne patres a suffragiis
ferendis avocarentur. At mense Februario toto, senatus postulatis Provincialium, di Legationibus audiendis cogebatur lege Gabinia. tbὶ Et cum Senatores statis temporibus conveniebant , legitimus Senatus dieebatur. IndIehus autem, cum extra ordinem, ac praeter constituta tempora , in re trepida, ad grave aliquod negotium explicandum , a maiori magistratu Senatus indicebatur. Unde inter legitimum, & ia-
dictum εὶ Senatum est orta distinctio , quae legitur apud Capitolinum in Gordiano. ς
De vocando Senatu. Vocabatur autem Senatus a maiorImagistratu, qui est et in Vibe, nempe a Dictatore , quando in magno Reipublicae discrimine creabatur: vel ab eo Consule, penes quem sasces essient illo mense. Consulibus autem absentibus , a Praetore , qui secundum Consulem potiorem obtinebat In Urbe locum; ita ut in Consulis locum, eo absente, succederet : eademque ratione, dum rebus praeessent DecemvirI, vel Tribuni militares, vel Iaterreges, vel Triumviri Reipublicae constituendae causa creati, per hos haberi Senatum oportebat. dὶ Quae Agellius ex varrone retulit. Illud quaesitum quoque serI- erat Varro, an maioribus magistratibus absentibus, atque etiam Praetore. ius hoc'
stam Fratrem ibo Cie. Πι. a. ad Quintum Fr.urem a
'I Legitimo quoque senatui, eum in Urbe esset . sem pri interruisse dicitur Hadrianus apud
devolveretur ad Praesemim UrbIs, quἰ pr
ximuin a praetore potestatis gradum obtinebat , Senator tamen non erat. Et a Prinfecto Urbis Tuberonem, Ze Capitonem se contra Mutium stetiste legimus: eum fle 'Tribunis plebis ante Atinium plebiscitum. quo Senatorm facti sunt, Senatum habendi jus suisset.
De jure Referendi, Sementi que Rogandi. Porro quἰ senatum habebat is iure suci
referebat; ac si detrectaret, eas par
tes Tribunus plebis suscipiebat; f eui de
ius erat, aut addere quod visum erat relati I Consulis; aut eam persequi, aut novam exordiri. Sententiam autem rogabant ante comitia quidem princeps Seratus, post comiti vero COD. designati, de eorum is, qui prior fuerat reauaciatus : Secundum hos, ii qui Consulibus rogantibus videren tur: modo ne gradus maeistratuum negligerent, ac ne Praetorium Consulari, AEdi- litium Praetorio , Tribunitium AEdilitici praeserrent. Atqne is est rogandi ordo co stantior; ceterum hac in re in Senatu variatum fuisse, pluribus ex veterum testim ni is comprobat g Paulus Manutius r etsi Cossi designatorum, Consularium , δέ M
gistratuum, ex ordine ante omnes habitam plerumque rationem fuisse non ambigitur. Moris autem erat, ut quem ordirinem sh rogandi Cotiles initio Magistratus instituisset , eum toto 'anno xteueret eunde novum fuit in C. 'Caesare, ut cum consuevisset a Crasso initium rogandi focere; post iunctam amnitatem: honorem hunc transtulerit in Pompeium: quod Suetonius tradit: quem locum se accipio, ut e Consularibus Crassum , dc Pompeium primos post Cossi designatos, rogatos censeam is Caesare. Alioqui falsum esset, quod ex Agellio de Cicerone colligitur nimirum Cossi designatos primo loco rogatos fuisse sententiam . In quo Suetonii locu
56쪽
explicando, mire sese versat Princeps Romanae antiquitatis a Manutius.
