장음표시 사용
101쪽
a me diuersiis Entium creatorumgeneribur
mum quoqueste bonafrmat. Dicitur etiam remedium primum quia non adhibentur malagmata, nisi praeeunte spe curationis. Item in omni rerum amictione, primum animus ad Deum erigendus est . bene de auxilio Dei sperandum. Et certe nihil ita corroborat homine in amictione, sicuti spes firma certa, quod
breui talis amictio finienda sit,&si quidem pro Christosistineatur, merces in caelo maneat sempiterna. . Spes, quae differtur, pigis ammam Prou. 13. Ia .i Ratio huius patet per explicationem plςcedenti Vti enim spes meliorum tristitiam alleuiat; ita si ae quo Langitis diisseratur , aut appareat nullus aec rea tionis, ita stus, pristitia roboratur amictio.
s. Chrisia ni hominu pes Chrsus es. J Sumitur hic spes non pro virtute ipsa aut actu illius; sed pro eo, in cuius potestate de auxilio speramus; vel etiam pro obiecto spei Quo sensu labio dicitur : Quoniam
tu es Domine pes mea In quae verba pulchre S. Beria.
Luid :d agendum, quidquid declinan o quidquid
tolerand .m, quidquid operandum, tu es,inquit,Dominesse mea, hac ina mihi promisitanum causa pactota ratio meae expe Iationis praetendat alter meritum fuistineres iactet pondus diei,c astum ieiunare se bis in sabbaibo dicat, postremo non esse sicut cateros homines glo-νietur risibi autem adhaerere Deo bonum es,crponere in Dominossem meam Serm. 9. super Plia Qui habitat. 6. In parietem caducum ne inclines. Monet pronu-ciatum spem non esse defigendam in caducis fortunae aut rerum humanarum bonis; sed in Deo eis confidendum LNam Beatus mi , cuius es nomen Domini spes eius Psal. 39. At maledictus homo, quifidit in bo-miiae, o ni carnem, brachiusuum, or a Domino recedit cor erus. Iere. I . Hoc est enim inniti si ipioni non arundineo modb sed etiam costacto, ut inquit Isaias Propheta Proinde huiusmodi.spes non solum vana
102쪽
Pars quinta Titulus XXXIII. as
est; sed etiam periculosa noxia, ut saepe monet minatur Deus, patetque ex plut imis Veteris Testamenti historiis. 7. Finu,sui jumfluere non possunt a Meteor. c. 7.J Sensus moralis huius dicti facit ad spem in Deo collocand m Von enim aqua persecution uin aduersitatum obruere eos poterit, qui, ut ait D. Augustua', uisum corda habent ad Domin k. Etenim vera Christiana spe adiuuatur homo in omni tribulatibne,deia ditur in periculis, solatium accipit in doloribus,auxilium in infirmitatibus in sufficientiam in omni necessitate Per hanc enim homo consequitur gratiam ad fortiter feliciter agendum in quolibet negotio. Horum orianium celtissimari uidetissima sacrarum Scripturarum habemus testimonia; praecipue in Psal mi Dauidis Vix enim ullus repetitur Pi almus, qui non exaggeret commendet nobis hanc virtutem, eiusque ructus nobilissimos praedicet. Est enim sine dubio spes ditissimus thesaurus&summa cosolatio, quae ab hominibus iustis in hac vita potest obtineri. 8. Qui Oem non habet, ad rem non pe ueniet. Sumitur hoc vulgare dictum ex S. Augustino, qui de cha xitate loquitur in hunc modum tui gaudet inste, tenebit etiam rem: qui amem Jem non habet, ad rem non poterit persenire Intelligitur itaque ierum est de
re per spem obtinenda, siue de spei obiecto obtinendo Isto enim potiti non poterit,qui in desperationis
barati rum voluntari e dejicitur.
