장음표시 사용
81쪽
o. diuersiis Entium creatorun ageneribus.
testimorata falsa iudicia inualescunt quo uti vir tus e medio tollitur , ita communis prosperitas
6. Nullum tamen dicium,quodnon dictum Pprius Is Habet hoc dictu Terentius in Eunucho , quod si e ruina est,ipsi tanquam primo auctori adscribi no debet , cum nihil ipse sua etiam memoria dictum clietateatur, quod non dictum sit pruis. Sed enim si an
liqua doli horum Holum monumenta. cum huiusce αtatis scriptoribus conserantur plurima sane Vide
i buntur hi ab illis depr0mpta ad suos usus c0nuertis feci ita ut si ordinem, dispositionem , perspicuit n alia quaedam tollas, non adeo multum sibi in pii
rea crum inuentione , inuestigationeque i buero possint Qu.m Quam negari non debet, permulta hisce seculis inuenta esse , quae eatenus latuerunt. Ac licet diuersi auctores in eandem sepe doctrinam conueniant,non ideo tame u alter ab altero deprompsilse sempet cxistimandus est Cum idem in viro Que conceptus, eiusdem rei inuentio esse potue-
it. . Antiquisiimum quodque veri simum. J Pronunciatum istud vulgi ore decantari solitum, ut suam&ortum habet acomni uni muliorum aut toritate, qua solet aetate robCt. Qile in admodum namque
pnanis opinionum falsitas ei; si minie sensu cuanei cis cum usuri expclientia, fallitas detegatu Ac dissicillime, quae fiet sunt aruum ferre .:c sibi lita si, milia pellistere possitit ita e conuerso veritus labet et zmpoiectenebris progreditur, de iist.Hlicis matutinae crescit usque ad perfectum d leni. Vnde non
incongrue. I e; lassitati ii poris nuncupatur. In primis autem valere debetirmnuciatum in mat i diu uia fidei, contra Haereticos, seu Nouato 'ae
libet enim haeres uitas quetium est,cum sit Al
82쪽
stasia, siue recessa ori defectio ab Ecclesia orthodo qua prior est omni haeres; sicuti veritas mendacio, bonitas malitia, rectitudo curvitate, assirma negatione.
8. Omnis in Reeligione nouitas es ianitas. J Verum est iuxta priorem explicationem, quam pulchre similitudine parabolica qua homo inimicus in agro dominico post sparsiam semen bonum, superseminat zizania, Christus declarat Mati. 3 6 Luc. s. ad quem locum alludens Tertullianus, scite admodum, lib. de Praescript contra Haeret, cap. 3. Ex ipso, ait, Ordine manifestatur id se dominicum, me-rnin, quodsitprius traditum id autem extraneum cirs sum quod sit posterius immi sum. Et libro contra
lam pratu aium est id es merum , quodcunque primum, id esse aduberum, quodcunque posterius Sinailia habet L contra Hermog. Haereticum initio. 9. Nihil tam est absurdum, quod non inueniat patronum M. Tullius lib. 2. de Diuinatione. J Vir pant istud effatum Patres Conimbricenses in lib. de Caelo, cap. . quaest. 6. art. 3. Vbi disputant deor set perfectorum animalium , per comparationem ad
corpora caelestia in referunt insulsam veterum quorundam opinionem, qui adeo uere naturae legum ignari, ct in genus humanum contumeliosi; ut dicerent, non modo caetera persecta animantia sed homines etiam e terra esse prognatos posse etiam ru sus eam caeli constitutionem incidere, quae homines non secus, ac mures ianas e terra progignat. Et sine mirum videri non debet, non defuisse ea recentioribus Philosophis , qui intempestiua audacia in eandem sententiam abierint: quia nullum est dogma tam ineptum, cuius non aliquis suscipiat defensionem, iuΣta propositum effatum,
83쪽
ros De diu ersi cntium creatorum generibus. io Famosum dictum non es falsum secundum se
totum. me scitur a D. Tlioma de Diuin perseu Li. cap 3. ab aliis proponitur Communis homulum δε-no olei ommmodὸ esse mana. Duplex est dictuis famosum, aliud est iudicium sapientum, vox communis de aliqua re, non absque ratione uniformiter, iudicantium saliud est fama popularis, quam vel ex nuda cuiuspiam relatione vel crte sine fundamento temere iactat populus , indique ad vitia consentiens multitudo De priore verum est adagium in ratio illius est; quia, ut ait D. Thomas I. 2. q. . a. 3. ad tertium, videtur esse naturale, quod in turibus es:
natura autem non desicut totaliter. Vnde Seneca Epist. ii S. multum dares lemu prasumption omnium hominum, ij verisatis argumensum es, aliquid omnibus
deri: De posteliore non intelligit ut 'uia eiusmodi, ut saepenumer ex falso rumore aut temeraria suspicione subit boritur; ita etiam mox extinguitur. Si mili modo istud vulgare Ii. Vox populi vox Dei. Intelligendum est, iuxta distinctionem assignatam I patet cum enim, ut in Evangelio legitur, Praeses Hierosolymitanus Christum Dominum conaretur dimittere, vox multitudinis erac, Crucifigatur quae sane ex mente ipserum non fuit vox Dei; sed potius Diaboli. Item vox Isiaraclitarum murmurantium contra Mosen Aaron,
neutiquam vox Dei fuit , quippe qui Deo resistebat,d famos sibi Deos ab Aaron ficti contendebant. Quocirca Ιχ. Non oportet attendere, quid quisque dicat med qui Vapientes. J Sumitur ex . Ethic. I. ct saepius traditur in Elenchisci in quem sensum D. Hieronymus, Eruditis contentus auribus,non magnopere cures,
quid imperito ram de tu ingeni rumusculi iactitent. In
Epistola d Marcellam. Et Sciaeca: Nηηquam, ait,
84쪽
volui placere pusio, Namqn ergo cio, nota proba populi ; quae probat, ego nescio. Et sane: is magnanimi es, magi spe Za e quid et nis σε ci probetur, nam hi timuli tu ini. . Et hic cap. 3. sequitur ex dictis. Piis clare id ab exemplo ostendit Tullius lib. 1. Tusculata Quaest sub initium: Tibi cives , inquiens , suo , non in altitudinis
arbitrio, cantus numero que Dioclerantur ir i. piens multo arte maiore rad: tu , non quid ver;
simum hi sed quid Dulgus velit exquiret maetexum licet a vulgi opinione dissidete saepe virum bonum ac sapientem deceat sunt tamen quaedam , in quibus vulgo sese accommodat ei rude tritae dexteritatis est Et, ut recte Flacci te dum modus redIom mi di Ubi cccci ii ni aeta communem sententia ira,r . imprudelitis in niti θὸν a to/xentem J Vt si , . .
publicum aliquod decretum vel delictum Principis, aut Magistratuum aut Populi studium,&c illa caet-pere, aut libet us iis eorum auctores dicteria cere, insignis imprudentiae est argumentum, in illo, qui nec corrigere ea potest vel debet: Nulluta enim eiulmodii flectum consequetur, nisi ut eos , iii quos linguam soluit, in suum concitet caput, de multis esse dissicultatibus ac periculis exponat. Est in hac sententia symbolum M. Aurcii Carini : Cedendum multitudinis de quo videri potest R eus aerus symbolorum Imperatoriorum Classes n. I S.IS. Fama in nouis coeptis talidis ima est. Tacitus Lis Annalium Q in utramque videlicet partem , ut qui sceliciter coeperit, vulgi iudicio & acclamatione dimidium facti obtinere cete latur; &cui prima cellerint male , ita ei fore iudicentur uniuersa minc, Frimis euentibus si scia gignith aut metus idem
85쪽
o De diuersis Entium creatorum generibu3.
habet lib. 2. Aianalium ivletus quidem, si prosperi sint, in hostibus fiducia si aduersi haec item in nobis, sinostris fortuna conatibus aspiret; ille ver b, si
16. Fatua bella consant, sive etiam, quodfalso creditum eis,meri mice n obtinet Curtius lib. 8. Idem sere iisdem verbis ante illum dixit Liuius i. 27. Fama, inquiens, bellum confit, ait a momenta in spem tuetumque impcdunt animos. i 7 Famam qui negligit crudelis es. Albertus M. in 3 Ethicinia t. a. Ratio colligitur ex dictis; quia magnum illa momentum ad negotia conficienda afferre potest praesertim in Personis publicis magistratum P cmcumque gerentibus, It sunt exercituum Duces Rerum publicarum iliciales, aliique Praelati. Vndem erit borabat Regius Propheta David Aufer a me opprobrium C contemptum, quom amtesimonia tua exquisiui Psabiaesit 8. I 8. In moralibus facto magis quam dicto creditur JSumitur cio. Et hic. cap. 8 ubi ait Philoisophus; opinionibus Sapientum cile quidem habendaridem, veritatem tamen in iis, quae in actionem veniunt, ex operibus iudicari lita; quia, ut inquit,ibidem: In operibus Decipua certitudo meritatis consistit ac proinde subiungit considerare oportet, quomodo ea, qua promittunt , vel dicunt aliqui, eadem in pu redigant:
Et si quidem dic a sint consona peribus , acceptanda sunt si vo discrepani, verba sunt tantum η-tanda.