De dicenda Sententia, ct S. C. per Discessionem a Post rogationem a Consule , aut alio
ex majoribus magistratibus factam senistentiam dicebant stantes, ea libertate, ut non modo sermones interponere ponent alienos, sed novos instituere, atque ad vesperam producere rata ut cum non liceret, neque.ante ortum Solis , neque sub occasum
Senatusconsulium concedere, b) qui moram negotiis vellent injicere, diem dicendo eximerent : ' quod saepe Marcus Cato contra deteriores , de Pub. Clodius aversus meliores fecisse seruntur, dicebantque sententiam sito quisque loco Sedendi autem
is erat ordo, ut primi sede reot Consules , Praetores , & proximi Praetoribus Censores, quibus Manutius ex auctoritate Messalae In Iibris, quos scripserat de auspic i is , secundum tribuit a Praetore locum. Post hos, qui minores magistratus gererent AEdiles curules , AEdiles plebis, Quaestores , atque infra hos forsan Tribuni p.ebis, quia vere magistratus non erant o quamvis nihil adhuc certi compererim . Deinceps qui defuncti erant magistratibus pro dignitatis gradu, nempe Consulares, Praetorii, redi.
iiiii, Quaestorii, cumque his etiam ii, qui magistratus minime gesserant i sed vel designatum, vel magistratu iunctum accusasi
ont, nocentemque probassent 2 qui accusationis praemio, in designati locum de di.
gnitatem succedebant . Si Senator plures xes , diversaque capita una sententia com
plecteretur I tum ab eo postulabatur . ut Mi videret sententiam , ac de singulis rebus seorsum referret. se Neque et , qui diuisionem postulabat , oratione longa erat
ca De Sen. Rom. e. eia. ut δερ. c. Notatur hie Manutius, nee tamen sine extismiae laudis mixtura . Idem paulo antea laudabatur . Quare eo ne idit eonvietum inimicorum G tavinae, qui in ter cetera e i exprobare solebant, multa se ex Manutio hau sine . nunquam appellato eius nΟ--ne . Eundem i m in Notis exeitaverat supra ς n. . ad e. ra. Fugit id auctorem Elogii Gravinae In ci- te d.' Leiterari d' Italia. ω Cic. Phil. 3δc Quod tum demum eontigisse verisimile in . cum IespubIica in sentibus motibus intestinis
utendum , aut consurgendum : id in satisque erat, si imperasset divide. Dictam au.
tem sententiam Consulis erat pronunciare, ut in quam vellent partem Senatores
discenderent, quo S. C. fieret: eaque In Se natu Constitis erat auctoritas , ut liceret ei dictas sententias vel pronunciare, vel si contra rem suam venirent , supprimere , ne in eas S. C. fieret . Hinc Caesar libro
primo de bello civili scribit: Lentulus OmJul sententiam Calidii monunciaturum se
omnino negarit. Sententiam vero hac exo
diri consuesse formula. Quod verbo facta
sunt de literis: hac autem concludere, de ea ita censeo, ex Ciceronis Philippicis , ubi
plura extant exempla , colligitur . Ubi consul sententiam pronunciasset , ut pro hantium , vel rejicientium judicia cogno. sceret , Senatum dispertiebat his verbis rQui hoe sentitis illuc transiter qui alia om-nta in hanc partem. Nam ominis causa re fugiebant pronunc lare contrarium: unde id per hanc formulam in alia omnia exprimebant . Itaque Senatores mutabant Io cum, & eo concedebant, ubi recitata erat sententia, quam quisque comprobarat . Simmitem in suffragiis serendis discessionem in Lacedaemonum Republica primus instituit e ὶ Sthenelaidas Ephorus , cum an
tea sententiam suam voce significarent . In eam autem sententiam S. C. condeba tur ; in quam frequentior numerus Senatorum discesserat. Et si de re leviorἰs m menti , aut minime dubia Consul referret; ne tempus in exquirendis sentent ἰῖs duee. retur , iussu Considis in eam , quam ille pronunciatat sententiam , tacite discendebant: idque vocabatur S. C. per discessionem . Quamvis enim ad omne S. C. discessio fieret ; tamen si singularum sententiarum recitatio discessionem non praece Diisset, discriminis gratia, S. C. per disce Diionem appellabatur e quod mili et ' non
e neuteretur. In sedati enim Urbe moram ne
gotiis dieendo in iei sermones intes poni a re alienos , imo institui novos & sic ortum Oeea. sumque talis eadem coniugi rogatione . alienum videtat a gravitate Amplissimi Oadinis . Nee minus mirabilis videbitur . dum diem dicendo eximit Senator , esuriens Consul , quam suspiciendus olim videbatur Teno, quod esurire do .ceret & discipulos inveniret .cea Paedian. in Miloniana. c d P. in . ep. ad Aristen. lib. e. .