9. Nuliare magis, quam esseratioκ desipimio lata
pronunciat S.Chrysost. to. S. contra desperatione
ubi fac aude ut solces, asserit siprobat desperab udos homines ageres loqui stulta,insulsa, parumque sibi
constantia, quae,an a dementia aut desperatione prosecta sint, merito dubitari possint uti enim corpus hoc nostrum perturbatione aliqua naturae a suarum
103쪽
a De disiersiis Entium creatorum generi s.
temperie qualitatu deiectum, S in graues acerbasq; morborum aegrotationes incidit,in modo caloribus nimiis aestuat, modo tremulis frigoribus impallescit: Ita prorsiis animus, ubi constantiae ac spei praesidiis obsepiri desierit, in sua ipse labitur aegrotati ares, turgescit vanitate, superbia inflatur, pusillanimitate contrahitur ormidine torquetur, nec iam sui coriapos in turbulentum desperationis Euripum dejicitur absorbcndi .
IIaritas es Retixa omnium vi tutum.J Q lem admodum Regina quapiam ciuitatem ingrediente multae quoque aliae Matronae nobiles ac Vir-ψnes, necno 'Aulici praecipui insens militum se- qu sitium ac dependenti u multitudo timul ingreditur; ita Regina Charitate animam subeunte nobilissimus omni,virtutum sequitur comitatus: In ipsos quideiustificationis instanti cum Charitate caeteris virtutibus Theologicis infundutur omnibus iustis quatuor virtutes Cardinales cum omnibus partibus non
subiectivisis db siue speciebus; sed potestaticis etia&integrantibus,Vt docet D. Thom. 2.2. q. 6 .art. 3.suarer l. 3. de Gratia c. 9.&alij com jures. Dicitur igitur Charitas Regina virtutum tum hac de causa; iam veth, ouia perfectione & nobilitate sua omnibus virtutibus 1upet eminet, n5 modo in genere moris, ut patet ex Aptistolor. ad Corint. c. H. Vbi ex professo probat,c teras virtutes nihil prodesse sine thalitate; S ad Colossi S. v. i . Super erania autem hac ciaritate habete quod si minculum perfectionis , sed etiam in genere naturae. Primo enim quoad virtutes Morales obiectum Charitatis est infinita Dei bonitas, ter-
104쪽
Pars quinta Titulus NXIII. 727
sectio; illarum autem obiectum est aliquid creatu Ac licet fides&spes, quae sunt virtutes Theologicae
respiciant immediate Deum tam e circa eum e fantur cum quadam restrictione Fides quide quatenus Deus est tandum prima veritas, incluclens sapientiam veracitate; non autem reliquas perfectiones: Spes verb, quatenus ille est beatitudo nostra: At Charitas, quatenus infinite in se bonus est perfectus, includens omnes omnino perfectiones. Vide D. Tho.2.2.
S. 23. ar. 6 des figidium Regium disp. ii de habitu
haritatis; Vbi docet ex communi octorum sententia, Charitatem est pei sectissimam inter omnes absolute virtutes,& rem per se claram esse , tum ex se, tum ex ipsis scripturis.1 Charitas ess,rina virtutum. J Charitas sue praecise sumaturito solo habita. operatiuq, quo diligimus Deum; siue quatenus simul includit gratia, quam vocant sanctificantem merit,dicitur a Patribus re Theologis sorma aliaru virtutum, quia refert actus earum ad ultimum finem, scilicet ad Deum, ut in se summe boniam,&obiectum Charitatis, idque non tantum, per accidens , ratione intentionis illius, qui
operatur,quomodaquaelibet virtus in finem alterius referri potest; sed quodammodo ex natura rei, quatenus omnium virtutu actus natura sua placet I eo,
ac in ipsius coorem cedunt , ut quoddam ipsus bonum suut,idesique operantem reddunt suo modo gratum Deo. Vnde sequitur eos tendere in finem
Charitatis,qui est placere Deo. Ita S. Tho. 2, 2. q. M. a. 8. Item, quia actus aliarum virtutum habet omne
vim suam ex coniunctione cum gratia QCharitate; quo sensu Apostolus i. ad Corin. c. 33. docet caeteras virtutes sine Charitate nihil prodesse; Accipiut enim a Charitate dignitatem quandam moralem, esse navi itorium, quae est moralis quaedam earum insor