86쪽
Pars quinta Titulus: II. ros DISTINCTIO III. De Susticione.
i. 'ῖ Inis homo ex se aestimat alternin Claryso - stomus super Matthae una. intell: ge secundum ordinarium humanae naturae cursum ad eum fu- Te modum,quoiExta communem sententiam, qui-bbet iudicalprout est Uectus, de quo Titulo de Iust:. ita distinctione 9. Si qui vere humilis est, neminem facile suspicabitur,&iudicabit superbum superbus ver alios non facile aestimabit veros libyropriae humiliationis amatores , ac ei evatim quemadmodum rar contingit, ut qui bonus est, alium suspicetur malum , ita rarissimum , ut malus alios suspicetur bonos. Etenim ut illi , qui sanae, complexionis sunt, bonumque stomachum habent, ctiam cibum non ita bonum , in bonam substantiam conuertunt contra , qui affect o ventri culo sunt , etiam alimenta in malum succum vertunt ita etiam si venit ei, qui bonam sortitus est animam.&ei qui filiosam ille enim in boniana fanumque sensum hic in malum trahere solet omnia, ut docet Aristoteles 3. Et hic cap. . Vide, si
lacet, quae diximus ad illud uualis qui rue sit eis is esse videtur, Titulo de causa finali, Distinctionea. a. Facilius mitia cuiusque , quam mirtutes intendimus Isidorus lib. . de Summo Bono J Nimi
ruria secundum inclinationem naturae corruptae,
qua ad malum longe proniores sumus , quam ad bonum proindeque , non ita , quid boni ges 2-
87쪽
γio De diuersiis Entium creatorumgeneri AF.rint alij, agnoscimus quam quid mali egerint, perscruta naur. Iiixta hanc se latentiam D. Augustinus Tractatus o. in Ioannem inquit md de occultis hominum aliquando in asii tu Em mera sentimus, Id pertinere ad te itationem humanam sine qua duci non potest muc ac proinde esse a noscendam obii, lino iam mus , quod alii an turn es , dei semur
quod detestandi s. Loquitur atriem hoc loco Augustinus de suspicionibus in deliberatis harum cnim tentatio inbus p puliatur homo manaquae deliberatae uni facile vitam poli int, nec per tua ent ad tentationem humanam quia consenium includunt. De illis ver, non item de his lo-qdii S. Doctorem patet ccve ibis, quae subdit ibidem , inquiens , H uiones litare nor Po fumus rima homines si musci iudicia tamen , ι es desinitiva firmasque sententias continere dci cmas,
Neque ante tempus iudicare , onec eniat Dermniis,
it illumine abscondita tenet arum, c. 3. Suspicio menenum est amicitiae. Sanctus Augustinus lib. I de Amicitia cap. a . Vbi hoc ipso
Cam quam maxime cauendam cli e pronunciet:
Quod autem de amicitia dicit .moistor, idem de qualibet humana societate intellis potest. Ratio proniaciat est quia suspiciones unionem tollunt, pacem auferunt, confidentiam tollunt ac fid litatem quae in sociali hominum vita necessaria est, discindunt: equo enim stabiit inter coniugatos concordia, si nunqualia absit suspicio neque in e superiores subditos , si alie alterum tuis ceturia Labeat, neque inter fratres. Rehgm: bs, si de cogitati in bus Sc intentionibus temeraria in vicem scrant iudicia; Eadem est rationi alio quovis hominum genere. In eandem sententiam dixit S. B auctitura:
88쪽
su pici occulta es pes m, sed grauis ima , qua Deum
fugat, fraternam lacerarisbaritatem. In Stimul.