57쪽
ore , sed pedibus tantum sententia serretur , iisque iudicium animi significaretur. Ex quibus eoficitur , Tuberonem , qui omnia , S. C. per discessionem fieri dixerat , mIaime cum Varrone pugnare , qui alia S. C. per relationem, alia per discessonem fieri animadverterat ; quod scilicet in aliquibus interveniebat discessio , 8c recitatio; in aliis vero , recitatione omissa,
De Iusto Senatorum Numera .. DB numero Senatorum ad S. C fac Iea.
dum necessario , nisi augurari velimus , nihil ex veteribus libris compertum nobIs est, quod certo ausimus confirmare.
a Sane scribit Dio , Augustum is cum
videret minus frequentes esse Senatores, statuisse , ut S. C. fierent minori senat rum numero, quam quadringentorum .' cum antea rata. non essent S. C. quibus mini mum. quadringenti Senatores non adfuissent . verum Prudentius trecentos tantum iudicae justuna fuisse numerum ..Hἰe eo ulta Parrum eonsistere ea re torum, Non aliter lieitum prisco sus tempore, quam si Ter centum sensisse Senes legeremur in unum. At ille. locus magἰs ad numerum sententiarum , quam ad numerum Senatorum pertinere videtur . Certum vero numerum luisse ad S. C. necessarium , inde colli. gitur, quod mos erat, ut quivIs Senator,
qui S. C. impedire vellet, dicere Consuli posset Numera Senatum. CAPUT XXI. De Conscribendo Senatusconsulto Discessione ficta , S. C. scribentur expresso nomine illius , ici cuius sententiam fiebat , expositaque suminatim re, de qua suerat consiuitatum : ut ex his veterum scriPtorum superstitibus exemplis:
e) Quod M. Marcellus Cois. verba fecit de
Prodianctis: vel e Marcus Pomponius consum
lutir vel: Quod verba facta sunt de PhiImsobis, ct Mihoribus . Stribendo aderant
non omnes , qui Probassent ἱ sed ii , qui maiorem sententiae recipiendae operam irain vassent. Formula enim quaedam L C. quae extat in epistola Coelii ad Ciceronem se ostendit , scribendo paucos affuisse , cum plures consensissent, id Addebatur & T. litera , qua significaretur idem. 5e Triba. nox plebis censuilla ἔ sive non esse intercessum; ideoque S. C. firmum esse . E
rum, qui aderant, nomina S. C. adscribebantur , dicebanturque, auctoritates perinscriptae: quia clarorum virorum nomina perscripta magnam S. C. tribuerent auctoritatem .
CAPUT XXI L. De Adservando S. Q. SCriptum S. C. InItio quIdem deserebatur in aedem Cereris ἰ postea vero in aerarium, ubi leges, & praetiosissima quaeque Urbis atareabantur a neque ante ratum erat , quam in aerario conderetur .
e Qui mos asservandi S. C. fuit instit ius ab Horatio Valerioque Coi qui S. C.. in aedem Caereris deferri jusserunt, ne deinceps , arbitrio Consulum , ut antea , c rumperentur, aut subducerentur. ScrIbem
dis S. C. Operam dabant scribae; nisi quia L. Cia inesset , quod vulgari minime conveniret. id enim tuum Senatoris manu scribebatur, exclusis etiam pedariis , quod tacitum S. C. suit appellatum, ut tradit
De Impedimento S. C. e de Intercestonini Tribuni ..SΕnatusconsultis conficIendis Impedimento erant intercessiones eorum , qui vel eadem essent potestate, qua ii , qui S. C. sacere velleat , MI majore et unde Consul Consuli, Praetor Praetori; ac denique Tribuni plebis, pro potestate sbi, lacrata lege tributa, quamvis ex minoribus essent magistratibus ,. obsistere Poterant omnibus ,
58쪽
edita voce ' Veto . Ita ut vel ab uno Tribu .norum , quamvis ceteri consentirent, S. C. impediretur, ac tum Senatus voluntas per . seripta cum nominibus eorum , qui intervenirent . Senatus auctor; tas , ad comprobandam Senatus voluntatem , dicebatur ;resque reiiciebatur ad Populum , cujus erat, vel Tribunotum intercellionem , vel Senatus auctoritatem comprobare. Quod si Senatus cum Populo conveniret tum leges ex S. C. condebantur I cuiusmodi non pau- eas licet invenire. sa) Nec tamen si qui temere intercederent, id eis erat impune: eum enim intercessio in rem non esset publicam, aut remittere cogebantur eam , aut
poenam aliquando subire . tb Scribit enim
Caesar, in Senatu de Tribunis plebis gravissime fuisse decretum. Ceterum cum ante Atinium plebiscitum Tribunis plebis , quI a Censoribus lecti non essent, minime Curiam ingredi liceret e solebant Tribuni ante valvas Curiae, post Is subsellis, decreta patrum examinare , quod Valerius tradit . e In cujus explicatione loci , mire se torquet Paulus Manutius et cum, sretulisset mentem ad Atiniam legem , an te quam legem Tribunus plebis , sine lectione censoria , Senator non erat , explicare se facile potui siqt.