105쪽
1 De diuersiis Entium creatorum generIbus.
matio, sine qua omnia virtut tim opera per se nisu chaos sunt o mortua. Vnde etiam est illud: 3. Charitas est vita animae.' Ita a Patribus Theo .logis appellatur,tum quia animam Deo perfecta viri, tione coniun git,in qua vita ipsius consiliiti consequenter tam eam, quam ea, quae in ipsa sunt, facit viuere. Essicit enim, ut opera via tutum sint meritori vita aeternae,5 consequenter,ut sint fructuosa vi ua, sicuti e contra peccatum lethale dicit ut adferre mortem anima quia perdit demeritori charitate, qua
est vita illius: tum etiam, quia fide spem aliatq; virtutes excitat ad bene ac diligete operandu &fructus vitae proferedos,nixta allud D. Greg. Eo. o. in Euag. . Amor Dei nunquamis otiosus. J Rationem addit ibidem his verbis spe Murenim magna, se si si vero ope ari renuit amor non est: Vnde etiam Apostsi . . pulcherrime I ad Cor. c. 3ibaratas, inquit, patient
vias eri, omnia credit,omnia perat, omnia fulinei In eandem sententiam Cassiodorus superi sal .i, Cha ritas Dei,inquit, vitalis quadam es plauia mirtutum, sub qua 'beata moluptas germinat, operati sancta foctis at patiens haec in aduersis , remperata stro-θtris, humilitate potens,affrictioκ ntistima, inimicis eneuola, dcc Eadem de causa vetii est istud August. 3. Radix omnium bonorum eis Charitas. Sermone in Psalm. 9o Milo m. . super Ioannem; l. de Gratia Christi c. ro J Vbi Γυιο modo. nolint. adix malo rum Omnium es cupiditas, se radix omnium bonorum est Charitas Ipsa etenim omnia sustinendo aduersa anima fortiter Deo, ni edo, cilicit, ut omnes virtute S, quae proprium sunt hominis bonum, fortius in aninia adicentus constantius permaneat, lac ratione dicimur in Charitate fundari,&radicari,ad Epli. Alia etiam ratione omnia bona in Charitate, dicax
106쪽
dicuntur fundari,quia omnes virtutes supernatu rates una cum Charitate animae infunduntur Ordinarie tollutur excepta Fide, Spe. Hoc igitur sesu Charitas recte dicitur radix, sundamentum,& vita Omniu virtut si licet alia coli deratione respectu fidei habeat rationem fructus quatenus ex fide proponetquo inlati Deum tam abile pullular Vide,s placet,
D. Thoen. t. a. q. . ubi docet Fidem sine Charitate non habere completam rationem undamenti.
Q terum, quomodo cupiditas radix omnium malorum si explicatur distinct de Avaritia. 6 Charitas incipit a seipso. Valet maxime hoc di- istum in ijs bonis spiritualibus,quae tenetur sibi quispiat proximo velle ex Charitates quoad haec enimici plum homo magis amare tenetur,quam pro*imu, tua salutem praeferre alienae, ut expresse docet D. Tho. 2. 2. q. 26. a. . in Corp. . a. 8.ad 2. Vndet Moyses Exodi α. v. i. cum ait Aut dimitteris hanc Νo a auis non facis,deli me M libro tuo, quem scripsibii. Locutus est per exaggeratione,Vt D. August. q. I 7. super Exod vide Cornelium a Lapide in hunc locu. Quod si comparatio fiat in bonis teporalibus,distinguendum est. Potest enim homo comparar cum communitate, vel cum priuata quapia crsona: Priori modo tenetur magis diligere communitatem, quam
seipsum; Et hoc sensu accipiendum est illud i. ad Cor. Qi3 Abaritas nanqusrit qua sua sunt Ratio est, quia bonum comuneir statius est priuato,ut docetur Titudo de Bono, de quia omnis pars natii aliter plus diligit totum, quam seipsam vi mox explicabitur Quod
ii verbio paratur cum priuata persona, tenetur quis seipsum Praeserre ex lege Charitatis caeteris palibus . In hanc ententiam verum est istud 7. Ar Isui tui destinitas quam inis. Sumitur ex