. Tolerabitu ses iudicare malos bonos , quam be mos malos. Traditura D. Angustino l. 1. de Sermone Domini in monte, Z in Homilla super illa verba : Nolite iudicare 'non iudι ubim in , tomo S. Vbi melius ste docet, cogitare eos, ciui mali sunt, esse bonos, quam praua iudicandi conluetudine picari bonos esse malos. Ratio est, quia in priori nec malis, nec tibi ipse noces re Et intentione incedis, iuxta regulas prudentiae Christianae, quae in dubiis fauet proximo bonam su ominis polludionem habenti. Vide si placet, S. Thomam qu st. 6 O. arti c. . ad I. In posteriori ver bonos iniuria assicis, ripse tibi detrimentum infers , iuxta ita lud: 3. Semper temeritas noxia es iudicanti Sumit ut ex S. Augustino lib. 1. de Sermone Domini in monte cap. 6. Vbi docet, iudicium temerarium saepe minime nocere ei qui iudicatur: iudicanti tamen semper esse noxium Ratio est, quia tale iudiciun, repugnat Ieginaturali quae praecipit,vi quod ab alto' oderis fieri tibi, id ne tu alteri facias Tobiae . 6. Deus item grauiter offenditur,ac grauis pii irroga tur iniuria, dum vilis homuncio temerarie sibi arrogat, quod ad solun Dei tribunal spectat: sicuti enim iniquum foret in magnam Reiputa turbationem cederet,squisque sibi iudicandi partes pro libituastu meret; ita absurdum dc indignum est, vilissimurn terrae vermiculum Dei ac Iesu Christi uniuersalis tuorum ac mortuorum Iudicis,ad quem solum iudica e pertinet de verbis: operibus intimisque cogitationibus, utpote qui solus illas perspectas hae-
89쪽
11 De diuersis Entium creatorum generisus.
bet officium sibi non commisitim libete sur
Cap. 3. tres huius viti radices adsignati Tho-naas 2.2 qu. 6O. art. 3. Prima est cor plenum malitia, alios iudicans, quale est ipsum, quo sensu dixit Ecclesiastes cap. Io. Is via IIultus ambulans , cum ipse insipientsit omnes Baltos simat. tremadmodum enim qui per rubrum aut viride vitrum prospiciunt rubescere aut virescere putant omnia, quae objiciantur oculis; ita homines mali de imperfecti, cum mentis oculum vitiosa habeant qualitate imbutum, perperam omnia interpretantur: in hos quadrat illud ad Romanos 2. In quo herum iudicas, reipsum condemnasci eadem enim agis , quae iudicas. Secunda radix cst aversio aliqua, inuidia, aut aemu Iatio cum illa persona, quam alter iudicat. Sicuti enim is qui vehementer alium amat, omnia ipsius facta solet optime interpretata, desis mala sint, ex te lauare,&c ita e conuerso, qui male assicitur ad alterum, ex leuibus signis opinatur mala de ipso Tertio modo prouenit suspicio ab usui experientia. Et e hac potissimum radice senes dicuntur esse praeceteris suspicaces; quia nimirum saepius decepti sunt, Mi ut ait D. Thomas ibidem muliotiens atiorum defectus experti. Duae priores suspicionis causae etiam in
illis locum habere possunt, si corde prauo sint, Maia sectu in alios peruerso.
90쪽
DE HABITIBUS SUPER NATURA, Iibus in gener' lecte DISTINCTIO PRIMA.
I. tiasupponit naturam Indicatur a S rea,
Tomo t. in . p. disp. io se est. 8 sub si- nem. IVt ars dicitur a Philosophis supponere naturam, ita hanc aiunt Theologi supponi Giatiae. tremadmodum enim ars non per se facit naturam,sed factam iamin extra causas saas positamorruat perficit cita gratiae dona creaturis rationalibus cum in finem a Deo impertiuntur, ut eas conditas quidam, sed ad bona supernaturalia suis viribus aspirare non Valentes eleuetita iuuent, atque hoc sensu intelligi solet Metaplicari propositio. Quod sit tamen minus proprie Musitat Eloqui velimus cer. tum est non modo quemvis hominem, sed omnem omnino cieaturam esse gratia Dei, quidquid est, ita Ut gratia dici possit non perficere solum, sed etiam facere naturam, quanquam hic sensus alienus est a communi loquendi consuetudine i Theologis recepta, qui proprie gratiam accipiunt non pro quolibet beneficio Dei gratis dato, siue naturale illud sit, sue supernaturale, ita, ut includatur beneficium creatio nis naturalis, & donatio liberi arbitri j, creterarum secultatum naturalium sed pro solis beneficiis Dei supernaturalibus quae natura luperaddita sunt, re Chysti merita nobis conseruntur ad vitam aer-