De Senatu Decreto. Si qua vero de re prἰvata S. C. eonscrimberetur , saepe Senatus decretum ainpellabatur : cum id , quo publica negotia
comprehendebantur, nunquam decretum , sed S. C. dicet et ur . Sunt, qui putarint, caput aliquod S. C. appellari decretum,
quam sententiam c d in AElio Gallo Festus
CAPUT XXV. De Dimittendo Seninu. F Actum S. C. recitabatur, ac postea d .
mittebantur Senatus h s formul s r P. C. nemo vos tenet: vel Nihil vos moror P. C. tandem impetrata concione S. C. DP
lo exbibebatur , ut populi consensu Sen M
tus voluntas comprobaret u s quἰdem vi xul Ia de re Senatus decernoe poterat ad . versus populi voluntatem . Et cum initi onulla de re liceret ad populum fere ἰ, ni si ex s. C. consequentibus temporibus , per tribunicias seditiones , & diuturnas inter plebem , & Senatum conflictationes , res ea deducta est, ut S. C. noa nisi adjuncta lege consisteret.
De ratione ferendae Legis. NUoc , ut rerum ordo fert, ad rat Imnem serendae legis , agendique cum populo pro rediamur . Hactenus enim , quantum suscepti opFris ratio seri , cum Consulum , tum Senatus in administranda Republica . condendoque jure , potestatem proposuimus: modo quae multitudini partes in rebus gerendis relicte suerint, aperiamus.
CAPUT' XXVII. De tribuno Plebis. CUM Consulis In bello gerendo , regendaque Republ. summum fuerit arbitrium ἰ tamen nisi Senatus voluntas conatum Consulis adiuvaret , consularis auctoritas pene iacebat : quia Senatus voluntate frumentum, vestes , & stipendia ad alendum exercitum sufficiebantur et &, ut diximus, ejus in arbitrio postum erat,duernere bellum , & anno iam exuente , sit prorogare imperium , aut alteri prinvinciam demandare . At cum Senatus aliena Populi voluntate nihil constituere de rebus gravἰoribus posset , & intercessione tribunicia S. C. vis infringeretur, acres reiicerentur ad Populum : hἰnc licet intelligere , summum rerum arbitrium iii Populo constitisse , ac omne Imperium, quamvis distractum in plures, refluere ta men ad Populum , tanquam ad caput sedemque suam . In publἰcis en m rebus auctoritas erat Senatus potestas tamen .& majestas erat penes populum . Itaque Populi praecipuum erat , non iubere mo do se confirmare : sed abrogare leges ,
aut emendare , decretaque Senatus in uia
59쪽
nire vel tollereis Arbiter etiam Populus erat fortunarum, & capitis, Poenaque , ac proemii dispensator; cum honores, dc magistratus , jussu Populi deferrentur, ejusque iudicio , aut multa irrogaretur gravior ἰ aut de capite Civis Romani decerneretur . Quam Populi potestatem praeserebat Tribunus plebis, qui velut imago erat popularis auctoritatis, communisque voluntatis administer, Dux, & tutela Civium , arx & praesidium libertatis. Hic specie quidem , & nomine vix magistratus erat, imo ne magistratus quidem proprie; cum & Sella curuli, &jurisdictione careret, & non ad tu reddendum, sed ad arcendam injuriam fuerit institutus I re tamen & auctoritate magistratus erat summus , quia intercedendo& vetando, ac senatus , Consulisque conatibus obsistendo , arbitrio suo , cursum consiliorum interrumpebat; atque Interponendo sese rescindebat acta Senatus, plusque quodammodo hic vetando poterat , quam