li., Rhet. c. H. Atqui nusquisque sibiipsi proxi-
107쪽
3 De diuersiis Entium creatorumgeneribus.
mior coniunctior est, quam cuilibet alteri Secum enim quiuis est unus cum alio ver coniunctione quadam solummodo unitur,iuxta illud: Prox seco- met mihi. Itaque cum amate debeat alterum propter vinculum unionem, ex capacitate eiusdem beatitudinis; utique tenetur seipsum praeferre, siue magis amare iuxta ea, quae dicta sunt,&iuxta illud:Ne quidquam fastu, qui non sepit. Vnde etiam maius peccatum est seipsi uri occidere quam proximu, quia ma- ior est obligatio conseruandi se, quam alium. Porrbeffatu non habet locum, si co paratio instituatur cum Deo, qui est bonu uniuersale:ille enim non ideo prς-cise amadus est, quia est cum homine c5iunistus; sed quia est summulonu, Multimus omniu finis,in quo
omnia bona particularia eminenter continentur.
8. Omnis para naturalitemptus dilici totum quam seipsa m. Est haec naturali sinclinatio, tua vimquodque in rebus naturalibus, quod secundum natura hoc
ipsit in quod est alterius est; principalius S magis inclinatur ad dicti ius est, quam in ipsum, ut ait D.
Tho. i. p. q. 6o in ar. . incorpore. Videmus enim, quod naturaliter pars se exponat ad conseruationem totius,sicuti manus exponitur ictui absque deliberatione ad conseruatione totius corporis 4 quia ratio imitatur natura, huiusmodi imitationcm inuenimus in virtvlibus politicis. Est enim virtuosi ciuis, ut se exponat mortis periatio pro totius Reipub conseruatione de si homo esset naturalis pars huius ciuitatis, haec in chinato esset ei naturalis. Atq; hac de causa.Angelus & homo naturali dilectione plus diligit Deum,q a seipsum, quia scilicet Deus est uniuersale
bonum omnis creaturae omnis creatura secudum
quid, quod est, Dei est. Item voluntas naturaliter inclinatur ad id, quod naturalis ratio dictat, Deum super ovilii essio diligendum,cam sit ultimus finis, non
108쪽
Pars quinta Titulus A AIII. 73a
supernaturalis modo ted etiam naturalis, ad quem omnia reseruntur. Vide, si placet, D. Thomam l. 2. q. I9. r. I p. in COrp. q. O9. in Corp. Iuxta
hanc explicationem intelligendum est Millud: s. Ciuis non tam fulipsius est, quam ciuitatis. J Suumitur ex lib. 8 Polit. c. i. Vbi ait Philosophus Ciui, mn rui ne non debessuumse existimare sed ciuitatis: Nampanicula ciuitatis nusquisque smac de causave, ciuitati iniuriam facit, qui sibi ipsi manus infeliviolentas. Vt docetur lib. . Et h. c. i. ideoque iurol unitura ciuitate, insepultus relinquitur secundueges. Est in hanc sententiam pulchre illitia Seneca dilium cui se deteriorem facit, nosibi tantumodo noceae sed etiam omnibus eis, uibus melio actus prodesse s o tulisti si quis bene de se meretur hoc ipsal, sprodest, quodulis rinutarum parat, librae Vita Beata c. O.
Vide si placet, D. Thomam a. a. q. 26 ar. 3. in Corp. Mart. . ad 3-io probati dilectionis exhibiti est veris. J Est hoe
pronunciatum S. Gregorii hom. 3 o. in Euagelia,cuius veritas communi hominum comprobatur iudicio. Issi quidem verum amoris argumentum habere praesuria itur, qui non verbis modo; sed ipsis etiam operibus amicu se exhibet. Vnde christus Seruator noster amorem sui hac veluti tessera significare voluit' diligitii me,inquiens, mandata mea seruate in: Si quis Eiligit me,sermone meumseruabit. Oa. c. I . V. I .&Et dilectus eius discipulus inquit Qui struat Verbum eius, Derὸine Charitas Dei perfecta est. I. Ioan. c. a. V. I. Vere etenim Deum diligimus, si mandata eius custodimus. Ita similiter viri isti diuino honori ploximorum saluti dicati iii vero amores charitate tum Dei, tum proximi omnia testimonio praecellul, qui vitam suam, blatium, sanitateri honore offerue