Consul imperando AE a Et quoniam Sacro
sanctus erat, legeque Horatia latum fuerat, ut, qui eum violastet, illius caput Iovi esset Sacrum , samiliaque liberi liberaeque ad aedem Cereris venum irent; ideo tuto manus poterat in magistratus iniicere, atque ipsum etiam Censorem, imo & Consulem In vincula ducere . Metellum enim Consulem a L. Flavio, & Censorem Appium a P. Sempronio, Tribunis plebis , In carce
dicimus . Unde vocationem quidem non habebat, quod iurisdictione careret; habebat tamen praehensionem , & viatore Creati sunt initio quinque, anno ab Uria. CCLX. postquam plebs oppressa aere alieno, vexataque injuriis patrum , qui iure credi- .rorum plebejos sibi nexos in servitutem ad i. gebant , secessissent trans Anienem In Sacrum
cs, Dionys. lib. τ. Liv. Iib. 3.c s γ Plutarch. in caton. uricen. sie , ut in sola tu totis datione eonsensus m in oris Tribunorum pratis lassiceret, pr. I. de A in
tuenda tribunicia potestate conditae, Sacratae leges sunt nuncupatae. Festus vero sacratas fuisse leges dictas scribit, quia sancitum iis esset, ut qui Tribunos plebis violaret, Jovi esset Sacer . Idemque censet , Sacrum montem dictum , quod eum plebs , cum
discederet, Iovi conlectavisset Me Tulit
autem eo anno L. Iunius, Tr: us plebis prunus creatus , & Cassius, atque Com, uius, Consules , ut plebi sui essent magistratus Sacrosancti, quibus auxilii latio adversus Consules effeti neve cui P trum capere eum magistratum liceret in Adjectum est etiam in Aventino foedere , altera nempe secessione ob Apii Claudii libidinem ,
concitante Virginio, tacta in Aventinum. uti Tribuni plebis inagistrata, exacto an no , abeuntes, totidem alios In sequentem annum designarent I si neglexissent , confestim vivi flammis iniicerentur ; si quae
in designando linter eos esset orta dissensio, potestas proroguetur, dum alios creareat . Lex vero Icilia, quam tulit Sp. Icilius Tribunus plebis, vetuit Tribuno ad
populum concionanti contradicere, aut eum
interpellare. gata est & Duillia lex, ut qui plebem sinε Tribunis reliquisset, quive
magistratum sine provocλtione creasset, tergo de ea pIte puniret uia Auctus etiam est Teibunorum numerus , ut decem jam ectat Et quoniam non ad agendum, sed ad resisten
dum hae potestas fuit instituta ; gὶ ideo
plus unius Intercessio pollebat, quam con sensus ceterorum. Solemnis autem Inter cessionis formula erat vox illa celebris veto.
hin Ist quo praesens omni tempore omnibus effet tritanniciae potestatis auxilium, eius do mus ne nocte quidem claudebatur neque poterat Tribunus integrum diem Urbe abesse, nisi Latinis seriis , ut ad eum adverno ratore . Quam valida veto spes praesidia fuerit quae eontra insultas patrum plebi in tribunis suis reposita ege putabatur, inde potissimum apparet, quod saeet de execrabilia esse iussus est , qui Tribuisnum plebis violas et . Quare Imperatores, eum Sacrosancti esse euperent, nullum nomen invenerunt areendae injuriae aptius, quam illud Tribunicia potestatis, quam partem maximam Regalis imperii appellat Flavius Vopiscus id vita Taciti e. v. c β a Plutarch. probI. 1. Hallearnas. lib. g. Gell.