pro sitis amicis, id est,pro suis proximis, quo amant
109쪽
3 De diuersiis Entium reatorumgeneribus.
in Domino; nec ullos labores praeterfugiunt , ut Oluntatem Dei in iuuandis proximis exequantur. II. Cupiditatis dimit; stio augmentum est Charitatis. S. August. l. 83 qu. 36. Pulchre id ostendit Cassia- laus similitudine pluuiae, siue vaporis cum qua animum hominis comparat, uti enim vapores facit in acra ascedunt, si puluere dc alia quaelibet terrea materia grauanseam, auferatur; ita anima nostra si inordinatarum mole cupiditatum liberetur, facile ad diuinum amorem erigithri quoque magis amor proprius cupiditas inordi Wata minuitur, eo fortius amor Dei, siue Charitas augetur. In hanc sententia S. Gregorius loco proxini citato Verὸ,inquit, Deum diligimus, nos a noli is volu tatibus co exciamus. mero,qui adhuc pei illicita desideria di fruit . profesto
Dei m non amat; quia ei in sua moluntate contradicit. Ir Amor est virtus initiva. D. Dionysius de Diuinis nominibus c. . p. r. siib finem. Ratio est, quia amantem eum re amata, vel affect hi, vel etiam
ellectu colungit, eo modo, quo potest perfectissitate, ut pluribus explicabitur Tit de Pasi in specie, dist. LEx hoc principio Theologi deducunt, Deum per Incarnationem Dominicam, maximum amorem tuum,
erga humanum genus. ostendisses; sicuti per eam sese maxime homini uniuit, ut notat Suarectomo I. i. S. p. disp. . f. . Ex eodem insertur Deum peculiari modo, esse in animis iustorum: quia non solum ab ijs diligitur; sed etiam maxillae eos diligit. Hinc etiam
viri perfecti,& diuino amore prae caeteris, ardentiore praediti, dicuntur in exercitio virtutum ambulare via, quam vocant unitivam quia scilicet per charitatem archius sunt cum Deo coniuncti xv niti nixta illud I ad Corinth. c. 6. v. i7. Qui ac baret Domino, MISPiriinses cum co.
110쪽
Pars quinta Titulus NA III. 33
DISTINCTIO V. De odio P Inuidia, ct tricisti ostpositis.1 INuidia es odium alienae felicitatis. Idque vela respectu superiorum, quia ij non aequatvr inuidus; vel respectu inferiorum, ne biaequentur,vel etiam respectu parium, quia sibi aequantur. Sic Cain inuidit Abelis prosperitati, Rachel, Lia foecunditati. Salii Dauidis felicitati Traditura D. Augustino l. I i. de Genesi ad litteram,c. .ubi addit, cam oriri eiu
pesbia cum enim superbia sit amor excellentiae propriae; Inuidia verbiit odium felicitatis alienae, unde nascatur haec, fatis inquit in promptu est. 1. AEmulatio ἐχοna es bonorum, inuidia inaues maloruin J Triplex de bonis alienis, in nobis generari potest tristitia prima est aemulatio, cum tristamur de bonis proximi, qui ijs caremus. Nam ut recte docet Aristotcles, libri Rheta ex quo desumpta est: allata propositio ; aemulatio est molestia quaedatri suscepta ex eo, quod in iis,qui natura similes sint,licini orata inesse bona videntur, quae ripsi consequi possunt; non quod alij, sed quod apsi non potiantur,e haec assectio in se bona est. Secunda est Nemesis siue indignatio, quando tristamur de bonis alterius, quia ij ipsi est indignus, haec similiter potest elle honesta Tertia est inuidia, quando affligi'. mur de bonis proximi,eb quod illius excellentia nostram quasi deprimat aut obscuret. haec in se πα-la est, opponiturque charitati, cuius est gaudere de bonis proximi. 3. Bonu nulla tangitur inuidia J Traditur a Platone in Thymaeo sub initium, ubi ostendere volens mundum a Deo coditum eis ut declarandam bonitatem