60쪽
que Pateret, tanquam ad portum per Ielitantium , & aram salutis, atque anchoram sublicae securitatis. Quo pacto principes, quo se publico praesidio, ac totius ferme populi auctoritate munireat , tribuniciam
Iibi potestatem arripuerunt: itaque non armis solum, sed vi, ac iure populari exorlantis imperii radices perpetuo confirmarunt . IDinatore creato, cum omnes magistratus cessarent , hic tamen unus Per
manebat . Conciderat sane sub Sylla Trbhunorum plebis potestas, tantum non intercedendi facultate sublata; sed eam demum restituit Cn. Pompejus adta vero magis latus hic popularis erat, hi a plebejis avelli nunquam potuerit, & transferri ad Patricios: nemoque nisi plebejus ereari poterat: cum ad alios omnes promiscue plebeii, ac patricii vocarentur
CAPUT XX VIII. De Comitiis. Unc quomodo plebs , S: populus
duce, ac vindice Tribuno majesta. tem, ac potestatem suam ad leges condendas conferret, explicabimus . Senatores quidem in curiam, ut diximus, ac ple. heji evocabantur in campum , comitium , di serum. Cumque pars populi convenἰ-ret , consilium; cum autem Populus coiret universus, comitia dicebantur; ae centur Iata comitia in campo Martio; cur Iata
ἔn Comitia, quod erat soro adiunctum , imo & ipsum pars aliqua fori, cujus initium a Palatii porta; tributa a in vero habebantur vel in campo , vel in Comitio, vel aliquando in Capitolio, vel in pratis, vi eoque Flamἰaiis. Nihil enim referebat extra ne, an Intra pomoerium cogerentur: cum alia comitia summa reli-xione certῖs essent Iocis alligata. b Cum
vero consilia populi, de iudicia conventu Dque judicum celebrabantur comitiis centuriatis : ratio suffragiorum no.i ex singulis hominibus inibatur, sed ex singulis centuriis ; ut quod plures centuriae populi sci
vissent, id ratum iustumque esset: sicus& in curiatis, quod plures curiae; & iatributis quod plurex tribus comprobassent. id erat firmum Iromitiorum omnium curiata sunt ant 'ssistima ἰ quippe quibus imperii fundamenta jacta sunt, & a priscis Regibus ante Servium Tullium, qui comitia centuriata , & centurias Insiituit . iussae leges, creati magistratus, bellum &pax constituta, summaque Reipublicae administrata.' ita ut sequentibusathmporibus,
in quibus curiata comitia obsoleverunt, ac tantum religionis causa perstiterunt, quod iis maior inesset sacrorum & auspiciorum auctoritas: tamen aliis in rebus, ad speciem saltem, retenta suerint: ut cum suminum magistratibus imperium centuriatis obtigisset comitiis , tum demum pleno satque optimo iure datum esset, s lex accessisset curiata: quae non quidem veris , sed per triginta lictores , tring ἰnta curias reserentes, adumbratis comitiis ferebatur.'
ita ut binis comitiis de ma JHibus Reipubl. negotiis cum Populo disceptaretur; quorum Priora, nempe centuriata vera erant; posteriora, nempe curiat. in speciem usurpabantur. . Quam vetustati moris notἰtiam, optimis sane coniecturῖς, elicuit Nicolaus
Gruchἰus ex M. Tullii locis, quibus
In eandem sententiam & Hotomannus fuit adductus . Qua de re acriter inter Gruchium , de S gonium d micatur . A que ut concludamus brevIter, magἰ stratiabus maioribus , qui centuriatis; minoribus , qui tributis comitiis creabantur, po testas accedebat plenior ex curiatis in speciem usurpatis , tanquam ex solemnitate maiori, atque umbra quadam veteris maiestatis, Tributis com Itiis , non solum Urbani mJgistratus , minores scilicet , sed& Provinciales crebantur omnes, & Pomtifices Maximi, Augures, Foeciales, Septem viri epulonum, de quIndecim viri Sacris sa - cIundis: atque In horum Sacerdotum creat IO- ne tribus ad suffragium vocabantur I cum alii Sacerdotes a suis Collegis cooptarenture
dὶ iisdem comitiis serebantur de pleb scita . quae ad solam plebem pertinebant ante legem Hortensiam, te qua, sedatis discordiis, iuris discrimen inter patricios, & plebe